Harland Awards
winnaars

Verhalen van:
Thomas Olde Heuvelt, Christien Boomsma, Jaap Boekestein, Erik Betten, Auke Pols, Erik Heiser en Boukje Balder.

Colofon

De Harland Awards zijn de bekroningen voor de Nederlandstalige verbeeldingsliteratuur, in de genres fantasy, sciencefiction, horror en magisch realisme. De Harland Awards kent een veertigjarige traditie, waarin een jury van recensenten, redacteuren en professionele auteurs jaarlijks de prijs uitreikt voor beste ingestuurde korte fictie.

Harland Awards - winnende verhalen is een samenwerking tussen de Harland Awards en Hebban.

Copyright 2020: Thomas Olde Heuvelt, Christien Boomsma, Jaap Boekestein, Erik Betten, Auke Pols, Erik Heiser en Boukje Balder.

Omslagontwerp: twelph.com

www.hebban.nl/harland-awards

Voorwoord

Door Martijn Lindeboom

Al sinds 1976 bestaat er een prijs voor het beste speculatieve verhaal. Deze prijs heeft veel verschillende namen gehad: de King Kong Award (1976-1995), de Millenniumprijs (1996-2002), de Paul Harland Prijs (2003-2014) en de Harland Awards (2015-heden). Het eerste jaar werd de prijs uitgereikt aan Bert Vos zonder wedstrijd, maar daarna heeft er elk jaar, met slechts drie uitzonderingen, een schrijfwedstrijd plaatsgevonden.

Een keur van auteurs, enkele duizenden, hebben hun verhalen ingestuurd om mee te dingen naar de hoofdprijs en – vooral – de eeuwige roem. Want de Harland Awards heeft een reputatie: de meest prestigieuze schrijfwedstrijd voor fantastische verhalen in het Nederlandse taalgebied. Winnaars, zoals Erik Betten, Thomas Olde Heuvelt, Paul Evanby, Christien Boomsma en Bo Balder, zijn in binnen- en zelfs buitenland doorgebroken met hun verhalen en boeken.

In dit ebook bundelen we zeven korte verhalen van winnaars uit het huidige millennium. De diversiteit in genre is groot en dat laat heel goed zien hoe breed en veelzijdig het speculatieve genre is. Van harde sciencefiction tot magisch realisme, van epische fantasy tot psychologische horror en van historische fantasy tot (letterlijk) space opera.

Door die diversiteit is het een uitstekende kennismaking met het Nederlandstalige fantastische genre, zowel voor mensen die nog geen fantasy, sciencefiction en horror lazen, maar ook voor liefhebbers die zich eerder vooral op vertaalde werken richtten of vooral romans en series lezen.

De Harland Awards 2020 gaat van start op Hebban en in december kun je verder lezen: de vijf topverhalen van deze editie worden dan in een nieuw ebook gepubliceerd. Maar eerst: geniet van deze zeven topverhalen, ontdek nieuwe stijlen en stemmen en laat horen wat je er van vindt!

Veel plezier!

De vis in de kom

Door Thomas Olde Heuvelt (winnaar 2012)

Die dag stond de wereld op z’n kop.

We wisten niet waarom het gebeurde. Sommigen van ons vroegen zich af of het aan ons lag. Of we tot de verkeerde Goden hadden gebeden of de verkeerde dingen hadden gezegd. Maar dat was niet zo; de wereld stond alleen op z’n kop.

Wetenschappers die het geluk hadden het voorval te overleven zeiden dat de zwaartekracht niet zozeer was verdwenen, maar zich als het ware had omgekeerd, alsof onze planeet in een kwinkslag al haar massa had verloren en door een kolossaal object werd omringd. Gelovigen die de pech hadden het wonder te overleven, zeiden dat het geven en nemen was en God nu eindelijk nam, na zoveel jaren gegeven te hebben. Maar er was geen kolossaal object, en door God genomen worden is een discutabel gegeven.

Het gebeurde als een donderslag bij heldere hemel, om vijf over tien ’s ochtends. Er was een moment, een magisch moment, waarop je ons allemaal halverwege onze woonkamers in de lucht kon zien zweven, ondersteboven in de houding van onze laatste bezigheid, koffiedrinkers koffiedrinkend uit omgekeerde kopjes koffie, verliefden zich vastklampend aan elkaars vallende lichaam, oude mannen graaiend naar afglijdende toupetjes, kinderen kraaiend en katten krijsend, allen omringd door de asteroïden van onze bezittingen; o, het was een moment van volmaakte waanzin, bevroren in de tijd. Toen begon het gekraak en gerinkel, het gebulder en geschreeuw. Een pandemonium was het. We kwakten tegen plafonds en werden verpletterd onder het puin van ons oude leven. Schedels kraakten. Nekken braken. Baby’s stuiterden. De meeste van ons stierven ter plekke of staken stuiptrekkend uit gaten in gipsplaten plafonds. Zij die overleefden lagen verbijsterd op inzakkende zolderingen, proberend te bevatten wat er zojuist was gebeurd.

Maar buiten was het altijd nog erger. Voor iemand ook maar besefte dat de hemel niet langer boven, maar onder ons was, viel men pardoes van het aardoppervlak. Binnen de kortste keren was het luchtruim bezaaid met tuimelende mensen, wapperende kledingstukken, spartelende honden, wentelende auto’s, klepperende dakpannen, loeiend vee en dwarrelende herfstbladeren in kleuren die de lucht in vuur en vlam zetten. Mensen onder portieken rollebolden tot ze tot stilstand kwamen op krakende afdakjes en staarden over de rand in peilloze diepten. Een mol die zijn neus uit de grond stak werd gegrepen door de zwaartekracht en een opspringende walvis zou nooit meer terug in zee landen. Moe van haar last schudde Moedertje Aarde al wat niet met haar oppervlak in verbinding stond van zich af. In een opwaartse stuwing viel het de dampkring in. Vliegtuigen, satellieten en ruimtestations verdwenen in het vacuüm en zelfs Vadertje Maan werd van ons weggeduwd. We zagen hem kleiner en kleiner worden, tot hij verdrietig zijn eigen baan om de zon trok. Hij zei niet eens vaarwel.

En ik?

Ik lag op de bank en ik deed eigenlijk niets; ik las geen boek en ik keek geen TV. Was de wereld op dat moment vergaan, dan had ik het niet gemerkt.

Ik keek alleen maar naar mijn telefoon en wachtte tot jij zou bellen.

…

Het was de tweede keer in twee dagen dat de wereld verging. De eerste keer was toen jij de dag ervoor je ogen had neergeslagen en had gezegd: Het ligt niet aan jou. Het was de laatste leugen van ons samenzijn, of eigenlijk de eerste van ons niet-samenzijn, want je wilde geen samen meer. Wat ik had ervaren als het mooiste in mijn leven had op jou gedrukt als een last. Zonder mij. Je wilde zonder mij zijn.

Mijn hart was op mijn buikwand in stukken gevallen. Grote stukken van een diep, duizelingwekkend verdriet en verbijstering over hoe kalm je me die mededeling deed, zonder de minste aanwijzing dat dit het pijnlijkste was dat je me ooit had moeten zeggen, dat je liever duizend doden zou sterven dan dat je me dit had moeten zeggen. Je was de liefde van mijn leven en ik had er nooit rekening mee gehouden dat je me die kon afnemen. Ik probeerde te doen alsof ik het begreep, alsof ik je niet verweet dat je het niet meer wilde proberen, alsof al mijn frustraties en pijn niet opwogen tegen jouw frustraties en pijn. Ik hield zelfs teveel van je om boos op je te zijn.

We stonden in de gang en ik kon de woorden nauwelijks uitspreken. ‘Weet je het echt, heel, heel, heel zeker?’

‘Nee. Ja.’

‘Je zei nee.’

‘Ja.’

‘Maar kunnen we niet...’

‘Nee.’

‘Maar kunnen we niet...’

‘Nee, Tobi. Het spijt me.’

In de stilte hoorde ik mijn trillende adem. Jij frunnikte zenuwachtig aan je tas, zocht een manier om de voordeur te openen. Wat is een gang een vreselijke, vreselijke plek: een midden tussen blijven en gaan. Ik verzamelde al mijn moed en vroeg: ‘Zijn we nu niet meer...’

Eindelijk keek je me aan, met tranen in je ogen, en schudde toen langzaam je hoofd. Ik vocht tegen mijn tranen, maar ze kwamen toch. Daardoor brak jij ook. We hielden elkaar vast, lang, stevig tegen elkaar aan, en dat vasthouden was het moeilijkste wat ik ooit heb gedaan. Toen liet je me los.

Ik glimlachte door mijn tranen heen.

Jij glimlachte door je tranen heen.

‘Omnomnom?’ vroeg ik.

‘Nomnomnom,’ zei je. En toen verdween je in het trappenhuis.

Het eerste halfuur nam ik me voor me een waardevol en integer mens te tonen en niet bij de pakken neer te zitten. Ik dwong mijn tranen terug in mijn ogen en deed de afwas. Maar terwijl jouw lipafdrukken op het glaswerk oplosten in het sop, werd ik doorlopend geplaagd met visioenen over hoe andere mannen over jouw gezicht ejaculeerden en miljoenen potentiële kinderen die van ons hadden moeten zijn op jouw mondhoeken stierven, visioenen die mij het serviesgoed met zoveel doelloze wroeging te lijf deden gaan dat de glazen trillend dekking zochten onder de borden, en ik met het even angstaanjagende als aanlokkelijke idee begon te spelen om een glas tegen het aanrecht stuk te slaan en de scherven in mijn pols te zetten. Aan het eind van de middag zag ik dat je je Facebookstatus had veranderd in ‘vrijgezel’, iets waarmee je omgekeerd pas na wekenlang zeuren schoorvoetend had ingestemd, en smeet ik mijn laptop in het afgekoelde sop. En vroeg in de avond was de leegte die je had achtergelaten volledig over me neergedaald en was ik alleen, alleen in de volle omvang van mijn verdriet.

Het was laat toen je sms’te. Ik lag op de bank, niet echt slapend en niet echt wakker. De scherven van mijn hart sprongen op in mijn buik.

Blub staat nog bij jou. Ik kom hem morgen halen.

En dat was het. Niet eens Ben je morgen wel thuis? of Misschien kunnen we er nog over praten. Geen Zet je dan alvast een pot Minty Morocco, die je altijd zo lekker vond, en zelfs niet Hoe gaat het nu met je? Alleen: Ik kom hem morgen halen. Meer dan alles maakte dat het onomkeerbaar, definitief.

O, Sophie, ik vind je zo ontzettend, ongelooflijk, onnavolgbaar lief. Waarom moest je dit doen?

…

Ook Blub wist daarop het antwoord niet. Hij keek alleen maar weemoedig in het troebele water, zoals hij weemoedig keek bij elk van de twee dingen die zijn kleine goudvissenbrein overwoog: de instinctieve, evolutionair bepaalde drang om te overleven, en het vage gevoel dat er meer was, iets groters, buiten de door de vissenkom afgebakende grenzen van Blubs universum.

De rest – het lot dat de planeet als het zwaard van Damocles boven het hoofd hing, de neiging van de rancuneuze schrijver om Blub tragikomisch door het toilet te laten spoelen, en zijn rol aan de vooravond van een episch avontuur – ontging hem volkomen.

Daar zijn althans de meeste ichtyologen het met elkaar over eens.

…

Toen het gebeurde lag ik met een kussen over mijn gezicht gedrukt, misschien in een poging om me af te sluiten voor de wereld die iets al te letterlijk over me heen viel, en zodoende was mijn landing op het plafond een merkwaardig zachte. De gipsplaten braken mijn val; de rugleuning van het bankstel voorkwam dat mijn botten braken. Versuft kroop ik eronder vandaan, zonder ook maar een schrammetje.

Het eerste wat men voelt wanneer de zwaartekracht zich heeft omgedraaid en alle tumult eenmaal is verstomd, is geen schok, maar desoriëntatie. Ik had zelfs niet door dat ik op het plafond lag en mijn huiskamer op z’n kop stond. Ik dacht niet aan een aardbeving, hoewel het luchtalarm loeide. Nog voor ik iets kon denken zag ik tussen de alomtegenwoordige chaos van verbrijzelde meubels, geknakte kamerplanten, uitgestrooide potaarde, hangende stroomdraden en versplinterde foto’s van jou en mij iets waarvan mijn bloed bevroor.

De vissenkom was kapotgevallen.

Blub spartelde in paniek in een plasje water tussen de glasscherven.

En op dat moment ging de telefoon.

Ik vond mijn iPhone onder een lap tapijt, maar op hetzelfde moment hield buiten het luchtalarm op en viel de telefoon stil. Toen ik op het display zag dat jij het was sloeg mijn hart op hol. Ik belde je onmiddellijk terug, maar kreeg niet eens verbinding. Ik probeerde het nog eens en nog eens, steeds opnieuw, wat er ook was gebeurd, jij had het overleeft, jij had me proberen te bereiken voor het netwerk uitviel en Blub sprong op in een uiterste poging om mijn aandacht te trekken, happend als een vis op het droge en bleef toen stil liggen, stervende.

Ik leefde nog.

Jij leefde nog.

Blub leefde nog.

Als de wiedeweerga woelde ik tussen het puin en vond zo vlug alleen jouw halfleeggedronken fles Spa Citroen. Verwoed begon ik die te schudden en liet steeds koolzuurgas ontsnappen, terwijl ik mijn vingertoppen in het plasje water tussen de glassplinters depte en er teder Blubs oranje schubben mee bevochtigde. Maar op dat moment sloeg de ongeduldige goudvis met zijn staart, als om me aan te sporen om tot actie over te gaan. Ik nam een slok, constateerde dat de prik eruit was, vrotte Blub door de flessenhals en durfde pas adem te halen toen ik de bevredigende plons hoorde.

Vis en citroen gaan prima samen.

Toen ik naar buiten keek begon de wereld op slag te wankelen. Ik woonde op drie hoog in een drie verdiepingen tellend appartementencomplex. De huizen aan de overkant van het plantsoen hingen ondersteboven aan het aardoppervlak, dat nu boven me was, krakend onder zijn eigen gewicht. De daken hadden hun pannen losgelaten en ook de bomen hingen ondersteboven, en de speeltoestellen in het plantsoen, en de was aan de lijn van de overbuurvrouw. Volkomen sprakeloos greep ik de fles met daarin de ongelukkige Blub, die met getuite lippen boven het spawateroppervlak naar zuurstof hapte, en kroop over het plafond, over het ondersteboven liggende bankstel naar het ondersteboven staande raam. Daar sloeg de diepte van de atmosfeer als een duizelingwekkende golf over me heen en voor een moment zat ik als bevroren, durfde niet eens tranen te plengen, bang dat die het wankele plafond te machtig zouden worden. De aanblik brak op zo’n ontzettende wijze met alle natuurwetten dat ik me aan de kozijnen wilde vastgrijpen om niet omhoog te vallen, maar de zwaartekracht hield me tegen het plafond gekluisterd en het was alleen mijn maag die zich omdraaide.

Ik zag geen mensen, behalve aan het speeltuintjeshek: daar bungelde een vrouw.

Ze hing met wit weggetrokken knokkels aan de spijlen, haar benen in het luchtledige en haar rug naar me toe zodat ik haar gezicht niet kon zien. Aan haar armen trachtten twee wel zeer hinderlijke Albert Heijn-tassen haar de diepte in te sleuren.

Uiterst voorzichtig richtte ik me op en opende het omgekeerde raam. Met mijn hart in mijn keel en mijn handen om de raamposten leunde ik naar buiten. ‘Mevrouw?’

Ze schrok van mijn stem, maar durfde niet naar beneden te kijken, bang dat ze met het minste verplaatsen van haar evenwicht haar grip zou verliezen. ‘Ik heb hulp nodig!’ riep ze, opvallend kalm voor haar netelige uitgangspositie.

Ik riep: ‘Wat is er gebeurd?’

‘Het is kerstmis, nou goed? Ik hou het niet lang meer vol!’

‘Wacht, blijf hangen!’

‘Ik had geen andere plannen!’

‘Sorry, ik bedoel... ik kom helpen!’

Maar door een ongelukkig toeval brak juist op dat moment de doorgeroeste as van mijn fiets, die acht meter hoger aan zijn kettingslot aan de verankerde fietsenstandaard had gehangen. Terwijl het wiel daarboven bleef bungelen, kukelde het frame de diepte in en sloeg in het voorbijgaan pardoes het open raam aan splinters. Van schrik liet ik de spacitroenfles los. Deze belandde met een boog op de onderkant van de dakgoot, rolde uit bereik van het venster... en bleef op de rand liggen.

Blub, ten prooi gevallen aan een acute aanval van hyperventilatie, schoot van de ene naar de andere kant van de fles, zo snel als zijn tere vinnen hem konden dragen. Ik keek van de getergde goudvis naar de ongelukkig-bungelende vrouw – ‘Schiet alsjeblieft op!’ riep ze nu – en plotseling zag ik jouw gezicht voor me. Jij had me proberen te bellen.

In een wereld die niet op zijn kop stond was jij het enige dat telde.

Ik vloog overeind en baande me een weg door de omgevallen woonkamer, over de kniehoge drempel naar de gang, waar het linoleum naar beneden hing en het water uit de stortbak van het toilet op het plafond lag, over de kniehoge drempel naar de keuken. Daar was het een zo mogelijk nog grotere heksenketel: uit hun hengsels gerukte kastjes, open lades, uitgestrooid bestek, van de planken geworpen pannen en, nee maar, een rafelig gat in de plafondbetimmering waar de koelkast dwars doorheen was geslagen en waaruit het daglicht naar boven bulkte. Vlug, vlug, balancerend op mijn tenen reikte ik naar de onderste kastjes, werd bedolven onder keukengerei toen ik het deurtje opende en vond daartussen wat ik zocht: het spantouw van de aanhanger.

Het einde van de wereld schept helden en lafaards. Toen de bungelende vrouw eindelijk de moed had verzameld een blik over haar schouder te werpen en mij uit het open raam zag klauteren, het ene uiteinde van het touw om het bankstel binnen en het andere uiteinde om mijn lichaam, moet ze hebben gedacht dat ik tot de eerste slag behoorde. Ongewis van iets kils dat zich echter op hetzelfde moment van mij had meestergemaakt mompelde ze: ‘Godzijdank.’ En niet veel later, terwijl ik reikte en strekte, terwijl ik spande en hing en volledig werd opgeslokt door mijn pogingen de goudvis op de dakgoot te pakken te krijgen, stortte de vrouw met de gedachte aan een lang en vruchtbaar leven naar beneden, zonder dat jij of ik ooit haar naam zouden kennen.

Aan het eind van de wereld is het ieder voor zich.

Dat had jij me geleerd, Sophie.

Het was even hachelijk als onmogelijk om de vermaledijde spafles vanuit het venster te bereiken. Na tweemaal ademhalen begaf ik me tenslotte op de dakgoot, het touw losjes in mijn linkerhand, en schuifelde voetje voor voetje met mijn wang tegen het glas geperst aan de onmetelijke diepte voorbij. Ik stond doodsangsten uit. Twee meter... anderhalf... een... tot op het moment dat het touw strak stond, ik me extreem langzaam door mijn knieën had laten zakken, reikte en mijn vingertoppen de flessendop beroerden; toen brak de dakgoot af en stortte samen met mij de diepte in.

Alles tolde; ik kneep mijn ogen dicht en perste mijn tanden op elkaar en wachtte op het knappen van het touw en DZINNG! de ruk en mijn maag VLATS! uit mijn middel en het bankstel RATS! tegen het kozijn en ik WOESJ! als een lappenpop door elkaar.

Het duurde een eeuwigheid eer ik stil hing en mijn ogen durfde te openen.

Ik hing ongeveer een meter onder de dakrand en een lichtjaar boven vaste grond. Het touw sneed in mijn middel. Ik besefte dat ik de fles in mijn handen had. Blub dreef op zijn rug, maar opende zijn bedwelmde oogjes toen ik beteuterd tegen het plastic tikte.

Nu ik eindelijk een moment van rust kreeg (hoewel dat woord zelden in betrekkelijker context is gebruikt), had ik de tijd om de situatie te overzien. De aarde in omgekeerd perspectief is een even wonderbaarlijk als angstaanjagend gezicht: een plafond tot aan de horizon, maar niets daaronder. Een enorm niets. Nergens geschreeuw. Nergens alarmen. Alleen in de verte het constante gekraak van dingen die afbraken en in de diepte verdwenen. Vogels zochten gedesoriënteerd naar landingsplekken en vielen vermoeid het heelal in.

‘Weet u hoe laat het is?’ vroeg plots een iel stemmetje.

Ik probeerde me om te draaien naar waar de stem vandaan kwam, mijn benen trappelend in de leegte. De twee schommels in het speeltuintje hingen omlaag de lucht in aan hun blauwgeverfde frame. Op een ervan zat een klein meisje met drie scheve staartjes en bungelende beentjes naar beneden te kijken, haar knuistjes nerveus om de kettingen geklemd.

‘Eh... wees maar niet bang,’ zei ik, niet erg overtuigend.

‘Ik wilde zo hoog gaan dat ik de lucht kon aanraken,’ zei het meisje. ‘Mama zei ga niet zo hoog, straks ga je nog over de kop. Alleen ik ging toch hoog en nu kan ik niet meer terug!’

‘Wat vervelend,’ mompelde ik. Ik merkte dat ik direct afstand probeerde te scheppen. Ik kon niets doen voor het meisje. Ze schommelde zeven meter verder, maar had net zo goed op de maan kunnen zijn. Ik begon voorbereidingen te treffen om me te bevrijden uit mijn benarde positie.

‘Ik heet Fiep,’ zei het meisje op de maan.

‘O... hallo.’

Ik stak de spafles in mijn broek.

‘Ik ben al vijf,’ zei het meisje op de maan.

‘O... oké.’

Ik begon me op te hijsen aan het touw.

‘Maar weet u nou hoe laat het is?’ vroeg Fiep. ‘Mama zei nog twee minuten, dan gaan we naar huis, want ik moet de boodschappen inruimen. Alleen ik weet niet hoeveel twee minuten is.’

En ik stokte in mijn bewegingen.

Ik dacht aan de vrouw met de Albert Heijn-tassen en op dat moment viel het verlies van alle levens ter wereld over me heen; het leven van de ongelukkige vrouw maar ook het leven van het meisje op de schommel, het leven van een moeder en het leven van een kind, het leven van geliefden en gebroken harten, het leven van jou en het leven van mij. Levens die als parels aan een rijgsnoer die jij had kapotgetrokken over de vloer vielen, door het huis rolden en waren verdwenen. De dood van de wereld is een dikwijls terugkerend fenomeen, maar zelfs de meest visionaire filosofen hadden niet kunnen voorzien hoe het ditmaal had plaatsgevonden. Gisteren om deze tijd was ik wakker geworden met jou in mijn armen, had ik het plekje tussen je borsten gekust waar je hart zit en was je de mijne geweest. Nu hing ik als een anker onderaan de wereld en was de wereld tot stilstand gekomen.

…

CONCLUSIES VAN HET DEBAT ‘WAAROM HET ONTEGENZEGGELIJK VASTSTAAT DAT GOUDVISSEN LIEFHEBBEN’ (Uit: Het pad van de goudvis, p.794, eerste herziene druk 1984)Dat is lulkoek.

…

Blub knapte zienderogen op nadat ik het water uit de stortbak met een rietje van het plafond had opgezogen en had overgeheveld in een verschoonde spafles. Daarna zaagde ik de poten van de vurenhouten tafel, trok de planken van het keukenplafondgat los en tilde de deuren uit hun voegen. Na mijn worsteling om het raam binnen te klimmen was de galerij een peulenschil. Via trapleuningen en tussenetages hees ik me naar de begane grond; een wankele toren van matrassen en bankstellen bracht me bij de galerijdeur.

Wat zonk de moed me met een plof in de schoenen, bij het vooruitzicht me door die omgekeerde wereld te moeten verplaatsen, hangend aan een plafond van krakende fundamenten en wortels! Maar het verlangen om het meisje te redden was groter. De eerste horde overbrugde ik door de langste boekenplanken tussen de spijlen van het speeltuintjeshek te schuiven en aan de deurposten vast te timmeren. Daarop ging het tafelblad en zie: de eerste meters van mijn bouwsteiger waren een feit. Urenlang werkte ik door. Steeds verder vorderde mijn stellage van vensterbanken en Ikeaschappen, van spiegellijsten en kamerdeuren; van de trap naar het hangende hek, van het hangende hek naar de hangende eik, van de hangende eik naar de hangende schommel, al mijn bezittingen aaneengeregen tot een steeds groeiende loopbrug over de leegte. Zo schepten mijn handen een perfecte weerspiegeling van wat er van mijn leven was geworden. Misschien was dit wel de reden dat ik het meisje wilde redden: voortkruipend in een omgekeerde wereld, wilde ik mezelf ervan vergewissen dat het de wereld was die op z’n kop stond, niet ikzelf.

Tegen de tijd dat ik de met tapijt overspande regenpijpen met touw aan het blauwe schommelframe knoopte en de zolderladder liet zakken, was de zon naar de horizon gestegen en kleurde de hemel bloedrood.

Fiep keek met een vollemaansgezicht naar boven. ‘Ik durf niet,’ zei ze zacht.

‘Je moet.’ Ik lag op mijn buik, mijn armen om het frame geklemd, de ladder een verlengde van mijn uitgestoken handen. ‘Ik laat je niet los.’

Fiep aarzelde. ‘Weet je het echt, heel, heel, heel zeker?’

‘Nee. Ja.’

‘Je zei nee.’

‘Ja.’

‘Maar kunnen we niet...’

‘Nee.’

‘Maar kunnen we niet...’

‘Nee, Fiep. Klim omhoog.’

Heel, heel, heel voorzichtig pakte Fiep de kettingen hoger vast en ging op de schommel staan. Met angst en weerzin keek ze naar de ladder, alsof ze de schommel niet achter zich durfde te laten, alsof ze nog wat langer wilde schommelen, heen en weer, heen en weer tussen wat achter haar en wat voor haar lag. Toen nam ze een besluit, ging op de onderste sport staan en trippelde vlug en vederlicht omhoog.

Later, bij het bovengaan van de zon, staarden we door het weggeslagen woonkamerraam naar het theater van het aardse braaksel in de atmosfeer. Fiep tuurde met onverminderd grote ogen boven de rand van haar wollen deken, Blub zweefde onverminderd weemoedig in het zuivere water en ik rouwde onverminderd om mijn vorige leven, dat met de rest over de rand van de wereld was gevallen. In de verte waren explosies geweest en de lucht was bezwangerd met een brandlucht die nergens anders naartoe kon dan zich onder het aardoppervlak te verspreiden. De meeste branden losten zichzelf op doordat de huizen afbraken en in de diepte stortten, grijze rookpluimen achter zich aan trekkend als vallende kometen.

‘En bergen, vallen die ook?’ vroeg Fiep, een beetje dromerig.

Ze had zich vermaakt met het naar buiten gooien van kamerplanten, maar al snel was het haar gaan vervelen dat die het universum in vielen. Fiep was jong genoeg om zich zonder veel moeite een nieuwe normaliteit aan te wenden. Ik niet. Ik had met groeiende wanhoop geprobeerd nieuws te verkrijgen over de catastrofe, maar behalve het mobiele netwerk en internet hing er ook geen radio meer in de lucht.

‘Ik denk dat het daar rotsblokken regent,’ zei ik.

‘En vulkanen?’

‘Daar loopt het vuur uit, kaarsrechte pilaren van lava, helemaal tot in de ruimte.’

Fiep keek bedenkelijk. ‘Maar loopt de aarde dan niet leeg?’

Daar had ik niet over nagedacht.

Keek jij op hetzelfde moment naar hetzelfde buiten, naar dezelfde wereld op z’n kop, en voelde jij dezelfde verbijstering die ik voelde? Waarom had je onmiddellijk nadat de wereld verging juist míj gebeld? En waarom pas nu? Waarom niet al die keren toen het er nog toe deed? Tweemaal eerder had ik een liefde verloren, een aan een andere man en een aan onverschilligheid, maar geen van beide liefdes was zo ingrijpend en vanzelfsprekend geweest als mijn liefde voor jou. Als ik ’s nachts wakker werd en ik miste het gewicht dat de plek naast me had ingedeukt, was ik als de dood dat jij je maar al te begeesterd tegoed deed aan het nachtleven. Kwam je vlak voor de ochtend beschonken en uitgeteld thuis en viel je als een blok in slaap, dan lag ik naast je wakker en probeerde ik geen andere mannen in je adem te ruiken. Zo schiep de angst dat je me zou verlaten een voortijdig liefdesverdriet: ik miste je lichaam terwijl het naast me lag, ik hunkerde naar je aanraking terwijl je arm op mijn borst rustte, wat de herinnering eraan des te reëler en mijn hartzeer des te groter maakte. Het voelde alsof ik je al had verloren.

Een stortbui van vallende sterren trok lijnen door de gezonken duisternis: laatste ademtochten van voorwerpen die zich vanmorgen nog op aarde hadden bevonden en nu terug de dampkring in vielen. Een vuurwerk van duizenden stervende dingen. Ik keek er ademloos naar, durfde niets te wensen.

Na een tijdje merkte ik dat Fiep nog wakker was.

‘Mama is ook een vallende ster,’ mompelde ze.

Ik bedacht me dat ze daar best eens gelijk in kon hebben.

…

De wereld stond nog geen dag op z’n kop of er was algemene consensus ontstaan over hoe overlevenden zichtbaar maakten dat zij hadden overleefd: door witte lakens of gordijnen uit hun ramen of schoorstenen te hangen. Deze vormden een eerste op zichzelf staande schakel in een uniforme keten van aan elkaar geknoopte touwbruggen en loopplanken, die zich in de dagen na de ramp aaneenreeg als een spinnenweb.

De hoop dat ik Fiep kon achterlaten bij familie vervloog meteen. Toen ik haar vroeg waar haar vader woonde antwoordde ze: ‘Bij oma.’

‘Bij oma?’

‘Ja, pap en mam ruzieden over allemaal dingen en toen zei pap dat hij van alles had moeten achterlaten om met haar te zijn en toen zei mam o, krijgen we dat weer en toen schreeuwden ze tegen elkaar en toen ging pap bij oma wonen.’ Ze zweeg even en voegde eraan toe: ‘Denk je dat oma nu ook op z’n kop staat?’

Ik voelde een steek in mijn maag. ‘Weet je waar oma woont?’

‘Ergens met de auto,’ zei Fiep, terwijl ze aan haar scheve staartjes plukte. ‘Maar ik wil niet naar oma. Oma schreeuwt ook tegen mama.’

‘Waar zou je dan naartoe willen?’

‘Ik wil naar mama.’

Ik besefte dat Fiep die dag ook niets meer had. Dus moesten we delen.

‘Dan kom je met mij mee,’ zei ik. ‘En dan gaan we onderweg naar mama zoeken. Maar dan moet je één ding voor me doen.’

‘Wat dan?’ vroeg Fiep.

Ik gaf haar de spacitroenfles. Fiep nam hem in haar handen alsof hij het gewicht droeg van de wereld. Ze keek met grote ogen door het plastic naar binnen. Blub keek met grote ogen door het plastic naar buiten. Even speelde er iets van ontzagwekkend belang tussen de goudvis en het meisje, alsof haar verlangen om haar moeder te zien en Blubs verlangen om jou te zien, wat eigenlijk míjn verlangen was om jou te zien, voor een moment één en hetzelfde verlangen waren. Toen brak een brede glimlach door op Fieps gezicht, die haar voltallige fietsenrek tentoonspreidde. Vanaf dat moment week Fiep geen moment van Blubs zijde. Had hij honger, dan schilferde ze vissenvoer door de flessenhals; had hij dorst, dan vulde ze het water aan en werd hij benauwd, dan blies ze luchtbellen met een rietje tot Blub zijn glans herwon.

Aan het eind van de wereld hebben we allemaal iets nodig om ons aan vast te houden. Als we niet vasthouden, moeten we loslaten. En als we loslaten, moeten we onze eigen baan zoeken in het universum.

Zo hield ik me vast aan het speeltuintjeshek. En stevig ook! We waren er via de galerijdeur over de tafelbladbrug naartoe geklommen, maar daar werkte de onnatuurlijke diepte onder onze voeten zo acuut op me in, dat ik me minutenlang met wapperende haren verkrampt tegen het hek perste, zonder voor- of achteruit te kunnen. Ik durfde pas om te kijken toen ik Fieps zachte hand op de mijne voelde.

‘Je hoeft niet bang te zijn,’ zei ze, en ze liet de spacitroenfles in haar rugzakje zien om me aan te sporen. ‘Er is niets, daar beneden.’

Dat was niet alleen het meest ware, maar ook het meest eenzame wat ze had kunnen zeggen. De diepte verloor op slag zijn betekenis. Het werd gewoon zomaar een obstakel, één van de obstakels waarlangs ik Fiep een eindje kon laten zakken of ophijsen met het spantouw dat onze lichamen verbond. Voetje voor voetje schuifelden we naar de rand van het plantsoen en met de zolderladder bereikten we de eerste kruin van de lindenrij aan de straatkant. Ondanks dat veel takken waren weggeslagen door vallende auto’s was het relatief gemakkelijk om met de ladder van boom tot boom tot vensterbank tot boom te klimmen. Zo zigzagden we vooruit, onder een opengereten aardoppervlak waaruit stroomkabels en riolen als dode aderen en botten naar buiten staken, en elke stap bracht me dichter bij jou, elke stap haalde de angel uit de wreedheid van je laatste woorden, en transformeerde de woorden in een boodschap van hoop: Blub staat nog bij jou. Ik kom hem morgen halen.

‘Hé, jullie daar!’

In een luie zetel op een getimmerd platform, dat aan een provisorische meubelconstructie een eindje onder een zolderraam hing, zat een kleine, kalende man. Er stond een thermoskan naast hem op de planken en een mok dampende koffie. Toen we hem zagen wuifde de man met zijn verrekijker.

‘De hulptroepen zijn onderweg!’ riep hij goedgemutst.

‘Echt waar?’ riep ik, met een vonk hoop.

De man schaterde het uit. ‘Natuurlijk niet! Ik dacht dat jullie de hulptroepen waren!’ Hij kletste zichzelf op de dijen en nam een slok koffie. ‘Van wat ik van hieruit kan overzien, ziet het er niet best uit!’

Ik zuchtte, toch blij met een volwassene te kunnen praten. ‘Wat denkt u dat er is gebeurd?’ vroeg ik, om me heen gebarend.

‘Joost mag het weten!’ riep de man. ‘De aarde heeft ons mooi voor het lapje gehouden! Geen internet, geen telefoon, geen informatie! Gisteravond kwam er een megafoonboodschap uit het centrum, maar het was te ver weg om te verstaan! Er gaan geruchten dat ze daar touwbruggen en constructies bouwen! Je weet wel, voldoende voorraden voor overlevenden en zo! Maar jullie zijn pas het tweede groepje dat ik vandaag voorbij heb zien komen! Het eerste kwam tot het eind van de straat en viel per ongeluk de hemel in!’ Hij pauzeerde even en voegde eraan toe: ‘We zijn ten dode opgeschreven!’

‘En u? Gaat u niet proberen naar het centrum te komen?’

‘Beste jongen!’ riep de man, ‘Ik woon hier al mijn hele leven! Voor zover ik weet ben ik de enige die zowel de opbouw als de ondergang van deze straat heeft meegemaakt! Wat zeg je me daarvan?’

Op de tweede dag van onze reis zagen we gewonde mensen op plafonds achter ramen, wapperend met gordijnen en smekend met hun hand tegen het glas.

Op de derde dag zagen we aan elkaar geknoopte lakens uit een erkerraam bungelen, waar iemand was gaan zoeken naar vaste grond.

Op de vierde dag zonk mijn hart van mijn borst naar mijn buik, omdat de uren en minuten in het heelal neerregenden en wij zo traag vooruitkwamen, en omdat ik jou zo miste, en omdat alle gewone en ongewone speculaties over de catastrofe zinloos bleken. We waren op de onderkant van de brug geklommen, die nu onder de rivier hing. Het wegdek was weggevallen, maar het ijzeren skelet was intact en een deel van de betonnen platen hing nog aan de pijlers. En nu komt het: het water was er gewoon nog. Stromend als vloeibaar lood tegen het plafond van het aardoppervlak, lachte het de natuurwetten in het gezicht uit. Hier en daar waar het oppervlak golfde, regende het naar beneden, een zacht verwaaiend nevelgordijn, alsof de waterspiegel zèlf het vlak was waarop de zwaartekracht zich omdraaide.

‘Waarom valt de rivier niet naar beneden?’ vroeg Fiep.

Ik wilde iets zeggen - Ik denk dat de aarde ons gewoon zat was - maar voor ik kon antwoorden werd Fiep omvergeblazen door een deltavlieger, die met buitengewone vaart door het gat tussen de rivier en de brug suisde. Halsoverkop greep ik haar bij haar rugzakje, voor ze met Blub en al van de brug kon kukelen. De vliegenier joelde, cirkelde rond in het luchtruim onder ons, en kwam nu van de voorzijde op ons toegevlogen. Even leek het alsof hij tegen de brug zou klappen, maar op het laatste moment trok hij de neus omhoog, waardoor de delta vaart minderde en zijn draagkracht verloor, precies boven de onderkant van de brug. Met een onhandige struikelsprong landde hij en kwam met vlieger en al tot stilstand. ‘Reddingsbrigade, tot uw dienst,’ zei de piloot. ‘Vrouwen en kinderen eerst, alstublieft.’

‘Dat was... spectaculair,’ stamelde ik.

‘Dank u, dank u,’ zei de man, terwijl hij zich losklikte van zijn toestel. ‘Gemeentelijke service. Enige manier om overlevenden op te pikken en naar de evacuatiecentra te brengen.’

‘Zijn er evacuatiecentra?’ vroeg ik ongelovig.

‘In de kelder van het stadhuis.’

‘En de gemeente had zo’n... vliegding?’

‘Drie,’ grijnsde de piloot. ‘Collega’s nog niet zien vliegen? Misschien zijn ze nog niet in dit deel van de stad geweest.’ Hij knielde neer voor Fiep en pakte haar hand beet. ‘Zo, grote meid. Heb jij zin om eens een vliegtochtje te gaan maken?’ Hij richtte zich naar me op. ‘Sorry, kinderen eerst. Protocol. Kom jou later oppikken.’

Fiep keek plompverloren van de vliegenier naar mij. Iets in haar blik alarmeerde me. Er klopte iets niet.

‘Is het niet gevaarlijk?’ vroeg ik, meer om tijd te winnen dan iets anders.

‘Thermiek zorgt dat je boven blijft,’ zei de vliegenier en hij stond op, zijn hand verplaatsend naar Fieps rug. ‘Warme lucht stijgt op, hè. Nu de hele shit op z’n kop staat, is het een en al thermiek. Vallende zooi is wat je niet wilt.’

‘En waar land je dan?’

‘Bruggen, overkappingen, loodsen met laaddeuren... zelfs bosjes werken, maar dan mol je je delta.’

‘Maar ik bedoel, bij het stadhuis...’

‘Holy fuck, zie dat!’ zei de vliegenier, en wendde zich tot de rivier, die massief boven onze hoofden voorbij stroomde. ‘Dat lijkt wel magie.’ Hij had zijn harnas afgelegd en maakte aanstalten zich verder te ontkleden, alsof hij van plan was het water te proberen. Plotseling wist ik het zeker. Er was geen evacuatiecentrum, geen gemeentelijke reddingsdienst, geen protocol. De man was een roofvogel. Hij had rondgecirkeld als een havik en zijn prooi gespot. Hij zou met Fiep wegvliegen, en ik zou wachten, en niemand zou terugkomen.

In zijn ondergoed begon de piloot het ijzeren frame dat langs de brugpijler naar de rivier liep te beklimmen. Hij had alle tijd. Wij konden geen kant op en hij wist het. Maar juist op dat moment sprong Blub met gewichtig geklots boven het water in de spafles uit en Fiep en ik wisselden een blik. Razendsnel glipte ik in het harnas en gespte de riemen vast. De vliegenier had de loodgrijze waterspiegel bereikt en stak behoedzaam zijn arm omhoog. Ik maande Fiep heftig gebarend tot haast. De hand van de piloot gleed door het oppervlak... en in stroompjes sijpelde het rivierwater langs zijn lichaam naar beneden.

‘Bizar...’ mompelde hij, maar toen draaide hij zich om, kreeg ons in het oog en riep: ‘Hé, wat moet dat!’

‘Hou je vast!’ brulde ik en ik slingerde Fiep op mijn rug, ik greep het frame van de deltavlieger en klikte karabiners vast en klikte Fiep vast, hopend biddend smekend laat haar broekriem sterk genoeg zijn, armpjes om mijn nek en de vliegenier naar beneden gesprongen en vlak achter ons en ik het op een lopen en adem in mijn keel en ogen dicht en een tel de tijd om te denken: zitten de karabiners wel vast? En toen stortten we van de brug af en tolden we als gekken naar beneden.

En een RUK! en een duizelingwekkende duikvlucht en de wereld trok zich samen. De deltavlieger richtte zich op en we vlogen. Ik schreeuwde het uit, beseffend dat ik nog nooit had gevlogen, niet zonder vleugels en niet met. De vliegenier schreeuwde het uit achter ons op de brug, nu al ver weg. En Fiep... zij schreeuwde het niet uit, maar klemde zich vast op mijn rug, had haar handen voor mijn ogen geslagen en keek zelf opgetogen om zich heen.

…

Het is betrekkelijk eenvoudig een ultralightvliegtuigje te besturen als de nood aan de man is, maar landen zonder grond om te landen? Dat is een ingewikkelder kwestie. Ik durfde niet meer dan een klein eindje onder het aardoppervlak te vliegen. Dat bleek eenvoudig, omdat de thermiek van de branden die met de rook tussen de versplinterde daken bleef hangen de deltavlieger inderdaad steeds weer omhoog tilde. Door mijn balans op de stang naar voren te verplaatsen doken we naar beneden en voorkwam ik dat we tegen de aarde te pletter sloegen, en na wat experimenteren kon ik draaien door mijn gewicht naar links en naar rechts te verplaatsen.

Voor het eerst sinds jouw vreselijke het ligt niet aan jou maakte zich een nieuw gevoel van me meester: een gevoel van vrijheid, dat tenminste voor even het verlangen om iemand anders en ergens anders te zijn naar de achtergrond verdrong.

Na een tijdje kwam er een vlucht ganzen naast ons vliegen. Ik vroeg me af waar ze vandaan kwamen; ze waren er gewoon ineens. Ik zette koers naar jou en de ganzen klapwiekten met ons mee.

De dode aarde was van een fabelachtige schoonheid.

We zagen geliefden die elkaar omhelsden in bomen. We zagen kinderen die uit omgekeerde ramen emmertjes met etenswaren en opgevouwen briefjes naar elkaar voorttrokken aan waslijnen. We zagen mensen die elkaar vonden op de kriskras aaneengeregen constructies die ze bouwden, en de navelstreng smeedden van een nieuwe maatschappij. En na een tijdje hadden we de stad achter ons gelaten en zagen we alleen bomen, die hun takken treurig lieten bungelen en hun blaadjes lieten dwarrelen in de peilloze diepte van de atmosfeer, zodat het leek alsof de aarde groene tranen huilde.

We waren al vlakbij waar je woonde toen Fiep wees en zei: ‘Daar kunnen we naar mama!’

Voor ons in het luchtruim hing een nagenoeg oneindige touwladder, rustig op en neer deinend in de zwoele bries. Toen we dichterbij kwamen zag ik dat de ladder uit het luik onder in een caravan kwam, die aan ijzeren kettingen aan het aardoppervlak bungelde. Deze was via een schots en scheve loopbrug van planken met een klein, ondersteboven huisje verbonden, dat bijna uit elkaar viel en vanwaaruit enorme hoeveelheden vlastouw in gesponnen ragen naar de zonderlinge caravan bewogen, alsof daarbinnen een ononderbroken productiemachine aan de gang was.

Ik cirkelde om de touwladder heen en besloot in de appelboomgaard rondom het huisje te crashen. Ranke stammen, veel takken en ondergrensd met een dicht bladerdak: uiterst twijfelachtig, maar een betere plek zouden we niet vinden.

‘Druk je plat tegen me aan,’ zei ik tegen Fiep. ‘En wat je ook doet, laat me niet los!’

Het volgende moment was het een geschok en geraas van jewelste. Takken zwiepten, bladeren kolkten, vogels vlogen krijsend op. Met een klap scheurde de delta doormidden en plots hingen we stil, het verwrongen frame aan takken geregen. Deze knapten en met een misselijkmakende luchtzak vielen we door de weeë appellucht, voor het bladerdak ons opving en ik kans zag me vast te grijpen aan een stam.

In de caravan klapte een raampje open en een tengere vrouw die ouder leek dan de aarde zelf leunde naar buiten. ‘Lieve hemel!’ riep ze uit. ‘Hebben jullie je bezeerd?’

‘Ik geloof het... niet...’ stamelde ik. En prompt rolde Fiep van mijn rug en kwam met een beduusd gezicht in het luchtledige onder de appelboom te bungelen. Duizendmaal dank aan de karabiner aan haar broekriem. Ik hengelde haar omhoog, klikte haar los en zette haar in de appelboomkruin. Op wat schrammen en kleerscheuren na hadden we de klap overleefd.

‘Kom maar vlug binnen,’ zei de vrouw. ‘Jullie zijn vast toe aan een kopje thee.’

Even later schuifelden we over de wankele loopbrug, die met boorhaken in de aarde was bevestigd, naar de hangende caravan, uitkijkend dat we niet verward raakten in de ritselende ragen vlastouw. Binnen viel mijn kin op de vloer van verbazing. De kleine caravan hing werkelijk vol met vlastouw. De vrouw die ons door het raampje had begroet was in een schommelstoel gaan zitten en vlocht het in dikke strengen bij elkaar. Een tweede, haast identieke dame knoopte de strengen tot een touwladder bijeen en liet ze door het luik in de vloer zakken.

‘Pas op dat je daar niet in valt!’ zei de laatste bezorgd. ‘Je hebt geen idee hoe diep het daar is.’

‘Natuurlijk hebben ze dat wel, Anja,’ kibbelde haar zuster. ‘Ze komen er net vandaan.’

‘Maar weten ze ook hoe díep het er is?’ Het dametje keek me vol verwachting aan en ik haalde beleefd mijn schouders op. ‘Dat bedoel ik maar, Ines,’ zei ze, en trok resoluut haar knoop aan. ‘Dat weet niemand.’

We kregen ieder een kopje dampende kruidenthee. Daarna wendde de vrouw die Anja heette zich tot Fiep, zoals oude vrouwen dat kunnen zonder zich een moment aan haar nijverij te onttrekken. ‘Wat heb je daar, lieve kind?’

Verlegen draaiend liet Fiep haar de spacitroenfles zien. De vrouw tuurde nieuwsgierig door haar dikke brillenglazen naar binnen en Blub keek even weemoedig als altijd door het dunne plastic naar buiten.

‘Een goudvis!’ riep Anja ontdaan. ‘Wat een vreselijke, vreselijke plek voor een goudvis.’

‘Vreselijk!’ beaamde haar zuster Ines. ‘Een goudvis! Dat is wel het vreselijkste wat je in een fles kunt doen.’

‘Jenever, oké...’ zei Anja.

‘Of een liefdesboodschap...’ viel Ines haar bij.

‘Maar geen goudvis!’

‘Het is ook een liefdesboodschap,’ ontglipte het me. Plotseling beefde mijn stem. ‘Tenminste, niet echt. Of nou ja, eigenlijk wel.’ En voor ik het wist vertelde ik mijn verhaal aan de twee vrouwen. Ik vertelde ze hoe jouw laatste woorden de wereld voortijdig tot een einde hadden laten komen, en hoe jouw laatste telefoontje voldoende rechtvaardiging had geboden om Blub naar jou toe te gaan brengen, een onmogelijke queeste in een onmogelijke wereld als een laatste onmogelijke blijk van mijn liefde voor jou, omdat zonder jou toch niets in de wereld goed was, althans niet voor mij, en het ook nooit meer kon zijn. Het luchtte niet op om erover te praten, mijn hart werd er geen grammetje lichter op. Ik merkte pas dat ik huilde toen Fiep in de spafles mijn tranen opving, zodat Blub dacht dat het regende en tot ieders verbazing eenmaal koppeltjedook.

‘Arm ding,’ zei Ines hoofdschuddend.

‘Arm, arm ding,’ drukte Anja het nog sterker uit.

‘Een goudvis in een fles...’

‘Steeds maar gevangen in hetzelfde rondje...’

‘Hetzelfde, benauwende rondje...’

‘Je moet haar loslaten,’ zei Anja beslist. Maar hoe, hoe, hoe kon ik jou ooit loslaten, als er geen moment voorbijging of ik wenste dat ik je heel dichtbij me kon houden zodat, voor heel even, de wereld niet langer op zijn kop zou staan? In een impuls drukte ik Fiep tegen me aan en daar, op dat moment, werd ik volledig overmand door mijn verdriet en huilde ik, ontroostbaar en zielsbedroefd. Niet alleen om de leegte die jij had achtergelaten maar ook om die te moeten opvullen met iemand anders, want als je dromen je werden afgenomen dan klampte je je wanhopig vast aan nieuwe, hoe leeg die dromen ook waren.

O Sophie, ik mis je zo.

Zo ontzettend veel.

‘Dingen veranderen nu eenmaal, lieve schat,’ zei Anja, en ze legde een broze arm op mijn schokkende schouders.

‘Het is beter om op verandering voorbereid te zijn,’ zei Ines.

‘Zodat je er niet door wordt overvallen, als het komt.’

‘Neem nou de wereld,’ stelde Ines.

‘De wereld!’ benadrukte Anja. ‘Wat als de aarde nou gewoon, eens in de zoveel tijd, alles loslaat? Terugkijkt op wat het heeft, rilt, en alles van zich afschudt?’ En daar moest de oude vrouw zelf van rillen.

‘Het is maar goed dat wij erop voorbereid waren,’ zei Ines, en gaf een ontdane ruk aan het vlastouw dat door het raampje de caravan in liep.

‘Nou en of,’ beaamde Anja. ‘Wij pakken onze biezen!’

Ik keek met hete en natte ogen naar het luik in de vloer. ‘Waar gaat u naartoe?’

‘Heb je al die vallende sterren niet gezien, ’s nachts?’ vroeg Anja. ‘Het moet prachtig zijn, daar beneden!’

‘O ja, prachtig! Wonderbaarlijk zou ik zelfs willen zeggen.’

‘Daar gaan wij naartoe!’

En in het drukke gepraat van de oude vrouwen ging het stemmetje van Fiep bijna verloren, toen ze haar hoofd achter de spacitroenfles vandaan stak: ‘Mijn mama is ook een vallende ster.’

Een korte stilte volgde. ‘Echt waar?’ zei Ines toen. ‘Wat heerlijk voor haar! Dat betekent dat je een wens mag doen, lieve kind.’

Fieps ogen werden groot en ze kronkelde van schaamte. ‘Mag ik... mag ik met jullie mee?’

‘Maar natuurlijk, lieverd!’ zei Anja. ‘Als Tobi het goedvindt...’

Ik knikte, kon niets uitbrengen, bang dat ik nieuwe tranen niet kon inhouden.

‘Ach lieve schat,’ zuchtte Anja. ‘Laat haar toch los.’

‘Niets is het waard om je zo aan vast te klampen,’ zei Ines.

En hoofdschuddend: ‘Een vis in een fles...’

Op dat moment wist ik geloof ik niet meer of we het over Blub, over jou, of over mij hadden gehad, en of het enig verschil maakte.

…

Al de keren dat ik hier eerder was binnengegaan kleefden als honingdruppels aan mijn vingertoppen toen ik de loopplank tussen de laatste eik en de stijlen van het keukenvenster legde. Dol van wellust als een verliefde tiener door jouw slaapkamerraam, fluisterend zodat je ouders ons niet zouden horen. Schuddebuikend terwijl ik je over de achterdeurdrempel tilde, na een ochtendwandeling vol kalme onzin bij het meer. Met het lood in de schoenen na weer nieuwe verhalen waarvan ik wist dat ze waren gelogen, maar die ik toch uit alle macht probeerde te geloven, omdat leugens nou eenmaal altijd bedoeld zijn om een leegte op te vullen, en ik niet wilde dat je met een leegte moest leven. En nu, met jouw beslissing om zonder mij verder te willen op een hoopje in mijn handen, en de macht om die te herzien in de jouwe.

Mijn hart sprong in mijn keel toen ik de witgeverfde spiegelbeeldletters tegen het gevelraam zag: HELP. Je leefde dus nog. Jullie huis hing op z’n kop en was een ruïne van afbrokkelende herinneringen, maar je leefde nog.

‘Sophie.’

Ik stond op het plafond van de kapotgevallen keuken en luisterde naar de omgekeerde stilte.

En toen, een aardverschuiving.

‘Tobi?’

Mijn naam.

Jouw stem.

Ik klauterde door de deuropening de woonkamer binnen. Ook hier was het een ravage van omvergeworpen huisraad, opgehoopt tot helemaal aan de diep inzakkende vloerbetimmering. Maar het midden van het plafond had je vrijgeschoven en daar op de bank lag jij.

‘Je bent het echt,’ zei je, terwijl je je moeizaam overeind hees.

Ik haalde beschaamd mijn schouders op. ‘Natuurlijk.’

‘Ik dacht dat je dood was.’

Ik haalde de spacitroenfles uit mijn rugzak en hield hem voor. ‘Ik heb Blub voor je meegebracht.’

Ongelovig keek je van de vis in de fles naar mij. ‘Maar hoe ben je helemaal...’

Ik haalde mijn schouders op. Jij grijnsde. ‘Je bent ook gestoord, hè.’

‘Weet je toch.’

Jouw universum.

Mijn universum.

Ik daalde terwijl jij oprees en borg de breekbare realiteit die je was in mijn armen. Jij drukte je stijf tegen me aan we zonken neer op de bank. Je lichaamsgeur, even vanzelfsprekend en onmogelijk Sophie, was zo overweldigend en bracht zoveel met zich mee dat ik me er volledig aan moest overgeven, wat er hierna ook ging gebeuren. Het maakte me gek. Het maakte niet uit. En dus begroef ik mijn gezicht in je hals en inhaleerde je geur als een drug, me gulzig onderdompelend in jouw aanwezigheid. Zo bleven we lange tijd liggen, innig verstrengeld, in een volmaakt, louter, zijn.

‘Alles oké?’ vroeg ik, natte lippen onder je oorlel.

‘Ja. Ik geloof het wel, ja.’ Hete lucht uit jouw binnenste in mijn haar. ‘Volgens mij is mijn knieschijf gebroken. En mijn rug doet heel erg pijn.’

‘Lag je in bed?’

‘Eronder.’

‘Stil maar. Ik ben er nu.’ Ik streelde het ragfijne dons achter je oor, de ronding van je nek.

‘Tobi.’

‘Sssj.’

‘Maar...’

‘Het is oké.’

‘Alles is wel ontzettend naar de klote, hè?’

Ik duwde ons zachtjes uit elkaar zodat ik je kon aankijken. ‘Je belde me.’

‘Ja.’

‘Sophie.’

Je liet me los en hees jezelf overeind, omdat je de situatie niet aankon. Maar ik omklemde je hand en zei: ‘Ik heb je gemist, Sophie.’

‘Hou op.’ Er liep een traan over je wang. ‘Ik maak me zo’n zorgen om mama en papa. Ik heb niets van ze gehoord. Sinds het gebeurde heb ik niemand gezien, helemaal niemand. Weet jij of er hulp komt?’

Ik voelde me wee worden van binnen. ‘Ik ben toch gekomen?’

Lange tijd keek je me aan. ‘Het spijt me hoe het is gelopen.’

‘Ja. Mij ook,’ zei ik. ‘Het was leuker toen het nog overeind stond. Stuk eenvoudiger latten, ook.’

‘Tobi.’

‘Ja sorry.’ Mijn stem beefde, zoekend naar houvast. ‘Ik weet me er gewoon geen raad mee. Alles is toch anders nu. Kunnen we niet...’

‘Tobi.’

‘Maar kunnen we niet...’

‘Niet doen, Tobi.’

Ik kon mijn tranen niet inhouden. ‘Maar ik zal alles anders doen.’

‘Jij was het niet die iets anders moest doen.’

‘Ik kan het niet alleen, Sophie.’

‘Kun je best.’

‘Maar ik hou van je.’

Weet je nog dat je op dat moment wegkeek, zoals je zo gewend was? Je ogen te zwaar, daarbinnen een onpeilbare diepte. Ik werd van je weggerukt, ik viel en ik viel, en toen: PLONS! in een fles vol bruisende tranen. Een wervelende draaikolk zoog me dieper en dieper onder water, voortgestuwd door de kracht van jouw wegkijken. In paniek trappelde ik met mijn benen en klauwde vergeefs naar houvast tegen gladde, plastic wanden.

‘Ik hou van je!’ probeerde ik te gillen, maar mijn liefde steeg in bellen naar het oppervlak en spatte uit elkaar. Ik maaide verzwakt met mijn armen, trommelde tegen het plastic. En achter het etiket keek jij weg, zag niet dat ik verdronk. In een trage spiraal zonk ik naar beneden en raakte met een doffe bonk de bodem van de spacitroenfles.

Met longen volgelopen met tranen fluisterde ik: ‘Alsjeblieft...’

En jij zei: ‘Ik heb tijd nodig.’

Proestend kwam ik boven, happend naar adem. Doorweekt en met klepperende oren liet ik de leugen van die woorden over me neerdalen. Zodra ik bij machte was hees ik mezelf overeind en strompelde de woonkamer uit.

‘Wat ga je doen?’

‘Aspirine voor je halen,’ mompelde ik stompzinnig.

‘Wacht!’

Maar ik was de keuken al door en hoorde je niet meer. Hangend aan de trapleuning liet ik me naar de bovenverdieping zakken. Na alles wat ik had moeten doorstaan, na de talloze malen dat ik mijn leven in de waagschaal had gesteld om Blub naar je toe te brengen, mijn liefde voor jou vergeefs had trachten te stillen met mijn liefde voor jou en was opgekrabbeld uit de branding van de stervende aarde... had jij tijd nodig? Hoeveel tijd denk je dat de wereld je nog geeft, Sophie?

Met een klap landde ik op de holstaande zoldering, die kraakte onder mijn gewicht. Als op dat moment het huis was weggebroken had het me niet uitgemaakt. Maar zelfs die genade was me niet gegund, omdat ik was voorbestemd in jouw kille werkelijkheid ten onder te gaan, niet in mijn illusie.

De slaapkamer. Mijn foto hing niet aan je muur. Ik wilde geloven dat hij was kapotgevallen, liever dan alles in de wereld wilde ik dat geloven. Andere fotolijstjes, versplinterd over het plafond: vakantiekiekjes, familie, je vrienden. Ik kende ze door en door. Verfrommeld truitje, dat ik in Parijs voor je had uitgezocht. Opengevallen backgammonbord. Gedeukte kaarsen. Ondersteboven bed. Kapot glas. Boeddhabeeldje. Geen spoor van mijn foto.

De aarde keerde zich af van schaamte.

Blub rolde op zijn buik en kwam bovendrijven.

Aan wat mijn kant van het bed was geweest lagen de sneakers van een ander het horloge van een ander en hoekanikbeschrijven wat er nu komt hoekanikdoorgaan vraag ik me af terwijl mijn leven zich zo buiten mij om had kunnen voltrekken terwijlikhetniethadgeweten of had ik het wel degelijk geweten maaktedathetnietalleenmaarerger doornaardebadkamer hippe jeans hip shirt bloedtussendetegels hijmoethebbengedouchtdegietijzerenbadkuipwasuitgebroken hadhemverpletterdzijnportemonnaieinzijnbroekzakstudentenkaartIDkaartTomheettehijTomnogwatblondejongenhalflanghaarhelemaaljouwtypehetbadkamerraamstondopenwathadjemethemgedaanverdommedezelfdefuckingavondspreiddejijjebenenwathebjemetmíjgedaan?

Toen ik weer beneden was leunde jij uit het keukenvenster, voorovergebogen onder het gewicht van gemiste kansen. Je huilde. Onder mij, onder de loopplank die van jou wegleidde, dwarrelden de pasjes met zijn foto’s erop langzaam omlaag. Ik keek je strak aan. Ja, je had tijd voor jezelf nodig, ja, ik begreep dat je moest ontdekken wie je wilde zijn. Ik begreep je verlangen naar een rustiger plek zonder beloftes en bekentenissen. Ik zou je zelfs je fouten hebben vergeven. Je was mijn wereld. Maar alles had de wereld van zich afgestoten. Meer logica dan een mens kon bevatten en meer mensen dan bevattelijkerwijs logisch was... alles behalve het weerzinwekkende beeld dat jij voor een ander huilde en het dagende besef dat er in deze door jouw geschapen werkelijkheid geen plek meer voor mij was.

En de goudvis?

Die verdiende beter.

…

Het was als een droom aan het eind van de wereld: ik zat op een lage boomtak onder de oever van het hangende meer. Mijn benen bungelden in de diepte en boven me zag ik mezelf weerspiegeld in het water, dat brandde in de bovengaande zon. Toen ik tegen de spacitroenfles tikte ging er een siddering door Blubs tere vinnen en draaide hij zijn kop naar me toe.

‘Toe maar jongen,’ zei ik, en schroefde de dop van de fles. ‘Je bent vrij.’

Ik hield de spafles omhoog en stak de bovenkant door de waterspiegel. Luchtbellen borrelden omlaag en bleven op de weegschaal van de zwaartekracht drijven. Blub sloeg het sceptisch gade. Toen strekte ik mijn arm uit, duwde de fles onder water en keerde hem om.

En ook Blub floepte om. Ineens zwom hij ondersteboven, schichtig van de ene naar de andere kant van de spafles glibberend. De luchtbellen ontsnapten en ik wiegde de fles zachtjes op en neer, tot Blub de opening van de schroefdop ontdekte en er nieuwsgierig door naar buiten gluurde.

‘Ga maar,’ fluisterde ik, het neerspattende water uit mijn haren schuddend. ‘Je bent vrij.’

Even aarzelde de goudvis nog. Toen zwom hij door de monding naar buiten. Hij keek om zich heen, op zijn hoede. Plots zwierden en krioelden zijn vinnen en schoot hij weg in de diepte.

Dat was het dan. Dag, Blub. Ik glimlachte, een beetje weemoedig. Maar mijn weemoedigheid werd algauw weggespoeld door een gevoel van vervulling, toen ik de spafles uit het meer trok en eindelijk, na zo’n lange reis, losliet. Ik keek hoe de fles naar beneden buitelde en uit het zicht verdween. Daarna richtte ik me op. Tot mijn verbazing keek Blub me vanachter de weerspiegeling van mijn gezicht liefdevol aan. Hij was teruggekomen naar de oppervlakte en tuitte zijn lippen boven water, alsof hij een geheim verklapte. Het veroorzaakte een minieme rimpeling. Ik kon mijn ogen niet van dit beeld afhouden. Waarom wekte het zoveel liefde bij me op? En toen zag ik het. Natuurlijk. Blub was niet ondersteboven... ik was ondersteboven. Het is allemaal een kwestie van perspectief.

Als je er vanaf een andere kant naar keek, stond de wereld gewoon overeind.

Ik kleedde me uit tot ik naakt was, haalde diep adem. Ik stak mijn hoofd door de waterspiegel, genietend van de plotselinge sensatie van koelte en bruisende luchtbellen die neerdaalden en mijn gezicht schoonspoelden. Wankelend kwam ik overeind op de tak, mijn armen in het water grabbelend, nu tot mijn middel ondergedompeld. En toen ik mezelf afzette kreeg de zwaartekracht vat op me en gleed ik als een duiker Blubs wereld binnen.

Ik kwam boven. Al watertrappelend begon ik te lachen. Ik was vergeten hoe normaal eruit zag. Hoewel, normaal... want al zakte de zon nu achter de horizon en bevond ik me aan de goede kant van boven en onder; mijn natte haren stonden in slierten overeind en lieten het regenen in het heelal. Daar moest ik nog harder om lachen. Aan de oever hieven bomen hun armen als kinderen die door hun moeder een trui werd aangetrokken. Ergens brak een tak, die kaarsrecht omhoog de hemel in viel.

Blub dartelde speels om me heen, een oranje schicht in het diepgroene water. Ik dook onder en we buitelden en koppeltjedoken tot mijn longen ervan barstten. Elke keer dat ik bovenkwam voelde ik me lichter. Uiteindelijk zwommen we in onze nieuwbereikte normaliteit naar het midden van het meer, zij aan zij, de goudvis en ik.

Daar, op mijn plekje in de wereld, liet ik hem los.

…

Ik weet niet of mijn slaap droomloos was omdat er geen vallende sterren waren of omdat er een plaagzieke twijg van de boomkruin in mijn rug stak, maar toen ik de volgende ochtend wakker werd klampte er een naargeestige mist aan het aardoppervlak. Overal, waar ik ook keek, was het grijs. Ik vroeg me af waar de mist vandaan kwam. Er heerste een doffe stilte, waarin elk geluid dat ik voortbracht bleef hangen en me bewust maakte van mezelf.

Het duurde niet lang eer ik terug was bij de hangende caravan, maar de twee oude vrouwen en Fiep waren verdwenen. Het luik in de vloer stond open en het uiteinde van de touwladder was aan een van de schommelstoelen geknoopt. Ik beeldde me in hoe Anja en Ines volgeladen met hun bezittingen en naarstig kibbelend, treetje voor treetje de touwladder afdaalden, met Fiep nieuwsgierig achter hen aan. Ergens, veel lager waar de sterren vielen, zouden ze tegen de vrouw met de Albert Heijn-tassen opbotsen en zij zou zeggen: Nee maar, ik was net naar jullie op zoek.

Ik sloeg mijn benen over de rand van het luik en hield me vast aan de eerste sport. Onder mijn voeten deinde de ladder kalm heen en weer en vervaagde in de mist. Ik haalde diep adem en begon af te dalen, met mijn ogen dicht, alsof ik slaapwandelde. Condensdruppeltjes van nevel vormden zich aan mijn wimpers. Toen ik mijn open weer opende was het aardoppervlak verdwenen en zag ik boven me alleen nog de vage contouren van de caravan. Even later was ook dat weg.

Nu ben ik alleen, in de mist.

Dacht jij aan me? En als jij me zou zien afdalen, zou je je dan afvragen waar de touwladder naartoe leidt? Maar dan zou ik je zeggen dat het niet belangrijk is. Het gaat om het pad dat je volgt, de reis die je maakt. Wanneer je dat beseft kun je makkelijker loslaten, aan het eind.

Ik denk dat ik wil dat je weet dat je me zo, ongelooflijk, veel pijn hebt gedaan, Sophie. Nu daal ik de ladder af. Op zoek naar vaste grond onder mijn voeten. Het is niet makkelijk. Ik ben doodsbang voor wat ik daaronder zal aantreffen. Maar ik sluit mijn ogen, en daal verder af. Soms schudden de touwen, en beeld ik me in dat jij het bent die me volgt, ergens daarboven in de mist. Maar misschien is het alleen maar de wind. En ik besef dat het me niet uitmaakt. Ik ben ook iemand.

Hier beneden zijn we allemaal vallende sterren.

…

CONCLUSIES VAN HET DEBAT ‘WAAROM HET ONTEGENZEGGELIJK VASTSTAAT DAT GOUDVISSEN LIEFHEBBEN’ (Uit: Het pad van de goudvis, p. 794, eerste herziene druk 1984, tweede herziene druk 1987)Dat doet het niet, en moge iedereen die beweert dat het dat wel doet in de hoogste boom worden opgeknoopt, maar oké, het tegendeel is niet onomstotelijk bewezen (zie APPENDIX XIV: OVER HET ZIJN, VERLANGEN, DROMEN, ROUWEN, VERWERKEN, LOSLATEN EN ANDERE SOCIALE WETENSWAARDIGHEDEN VAN DE GOUDVIS)

§

Thomas Olde Heuvelt (1983) is de eerste Nederlandse auteur die met een kort verhaal de prestigieuze Hugo Award wist te winnen. Hij schrijft bovennatuurlijke thrillers en magisch realistische romans. Zijn boeken HEX en Echo, in Nederland verschenen bij Luitingh-Sijthoff, werden verkocht aan grote uitgevers in Amerika en Groot Brittanië. Momenteel schrijft hij aan zijn nieuwe pageturner.

Voor meer informatie zie www.oldeheuvelt.com.

Vrouwe van Excalibur

Door Jaap Boekestein (winnaar 2003)

1

‘Ah, waarde mens-spion. Ik heb iets dat u zeker zal interesseren.’

Tom MacLeon keek naar de xenomorf achter de toonbank. Het was een raftijië: een pluizig hoofd en een klein gesegmenteerd lichaam op vier hoge steltpoten. Drie slurfarmen lagen lui opgerold bovenop het lichaam, de vierde hield een grote roze waaier vast waarmee de xenomorf zichzelf koelte toewuifde.

‘Spionnenzaken, waarde Ynp? Eigenlijk ben ik hier vandaag als mens-handelaar. Ik wilde een stel generatoren van je hebben om te verkopen aan de bovenloop van de Asht. Maar je maakt mij nieuwsgierig. Wat heb je precies?’

Ynps winkel leek op miljoenen andere werkplaatsen op de Ring: drie schemerige hallen gevuld met bergen machinerie en onderdelen. De gebouwen waren oorspronkelijk de exoskeletten van enorme zeedieren geweest. Ynps familieleden klommen statig over de schroothopen, druk bezig met één of andere dringende boodschap of reparatie.

‘Kom mee, kom mee, waarde mens-spion.’ Ynp wenkte met een tweede slurfarm en Tom volgde hem het doolhof in. Na een stukje klauteren kwamen ze bij een zijkamer die werd verlicht met rode gloeibollen waarvan het schijnsel onregelmatig piekte om dan weer langzaam weg te zakken. Aan de ene kant van de kamer lag een cilinder, vier meter lang en met een doorsnede van circa anderhalve meter. Een glinsterend zwart laken bedekte de buis.

‘Ik kocht het van een ringpelgrim afkomstig van Aieeww die het weer had gestolen uit de schatkamer van een grðn-krijgsheer,’ vertelde de handelaar. ‘Hoe die er aan gekomen was, valt alleen maar te raden.’ Met een dramatisch gebaar trok Ynp het laken weg.

Onbewust wist Tom meteen de herkomst. Het was van mensenmakelij, iets van het Legioen. Het duurde een paar tellen voordat hij zag wat het was: een reddingscapsule, maar niet van een type dat hij kende. Hij liep op de capsule af. Op de verzegelde deur zat een beschermlap van monocarbon gekleefd die hij moeiteloos omhoog schoof. Achter een venster van diamantglas kwam een zachte lichtblauwe gloed tot leven.

‘Vervloekt.’ Hij zag een vrouwengezicht. Ze had oosterse trekken en een vol kort kapsel. Haar ogen waren dicht en bedekt met minuscule rijpparels; ze was in diepslaap.

Onder het venster stond de naam van het moederschip waar de reddingscapsule van afkomstig was. Toms adem stokte. Hij kon alleen maar ongelovig naar de naam kijken. Excalibur. Het was een capsule van de Excalibur!

De vrouw in de capsule was duizenden absoluut-jaren oud. Ze was nog afkomstig van de Oude Aarde.

Herinneringen aan schoolreisjes naar het Hôtel Generale. Aan de binnenkant van de enorme koepel was de vroege geschiede nis van het Legioen afgebeeld: de verbanning van de Oude Aarde, de gedurfde reis van het enorme sterrenschip Anabasis, de aankomst op de Ring, de verloren oorlog-met-voortreffelijkegeschenken met de Barham Verhaalvertellers en het vestigen op Aquaris, nu bijna tweeduizend jaar geleden.

Tom nam een slok van zijn aquavit terwijl hij de Katharina de Grote uit de vaarroute van een hçar-aak stuurde. De aken zouden semi-intelligent zijn, maar Tom had er geen behoefte aan om hun reactievermogen te testen. De Katharinazou na een aanvaring weer ongeschonden boven water komen, en hij kon altijd weer aan boord klimmen, maar de lading zou gemakkelijk op de bodem van de rivier kunnen belanden. En dat kon hij zich nu niet veroorloven.

Zijn blik gleed naar de donkere vorm onder het dekzeil. Meer oude herinneringen kwamen boven. Een detail van het geschiedenispanorama dat hem altijd was bijgebleven: toen de Anabasis in het ringstelsel aankwam, werd er een verkenningsschip uitgestuurd, de destroyer Excalibur met bijna honderd mensen aan boord. Na een laatste noodsignaal in de buurt van de Ring verdween het verkenningsschip, om nooit meer gevonden te worden. Uit eerbetoon voor de eerste gevallenen op de Ring gebruikte het Legioen nooit meer de naam van de verkenner voor een ander voertuig. In de tweeduizend jaar dat het Legioen op de Ring oorlogen-met-geweld uitvocht voor rijke beschavingen, was er altijd de hoop dat op een dag een spoor gevonden zou worden van de verdwenen destroyer. Maar tevergeefs. Niemand had ooit nog iets van de Excalibur vernomen. Tot vandaag. Totdat een eeuwenoude reddingscapsule opdook bij een schroothandelaar op een wereldcontinent dat zo onbelangrijk was dat het Legioen er maar één agent had.

Het was inmiddels rustig genoeg op de rivier om de automatische piloot aan te zetten. De fusieketel pruttelde tevreden en de torens van Averns-Clu werden kleiner terwijl door de bodemkromming er steeds meer zichtbaar werd van de stad.

Tom stond op. Natuurlijk zou hij contact opnemen met het Hôtel Generale. Het was niet de tijd voor zijn gebruikelijke maandelijkse verslag, maar in noodgevallen kon hij een gecodeerd radiosignaal naar het satellietnetwerk van het Legioen sturen. Binnen een paar minuten zou hij kant en klare orders krijgen.

In plaats van naar de zendinstallatie, liep Tom op de capsule af. Hij grijnsde. Een order was een order, daar viel niet aan te ontkomen, maar niemand had hem verboden met een twee- duizendjarige te praten. Het was Toms pech dat het Legioen paranoïde was, zelfs tweeduizend jaar geleden. Het duurde dan ook het grootste deel van de middag voordat hij de beschermingsprotocollen van de reddingscapsule wist te kraken. De ontwaakprocedure nam daarna nog een half uur in beslag. Het Legioen maakte nauwelijks nog gebruik van diepslaap, maar de basisprincipes waren eenvoudig genoeg. Bovendien nam het zeer beperkte computerbrein van de capsule al het werk uit handen.

De vrouw ontwaakte. Ze bewoog haar hoofd en draaide met haar schouders. Slaperig wreef ze in haar ogen en opende die. Ze waren zilver, iets wat Tom alleen in historische vermaakvids had gezien: datalenzen. Het dunne laagje over de oogbollen heen was een primitief projectiescherm, slechts één stap verwijderd van een databril en twee stappen van een beeldscherm. Betrouwbare hersenlinks bestonden in die tijd nog niet. Ze zou waarschijnlijk ook een audioimplant in haar oren hebben.

Blijkbaar kwamen herinneringen boven, want de vrouw in de capsule keek om zich heen. Licht danste over de zilveren oogbollen. Tom zag via zijn link dat ze de informatie van de capsule raadpleegde. Technische status, haar eigen levensfuncties, externe atmosfeer, datum en dergelijke.

Toen merkte ze hem op door het diamantglas.

‘Hallo,’ sprak Tom via zijn link en het interne audiosysteem van de capsule. ‘Is het goed als ik de deur open? Alles is veilig, raadpleeg je capsulebrein maar.’

Data stroomde als razende kleine gloeiwormpjes over haar zilveren ogen. Na een paar seconden knikte ze.

Tom had de capsule moeiteloos via zijn link kunnen openen. In plaats daarvan tikte hij op de in de deur verzonken toetsen de code in die hij uit het capsulebrein had gevist. Verhul je voordelen. Wend zwakte voor waar kracht is, en kracht waar zwakte is. Legioendoctrine die meer dan duizend jaar ouder was dan het Legioen zelf.

Met een zacht gesis ging de deur van slot.

Het volgende moment vloog de deur met een klap open.

Tom belandde tegen de reling. Hij wist zijn krijgsreflexen te blokkeren. Rustig staarde hij naar de monding van een ouderwets, maar daarom niet minder dodelijk, vuurwapen.

‘Wie ben je? Waar ben ik? Wat ben je?’

Haar accent was beslist charmant.

‘Ik ben Tom MacLeod, soldaat eerste klasse van het Legioen,’ sprak Tom rustig terwijl hij recht in de zilveren ogen keek. ‘Je bent aan boord van mijn schip, Katharina de Grote,op de rivier de Asht, wereldcontinent Haldus, de Ring. Ik ben een spion voor het Legioen. Je bent bijna twee millennia in diepslaap geweest, en je wilt geen kogel aan mij verspillen. O ja, en ik ben van plan contact op te nemen het Hôtel Generale, eh... het hoofdkwartier, zodat ze je kunnen oppikken. En wie ben jij?’

‘Jij bent een mens?’ Ze hield het pistool nog steeds onverbiddelijk op hem gericht.

Tom bekeek zichzelf. Ah, zijn huid. Bruinwit gevlekt was blijkbaar niet in de mode tweeduizend jaar geleden. ‘Ik ben een neomens. Een informatievergaarder voor het Legioen. Maar wie ben jij?’ De data van de reddingscapsule had niet vermeld wie er in zat.

‘Yong. Derde luitenant Fatima Yong.’

‘Ze sturen een langeafstandsvlieger. Over zes dagen hebben we er een rendez-vous mee.’ ‘Zés dagen?’ vroeg Fatima. Ze leunde tegen de bolling van de fusieketel. De Katharina had geen kajuit. Tom sliep meestal op zijn lading, of onder een zeil bij slecht weer. Gelukkig had hij wel een aantal basisbenodigdheden in zijn kist zitten. In haar handen hield Fatima een mok aquavit.

Met zijn vrije hand - hij had de tweede mok van zijn scheepskist in zijn andere hand - wees Tom omhoog, waar de kromming van de ringwereld in het oneindige verdween. ‘Dit is de Ring. De afstanden zijn enorm. En we zitten hier nou niet bepaald in de buurt van een Legioenbasis. Het Hôtel Generale zou natuurlijk een ruimteschip met atmosfeercapaciteit kunnen sturen, maar dat is een kostbare grap, en het maakt de lokale machtsblokken erg, erg zenuwachtig. Het is één van onze invasiemethoden.’

‘Wij vechten tegen de aliens?’

‘De xens, xenomorfen. Het Legioen vecht als het er voor betaald wordt.’ Tom grijnsde. ‘Het wordt door de meeste rassen als niet erg beschaafd beschouwd, maar wij zijn er erg goed in. We hebben een hele reputatie opgebouwd. En beschaafd of niet, er zijn altijd klanten te vinden die voor een oorlog-met-geweld willen betalen.’

Fatima zette haar mok neer en snoof. ‘We hebben dus gevonden wat we zochten. Een wereld om te leven zoals wij willen. Geen gepacificeerde kudde schapen. Daarom hebben we Aarde verlaten.’

‘Je ne regrette rien,’ proostte Tom met het oude Legioen- devies.

‘Je ne regrette rien.’

Het begon te regenen.

2

‘Over een uurtje zijn we er,’ zei Tom terwijl hij nog wat hout in de ketel schoof. De fusieketel zette de houtmassa om in energie die de schroef aandreef. Er waren efficiëntere methoden, maar er was gekozen voor degelijkheid en weinig onderhoud. De aandrijving van de Katharina telde slechts een handjevol onderdelen die allemaal door zelfs de minst geavanceerde beschaving gerepareerd of nagemaakt konden worden.

‘We hadden er al eerder kunnen zijn,’ merkte Fatima op. ‘Het is nu bijna donker.’ Het was in ieder geval wel opgehouden met regenen. Zes dagen regen was slecht voor haar humeur. Tom had er geen last van, als neomens kon hij zelfs onder water ademhalen. Ze had de laatste zes dagen grotendeels onder het afdak doorgebracht. Ondanks haar humeur moest Fatima even glimlachten. Gelukkig was niet álles anders aan neomensen. Hooguit wat leniger, geduldiger en met meer uithoudingsvermogen. Vrijen met Tom maakte veel goed.

‘Geen probleem, o ongeduldige racketjockey. Met mijn ogen maakt dat niet uit.’

Nachtzicht.Fatima voegde het toe aan het rijtje verbeteringen.

‘Hmpf, maar we hadden er al kunnen zijn,’ herhaalde ze. Zorg dat je altijd het laatste woord hebt, was haar devies. En blijkbaar ook dat van Tom.

De kapitein van de Katharinaschudde zijn hoofd. ‘We zijn er precies op tijd. Niet te vroeg, niet te laat. Da’s standaarddril. Evenals datastilte.’

Zandhazerij,dacht Fatima, maar er zat eigenlijk wel een logica achter. Na twee millennia oorlogvoering had de mensheid nee, het Legioen - waarschijnlijk genoeg vijanden. Het rendez-vous was in een moeras.

Tom legde de boot stil. ‘Daar komt de vlieger. Een Sarusaamfibievliegtuig. Hoor je het?’ Boven de nachtelijke moerasgeluiden klonk een zacht geruis, alsof iets groots aan kwam zweven. ‘Nú geven we een radiosignaal,’ zei Tom en voegde de daad bij het woord.

Het vliegtuig ontstak de boordverlichting. Het duurde een paar seconden voordat Fatima de juiste afmetingen kon bevatten. Het ding was enorm. Een vliegend kruis ter grootte van een kathedraal.

‘Standaardbemanning van elf. Het kan vijfhonderd man met uitrusting vervoeren. Onbeperkt bereik en kan landen op elk soort terrein. De Sarusa is het werkpaard van het Legioen.’

Fatima had even geen weerwoord.

Op dat moment werd het licht als de dag. Nog geen halve seconde later rolde het geluid van het ontploffende reuzenvliegtuig over het moeras. Brandende brokstukken vielen uit de hemel, vuur regende neer.

‘Mijn god,’ prevelde Fatima terwijl ze de totale vernietiging aanschouwde. Met een schok zette de Katharinazich in beweging.

‘Onder het dekzeil. Snel! Het verhult je lichaamswarmte.’

Zonder begrip keek Fatima naar Tom die naar het dekzeil wees waaronder ook de reddingscapsule was opgeborgen. De Katharinakreeg ondertussen steeds meer vaart. Tom rende op haar af, en trok haar mee. Zonder plichtplegingen duwde hij haar onder het zeil.

‘Wat... wat...’

‘Een aanval. Iemand heeft de Sarusa uit de lucht geschoten. Verdomme, iemand heeft het gewaagd een vliegtuig van het Legioen te vernietigen!’ ‘Waarom liggen we hier?’ klappertandde Fatima - een schrikreactie, wist ze. Maar dat betekende niet dat ze er wat aan kon doen.

‘Ik wil niet de volgende zijn. De Katharinais ontworpen om niet waargenomen te worden. Ze heeft geen radarprofiel, geen warmteafdruk, niets. Ze kan alleen visueel ontdekt worden, en dat is ’s nachts in dit moeras niet eenvoudig.’

‘Wie... Welke vijand-’ ‘Ik heb geen idee wie onze opponent is,’ antwoordde Tom. Hij keek haar aan. ‘Maar ik heb wel een sterk vermoeden wát hij wil.’

Fatima sprak niet, maar haar vraag was duidelijk.

‘Hij wil jou vernietigen. We hadden geluk dat onze opponent te vroeg aanviel, anders waren wij nu ook dood.’

‘Maar dat is onmogelijk! Ik ben pas zes dagen wakker. Ik heb nog geen xen gezien. Waarom zou iemand mij dood willen?’ Fatima haatte hoe schril haar stem klonk, maar ze kon er niets aan doen.

Tom klopte op de reddingscapsule. ‘Zes eeuwen geleden vernietigde iemand de Excalibur. Het Legioen had zich nog niet op de Ring gevestigd. We waren onbekend, onbelangrijk, schijnbaar een gemakkelijke prooi. Nu heeft het Legioen een reputatie op de Ring. Een reputatie die met zorg en bloed is verkregen: het Legioen geeft niet op. Nóoit. We gaan door tot de opponent zich heeft overgegeven, of is vernietigd. Iemand heeft ons zes eeuwen geleden aangevallen, en is nu bang voor de gevolgen.’

‘Maar de aanval op de Excalibur was zo snel. Ik heb geen idee wie -’

‘Dat weet de opponent niet. En bovendien... Ik wed dat voor de Excaliburontplofte, er een datadump is gemaakt naar elk van de reddingscapsules. Met die data kan het Hôtel Generale ontdekken wie de Excaliburdestijds heeft aangevallen. Maar onze eerste prioriteit is te ontsnappen.’

3

De nederzetting bestond uit een verzameling roodlemen koepels waaruit antennes en schoorstenen staken. De rest van het omringende landschap bestond uit een zonnebloemgele prairie waarover zwarte modderwegen liepen. Er lagen geen andere boten aan de wrakkige houten steiger.

Nieuwsgierig keek Fatima naar de oever. Op de kade stonden verscheidene wezens - aliens, nee xens. Insectachtigen, reuzenkrabben, centaurachtigen... Te veel vormen, kleuren, geuren om te bevatten. Vriend of vijand? Het was onmogelijk te bepalen. Onder haar mantel hield Fatima haar pistool gereed.

Tom leek zich nergens zorgen over te maken. Hij klom van boord en maakte met zijn hand een cirkel in de lucht - het teken van de Ring, een begroeting. Fatima volgde behoedzaam. De buitenaardsen negeerden hen volledig.

‘Twee jaar geleden heb ik Qhue een lading bestrijdingsmiddelen op de pof geleverd,’ vertelde Tom. ‘De sehru-oogst werd bedreigt door ongedierte en ik heb toen zijn huid gered. Qhue drijft deze handelspost. Hij heeft een satellietverbinding en kan voor ons een boodschap versturen naar het Legioen.’

‘Maar wordt die dan ook niet onderschept?’

‘Natuurlijk. Maar daarom vraag ik Qhue of hij de boodschap pas wil versturen als wij al een dag of wat weg zijn. Vanzelfsprekend zal de opponent de boodschap ook proberen te ontcijferen. Ze hebben echter de pech dat ik dit keer een persoonlijkheidscode gebruik.’

‘?’

‘Het Legioen heeft een persoonssimulatie van mij. Voordat ik vertrok hebben ze er één opgenomen. Die simulatie heeft precies dezelfde jeugdherinneringen als ik. Ik zet in mijn boodschap diverse sleutelwoorden die betrekking hebben op mijn persoonlijke leven: mijn geboorteplaats, de datum van mijn eerste campagne, mijn lievelingseten, noem maar op. De simulatie weet dan precies wat voor coderingssleutel ik voor de diverse rendez-vouscoördinaten gebruik. Zoiets valt niet te kraken, tenzij je mijn persoonssimulatie hebt.’

Fatima wilde nog meer vragen, maar ze kwamen bij de ingang van één van de grootste koepels. Tom keek onbezorgd. ‘Hier huist Qhue. Ik verwacht geen moeilijkheden, maar zeg niks, en doe niks, tenzij ik in actie kom.’

Ja, en leer je opoe vliegen,dacht Fatima, maar ze zweeg en volgde Tom de tunnelachtige opening in. Er hing een natte-hondengeur.

Als iemand Fatima had gevraagd Qhue te omschrijven, had ze gezegd: ‘Hij ziet er uit als een gorilla overdekt met vuurrode bloemen.’ De handelaar was meer dan twee meter groot met twee armen, twee benen en een hoofdachtig uitsteeksel zonder enige trekken. Zijn huid - of pak, of kunsthuid - bestond uit fijne bloemblaadjes die rond donkere stampers - zintuigen? - waren gegroepeerd. Tot Fatima’s grote ergernis kon ze geen woord verstaan van wat Tom met het wezen besprak.

Het hele gesprek duurde een ongeveer een half uur en eindigde nadat Tom en Qhue wat kleine staafjes uitwisselden. Was het data? Buitenaardse sigaretten? Een soort muntstukken? Het kon van alles zijn, maar Fatima gokte op het eerste. Ze waren tenslotte hier om Qhue een boodschap te laten versturen.

Pas toen ze terug waren op de Katharinaen de nederzetting achter een bocht was verdwenen, vroeg Fatima: ‘Wat is er? Ik zie dat er wat is.’

‘Goed nieuws en slecht nieuws. Qhue helpt ons en zal overmorgen mijn boodschap versturen. Dat betekent dat we over acht dagen opgepikt kunnen worden, als we bij het eerste rendez- vous zijn. En anders heb ik nog vijf andere oppikpunten met elk twee dagen ertussen. Hij vertelde echter ook dat er bericht in één van de handelstalen is verspreid. Een onbekende maar blijkbaar machtige groepering biedt een enorme beloning voor een of meerdere mens-spionnen. Dat zijn wij dus. Qhue verraadt ons niet, maar er zullen genoeg wezens zijn die die beloning willen hebben en nu op zoek zijn naar ons.’

‘Maar toch niet iedereen weet dat jij een spion bent?’

Tom keek Fatima verbaasd aan. ‘Natuurlijk wel. Ik ben een mens. Iedere mens is een spion voor het Legioen, dat is algemeen bekend. Hoe denk je dat ik anders mijn werk kan doen? Als ik geen spion was, zou niemand mij informatie geven.’

Een paar momenten lang keek Fatima Tom aan om te ontdekken of hij een grap met haar uithaalde. Niet dus. ‘Werken spionnen niet in het geheim?’

‘Ah! Nee, niet op de Ring. Dat is... Tja, dat is traditie. Sabotage-acties, moorden en dergelijke, dat is al het geheime spul. Maar dat doet een spion niet. Dat zou het beroep ten zeerste schaden. Als spionnen zich daarmee bezighielden zouden ze binnen de kortste keren worden opgepakt.’

In een wanhopige gebaar hief Fatima haar handen naar de hemel die geen echte hemel was.

4

De aanval kwam drie dagen na de handelspost, op een punt waar de rivier door een steppe met afbrokkelende glazen klippen sneed. Ze lagen samen onder het afdak met de Katharinaop automatische piloot.

‘Wa-’ begon Fatima toen ze Tom voelde verstijven. Op hetzelfde moment doken tientallen overvallers schril fluitend aan boord. Het waren reusachtige vierarmige zeesterren. Reusachtige zeesterren met wapens en gevechtsuitrustingen. Onmogelijk snel sprong Tom naar één van de dekkisten en trok een wapen tevoorschijn. Een fractie van een seconde later opende hij het vuur. Daarna verloor Fatima hem uit het oog, omdat diverse van de zeesterren op haar af slingerden. Ze dook weg en rolde door, terwijl het schrille gefluit maar doorging. Haar schouder raakte een uitsteeksel en verlammende pijn schoot door haar heen. Fatima negeerde het. Haar hand sloot zich om haar vertrouwde pistool. Liggend op de grond draaide ze zich in een vloeiende beweging om en schoot. De kogels raakten de dichtstbijzijnde zeester vol in het centrale lichaam en met een schok werd hij omver geblazen.

Fatima was verbaasd over hoe rustig ze zelf was. Alsof het een trainingsronde betrof, koos ze haar doelen en vuurde, terwijl ze zich stap voor stap naar een plek terugtrok waar ze rugdekking had.

Ze haalde het niet. Iets raakte haar van achteren als een enorme mokerslag. Ze klapte naar voren. Bijna direct landde één van de wezens op haar. En toen nog een, en nog een. Een weerzinwekkende berg kronkelend vlees pinde haar onverbiddelijk vast. Fatima vocht om overeind te komen, maar het was tevergeefs. Ze kreeg geen lucht, alles was donker en het gewicht op haar rug werd maar zwaarder en zwaarder.

‘LIG STIL!’ denderde plotseling Toms stem in haar hoofd. Fatima verstarde. Het volgende moment voelde ze een enorme hitte boven zich, gevolgd door een knapperend en sissend geluid als ontploffende waterdruppels in een pan met kokend vet.

De misselijkmakende geur van verkoold vlees en verbrande kunststof golfde over haar heen. Fatima probeerde wanhopig te bewegen, maar het was onmogelijk. Ze hapte naar lucht, maar kreeg niets binnen.

Duisternis. ‘Derde luitenant Fatima Yong, opstaan! Dit is een bevel.’

‘Hmpf.’

‘Luitenant, OPSTAAN!’Het duister verdween. De overgang van donker naar licht duurde ruim een seconde, zodat haar pupillen de kans kregen zich aan te passen. Fatima Yong zag een lange blonde vrouw in een donkergroen uniform. Ze stond in paradehouding op het dek. Maar het gekke was... Fatima wist zeker dat ze haar ogen nog dicht had.

‘U bent wakker. Luitenant, herinnert u zich waar u bent?’

Verschrikt sperde Fatima haar ogen open. Ze wist het. De aanval! Tegelijkertijd werd ze zich ook bewust van haar positie. Ze lag nog steeds voorover op het dek, met een massa lichamen - dood? - op haar. Het vreemde was echter dat ze de vrouw duidelijk zag zitten, terwijl ze met haar gezicht tegen de vloer lag gedrukt. Het begon Fatima te dagen. Het beeld wat ze zag werd gegenereerd door haar datalenzen. Tijdens standaardgebruik werd informatie over haar werkelijke uitzicht op de buitenwereld geprojecteerd, maar de volbeeldoptie bestond ook.

Ondanks dat inzicht duizelde het Fatima en ze voelde haar maag protesteren.

‘Wie bent u?’ bracht Fatima subvocaal uit. De vrouw had een regelmatig, weinig opvallend gezicht met helblauwe ogen. Ze stond nog steeds stokstijf op haar plaats.

‘Luitenant, ik ben Katharina, het brein van de boot. De aanvallers, leden van een ras dat de cetex heet, hebben Tom MacLeon meegenomen. Ze hebben u onder een stapel verbrande lijken achtergelaten.’

‘Ik... Ik wist niet dat er een brein was.’

Katharina schudde haar hoofd. ‘Dat was ook niet de bedoeling, luitenant. Kunt u zich bewegen? Ik heb een deel van mijn bakboordruim vol laten lopen zodat mijn dek helling heeft. Daardoor is een deel van de doden van u afgegleden. Kunt u er onderuit komen?’

Fatima probeerde het. Tien minuten later was ze vrij.

‘Waar is Tom?’ eiste Fatima. ‘Leeft hij nog?’ Ze leunde tegen de fusieketel. De Katharina was een grote puinhoop van lijken en verbrande rommel. Het breinpersonage stond tegenover Fatima. Natuurlijk was ze daar niet echt, maar slechts een digitale schim op de datalenzen. Fatima vond het echter wel prettig. Het gaf haar iets om op te focussen.

‘Ik weet niet zeker of Tom nog leeft, luitenant. Maar ik vermoed van wel. Ik kan geen verbinding met hem krijgen, maar dat kan betekenen dat hij buiten bereik is, of - waarschijnlijker

-dat hij in een storingsveld wordt vastgehouden. De cetex vingen hem uiteindelijk in een kleefnet. Het was duidelijk hun bedoeling hem levend te vangen. Hoogstwaarschijnlijk zijn ze nu met hem op weg naar hun woonarken.’ ‘Die cetex, zijn dat degenen die twee millennia geleden mijn schip hebben vernietigd?’

‘Nee luitenant. De cetex is een weinig omvangrijk en zeer plaatselijk ras. Technologisch zijn ze zeer laagstaand en ze hebben geen enkele capaciteit voor ruimtevaart. Minimaal al tienduizenden jaren niet meer. Ironisch, als je je bedenkt dat ze zeer waarschijnlijk ooit speciaal zijn gecreëerd als slaafras voor werk in zero-g. Ik heb geen idee wie de Excaliburheeft vernietigd, maar zeker niet de cetex. Dat zijn handelaren die zich zo nu en dan bezighouden met plundering en piraterij. Ze zagen puur een buitenkans om wat te verdienen.’

‘Maar waarom...’ Fatima gebaarde om haar heen. De Katharina die ze zag, mocht dan wel niet bestaan, het was duidelijk dat het brein alles zag. Waarschijnlijk zag het met iedere millimeter van het oppervlakte van de boot. ‘Waarom laten ze dit hier allemaal achter? Hun doden, dit schip. Als ze even verder hadden gezocht, dan hadden ze mij ook gevonden.’

‘Luitenant, u denkt als een mens, als een soldaat. De cetex zijn geen mensen, en zeker geen soldaten. In een hinderlaag liggen, toeslaan en snel verdwijnen is hun aard. Bovendien... Ze weten dat dit een boot is van het Legioen. Ze willen daarmee niet gevonden worden.’

Fatima slikte. Het Legioen had duidelijk een reputatie op de ringwereld. Ze zou er bijna zelf bang van worden. Een reputatie had zijn voordelen, maar de prijs die er voor betaald was en nog steeds voor werd betaald, moest enorm zijn.

‘Wat is hun voorsprong? We moeten ze achterna.’

Katharina schudde beslist haar hoofd. ‘De eerste prioriteit is u en de reddingscapsule in veiligheid te brengen. Ik heb de serie rendez-vouscoördinaten. Over vijf dagen draag ik u over aan een reddingsteam van het Legioen.’

‘We kunnen Tom niet in de steek laten. Ze kunnen hem martelen, of doden.’

‘Luitenant, dat is uiterst onwaarschijnlijk. De cetex willen hem verkopen aan de onbekenden die een prijs op uw hoofd hebben gezet. Dood of gehavend hebben ze niets aan hem. De zorg die ze voor hem droegen bij zijn gevangenneming wijst daar ook op.’

‘En ze brengen hem naar woonarken? Waar liggen die?’

De projectie van Katharina wees naar een zilveren lint dat langs de ringbodem kronkelde. ‘Zo’n driehonderd kilometer die kant op, luitenant. Langs die zijarm. De overvallers zijn in die richting vertrokken. Er is weinig kans dat ze ergens anders heengaan. De cetex zullen vanuit de veiligheid van arken willen onderhandelen met de onbekende derde partij. Maar wat bent u van plan?’

Fatima had haar pistool gepakt en gooide nu in een tas de voedseltabletten die Tom speciaal voor haar had gekocht - Tom had geen speciaal voedsel nodig, met hun spijsvertering konden neomensen bijna alles eten; in geval van nood konden ze maanden lang mee met de energie die hun huid aan het zonlicht onttrok. ‘Zet mij aan de kant. Ik ga ze achterna.’

‘Onmogelijk, luitenant. Ik moet u in veiligheid brengen.’ Fatima keek Katharina aan, alhoewel ze wist dat dat in feite overbodig was. ‘Boot, als je mij niet aan de kant zet, spring ik overboord en zwem ik naar de oever. Ik laat Tom niet in de steek. Je kan mij helpen, of je kan alleen naar het rendez-vous varen. Dat zijn de opties die je hebt. Ik geef geen fluit om je bevelen.’

‘Ik kan u niet tegenhouden -’ begon Katharina.

‘Inderdaad.’

‘Dan zal ik u helpen Tom te bevrijden, luitenant. Daarvoor is informatie nodig, en daarbij heb ik uw hulp nodig, luitenant.’

Het was duidelijk dat de boot ook gezichtsuitdrukkingen kon lezen, want Katharina vervolgde op Fatima’s vragende blik: ‘Er zijn zeventien dode cetex aan boord. Zij kunnen ons veel vertellen.’

‘Mijn god, het blijft walgelijk,’ zei Fatima. Ze hurkte bij de reling en keek gefascineerd toe. De dode cetex schokte, alsof hij onder stroom stond. Uit het dek van de Katharina was een soepele stengel gegroeid die zich in een tiental ranken splitste. De ranken verdwenen op diverse plaatsen in het lijk van de xen en vertakten daar verder en verder, wist Fatima nu.

Katharina stond naast de reling en keek onbewogen toe. ‘Walgelijk maar noodzakelijk, luitenant. Ik heb al veel geleerd van dit individu. Versterkingen en veiligheidsprocedures van de arken en nog veel meer. Samen met de informatie van de anderen en mijn eigen observaties, heb ik een uiterst gedetailleerd overzicht.’

‘En weet hij,’ Fatima knikte naar het lijk, ‘iets van de onbekende opdrachtgevers?’

‘Nee, luitenant. Deze cetex weet daar ook al niets van. Waarschijnlijk wist geen van de overvallers nadere details. Zulke geheimhouding is niet ongebruikelijk. De cetex zijn deels ontworpen om te dienen als biologische computer. De informatieopslag in hun lichaam is heel ordelijk en toegankelijk. Bij paring bijvoorbeeld worden de partners tijdelijk één persoon waarbij alle kennis wordt gedeeld. Als de cetex informatie van een gevangene willen hebben, dwingen ze die tot copulatie. Het is onmogelijk iets achter te houden.’

‘Seks als ondervraging. Ondervraging is seks,’ mompelde Fatima. ‘Freud zou dol zijn op dit ras.’

‘Freud?’

Nu de Katharina zich niet meer hoefde voor te doen als een duffe vrachtvaarder bleek de oude dame heel wat in haar mars te hebben. Als een mes sneed ze door het water. Schuim spatte op en raakte zo nu en dan Fatima die op de fusieketel zat. Ze had daar het beste zicht. Niet dat dat zij de omgeving in de gaten moest houden - de zintuigen van de boot waren oneindig veel beter dan de hare - maar ze hield van de weidse blik en het gevoel van snelheid.

Fatima beet op haar lip. Ze stond alleen tegenover een hele krijgsmacht. Vechten was pure zelfmoord, dus moest ze op een andere manier Tom zien vrij te krijgen. Had hij niet gezegd dat er vele soorten conflict bestonden op de Ring? Ze had een plan, maar het zou bluffen worden. Ze hoopte dat de reputatie van het Legioen inderdaad zo sterk was.

Even overwoog ze de achtervolging op te geven en inderdaad koers te zetten naar één van de rendez-vouspunten. Als ze eenmaal veilig was, kon het Legioen altijd nog over de vrijlating van Tom onderhandelen... Nee. Dat was onzin. Misschien was Tom dan allang dood of veranderd in een kasplantje omdat de aliens één of andere probe in zijn hersenen hadden geduwd. Tom had haar bevrijd uit haar reddingscapsule, en nu zou ze Tom bevrijden. Einde discussie.

5

De cetex-arken waar heel iets anders dan Fatima zich had voorgesteld. Bij het woord ‘ark’ stelde ze zich iets bijbels voor: enorme gesloten, houten schepen met alle levende have aan boord. Verborgen onder het dekzeil zag ze dat de arken meer leken op een kruising van een vloot plezierschepen, een drijvende bazaar, en een pretpark tegelijk. De rivierpiraten waren beslist een kleurrijk volkje. De vloot was afgemeerd in een meer met donkergroen water. Tussen de diverse schepen hingen loopbruggen die uitbundig waren versierd met lampjes, vaandels en geluidsinstallaties waaruit honderden geluidsfragmenten Liederen? Reclame? Gebeden? Publieke informatie? - schalden. Goederen werden met langhalzige kranen van kleine scheepjes en vlotten geladen. Fatima zag naast de cetex nog tientallen andere soorten xens.

‘Luitenant, ik heb Tom gevonden,’ sprak Katharina. De projectie was uit Fatima’s blikveld verdwenen en het breinpersonage was verworden tot een stem op haar audioimplant. ‘Ik heb overigens nog steeds geen contact met Tom. Hij moet zich nog steeds in een storingsveld bevinden.’

‘Waar?’ Fatima keek om haar heen.

‘Over zeven uur wordt hij te koop aangeboden op een veiling op één van de arken. Tom verkeert in goede gezondheid. Het wordt een grote veiling met belangrijke kopers. De cetex verwachten op deze manier het meest voor Tom te krijgen.’

‘Neem je dat allemaal waar, of raad je het maar?’ vroeg Fatima ongelovig. Hoe geavanceerd was de Katharina? Kon het brein zulke extrapolaties maken? Het deed bijna bovennatuurlijk aan.

‘Nee luitenant, ik heb die informatie van de lokale datasfeer.’

Fatima meende een spoortje zelfgenoegzaamheid in de woorden te bespeuren. Blijkbaar hielden kunstmatige intelligenties er gevoelens op na. ‘Je bent in contact met de lokale datasfeer? Kan je inbreken op de lokale systemen? Gegevens manipuleren?’

‘Luitenant, mijn missie is informatievergaring. Natúurlijk kan ik inbreken op de lokale systemen.’

Verontwaardiging. Katharina had zeker gevoelens, concludeerde Fatima. Ze besefte plotseling ook dat het scheepsbrein haar nog altijd aansprak met ‘luitenant’ terwijl Katharina Tom altijd bij zijn naam noemde. Hmm, een boot met persoonlijkheid.

‘Verschaf mij als een koper toegang tot die veiling,’ beval Fatima. ‘En kan je er voor zorgen dat ik genoeg krediet, of geld, of wat dan ook heb om Tom los te kopen?’

‘Luitenant, ik kan er voor zorgen dat u genoeg krediet heeft om de hele vloot te kopen.’

‘Prima. Ik heb altijd al een vermogend handelaar in blanke slaven willen zijn.’

Fatima slaagde er zelfs in om wat te slapen. Ze dwong zichzelf er toe met de ontspanningsoefeningen die ze op de militaire academie had geleerd. Ze had een loden gevoel in haar maag. Er kon van alles misgaan: Katharina kon misschien de buiten- aardse datasfeer niet binnenkomen, of Tom zou onderhands al worden verkocht, of ze zouden hem martelen om informatie uit hem te krijgen, of... Er waren talloze dingen die fout konden gaan.

Uiteindelijk werd ze gewekt door Katharina. Het voelde aan alsof nog geen vijf minuten onder zeil was geweest, maar op het display van haar datalenzen zag ze dat ze uren had geslapen.

‘Ik heb de lokale datasystemen geïnfiltreerd, luitenant,’ zei de geprojecteerde Katharina alsof het de gewoonste zaak van de wereld was, en misschien was het dat ook wel voor haar. ‘U heeft toegang tot de veiling en uw krediet is geaccepteerd. Uw identiteit blijft geheim, het bieden gebeurt anoniem.’

‘Oh. Geen geketende gevangenen die halfontkleed worden geparadeerd terwijl vette slavenhandelaren vanaf pluche kussens hun bod uitbrengen?’ God, ze was echt zenuwachtig. Geen slechte grappen meer. ‘Ik had mij daar net zo op verheugd.’ Ophouden nu, hield Fatima zichzelf voor. Ze beet op haar lip en zweeg.

‘Luitenant, de biedingen vinden via datalinks plaats. Ik heb er voor gezorgd dat de veilingmeester de biedingen iets vertraagd binnenkrijgt, luitenant. Ik kan zien wat er wordt geboden. Op die manier kunnen we altijd het hoogste bod uitbrengen.’

‘Goed.’

De veiling begon met zeventien partijen, wat erg veel was, aldus Katharina. Blijkbaar was het nieuws dat een spion-mens een enorme beloning op kon leveren, wijd en zijd bekend. Fatima vroeg Katharina te achterhalen wie de bieders waren. Als haar mysterieuze vijanden er tussen zaten, zouden ze ongetwijfeld via één of meer tussenpersonen werken, maar tussenpersonen konden praten. Als ze dit allemaal overleefden zou het Legioen verdomd graag willen weten wie er interesse vertoonde in Tom.

Het bieden was een beetje een anticlimax, vond Fatima. De bedragen die over haar datalenzen rolden, zeiden haar niets. Katharina zorgde er voor dat ze telkens een biedronde verder kwamen.

‘Luitenant, alleen wij zijn nu overgebleven, en één andere bieder.’

‘Heb je hun identiteit al kunnen achterhalen?’

‘Enkel dat het een fhar-handelshuis is dat op commissiebasis voor een klant werkt, luitenant. Maar ik kan niet achterhalen wie die klant is. Die data is erg goed beveiligd.’

‘Tom hieruit zien te krijgen, heeft voorrang,’ waarschuwde Fatima. ‘De klant van dat handelshuis is van later zorg. Zorg dat we Tom bemachtigen.’

‘Het is gebeurd, luitenant. Het handelshuis trekt zich terug. Ik heb een recordbod uitgebracht.’

‘Hoera,’ snauwde Fatima. ‘Wanneer komt Tom aan boord?’

‘Binnen vijftien minuten, luitenant. Wacht, het handelshuis heeft protest ingediend. Ze willen nog een bod uitbrengen. De veilingmeester zegt dat we moeten wachten.’

‘Meld ze dat het Legioen niet wacht. Het was een eerlijke koop, en als de cetex zich niet aan hun afspraak houden, zal het Legioen optreden.’ Terug naar het oorspronkelijke plan: dreigen en bluffen.

‘Het Legioen, luitenant? Op die manier wordt onze identiteit direct bekend.’

‘Zeg ze dat het Legioen niet zal wachten.’

Katharina nam opnieuw contact op met de veilingmeester en Fatima hield haar adem in. Het was pure bluf, maar als de reputatie van het Legioen inderdaad zo groot was als Tom beweerde, zou het misschien lukken. Des te langer de boel werd vertraagd, des te groter de kans was dat ze werden ontmaskerd. Ze moesten hier snel weg, maar zonder Tom zou ze niet vertrekken.

Nog geen tien minuten later was Tom gezond en wel bij de boot afgeleverd.

De Katharina schoot over het water, zo snel als mogelijk weg van de cetex. Snelheid was nu belangrijker dan heimelijkheid.

Ze hadden de cetex-arken ruim drie kwartier geleden achter zich gelaten. Het verkeer op de rivier was verdwenen en van de arken restte niets meer dan een verzameling gekleurde lichtjes, een kilometer of veertig ringopwaarts.

‘Ik heb geen idee hoelang het duurt voordat ze erachter komen dat we ze hebben opgelicht,’ zei Tom, ‘maar op het moment dat de cetex er achter komen, wil ik zo ver mogelijk uit de buurt zijn.’

‘Misschien komen ze er niet achter,’ opperde Fatima. ‘Katharina was er vrij zeker van dat ze alles onder controle had.’ ‘Dank u, luitenant,’ klonk het afgemeten in Fatima’s audioimplant. Het klonk niet echt dankbaar.

Tom schudde zijn hoofd. ‘Ik reken er niet op. Katharina is goed, maar niet almachtig. En de cetex hebben hun eigen systemen. Het zou fijn zijn als het scheepsbrein al onze problemen kon oplossen, maar de werkelijkheid is te onbeheersbaar.’

Geen djinni met een onbeperkt aantal wensen. Dat zou ook te mooi zijn geweest,dacht Fatima.

‘Natuurlijk, maar zonder de -’ De woorden bleven in Toms keel steken. Een intense zon, pijnlijk aan de ogen, ontvouwde zich ringopwaarts. Precies op de plek waar de cetex-arken hun ligplaats hadden.

Nucleaire ontploffing, ging er door Fatima’s gedachten. Wie? Had Katharina één of ander zelfvernietigingsmechanisme achtergelaten? Nee, onmogelijk. De logische conclusie daagde in een halve seconde: het was haar vijand. Ze hadden geleerd dat Tom en zij waren ontsnapt. Blijkbaar had het fhar-handelshuis hen uiteindelijk toch ingelicht.

Tom snelde op haar af en pakte haar beet. ‘Antimaterieprojectiel. Over twee minuten worden we getroffen door een vuurstorm, gevolgd door een vloedgolf,’ somde hij zakelijk op. ‘In de reddingscapsule, daar ben je het veiligst.’ Zonder op haar antwoord te wachten trok hij haar mee.

‘Jij ook,’ begon Fatima. ‘Je kan niet-’

‘Er is maar plaats voor één persoon. Ik overleef het wel, Fat,’ beloofde Tom. ‘Ik ben een neomens. Ik kan straling en brand doorstaan. Ik hoef geen adem te halen.’

Met een zwaai tilde hij haar op en legde haar in de capsule die hij via zijn link had geopend. Hij keek in haar zilveren ogen. ‘Alles komt goed. Echt.’

Fatima wilde tegenstribbelen, argumenteren, opspringen. Het kón gewoonweg niet dat ze hem wonder boven wonder had gered om hem nu te verliezen. Het was gewoon onmogelijk. Maar ze kon niet overeind komen, haar lichaam was verlamd, haar keel zat dicht.

‘Laat me niet alleen,’ bracht ze fluisterend uit.

De deur van de reddingscapsule schoof dicht. ‘Ik ben bij je,’ klonk het via haar audioimplant.

‘Ik houd van je,’ riep ze vertwijfeld.

‘En ik van jou.’

‘Impact over dertig seconden,’ klonk de koele stem van Katharina.

‘Ik kom terug, Fat.’

De verbinding werd verbroken. Fatima lag alleen, hulpeloos in haar reddingscapsule. Ze telde de seconden af. De woonarken, duizenden wezens... Alles in één klap weggevaagd, enkel om háar te doden. Het was onvoorstelbaar maar waar. Iemand wilde haar doden tegen élke prijs.

En toen verging de wereld...

Vanaf de zuilengalerij was het weidse uitzicht van de Afrikaanse savanne zichtbaar. Steden lagen als glinsterende mierenhopen in het landschap. De dag liep ten einde. Aan de horizon stond een rode zon en in de zwartfluwelen nacht daarboven fonkelden sterren en satellietsteden.

De blonde Katharina zat stijf op één van de houten banken van het panoramadek. Fatima wendde zich tot de kunstmatige intelligentie terwijl ze om haar heen gebaarde. ‘De Kenia-sterren- lift van de Oude Aarde. Beroemd om de prachtige vergezichten. Weet je dat ik daar nooit ben geweest?’

Katharina haalde haar schouders op. ‘Het was een gok, luitenant. Ik heb niet zo veel beeldmateriaal van de Oude Aarde beschikbaar, en ik wilde u iets herkenbaars geven terwijl u uit de coma bijkwam.’

Fatima voelde zich vreemd afstandelijk. ‘Ik leef dus nog?’

‘U bent herstellende en zal binnen een paar uur volledig zijn bijgekomen, luitenant. De medische systemen van uw reddingscapsule hebben u gered.’

Een gedachte rijpte langzaam. ‘Tom? Waar is Tom?’

‘Hij leeft nog, luitenant. En hij verkeert in goede gezondheid. Momenteel zijn wij bezig uw capsule van de rivierbodem op te takelen. U was losgeslagen.’

‘Ik wil hem spreken.’

‘Over een paar uur, luitenant. Nu moet u rusten.’

‘Goed, over een paar uur.’ Berustende aanvaarding. Het was duidelijk dat ze nog niet zichzelf was.

Slapend waren de uren in een moment voorbij. Het was nacht toen Fatima bijkwam en in het grijnzende gezicht van Tom keek. Zodra de capsule open was, omhelsde ze hem alsof ze hem nooit meer los wilde laten. Tranen rolden over haar wangen.

Ze vreeën voordat ze overlegden. Zowel zij als Tom waren beurs - Tom had ook nog diverse gevoelige brandplekken waar zijn huid nog niet geregenereerd was - en ze waren allebei zwak en moe. Het was meer intens dan liefdevol, maar het was een overwinning van het leven op de dood.

Naderhand was er tijd om te praten.

‘We maken niet veel kans, hè?’ vroeg Fatima. ‘Zolang we stil blijven zitten, zijn we zo goed als onzichtbaar, maar zodra we bewegen...’

Tom knikte. ‘Tot nu toe hebben we geluk gehad, maar dat zal eens ophouden. Op het water zijn we kwetsbaar, en zonder de Katharinais het onmogelijk om ook maar één van de rendez vouspunten te halen.’

‘Of we nou iets, of niets doen, in beide gevallen zijn we verdoemd.’

‘Al met al is er één lichtpuntje. Onze opponent begint wanhopig te worden. De vernietiging van de cetex-arken is zeer onthullend. Maar een beperkt aantal rassen beschikt over antimateriewapens, en een nog kleiner aantal heeft de wíl om ze te gebruiken. De ontploffing is zeker door langeafstandssensoren van het Legioen opgepikt. Het zal ons veel leren. Bij elke stap die onze opponent doet, komen we meer over hem te weten. Je kan er van uit gaan dat sinds de vernietiging van het Sarusaamfibievliegtuig dit deel van de Ring nauwlettend in de gaten wordt gehouden.’

‘Een lichtpuntje. Tegen de tijd dat wij tot atomen zijn verpulverd, zijn ze er in het Hôtel Generale achter wie het heeft gedaan. Vertel me Tom, zou het Legioen hetzelfde hebben gedaan, in vergelijkbare omstandigheden?’

‘Het Legioen doet wat nodig is,’ antwoordde Tom. ‘Als het voortbestaan van het Legioen in het geding was? Het Legioen zou heel dit wereldcontinent in as hebben gelegd, in plaats van slechts een klein deel. Ha! We zijn stukken meedogenlozer dan onze opponenten. We hebben al zo goed als gewonnen.’

Fatima huiverde. ‘Maar dat helpt ons nu niet verder. We moeten over de rivier om in veiligheid te raken, maar zodra we gaan varen, lopen we het risico dat iemand ons ziet.’

‘We kunnen hier ook niet blijven zitten. Vroeg of laat worden we hoe dan ook gevonden. Ik zie geen andere mogelijkheid dan verder te varen, en hopen dat vrouwe Fortuna een goede bui heeft. Het is onze enige kans.’

Het was een tijdje stil.

‘Misschien is er nog een andere optie,’ zei Fatima uiteindelijk terwijl ze naar haar reddingscapsule keek. ‘Jouw huid kan toch zuurstof uit het water filteren?’

* * *

De drie Legioen-kruisers van de Radmanni-klasse hingen onbeweeglijk in de wolkeloze hemel. De in vergelijking minuscule jagers weefden als nijdige insecten beschermende patronen om de drie oorlogsschepen heen. Tom was onder de indruk. Was dat er allemaal om Fat en hem op te halen? En hij zag slechts een deel van de troepenmacht. Waarschijnlijk bevonden zich buiten de atmosfeer nog een aantal ruimteschepen die met hun wapens het halve wereldcontinent bestreken. Alle schepen, alle vliegtuigen, alle roboteenheden, alle manschappen en wapens stonden met elkaar in verbinding via een gecodeerde datasfeer. Ze vormden een beschermende schil waar niets ongezien in of uit kon. Veiliger dan dit zou het niet worden. Dit keer nam het Legioen geen enkel risico.

Het contactteam bestond uit vijf personen. Ze vlogen in persoonlijke vluchtpakken - kort bereik, beperkte draagkracht maar uitstekende geschikt voor atmosfeerdroppings - precies naar het rieteiland waar Tom nog geen minuut geleden naar toe was gezwommen. De landing op het rendez-vouspunt was perfect.

‘Soldaat eerste klasse, Tom MacLeod?’ vroeg de leider, anoniem in zijn gevechtspak. ‘Kolonel Boscherville van het 1339e Lecapenus-regiment. Identificatie.’ Hij somde een aantal codegetallen op.

Tom vulde het rijtje op de juiste manier aan en stelde vervolgens een aantal vragen die alleen zijn persoonssimulatie kon beantwoorden. Alleen een echte afgevaardigde van het Hôtel Generale zou over de simulatie beschikken.

De antwoorden van de kolonel waren in orde.

‘De plaatselijke situatie is onder onze controle,’ sprak kolonel Boscherville. ‘U kunt vrijuit spreken, we hebben een beveiligde verbinding naar het regimentscommando. Waar is derde luitenant Fatima Yong en de capsule? Moeten ze worden opgepikt van een alternatieve locatie?’

‘Nee kolonel, ze zijn aanwezig. Het is een wat ongebruikelijke plek, maar op die manier hebben we ongezien deze locatie weten te bereiken en ons verborgen kunnen houden. Een minuutje geduld.’ Tom gaf via zijn persoonlijke link een opdracht aan Katharina.

De eerste twintig seconden gebeurde er niets. Toen borrelde het water van het meer. Door de inmiddels weer met lucht gevulde ruimen kwam de Katharinastatig vanaf de rivierbodem omhoog. Op het dek lag de reddingscapsule gebonden waarin Fatima vredig als een sprookjes-prinses sliep.

‘Kolonel. Ik geef u de hoop van het Legioen: de vrouwe van Excalibur.’

6

Het was twee weken na de officiële onthulling van de schildering van Toms en Fatima’s avonturen op de binnenkant van de grote koepel van het Hôtel Generale. De beelden waren slechts een kleine scène van een geschiedenis die nog moest komen: de uitroeiing van de Tongn Smissd, het ras dat oorspronkelijk de Excaliburhad vernietigd. Grondige analyses, zowel van de data van de reddingscapsule, als de recente gebeurtenissen in Haldus, hadden hun schuld onomstotelijk vastgesteld. Vernietiging was de enige mogelijkheid. Het Legioen had geen keus. Geschiedenis en reputatie eisten het. Het was een prijs die betaald móest worden.

Vandaag wilde Fatima daar niet aan denken. Het was een zonnige middag en samen met Tom lag ze op het deken in het heuvelachtige park rond het Hôtel Generale. Een picknickmand en koeltas stonden open en de inhoud was half verorberd, half verspreid over het deken en het gras.

Fatima vleide zich nog wat comfortabeler in Toms armen ‘Wat ga je doen?’ wilde ze weten. Tom haalde nonchalant zijn schouders op. ‘Ik heb nog niet besloten. Misschien een nieuwe spionageopdracht. Een nieuw wereldcontinent met rivieren die ik nog niet heb bevaren. Er zijn nog zoveel plekken op de Ring waar het Legioen ogen en oren op de bodem kan gebruiken.’

‘De Katharinais volledig in orde?’

‘Ja, ze kan zo weer worden ingezet. Zowel de boot als de persoonlijkheid. Beide zijn op duurzaamheid gebouwd.’

Er viel een stilte die slechts werd gevuld met het ruisen van de wind en het verre gezang van vogels.

‘Ze hebben mij verschillende dingen aangeboden,’ begon Fatima uiteindelijk. ‘Militair historicus, publiekspersoonlijkheid, technisch adviseur, diverse functies bij grote huurlingenfirma’s... Ik weet het niet. Het klinkt geen van alle echt als iets wat ik wil doen. Veel bureauwerk, weinig actie.’

‘Je bent nu eenmaal meer waard op die manier, niet als piloot of ruimtevaarder. Je kennis en je implants zijn trouwens ook twee millennia verouderd. Niet dat dat niet te verhelpen valt, natuurlijk. Op dit moment kan je zo’n beetje alles vragen wat je maar wilt. Ze kunnen hun favoriete tweeduizendjarige heldin niets weigeren.’

‘Hmmm.’ Fatima liep met haar vingers over Toms arm. ‘Kunnen ze van mij een neomens maken? Ademhalen onder water, nachtzicht, alleseter, fotosynthetische huid, regeneratie, het eeuwige leven enzovoorts?’

‘Tuurlijk. Ze kunnen zelfs wat doen aan die dikke dijen van je- OEF!’

Terwijl Tom met overdreven vertrokken gezicht over zijn buik wreef, vroeg Fatima: ‘Heeft iemand ooit de hele Ring rondgevaren? Over de grond... bodem heen, bedoel ik?’

‘Ringpelgrims? Sommige xens beweren het te hebben gedaan, maar ik heb er zelf nog nooit eentje ontmoet. In ieder geval nog geen enkel mens. Daarvoor zijn we te kort op de Ring.’

‘Zin om het samen te proberen, met de Katharina?’

Tom grijnsde. ‘Ik dacht dat je het nooit zou vragen.’

§

Jaap Boekestein (www.jaapboekestein.com) schrijft fantasy, science fiction, horror, thriller, kinderboeken en alle andere genres die hem leuk lijken. Zijn eerste verhaal verscheen in 1989 en daarna volgden er nog een paar honderd plus een reeks fantasyromans. Het gerucht gaat dat hij speciaal voor zijn biografie een reeks bizarre baantjes had als secretaresse, uitsmijter of buitenwipper, medewerker Tweede Kamer, redacteur en privédetective. Maar ja, of geruchten over schrijvers nou echt waar zijn...

‘Vrouwe van Excalibur’ verscheen in de bundel ‘De geur van menselijkheid’ die verkrijgbaar is op www.verschijnsel.net

Echte liefde

Door Erik Betten (winnaar 2010)

Mijn vader is Humor, mijn moeder Misleiding. Mijn bestaan begon als grap en een grap ben ik jaren gebleven. Het had weinig gescheeld of ik was kort na mijn conceptie alweer gestorven en vergeten, maar dankzij mijn moeder heb ik mijn jeugd overleefd. Mijn vader keek niet meer naar me om. Zo gaat dat bij hem. Dat Humor drijft op de kracht van herhaling is een bittere leugen, weet ik uit persoonlijke ervaring. Maar ook leugens hebben hun verdienste.

Mijn naam is Jan de Munge. Toen ik tot leven kwam was ik eventjes niet meer dan alleen Jan. De achternaam kwam even later. Ik was haar vriend die was gaan pissen, maar zo zou terugkomen. Dat vertelde ze als eerste tegen een vervelende kerel die recht uit de wc’s tegen haar aan viel. Die wc was een plaswand met een armoedig straaltje water dat te weinig kracht had om de verzamelde uitscheidingen van het discopubliek weg te spoelen. Op de vloer lag braaksel. Er zijn betere plaatsen om geboren te worden. Toen wist ik niet beter. Ik had me er zelfs thuis kunnen voelen, maar dat was niet de toekomst die zij voor me in gedachten had.

Ze noemde me even later tegenover een vriendin, die om me lachte. ‘Jan? Kun je niets afschrikwekkenders verzinnen dan een Jan?’ Kwetsende woorden, en dat nog geen uur na mijn ontstaan. Zij kwam voor me op. ‘Het is Jan de Múnge voor jou, en hij is hoogleraar toevallig, niet zomaar een scharrel.’ De vriendin bleef lachen, het stomme wicht. ‘Toe maar, een oudere man. Met geld zeker.’ Het was duidelijk dat onze prille relatie niet de onvoorwaardelijke steun genoot van haar vriendenkring.

Ze heet Roos. Die nacht in de disco, acht jaar geleden, ben ik nooit vergeten. Ze was alles voor me, vanaf het begin, maar geregeld twijfelde ik aan haar liefde voor mij. Soms leek haar interesse dood te bloeden, keek ze niet naar me om. Maar net als ik dacht dat ze er helemaal een einde aan zou maken, zocht ze me weer op, proefde mijn naam op haar rode lippen. Meestal in cafés, wat later op de avond. En een paar keer op vakantie in Turkije, waar Roos met diezelfde vriendin naartoe ging. Daar was ze altijd op een merkwaardige manier trots op me, ze beschreef me tegenover elke Turk die ze sprak. Ik trainde in die tijd, fitness, maar ook karate. Een stoere kerel in de kracht van zijn leven, maar op een verwarrende manier tegelijk een bron van vermaak voor Roos en haar vriendin. Mijn academische carrière had ik verwaarloosd. Je kunt niet alles tegelijk zijn.

Ze ontmoette andere mannen. Een jaar of twee woonde ze zelfs samen met iemand. Daar heb ik nooit een probleem van gemaakt. Ze mocht van mij doen wat ze wilde, ik was tevreden met ieder moment dat we samen waren; maar onvermijdelijk groeiden we in die periode uit elkaar. Zo gaan die dingen. Toch bleef ik hopen. Een onverbeterlijke romanticus, zo noemde ze me ooit eens, en ze had gelijk.

Een paar maanden geleden, uit het niets, zocht ze weer contact. Het begon met haar nieuwe baan bij de gemeente. Alles wat volgde, was uit liefde.

‘Ben je getrouwd?’

De vraag overviel Roos. Ze had handen geschud, namen herhaald in de hoop ze sneller te onthouden en zich voorzichtig achter het bureau geïnstalleerd dat haar bureau was geworden, op de stoel die voortaan haar stoel was. De vraag kwam van een griezelig mannetje. Met zijn kleine, vochtige ogen keek hij haar aan. Zijn naam – Buisman – was ze toen alweer vergeten; zijn klamme hand niet. Ze veegde haar eigen hand nog eens af aan haar broek.

‘Ja. Tenminste, nee. Ik heb een vriend.’

Hij lachte als een varkentje, hoog en hortend. Zijn vingers, die net nog zijn vette haar betastten, streken over de rand van haar bureau.

‘Alle mooie vrouwen zijn bezet,’ verzuchtte hij met een geforceerde knipoog.

Roos stelde zich voor hoe hij die geoefend had, flirtend met zijn spiegelbeeld. Alle mooie mannen ook, wilde ze nog terugzeggen, maar dan zou ze niet alleen door de mand vallen als gestaalde vrijgezel, maar tegelijk op dag één een collega beledigen. Ze wenste hem uit haar buurt, met zijn obscene strelingen over haar meubilair, en ging niet in op zijn toenaderingspoging. Het werkte: hij schuifelde weg.

Ze kreeg weinig respijt. Een vrouw van een jaar of veertig rolde over de versleten vloerbedekking naar haar toe. De drie meter legde ze geroutineerd af met haar arm op de leuning van de bureaustoel, haar kin steunend op haar hand. Ze moest hier al jaren werken, schatte Roos in. Haar naam had ze wel onthouden: Thea. Ze had een samenzweerderige glimlach om haar mond.

‘Dat deed je netjes, meisje. Maar je bent nog niet van hem af. Hij is wel je chef, natuurlijk.’

‘Shit,’ dacht ze hardop.

Alle weerzin die ze had moeten overwinnen om deze baan bij de burgerlijke stand te nemen, overspoelde haar weer. Had ze hier vijf jaar Frans voor gestudeerd? Zes maanden in Parijs, een cursus communicatiekunde, drieëndertig sollicitatiebrieven. Was deze baan daarvan de onvermijdelijke uitkomst? En die vrouw hier, met haar moeizame krullen, die in alle richtingen uitwaaierden om niets te missen van wat er in deze bedompte microkosmos voorviel, had zij ook academische triomfen gevierd om hier langzaam te verwelken? In gedachten doopte Roos de vrouw Zieneres.

‘Heb je echt een vriend, of was het om hem af te poeieren?’ Het was de toon van vrouwen onder elkaar: vertel het maar meid, we weten allebei hoe zulke dingen gaan.

‘Ja hoor, ik heb een vent.’ Ze hoopte dat ze overtuigend klonk. Vooralsnog vertrouwde ze hier niemand.

De telefoon redde haar. Met een vloeiende beweging zette Thea zich met haar hakken af en rolde terug naar haar plaats. Ze pakte de telefoon op zonder haar blik van Roos af te wenden.

En zo, na jaren in het gezelschap van schimmige schoolgenoten en karakters van halfvergeten boeken te hebben doorgebracht, blies ze me nieuw leven in. Ik had er jaren op gewacht en ik was er klaar voor. Dit keer zat ik niet in een toilet te wachten tot een opdringerig heerschap was afgedropen, was ik niet mijn gespierde lijf aan het trainen terwijl zij lag te zonnebaden. Dit keer was onze relatie veel duurzamer. We dachten zelfs over samenwonen, bleek al gauw. Wat had het lang geduurd, maar wat was het heerlijk! Overdag werkte ik aan wat het nieuwe standaardwerk over Oud-Franse letterkunde moest worden, mijn vrije tijd besteedde ik aan een nieuwe passie: tuinieren. Wanneer het maar kon, zochten we elkaar op.

‘Leuk weekend gehad?’ De Zieneres probeerde Roos’ lichaamstaal te lezen. Roos voelde zich naakt, maar liet zich niet kennen. Ze knikte opgetogen.

‘Het was heerlijk.’ De krullenbos draaide negentig graden en er klonk een ontevreden hum. Als er iets onverdraaglijk is, dan is het de confrontatie met onbereikbaar geluk. Ontkenning is dan de sterkste bondgenoot.

‘Dat zal wel.’

Roos hoorde de scepsis in haar stem.

‘Hij wist een hotelletje in de Elzas. Maar van de omgeving hebben we uiteindelijk weinig gezien.’ Ze legde een zwoele suggestie in haar stem. Ik raakte opgewonden van de plotselinge herinnering aan die twee hete nachten.

‘Goh. De vorige keer sleepte hij je juist mee naar al die bijzondere kastelen en kerken.’ Nu was het Roos’ beurt om zich gepikeerd weg te draaien van haar gesprekspartner. Terecht. Ze was haar aandacht niet waard. Maar Thea liet niet los.

‘Ik heb nog even zitten zoeken naar dat boek dat jouw Jan geschreven heeft. Kon het nergens vinden op internet. Die hele Jan niet, trouwens.’

Het was het begin van mijn digitale bestaan. Roos besteedde twee hele avonden aan Facebook en een persoonlijke website met literatuurlijst en curriculum vitae. Het resultaat was geweldig. Voortaan was ik buitengewoon hoogleraar Jan de Munge, geboren in Rozendaal in 1962. Ik publiceerde uitsluitend in het Frans, werkte al twee jaar aan mijn magnum opus en gaf daarom tijdelijk geen colleges aan de verschillende universiteiten waaraan ik verbonden was. Op een pasfoto – vakkundig uitgesneden uit een advertentie - keek ik de bezoeker van mijn website indringend aan. Dat ik een bril droeg, verraste me wat. Maar uit alles sprak mijn scherpe verstand, mijn levenslust en verfijning.

Al die eigenschappen miste Buisman. Dat weerhield hem er niet van om Roos bij iedere gelegenheid van zijn begeerte op de hoogte te brengen. Als hij haar chef niet was, had ze hem allang stevig de waarheid verteld. In plaats daarvan liet ze mijn naam geregeld vallen in zijn aanwezigheid, wat zijn lust alleen maar leek te vergroten.

Het liep uit de hand op de vrijdagmiddagborrel. Het was het begin van de vakantieperiode. Het was warm en Roos zag er fantastisch uit in een zomerjurkje. Buisman zou de week erna vrij zijn. Hij nam het ervan. Na zijn derde biertje was het laatste spoortje terughoudendheid verdwenen. Hij wachtte tot Roos naar de wc ging, volgde haar en sloeg toe toen ze weer naar buiten kwam. In het verlaten gangetje versperde hij haar de doorgang met zijn rechterarm. Met zijn vrije hand streelde hij haar schouder.

‘Roosje. Waarom speel je dit spelletje nog met me? Je weet wat ik wil. Ga met me mee en ik zal je eens goed verwennen.’ Zijn mond hing een beetje open. Zijn kikkerogen keken haar aan zonder te knipperen. Roos trok een lelijk gezicht en probeerde onder zijn arm door te duiken. Hij was haar voor. De arm sloot om haar heen en trok haar tegen het zweterige lichaam dat ze al zo lang omzeilde. Buisman ademde zwaar in haar oor. Zijn hand gleed richting rechterborst.

‘Roosje. Geef het nou maar toe. Je wilt dit ook.’

‘Laat me los!’

De engerd had zijn klamme hand nu echt op haar borst en deed een huiveringwekkende poging om met zijn duim haar tepel te vinden. Roos wilde hard schreeuwen, maar realiseerde zich ook hoe vernederend deze scène was. Ze riep mij te hulp.

‘Laat nú los of ik vertel dit aan Jan. Hij maakt je af.’ Buisman was niet onder de indruk. Hij legde zijn lauwe lippen tegen haar nek, terwijl zijn hand van haar borst gleed, over haar buik. Ze wist wat hij wilde doen, en vond de kracht om haar linkerbeen hard omhoog te brengen. Haar knie raakte hem vol in zijn onheilbrengende kloten. Hij schreeuwde het uit. Ze probeerde zich los te rukken, maar hij hield haar nu met beide handen vast. Hij bracht zijn gezicht vlak voor het hare.

‘Vuile hoer. Jij kan op zoek naar een andere baan.’

Roos was laaiend en spuugde hem in zijn gezicht. Ik juichte om haar panache.

‘Jij krijgt de kans niet om me te ontslaan. Jij gaat eraan, klootzak.’

Hij lachte zijn biggetjeslach, maar zonder overtuiging. Toen liet hij los om zijn gezicht af te vegen. Hij aarzelde even, keek haar nog eens fel aan, maar liep toen de gang uit. Roos zou hem nooit meer zien.

Nu ik erop terugkijk, begrijp ik niet zo goed waarom ik aanvankelijk moeite had met mijn opdracht. Roos had me tenslotte heel duidelijke instructies gegeven. Zij wilde het. En wat zij wilde, gebeurde. Zo kwam het dat ik nog diezelfde avond bij Buisman in huis was. Zonder Roos. Hoe ik er kwam, weet ik niet. Hoe ik het voor elkaar kreeg evenmin. Maar het eindresultaat was precies zoals Roos het die middag voor zich had gezien. De kikkerogen starend naar het plafond. De mond bebloed, daaronder de gapende opening waar zijn keel had gezeten. En ook verder naar beneden die chaotische combinatie van bloed, vlees en bot. Alles rood. De kleur van de liefde.

Roos reageerde op een onbegrijpelijke manier toen het nieuws een week later bekend werd. Buisman was uiteindelijk gevonden door zijn schoonmaakster, anders had waarschijnlijk niemand hem gemist. Roos was geschokt en voelde oprecht verdriet. Gek genoeg leek het alsof ze dit niet had gewild. De man was uit haar leven verdwenen. Hij kon haar nooit meer lastigvallen, maar toch was ze aangeslagen. Dat zag de politie ook tijdens het korte gesprek dat met elk van de medewerkers werd gevoerd. De rechercheurs kwamen niet meer bij haar terug.

Het kwetste me dat ze zo ondankbaar reageerde op mijn interventie. Maar dan haalde ik me de foto op mijn website weer voor de geest. De wereldwijze blik die ik mezelf toewierp, bracht me tot rust. Roos verdiende mijn vertrouwen, mijn vergevingsgezindheid. Ze zou op een dag alles begrijpen.

‘Ik heb je al een tijd niet over Jan gehoord. Gaat het wel goed met jullie?’ Thea zat te zuigen. Soms had ze van die buien, vaak tegen drieën. Roos negeerde haar. Maar Thea was vastbesloten haar jongere collega op stang te jagen. Geregeld gebruikte ze mij dan als stok om mee te slaan. Waarom we nog niet samenwoonden. Waarom Roos nog bij de gemeente moest werken, als ik wel het geld had om haar al die weekendjes in luxe te laten baden. Dat soort dingen.

‘Roos? Je mag er best over praten hoor.’

Ik zag die rode blos op Roos’ wangen verschijnen.

‘Niks aan de hand hoor. Jan heeft het gewoon druk.’

‘Druk! Schat, laat je niks wijsmaken. Als mannen zeggen dat ze het druk hebben, dan hebben ze gewoon geen zin in je. Want anders maken ze wel tijd. Neem dat maar van me aan.’

Roos lachte schamper. ‘Van jou hoef ik op dat vlak niets aan te nemen, lijkt me.’

Die kwam aan. Heerlijk. Het lukte Roos zelden om zo’n weerwoord uit te spreken, al bedacht ze zulke zinnen vaak genoeg. Thea bleef even stil, maar was niet verslagen. Ze broedde op een kwetsend antwoord. Ik vreesde het ergste, want als het op bitchen aankwam, won die trut het altijd. Ze vond de zwakke plek feilloos.

‘Typisch eigenlijk. De laatste keer dat ik je over Jan hoorde, was net voor de moord.’

Meer niet. Maar ze legde net genoeg suggestie in haar stem om het te laten voelen als een beschuldiging.

Roos kreeg de kleur die Thea zo graag op haar wangen zag verschijnen. Zij wist niet wat zich die middag in het gangetje had afgespeeld, maar ze had ongetwijfeld gemerkt hoe aangeslagen Roos was geweest. En om die reden had ze de afgelopen weken ook herhaaldelijk de gore details nog eens op luide toon doorgenomen. De helft klopte niet, trouwens, maar dat maakte voor Roos niets uit. Thea voelde dat ze weer de baas was, maar ze was nog niet tevreden.

‘Wat is er Roos? Waarom die kleur?’

Roos deed alsof ze wat uit haar tas pakte, om haar geschrokken gezicht niet te laten zien. Maar er was geen verstoppen aan. Zieneres las haar zonder moeite. En ineens begreep ze hoe het zat.

‘Nee toch, Roos! Heeft Jan iets met Buisman te maken? Zeg alsjeblieft dat het niet zo is. O kindje!’

‘Hou je kop. Je weet niet waar je het over hebt!’ schreeuwde Roos half huilend. En ze vluchtte naar de wc waar haar schuldgevoel zijn oorsprong had. Thea keek haar genietend na. Geluk is een relatief gevoel, en in vergelijking met Roos was ze ineens een stuk gelukkiger geworden.

Roos zat te snikken op de toiletpot. Het papier lag gedrapeerd over haar knieën en ze snoot er af en toe luidruchtig in. Ze had zich weken ongemakkelijk gevoeld over de moord die zo plotseling op de aanranding was gevolgd. Natuurlijk kon ik het volgens haar niet gedaan hebben, maar het samenvallen van de beide gebeurtenissen zat haar niet lekker. Bovendien had ze er steeds meer spijt van dat ze de politie niets had verteld over die middag.

‘Kútwijf. Wat een kútwijf.’

Ze schold wel vaker voor zich uit, maar nu hoorde ik echte haat in haar stem. Ze haalde diep adem en liet toen een bibberende zucht ontsnappen. Dat hielp. Ze kreeg haar gewone kleur weer wat terug. Een cynisch lachje speelde om haar lippen. En toen gebeurde het. Ze sprak me aan.

‘Nou Jan. Als je echt de moordenaar zou zijn, dan wist ik er nog wel eentje voor je.’

Ze schudde haar hoofd, alsof ze vond dat ze niet goed bij haar hoofd was, maar ik was uitgelaten. Ze praatte met me. En ze had me nodig. Dat liet ik me geen twee keer zeggen.

Voor Thea nam ik die avond echt de tijd. Roos had zo vaak gefantaseerd over de manieren waarop ze haar pijn zou willen doen, dat ik lang niet alles kon honoreren. Doodgaan deed Thea maar één keer. Maar dat duurde wel even. Het besef dat alles wat ik deed, door Roos was uitgedacht, verschafte me een onnoemlijk genot. Ik begon met de scherpgeslepen potloden onder haar lange nagels, knipte toen met een lange schaar haar kleding los en kerfde rode voren in haar lichaam. Vervolgens doorboorde ik haar kwaadsprekende tong met punaises. Daarna volgde de nietmachine op elk stukje huid dat dun genoeg was. Tenslotte wikkelde ik plakband om haar dunne nek. Elke slag een beetje strakker. Haar radeloze ogen zochten mij, maar zagen niets. Ik liet ze als enige lichaamsdeel ongemoeid. Vanwege haar bijnaam. Een ironisch grapje, speciaal voor Roos. Het einde kwam met de favoriete fantasie: een woeste stoot met de ouderwetse briefopener, vol in de hartstreek. Precies volgens voorschrift. Roos kon tevreden zijn.

Dat was ze niet.

Misschien had het te maken met het verhoor dat ze de dag erna moest ondergaan op het politiebureau. De recherche liet het die keer niet bij een kort gesprek. Daarvoor was er te veel dat argwaan wekte. Roos deed het goed, noemde mij niet, maar had het toch moeilijk. Twee gruwelijke moorden binnen dezelfde afdeling, waarvan de laatste met een creatief gebruik van kantoorartikelen. Dat maakte Roos als enige kamergenoot een voor de hand liggende verdachte, zeker toen een collega zich ineens herinnerde hoe wijlen haar chef zich tegenover haar had misdragen.

De lijkschouwing pleitte haar vrij, in beide gevallen. Ze was zo verstandig geweest om gezelschap te zoeken op de momenten dat ze mij aan het werk had gezet, en dus had ze een keihard alibi op het tijdstip van de moord. Toen de politie dat vaststelde, kreeg ze niet langer de harde behandeling, maar gold ze als slachtoffer. Gek genoeg leek ze daar zelf ook in te geloven. Ze nam het aanbod van een gesprek met de psycholoog – een arrogante man met een kaal hoofd – gretig aan. Alsof ze er echt behoefte aan had. Bij hem noemde ze me wel.

‘Het is heel gek, ik weet dat ik er niets mee te maken heb, maar toch voelt het anders.’

De psycholoog keek haar doordringend aan. Hij zat tegenover haar aan een crèmekleurige tafel. De muren waren groen en er hing een moeizaam stilleven aan de muur. Waarschijnlijk om de indruk te wekken dat ze niet in een politiebureau waren. Hij wachtte tot ze verder ging.

‘De eerste keer was er een… incident, die middag.’

Roos had geen aansporing nodig om het hele verhaal te doen. Niets nieuws, behalve de afsluiting.

‘En toen bedreigde ik hem met een verzonnen vriend,’ zei Roos. De psycholoog trok een wenkbrauw op.

‘Ik weet het, het klinkt idioot, maar hij kwam me best vaak van pas.’

Hij knikte bemoedigend.

‘Het is natuurlijk allemaal onzin. Maar ik gebruik hem om mannen af te schrikken. Alleen bij Buisman werkte dat niet meer. Daarom zei ik dat Jan – zo noem ik die vriend – hem zou doodmaken.’

Roos viel stil bij de herinnering en vocht tegen de tranen. Tevergeefs.

Terwijl ze de aangereikte tissue voor haar gezicht hield, bekende ze wat haar zo dwarszat. ‘En toen gebeurde alles precies zoals ik me had voorgesteld. Dat kan toch geen toeval zijn? Zoiets moet toch ergens vandaan komen?’

De psycholoog legde zijn weke hand op haar arm. Binnen vijf minuten had hij de rest ook uit haar getrokken. Hoe Roos getreiterd was door Thea. Hoe vaak ze had gedroomd van wraak, bloedige wraak. En hoe die fantasieën uiteindelijk ook op onverklaarbare wijze uitgevoerd leken te zijn.

Ik zal niet ontkennen dat de sessie moeilijk voor me was. Ze noemde mijn naam, maar verloochende me op hetzelfde moment. Ze deed me af als krachteloos hersenspinsel. Terwijl ik zo mijn best had gedaan om haar wensen volledig te vervullen. Wat kon ze nog meer verlangen? Voor de psycholoog was de conclusie duidelijk. Roos leed aan een vorm van posttraumatische stress, waarbij ze zich dingen verbeeldde en herinneringen verzon. Ze kreeg het advies om een paar weken vrijaf te nemen en op vakantie te gaan om er even helemaal uit te zijn.

Ze volgde het advies op. Ze ging naar Rhodos, en mij nam ze mee. Niet van harte, voelde ik wel, maar toch: ik was er. Vooral in de late uurtjes, als ze het gezelschap van de andere Nederlanders van het reisgezelschap zat was, en op haar balkon een flesje wijn leegdronk. Dan keerde ze in gedachten steeds terug naar mijn twee heldendaden.

Op een van die avonden sprak ze me weer aan. Heel voorzichtig.

‘Jan?’ Maar daarna ging ze meteen weer tegen zichzelf verder.

‘Jeez, waar ben ik mee bezig? Praten tegen een verzinsel. Treurig, Roos.’

Maar er was te veel gebeurd om me uit te sluiten. Ze nam nog een slok uit haar wijnglas. Begon overnieuw.

‘Jan. Je bestaat niet. Je bent niet echt. Maar ik moet dit zeggen. Als ik iemand anders doodwens, dan meen ik dat niet. Ik verbied je om dan iets te doen.’

Weer een slok.

‘Wat is dit achterlijk.’

Ze bleef een tijd stil, en stond toen op om over de rand van haar balkon te kijken. Ze zat op de achtste verdieping. Ik merkte dat ze even serieus overwoog om haar benen over de rand te zwaaien. Toen schudde ze haar hoofd op die typische manier van haar, streek haar blonde haren met beide handen uit haar gezicht en ging weer naar binnen.

Ze droomde van me, maar werd af en toe gewekt door de muggen in haar kamer. Ze had de energie niet om op te staan en ze dood te slaan, maar dat wilde ze wel. Het was een kleine moeite om haar wens te vervullen. Haar verbod ging niet over dieren. Toen ze de volgende ochtend wakker werd, kon mijn tedere gebaar haar niet ontgaan: een hart op haar nachtkastje, gevormd uit dode muggen.

Roos was nog geen dag thuis, toen ze de psycholoog weer belde. Ze wilde hem graag nog eens spreken, want ze was er nu zeker van dat ze wat mankeerde. En de tweede sessie die volgde, was nog pijnlijker voor me dan de eerste keer dat ze bij die kwezel zat. Ze deed een bekentenis waar ik van schrok.

‘Ik denk dat ik gek word. Die Jan waar ik het de vorige keer over had: het is voor mij alsof hij echt is.’

De psycholoog keek ernstig, maar niet verbaasd.

‘Dat zien we vaker, Roos. Bij zware psychische belasting is het heel normaal dat je dingen ervaart die niet waar kunnen zijn. Dat betekent niet dat je gek wordt. Hooguit dat je wat hulp nodig hebt om weer uit je dip te komen.’

‘Maar er gebeuren dingen. Om me heen. Dingen die ik niet kan verklaren. Of het moet zijn dat ik het zelf doe, zonder dat ik dat weet. Kan dat?’

Zo ging het door. Een uur lang. Mijn geliefde bleef zoeken naar een ander antwoord dan de twee waarmee ze niet kon leven – mijn bestaan of haar krankzinnigheid. Dat ze aan me twijfelde voelde als verraad. Dat ze aan zichzelf twijfelde net zo goed. Het eindigde met een doorverwijzing naar de psychiater, die haar met pillen zou kunnen helpen.

Ze kreeg de pillen, maar die deden haar geen goed. Ze bleef haar wijn erbij drinken en dat leidde tot nachtelijke dwaaltochten door de stad. Op kantoor had ze te verstaan gekregen dat ze nog maar wat langer thuis moest blijven. Dat vonden ze beter voor haar. Ik wist wel beter. Ze waren bang voor Roos geworden. Mijn lieve, zachte Roos.

Waar ik kon, probeerde ik haar te helpen. Een brommerrijder die haar bijna van de fiets reed, liet ik even verderop tegen een lantaarnpaal botsen. Een politieagent die haar lastige vragen stelde, strafte ik met een acute aanval van incontinentie. Het ging me steeds gemakkelijker af. Zodra iets haar irriteerde, was ik er om die irritatie weg te nemen. Het gaf me een goddelijk gevoel, te weten dat ik haar zoveel macht kon geven. Al die tijd had ik het vertrouwen dat ze het grote geschenk dat ik was, uiteindelijk zou aannemen. Zou gebruiken om iets groots te verrichten.

Toen ze dat tenslotte toch deed, verraste ze me totaal. Het begon gewoon genoeg, met een vieze duif die haar in de weg liep op een pleintje. Het was een warme zomeravond. Roos was al twee uur aan het zwerven geweest en koerste min of meer aan op huis. De vogel kruiste haar pad, ze mompelde ‘rot op’ en meteen zorgde ik ervoor dat het dier binnen een paar seconden tot een stinkend hoopje was vergaan.

Roos zag het gebeuren, verstijfde van schrik en zakte toen plotseling door haar knieën. Ze huilde om mijn attente geste en smeekte me toen: ‘Jan. Of wie je ook bent, laat het ophouden! Alsjeblieft, zo kan het niet langer. Zo wil ik niet leven.’

Ik snapte het niet. Waarom kon ze niet leven met een partner die alles voor haar mogelijk maakte? Waarom die tranen?

‘Ik kan het niet meer. Ik wil dit niet meer voelen. Laat me gaan.’

En ineens begreep ik het wel. Dit was waar ik al die tijd op had gewacht. Ze had het eindelijk ingezien. Ze had de oneindigheid van mijn liefde gevoeld en wilde nu het ultieme antwoord geven. Zij had me gemaakt tot degene die ik op dat moment was. Ze hield zoveel van me, dat ze me niet meer wilde veranderen. Ze vond me perfect. En ik haar. Wat was er mooier dan op dat moment, op die plaats, onze liefde te consumeren?

Ze lag languit op de stenen. Haar prachtige haar omlijstte haar betraande gezicht. Ze was adembenemend. Net als ik. Ze sperde haar ogen wijd open, toen ze voelde dat ik haar longspieren verlamde. Ik zorgde dat ze geen pijn voelde, terwijl de zuurstof uit haar bloed verdween. Het duurde een minuut of twee, toen ontspande ze zich. Haar ogen bleven open. Haar rode lippen vormden een gelukzalige glimlach. Mijn Roos zou nooit meer veranderen, ik zou nooit meer veranderen.

Anderen hebben nog wel een poging gedaan. Via de politie verscheen mijn foto in verschillende kranten. Ik werd afgeschilderd als een stalkende seriemoordenaar. Een sensatieblaadje kwam zelfs met een hele reportage over me. Ik zou een koelbloedige, hyperintelligente psychopaat zijn, die zonder moeite van identiteit kon wisselen. Ze konden er niet verder naast zitten. Ook Interpol probeerde me te vangen in een gestalte die niet de mijne was. Compleet met een psychologisch profiel en een analyse van de weinige geschreven teksten die ze van me dachten te hebben.

Ik ben altijd trouw aan Roos gebleven. Want was zij het niet die me schiep? Was zij het niet die me maakte tot wie ik ben? Nu liggen we samen op een begraafplaats, al zie ik het liever als een ommuurde tuin. Rondom ons graf groeien rozen. Bij de andere graven groeit niets. Woorden wisselen we niet meer. Dat hoeft ook niet; hier te zijn is genoeg. Geen vogel schendt ons luchtruim, geen luis waagt zich bij de rozen. Daar zorg ik wel voor. Dit is wat ze heeft gewild.

Voor altijd samen.

Echte liefde.

§

Erik Betten (Leeuwarden, 1976) is historicus en journalist en begon zijn schrijversloopbaan in non-fictie. In 2010 won hij de Paul Harland Prijs met het korte verhaal ‘Echte liefde’, en in 2015 de NCSF-premie voor het beste Nederlandstalige SF-verhaal van dat jaar. Toen ging het roer om. Hij debuteerde in 2018 met de thriller Quarantaine, die bekroond werd met de BookSpot Schaduwprijs, en genomineerd werd voor onder meer de Hebban Debuutprijs, de Thrillzone Award en het Beste Groninger Boek. Inmiddels is zijn tweede thriller verschenen: De prijs.

De voet van de Stamper

Door Christien Boomsma (winnaar 2006)

Een geschenk

Angst is zweet. Oud zweet dat is opgedroogd en vastplakt aan het lichaam, en vers zweet dat zich naar buiten perst door alle poriën van het lichaam.

Angst is het wit in de ogen.

Angst is het trillen van de handen.

Angst is een spier die niet meer gehoorzaamt aan zijn meester.

De man aan de andere zijde van de kille zaal was bang. Hij wasemde het uit als een trillende, tastbare nevel. Ze kon het zien. Ze kon het ruiken. Maar begrijpen? Nee.

Niane begreep het niet.

De muren trilden toen de zware toegangsdeur achter haar dichtviel. De man, een jongen eerder, mager en blond, hijgde hoorbaar. Hij schoof een stukje naar achteren over de gladde, spiegelende vloer. Zijn handen lieten doffe afdrukken achter en zijn been sleepte nutteloos achter hem aan. Een donkerrode veeg vlekte de plaats waar het had gelegen.

De man was duidelijk toekomstloos.

Dus waarom die angst?

Niane glimlachte geruststellend. Soms waren seginai nerveus en twijfelden over hun recht op vertrek. Zijzelf had dat altijd onbegrijpelijk gevonden, want Sabati vergiste zich niet. Maar deze man was niet alleen maar zenuwachtig. Deze emotie ging veel en veel dieper.

“Segina.” Ze hield haar toon zacht en laag. “Segina, gezegende. Er is niets te vrezen. Wees blij, want Sabati verwacht je.”

Ze zette drie stappen in de richting van de jonge man. Haar blote voeten, rood geverfd tot de enkel als symbool van haar dienst aan de Stamper, maakten geen geluid. De rode mantel die haar schouders bedekte, bolde op door de beweging.

De jongeman maakte een hoog, piepend geluidje. Het weerkaatste tegen de welving van de muren en echode door de kale ruimte.

Weer glimlachte Niane en stak haar handen uit om haar mushi te tonen. Het diffuse licht van de branders weerkaatste op het lemmet en toverde spatjes wit tegen de wanden. De gekromde punt glansde. Het was een goed, maagdelijk mes.

Vreemd genoeg leek de aanblik de man niet gerust te stellen, want hij kromp nog verder ineen. Niane fronste. “Ben je bang dat ik je pijn zal doen?” vroeg ze, terwijl ze nog dichterbij kwam. “Dat hoeft niet. Stil maar.”

Ze bereikte de man en hurkte voor hem neer. Twee yokari-hoorns aan haar gordel tikten tegen de grond. Ze zag haar eigen gestalte weerspiegeld in de vloer: een meisje van achttien wendes, met de grijze, iets schuinstaande ogen die typisch waren voor haar volk. Misschien vreesde hij dat ze te jong was? Maar ze was gespierd door de lange trainingen in het Huis van de Stamper en dit was niet de eerste keer dat ze een mens verder hielp. Ze had ervaring genoeg.

De man mompelde iets. Zijn stem was schor en ze verstond hem niet. Nu ze zo vlakbij was, kon ze zien hoe zijn huid brandde van de koorts. Zijn spieren trilden en zweet plakte zijn vuilblonde haren aan zijn schedel.

“Wat zeg je?” vroeg ze vriendelijk.

De man hoeste. Weer die onverstaanbare woorden.

“Ik begrijp je niet.”

“Hij vraagt ‘genade’,” antwoordde een andere stem.

Ze draaide zich om alsof ze het gesis van een neshti-slang had gehoord. Tegen de oostwand van de zaal bevond zich een tweede man. Misschien had hij geprobeerd iets te drinken, want hij leunde zwaar tegen het waterbekken.

Hij was iets groter dan de blonde jongeman en iets ouder ook. Zijn rechterarm hing slap langs zijn lichaam en zijn mond stond strak. Maar de nevel van angst die zijn metgezel omhulde, ontbrak. Niane boog haar hoofd gedurende één enkele hartslag. “Segina,” groette ze.

Ze was het vergeten. Het vreemde gedrag van de blonde man had haar aandacht zozeer gevangen, dat de aanwezigheid van de andere haar was ontgaan. Maar ze waren deze ochtend samen het Huis van Sabati binnengebracht. Herders die hun yokari vetmestten voor de langwinter, hadden de vreemdelingen gevonden op de kliffen die omlaag reikten naar het meer van Neheb. Hun botten waren gebroken. Hun lange wachten bijna voorbij.

“Vrouwe!”

Weer de donkere man. Hij sprak met een wonderlijk accent: een harde, rollende ‘r’ en ronde, volle klinkers. Hij beet op zijn lippen, misschien was hij bang om flauw te vallen.

“Vrouwe, hij vraagt ‘genade’,” drong hij aan.

“Ai,” fluisterde de blonde man. “Ai, remaars.”

Zweet druppelde nu van zijn gezicht op de koele vloer en vormde kleine natte vlekken. Ze knikte haastig, plotseling beschaamd omdat ze zo lang had gewacht.

“Natuurlijk,” zei ze zacht. “Natuurlijk. Ik vergat mezelf.”

Nu aarzelde ze niet langer. Ze wendde zich weer tot de blonde man die bevend op de grond lag, en begon te zingen. Haar stem rees en daalde op een ritme waarmee de dienaressen van Sabati de Stamper al eeuwenlang de doorgang naar het volgende bewustzijn openden. De man sperde zijn ogen wijd open en het trillen stopte. Hij luisterde, ondanks zijn angst.

Goed.

Ze onderbrak het zingen niet, maar tilde haar linkerhand op en legde hem zachtjes op het hoofd van de jongeman. Haar vingers streelden zijn vochtige wangen in een teder gebaar en eindelijk, eíndelijk voelde ze hem ontspannen. Iets binnenin haar glimlachte.

Toen grepen haar vingers een streng haar. Ze trok zijn hoofd resoluut naar achteren, hief haar rechterhand op. En haalde het mes langs zijn keel.

“Sabati heet je welkom,” fluisterde ze. Niane drukte een kus op zijn voorhoofd terwijl warm bloed over haar handen stroomde.

Toen Niane acht wendes telde, doodde ze een geit. Na tien wendes sneed ze een zwijn de keel af, na twaalf een yokari. Ze was een veelbelovende leerling geweest, al was ze pas laat ingetreden in dienst van de Stamper. En op de dag van haar vijftiende wende, had ze voor het eerst de bevrediging gevoeld die volgde op het voorthelpen van een segina.

Het was met niets te vergelijken.

“Sabati-Itabas, Itabas-Sabati,” fluisterde ze zacht. De omkering van de naam was een gebed; een symbool voor de volmaakte cirkel van leven en dood die de Stamper in zijn handen hield.

Ze bleef nog een hartslag roerloos zitten. Toen maakte ze de in zilver gevatte yokari-hoorn los van haar gordel en hield hem bij de wond. Traag en rood vulde hij zich met bloed.

De donkerharige man gromde iets dat ze niet kon verstaan en gaf over op de vloer.

Ze lette er niet op. Het was déze segina die haar aandacht verdiende.

Toen de hoorn vol was, sloot ze hem af met een stop van yokarivet en huid. Later zou het bloed worden gemengd met de melk van de dikhuidige runderen. En bij gebrek aan familieleden zouden het de dienaressen van de god zijn die de bloedmelk zouden drinken.

Vervolgens nam ze de kleine, zilveren hamer die aan haar andere zijde had gehangen. Weer sprak ze de naam van de godheid die ze diende en gaf een ferme tik op de achterkant van de schedel van de dode, blonde man.

Het bot kraakte.

Toen pas richtte ze haar aandacht weer op de tweede segina.

Eerder had de man haar betrekkelijk onaangedaan geleken; sterker dan zijn gestorven metgezel en minder bang. Nu… Nu wist ze het niet meer. Hij stond los van de muur. Wankelend. Alle bloed leek uit zijn gezicht weggetrokken en de hand van zijn goede arm was gebald tot een vuist. Hij staarde haar aan en ze zag afschuw in zijn ogen. “Heks!”

Het hield het midden tussen een vloek en een kreun.

“Slachter.”

De woorden raakten haar als een klap.

“Wat bedoel je?” vroeg ze.

“Je hebt hem afgemaakt als een hond! Hij vroeg om genade. Je hoorde het toch? Hoe kon je?” Hij schudde zijn hoofd als een gewond dier. “Waarom? Wat had hij jullie gedaan? Bij alle goden…”

Zijn stem brak en hij richtte zijn blik naar de grond. Niane naderde hem met onzekere passen, de bebloedde mushi in haar rechterhand. Ze fronste ongerust haar wenkbrauwen.

“Ik heb hem gegeven wat hij zocht, segina,” zei ze uiteindelijk. “De genade van Sabati. Wees blij. Hij hoeft niet meer te leven. Wat zou je meer kunnen wensen?”

“Je had zijn been kunnen redden!” zei de man. “Je had het kunnen proberen.”

Niane schudde haar hoofd. “Hij had nooit meer kunnen lopen. Het was verbrijzeld. Hoe had hij de langwinter kunnen overleven? In de dood is meer vreugde dan in het leven, vreemdeling. Geen stormen, geen werk, geen kou en geen vermoeidheid. De dood is rust en kracht.”

Haar stem klonk scherper dan haar bedoeling was geweest. Maar de man wendde zijn hoofd af alsof hij van haar walgde. “Ga weg,” mompelde hij verstikt. “Ik had ervan gehoord. Van jullie… slagerspraktijken. Ik geloofde het niet. Dei, wat stom!”

Nianes mond vield open bij die belediging. Wat dacht hij wel niet? Het leven op de hoogvlakte van Nohosh was hard. Alleen de sterken overleefden de langwinter en niemand kon zich veroorloven om toekomstlozen te ondersteunen. Alle energie was nodig om de kinderen die nog moésten leven te helpen. Maar voor de zwakken en de kreupelen was er de genade van Sabati die Niane verschafte. De mensen waren haar dankbaar.

Maar deze niet.

Ze likte haar lippen. De hand met het offermes begon te trillen. Hij verdient dit niet. Ze hadden hem op de kliffen moeten laten.

Ze schrok van haar eigen hatelijke gedachte. Dat was niet wat haar was geleerd. Wat zij voelde was van geen belang. Het voorthelpen van zielen, dát was haar taak.

Ze slikte, haalde diep adem en deed een stap in zijn richting. Haar stem, bevend nog, hief het lied aan. Rijzend en dalend. Het zong in de welving van de offerruimte en vulde opnieuw haar geest.

Maar de man staarde haar aan. Ze zag de gebroken arm die hij niet kon gebruiken. Bloedvlekken in zijn broek. De scheve houding, die aangaf dat hij niet op zijn been kon staan. De bloeduitstortingen in zijn gezicht. Het afgrijzen in zijn ogen.

Ze hief het mes in haar ene hand. De andere reikte naar zijn haren, zoals ze dat met zijn metgezel had gedaan.

Maar het was zíjn rechterarm die uitschoot en als een valklem haar pols omvatte. Ze schreeuwde door de plotselinge pijn. Hij was gewond, maar nog altijd sterk.

“Niet ik, heks!” hijgde hij. “Ik ben geen beest dat je kunt slachten. Ik wíl de vervloekte genade van jouw verwrongen god niet.”

De mushi viel uit haar krachteloze vingers.

Het licht van de dag werd al grijs en koud. Het warme seizoen leek nog maar net begonnen, maar nu al strekte de langwinter zijn tentakels uit. Nu alweer. Zo kort.

Tientallen vogeltjes vlogen op naar het fijne houten raamwerk bovenin de zielentuin. De ruimte vibreerde van het tjilpen, piepen en fluiten. Het was een werveling van groen en bruin en soms het felle rood van een vuurborst. Prachtig en taai als de hoogvlakte zelf, vond Niane.

Buiten trok de wind aan. Een kille tochtvlaag streek langs haar huid en kippenvel verscheen op haar armen. Ze huiverde en klemde haar handen ineen. Handen die nog kleefden van het bloed van de blonde segina.

Niane slaakte een diepe zucht en liep naar het midden van de zielentuin. Daar, tussen de werveling van vogels, spoelde ze haar mushi schoon in het wasbekken. Ze goot het bloed uit de hoorn in een gereedstaande karaf met yokarimelk en roerde, zodat de vloeistoffen van leven en dood zich met elkaar vermengden. “Sabati-Itabas,” fluisterde ze. “Ik breng u een ziel.”

Ze sloot haar ogen en liet de kracht van de zielentuin op zich inwerken. Toen ze haar ogen weer opende was er één vogel die zich losmaakte uit de werveling. Eén enkele vogel, zijn buik vlammend rood, kwam op de rand van het wasbekken zitten. Hij keek haar aan met nieuwsgierige kraaloogjes en hield zijn kopje schuin.

Nianes hart sloeg een slag over. Een vuurborst! Hoe lang was het geleden dat een vuurborst naar haar toe was gekomen? Niet vaker dan tweemaal sinds…

“Wees welkom, vriend,” fluisterde ze hees.

Ze doopte haar vinger in de bloedmelk en stak haar hand uit. De vuurborst liet toe dat ze een druppel op zijn kopje smeerde en veegde zijn scherpe snaveltje af aan haar vinger. Links, rechts, links streek het fijne, harde been langs haar huid. Toen piepte hij schril, strekte zijn vleugeltjes en vloog weg met korte, felle slagen.

Niane slikte. Haar handen grepen in haar mantel om het beven te bedwingen, maar het hielp niet echt. Haar ogen brandden. “Sabati, heb medelijden met uw arme dienares,” zei ze moeilijk. “Ik heb een leven genomen van een man die niet gereed was.”

“Wat nu, Niane? Tranen?” De stem achter haar klonk puntig en koud als de langwinter.

Ze draaide zich om en zag een lange, statige vrouw in de toegang tot de zielentuin. Haar wenkbrauwen waren smal en hoog, haar neus scherp en haar huid bleek als wintersneeuw. Roodbruin haar lag in een dikke vlecht over haar schouder.

“Geen tranen, mahai!” reageerde ze haastig.

Ze wilde geen zwakheid tonen. Het was al moeilijk genoeg geweest in de eerste manen die ze in de tempel had doorgebracht. Iedereen had haar verteld dat ze blij moest zijn dat haar moeder verder was gegaan. Maar Niane had gehuild en was keer op keer naar de zielentuin geslopen waar de schaduwen van de winterzon groeiden. Ze had gekeken naar de vuurborst die haar moeder droeg en verbeelde zich dat ze bij haar was. Nog steeds, wanneer aan het begin van de langwinter het dak werd geopend en de zielenvogels de stormen van Nohosh tegemoet vlogen, leek het alsof er iets werd weggerukt uit haar binnenste.

De vrouw trok haar wenkbrauwen op. “Er is maar één ziel toegevoegd aan de tuin. Waar is de andere?”

Niane slikte nogmaals. Ze had geweten dat dit zou komen.

“De andere is nog in de offerzaal, mahai Nohori,” antwoordde ze. “Hij was nog niet klaar.”

“Niet?” De stem van de voorvrouw sloeg over van verrassing. “Hoe is dat mogelijk?”

“Het is een vreemdeling,” ging Niane verder. “Een laaglander. Hij begrijpt de zegen niet die hem is toebedeeld. Ik heb hem daar gelaten om na te denken.”

“Onmogelijk!”

Nohori’s lippen vormden een dunne streep. Niane kon niet inschatten of het woede was, of verrassing. Haar verhouding met de voorvrouw was altijd ongemakkelijk geweest.

Nohori rechtte haar rug en keek Niane scherp aan. “Het is niet ongewoon dat een segina twijfelt. Maar Sabati’s dienares stelt hen op hun gemak en doet wat er gedaan moet worden!”

“Het was niet zo gemakkelijk, mahai,” antwoordde Niane. Het ergerde haar dat de voorvrouw geloofde dat de zaken zo eenvoudig lagen. “Deze man… hij wíl niet sterven.”

“De Stamper heeft gesproken, Niane. Deze man heeft geen toekomst en zijn bloed is vergeven. Zijn wil is net zo min nog de zijne als zijn ziel.”

“Ook als hij een laaglander is? Hij dient andere goden!”

“Je wilt een onwetende toch niet de genade van Sabati ontzeggen? Denk je dat de Stamper hem niet in zijn hand zou nemen?”

Niane boog haar hoofd. “Nee…Natuurlijk niet.”

“Dan ga je nu terug en je doet wat er gedaan moet worden. Of moet ik één van de anderen sturen?”

Nu klonk er iets van tevredenheid door in Nohori’s stem. De voorvrouw hoopte ontegenzeggelijk dat Niane zou struikelen over een opdracht die te moeilijk voor haar was. Niane dacht soms dat ze dat haar hele leven al deed.

Ze aarzelde. “Sabati’s genade is een geschenk,” fluisterde ze.

“Precies,” antwoordde Nohori koel.

Niane boog haar hoofd.

“Mahai Nohori. Ik hoor wat je zegt.”

Haar armen waren zwaar. De karnstok was van loodsteen. Haar spieren van pap.

De boter in de karnton klemde zich om de stok als zuigende klei en het kostte elke keer meer inspanning, meer zweet om hem omhoog te trekken. En weer omlaag te duwen. Omhoog-omlaag, omhoog-omlaag.

Zo zwaar.

Het meisje wilde ophouden, maar dat kon niet. Mama had het gezegd: ‘Ik moet Elate helpen met een koe. Ga jij door met karnen, Niane. En niet stoppen, anders wordt de boter verkeerd.’

Maar het was lang geleden dat mama was weggegaan. Het licht van de dag was al grijs en de wind blies koud door de open flap van de tent.

En haar armen waren zwaar.

Doorgaan Niane.

Er verschenen blaren op haar handen. Haar rug deed pijn.

Doorgaan! Denk aan de boter.

Maar er kwam een moment dat haar benen haar knieën knikten. Haar benen wilden haar gewicht niet meer dragen. Ze klemde de karnstok vast, maar kon hem niet meer omhoog krijgen.

Zou mama boos zijn? Mama was zo moe. Sinds de slang haar had gebeten en zijn gif haar spieren verslapte, was ze moe geweest en Niane kon zien dat ze pijn had. Ze wilde helpen.

Omhoog-omlaag.

Te zwaar.

En toen kwamen ze. Niet mama. Wel: Elate, Horsho en Biyok. Hun gegroefde gezichten waren wit van inspanning en vermoeidheid. En achter de herders stond een lange, bleke vrouw in een rode mantel. Ze droeg de hoorn van een yokari aan haar gordel en een kleine, zilveren hamer daarnaast. Iets kouds nestelde zich in Nianes maag.

“Waar is mama?”

Niemand gaf antwoord.

“Ik kon het niet meer. De stok was zo zwaar en … Waar is mama?”

Tranen prikten in haar stem.

De rode vrouw glimlachte een glimlach die haar ogen niet bereikte. Ze strekte haar hand uit en zei: “Kom, kind. Kom, want deze dag is vol vreugde. Je moeder is verdergegaan. En jij mag bij ons komen in de Tempel van de Stamper. Ik, Nohori da Sabati, zal je leren wat je moet weten.”

Haar stem klonk koel en Niane huiverde. Er was geen liefde daar en geen tederheid. Maar haar hand gleed in die van de priesteres: ruw en klein tegen koud en glad.

Het was een geluksdag vandaag.

Ze hoorde zijn adem raspen.

Het was een benauwd geluid. In het halfdonker van de offerzaal stootte het tegen de wanden en gleed daarna omlaag, terug naar Niane. De vetlampen aan de oostzijde waren gedoofd. De walm van de pitten prikkelde haar neus.

Hij verborg zich in de schaduw.

“Segina,” riep Niane zacht. “Waar ben je?”

De ademhaling stokte.

“Segina. Je hoeft niet bang te zijn.”

Stilte.

Niane haalde diep adem en begon naar het midden van de zaal te lopen. Rechts voor zich zag ze een donkere vlek op de plek waar de blonde man had gelegen. Zijn bloed was nog niet weggeruimd. Ze slikte en proefde koper op haar tong.

Toen knielde ze en plaatste de spullen die ze had meegenomen voor zich op de vloer. Een rol verband. Een karaf met water. En een kom gezoette meelpap.

“Ik ben een dienares van Sabati,” vertelde ze het duister. “Ik breng zijn genade met mijn mushi. Maar nu breng ik je voedsel en hulp. Neem. Eet.”

Nog altijd kwam er geen reactie en Niane bewoog zich een stuk achteruit, zoals ze bij een angstig dier zou hebben gedaan. Opnieuw knielde ze. En zweeg.

Ze hoorde haar eigen hartslag. Ze hoorde het ruisen van haar bloed in haar oren. Ze voelde een zachte luchtstroom over haar handen.

Een diepe zucht uit het donker en de man dook op uit de schaduw. Zijn gezicht was bleker dan ze zich herinnerde. Zijn ogen schitterden donker en fel. Zweet parelde op zijn slapen.

“Waarom?” vroeg hij. Zijn stem was hard.

“Omdat je gewond bent en bang,” antwoordde Niane.

“Je zou me afmaken als je de kans kreeg.”

Ze gaf geen antwoord.

“Wat heb je erin gestopt?” vroeg hij. “Iets dat me willoos maakt, of waarvan ik in slaap val? Of is dat te ingewikkeld en bevriest dit gif mijn bloed?”

Hij had een punt. Een enkele keer gaven de priesteressen díyaf aan degenen die hun hulp nodig hadden. Het ontspande de geest en opende de ziel. Toen Niane de meelpap haalde, hadden de keukenhulpen gefluisterd achter hun hand. Zij verwachtten niet anders dan dat Niane dit middel zou gebruiken om haar opstandige segina te overtuigen.

“Niets,” zei ze.

Hij bewoog zich niet, maar ze hoorde hoe zijn ademhaling zwaarder werd.

“Als je niet eet, haalt de Stamper je zelf,” zei Niane kalm. “Het zou de zaken eenvoudiger maken.”

“Waarom?” vroeg hij nog eens.

Niane nam haar mushi, die als altijd aan haar gordel hing. Ze maakte hem los en schoof het mes met een zachte duw over de grond in de richting van de man. Het metaal kraste over de steen.

De man deed een moeilijke stap dichterbij. Zijn been zorgde voor problemen en zijn arm moest ondraaglijke pijn doen. Toch boog hij zich voorover met een verrassend snelle beweging en haalde het mes naar zich toe. Hij hield het even vast alsof het een slang was. Toen stak hij het weg in zijn gordel.

Opnieuw keek hij naar Niane. Zijn borst rees en daalde. Zwoegde. Zijn hand beefde. En toen leek iets in hem te breken. Zijn gezicht vertrok en met een gesmoorde zucht zakte hij naar de grond. Hij greep de kom, zette hem op zijn schoot en bracht de dikke pap met de vingers van zijn goede hand naar zijn mond. Hij leek een hongerig kind. En wanhopig.

“Sabati is geen wrede god,” zei Niane. “Hij neemt je in zijn hand en de pijn van het leven is voorbij.”

De kom kletterde naar de grond. Plotseling zag Niane haar eigen mushi blikkeren in de hand van de vreemdeling. Ze onderdrukte de neiging om op te staan en naar hem toe te lopen. Wat zou er dan gebeuren?

Het mes kerft de huid.

Koper op je tong.

Bloed aan je handen.

Rust.

“Maar de genade van de Stamper is een geschenk,” zei Niane. Ze hoorde haar eigen stem: schor en verstikt. “Een geschenk kan enkel vrijwillig worden aanvaard. Dat geloof ik.”

Er krampte iets in haar binnenste.

“Dat wéét ik.”

Ze stond op in een vloeiende beweging van wervelend rood en liep naar de donkere man. Haar aarzeling was verdwenen en hij leek niet in staat het mes naar haar op te heffen. Ze nam het wapen uit zijn hand, maar zijn bloed vloeide niet op de zwarte vloer die al zoveel bloed had geproefd van seginai die in vreugde de Stamper tegemoet waren getreden.

Ze sneed arm van zijn tuniek open. Haar sterke vingers betastten de botten - op één, twee, drie plaatsen gebroken. Haar vaardige handen trokken recht wat ze recht konden trekken en ze negeerde het huilen van pijn dat de man niet kon onderdrukken. Ze verbond de arm in een zwakke poging de beenderen te fixeren. Het was niet voldoende. Dat kón het niet zijn. Maar meer kon ze niet doen.

“Jouw… metgezel is op een betere plek nu. Hij heeft meer geluk gehad dan jij,” fluisterde ze, toen ze klaar was. “Denk na, segina, voor je je keuze maakt. Wij zijn geen slagers.”

Hij zei niets, maar zijn koortsige huid brandde onder haar handen. Toen stond ze op en liep langzaam van hem weg. Stap, na stap, na stap.

Voetstappen van het noodlot.

Ze opende de zware deur van de offerzaal, maar deze keer viel hij niet dicht met die donkere, dreunende slag.

Deze keer bleef hij open.

Als jij dood bent…

“Ga jij nou dood?”

Het meisje deed haar best de angst uit haar stem te houden, maar de vraag brandde op haar tong. “Mama?”

De vrouw op de grond keek opzij. Haar ogen waren groot, de pupillen wijd en donker. Haar huid was bleek en zorgelijke lijnen trokken haar mond omlaag. Maar ze glimlachte. “Nee, meisje. Dat was ik niet van plan.”

“Echt niet? Ze zeggen… Een neshti-slang…”

“Echt niet, Niane,” herhaalde haar moeder rustig. “De Stamper heeft nog geen plek voor mij.” Ze reikte naar het meisje dat stilletjes naast haar hoofd geknield zat en trok haar hoofd tegen het hare. “Bovendien, wíl ik het nog helemaal niet.”

Niane trok haar hoofd terug en keek schichtig naar Elate. De opmerking van haar moeder was ongepast, dat wist ze heel goed. Maar de tanige herdersvrouw deed alsof ze het niet hoorde. Ze reikte naar de blauwzwarte vorm op het been van haar moeder en trok hem eraf. De bloedzuiger belandde op een steenworp afstand op het gras, waar hij samentrok tot een dikke, blauwe bal die kort erna verschrompelde.

“Nog één, Harane,” zei Elate. Ze klonk bijna nors. “Dan wachten we af.”

Niane keek toe hoe Elate de laatste van de vier bloedzuigers op het been van haar moeder plaatste. Haranes gezicht vertrok even toen de fijne zuignapjes zich vastzogen aan de huid en doordrongen tot de bloedvaten eronder. Toen ontspande ze weer en gaf zich over aan de behandeling. Wanneer de bloedzuigers voldoende slangengif uit de wond trokken, zou ze de beet overleven. Zo niet… Dan was de andere zijde dichtbij.

“Klaar.” Elate wierp de laatste bloedzuiger weg.

Harane slaakte een diepe zucht, trok haar rok omlaag en hees zichzelf op haar benen. Ze knikte kort naar de andere vrouw. “Dank je, Elate.” Toen wendde ze zich tot Niane. “Kom, meisje. De yokari wachten.”

Het leek alsof de hemel blauwer werd. Het groen van de bergweiden glansde en de wind die nog maar kort tevoren kil en dreigend was geweest, ging een beetje liggen. Niane gluurde opzij naar haar moeder, die zelfverzekerd langs de helling omhoogklom.

Ze leek onaangedaan. Hoe kon ze dat?

Nianes hart hamerde nog altijd en ieder moment verwachtte ze dat haar moeder zou struikelen. Vallen. Deze keer zou ze misschien niet meer opstaan. Ze zag nog altijd het beeld van de neshti-slang die snel wegkronkelde door het lage gras en verdween onder een rotsblok. Ze hoorde het zachte gekerm van haar moeder in die eerste, kostbare hartslagen. Ze zag Elate die aan kwam rennen. Elate… En een bloedzuiger die verschrompelde door het gif van de slang. Het gif dat nu ook in Haranes aderen vloeide. Haar hand gleed in die van haar moeder.

“Als jij doodgaat,” zei ze, “dan ben ik alleen. Ik denk dat ik dan boos word op Sabati…”

Harane kneep zachtjes in haar hand.

“Is dat slecht?”

Nianes moeder struikelde over een steen en Nianes hart stond even stil. Maar de donkerharige vrouw herstelde zich en liep verder. Ze had haar hoofd gebogen en een frons rimpelde haar voorhoofd.

“Ik denk het niet,” zei ze tenslotte. “Je vader is ooit naar het laagland gereisd. Hij zei dat de mensen daar de genade van Sabati niet eens kennen, noch de rode priesteressen. Velen daar leven die hier zouden sterven. Maar ze vrezen de dood en die angst maakt hun hart zwaar.”

Ze keek naar Niane en glimlachte. Het was die lichte, gemakkelijke glimlach die Niane zo goed van haar kende. “Sabati heeft ons geleerd om te houden van wat we niet kunnen vermijden. Maar hij vraagt ons niet onszelf in zijn armen te storten.”

Toen wees ze omhoog en Niane zag de omtrekken van acht, witharige yokari op de helling boven hen. Eén ervan stootte een schor geloei uit ter begroeting. “Wie moet er anders op onze dieren passen?” vroeg ze.

Harane versnelde haar pas. Ze wankelde niet meer en ze viel niet.

En Niane herademde.

De kamer zweeg.

De zoete geur van wierook hing in de lucht. Kaarsen wierpen hun grillige schaduwen tegen de muren. Zachte warmte streelde de huid.

Niane stond stil in de deuropening van haar kamer en keek. Haar vriendin Lehani zat stil in het midden van de ruimte. Ze knielde. Haar hoofd was gebogen en haar lange, donkerblonde haren stroomden als een waterval naar de vloer. De naakte huid van haar rug was glad. Fijne haartjes kriebelden onderaan haar ruggegraat.

Voor haar stond het kleine altaar dat ieder van de tempelbewoners in zijn kamer had. Het was de plek waar de mushi, de zilveren hamer en de mantel van de dienaressen werden bewaard. Niane zag een glimp van Lehani’s omslagdoek. De jonge vrouw boog zich dieper voorover en raakte de rode stof aan met haar voorhoofd.

Rood!

Niane hield haar adem in.

Rood!

Tot nu toe had Lehani het oranje van een adept gedragen. Hoewel haar vriendin langer in de tempel verbleef dan Niane, was het haar nog niet toegestaan de Genade van Sabati te geven aan de toekomstlozen. Maar nu …

Een glimlach plooide zich om Nianes mond. Terwijl zij zat te kniezen in de zielentuin, piekerend over de juistheid van haar beslissing, had haar vriendin een stap voorwaarts gezet!

“Lehani!”

De jonge vrouw voor haar draaide zich om. Haar gezicht was bleek, haar ogen lagen diep.

“Zie ik dat goed? Is het echt waar? Wanneer, Lehani? Vertel!”

Het meisje stond op in een vloeiende beweging. Ze had de steun van haar handen niet nodig, want de wendeslange training in de Tempel zorgde voor een bijna volmaakte spierbeheersing.

Ze glimlachte naar haar vriendin, stapte op haar toe en omhelsde haar. Haar gezicht verdween in Nianes mantel.

Ze genoot een ogenblik van de druk van slanke armen, de warmte van het lichaam van het meisje dat na de eerste moeilijke wendes in de tempel haar steun en toeverlaat was geworden. Toch voelde ze ook een vreemde spanning. Voorzichtig maakte ze zich los uit de omarming en duwde haar een klein eindje bij zich vandaan. “Wat een verrassing!” zei ze. “Wat zul je blij zijn.”

Lehani knikte langzaam. “Nohori kwam deze middag,” zei ze. Haar stem klonk een aarzelend en zacht. “Ze had de rode mantel bij zich. Ze zei…”

Ze zweeg, schudde haar hoofd en likte langs haar lippen. Geen wonder, dacht Niane. Na al dat wachten, na alle die tests die Lehani niet had gehaald. Deze middag moest veel van haar vergen.

“Ze zei dat het een vreemde dag was. Ze zei dat Sabati mij voor het rood opeiste. Maar dat jij…”

Weer zweeg ze en likte zenuwachtig over haar lippen.

Nianes blik gleed in de richting van het kleine altaar waar hamer en mushi het verdere bewijs vormden van Lehani’s nieuwe status.

“Ze zei dat ik Sabati te schande had gemaakt?”

Lehani boog haar hoofd. “Zoiets.” Haar vingers grepen die van haar vriendin en Niane voelde zweet in de palm van haar hand. “Is het waar?”

Niane zuchtte. Ze had de zielentuin niet verlaten tot de lange schaduwen kwamen. Ze had gezeten. En geluisterd naar de geluiden in de tempelgang. Stemmen die erop zouden duiden dat de donkerharige man zijn kans gegrepen had. Of voetstappen van dienaressen die haar ter verantwoording zouden roepen. Maar er was niets gebeurd. Helemaal niets.

“Er was een man,” zei ze rustig. Ze deed een paar passen de kamer in en liet zich zakken op het smalle bed dat tegen de westmuur was geplaatst. “Hij was gewond. Zijn arm, zijn been. Maar hij wilde niet. Hij was een vreemdeling, snap je? Een laaglander. En ik… ik ben niet opgeleid om een moordenares te zijn. Sabati bood een geschenk dat hij niet wilde ontvangen…”

Ze zweeg en zocht de blik van de andere vrouw.

“Hij is weggegaan,” mompelde Lehani. Haar stem was plotseling schor. “Nohori zegt dat de Stamper vertoornd is.”

“Ja.”

Ze keek naar de grond. De gladde plavuizen toonden recente vochtkringen. Ze onderdrukte de neiging om te knielen en ze weg te vegen. “Het was de enige manier,” zei Niane zacht. “Hoe kon ik hem dwingen, Lehani? Hij was bang. Boos. Het was niet goed geweest.”

“Misschien niet,” fluisterde Lehani. Haar lippen leken droog en haar ogen stonden moe. Het was niets voor haar. Lehani lachte, wanneer Niane somber was. Lehani maakte grapjes, had altijd energie voor alles.

Vandaag was een vreemde dag.

Toen leek Lehani de vermoeidheid van zich af te schudden als een hond die uit het water komt. Ze lachte. “Hoe dan ook. Nohori heeft een samenkomst geroepen op het negende uur. Ze verwacht je daar. Het zal een…” - ze glimlachte - “gedenkwaardige avond worden, Niane.”

Nogmaals die lach en ze ging naast Niane op het bed zitten. Ze strekte haar armen uit en Niane aanvaardde de uitnodiging met een diepe zucht. Niane was moe. Ze smachtte naar de troost en de liefde in de omarming van haar vriendin. Ergens waar ze kon vergeten.

En ze vergat ook. Voor even.

De plek naast haar op het bed was nog warm. De matras was een beetje ingezakt en ze rook de zweetzoete geur van Lehani’s lichaam.

Lehani zelf was verdwenen.

Loom draaide Niane zich op haar andere zijde. Haar blik gleed door de koele kamer. Langs de smalle hoge ramen waarachter het duister zich had verzameld; langs de gladde, kale muren; langs het altaartje van de Stamper, dat nu leeg was. Ergens ver weg begon een klok te luiden met zware, dreunende slagen.

Nu al?

Niane duwde zich omhoog en zette haar voeten op de kille plavuizen. Haar rode mantel, en haar gordel met mushi en hamer lagen oneerbiedig op een hoopje naast het bed. Het was maar goed dat Nohori dat niet had gezien, of ze zou weer een preek hebben moeten aanhoren over gebrek aan respect en de dreigende woede van de god die ze diende.

Op de gang passeerden haastige voetstappen. Nianes handen trilden een beetje toen ze de rode mantel om haar schouders trok en de gordel voorzichtig aansnoerde.

De deur stond op een kiertje. Kille lucht stroomde de kamer binnen. Lehani moest de deur open hebben gelaten om haar niet te wekken. Maar waarom? Was Nianes aanwezigheid in de Grote Zaal niet net zo, misschien méér, gewenst dan die van Lehani?

Ze schudde nadenkend haar hoofd toen ze de gang opliep. Voor haar kwam een jonge adept een kamer uit. Ze blikte kort in Nianes richting en het leek of ze verstrakte. Toen keek ze weg en liep voor Niane uit naar de oostvleugel. Ze rende niet - dat zou ongepast zijn; maar haar slippers flip-flapten zenuwachtig over de stenen vloer. Niane deed geen poging haar in te halen.

De laatste van de klokslagen stierf weg toen ze de hoek omsloeg en de zware, grijze deuren van de samenkomstzaal in het oog kreeg. Ze waren al gesloten, maar toch kon Niane het doffe geroezemoes aan de andere kant horen. Goed! Dan waren ze nog niet begonnen.

Ze telde de slagen van haar hart. Eén, twee, drie…

Een geschenk.

Ze opende de deur en het opgewonden gekeuvel verstomde. Roerloos en alleen stond Niane tussen de deuren van de samenkomstzaal. Voor haar voeten strekte de ingelegde afbeelding van een rode hamer zich uit over de vloer. Daarachter begon de wijde dubbele cirkel waarin bewoonsters van de Tempel zich verzameld hadden. Op de achterste rij zaten de adepten, de rij daarvoor was bestemd voor de rode priesteressen. Helemaal vooraan was een kleiner bankje van grijze steen, bijna een altaar in plaats van een zetel. Daar zaten de mahaia: Jolise, Aneni en Nohori.

Alle gezichten keerden zich naar de nieuw aangekomene. Spanning verplaatste zich door de warm-vochtige lucht: een strakke, bijna tastbare draad die liep van de voorvrouwen aan de westkant van de zaal, naar Niane zelf. Ze slikte de angst weg uit haar keel en groette de zaal met haar vingers bij haar voorhoofd.

“Sabati-Itabas.”

Het antwoord kwam als een zucht uit eenentwintig monden: “Sabati-Itabas.”

Weer was het stil en Niane wilde zich naar haar plaats begeven, een kleine opening links voor mahai Jolise. Toen pas zag ze dat de plek achter de hare, waar Lehani altijd zat, ook nog leeg was. Ze fronste.

“Dus, dienares Niane. Je vereert ons toch nog met je aanwezigheid?”

Nohori stond op. Spanning maakte haar schouders strak en haar mond hard. Nianes lippen werden droog.

“Ik groet u, mahai,” zei ze zo kalm mogelijk. Toen: “Ik sliep te lang en ik vraag vergiffenis.”

“Vergiffenis!” Nohori’s stem was scherp als een zweepslag. “Weer een achteloze belediging aan Sabati, na degene die je hem al hád aangedaan. Dit is geen maanfeestje om yokari-melk te drinken en verhalen te vertellen, Niane. Wij zullen hier bespreken wat jíj hebt gedaan en waarom jij mijn uitdrukkelijke bevel hebt genegeerd.”

Er klonk woede in die woorden, maar tegelijk was er een ondertoon van triomf. Die emotie was gevaarlijker, besefte Niane. Nohori rook een kans.

Ze boog haar hoofd. Het beeld van de hamer op de vloer vulde haar blikveld. Rood als het bloed van een segina.

“Niane! Deze ochtend ben jij naar de offerzaal gezonden om twee seginai de genade van Sabati te verschaffen.”

Niane sloot haar ogen. Toen hief ze haar hoofd en keek de oudere vrouw zo kalm mogelijk aan. “Dat is zo, mahai.”

“Toen je terugkeerde naar de zielentuin, had je slechts één ziel voor de Stamper. Ik beval je terug te gaan en te doen wat gedaan moest worden. Maar nog altijd roept hij.”

“Je benadrukte dat de genade van Sabati een geschenk is, mahai,” zei Niane kalmer dan ze zich voelde. “Ik heb geluisterd. Maar de man weigerde.” Ze zweeg even en toen ze weer sprak klonk haar stem zelfverzekerd. “Een geschenk wordt in vrijheid aanvaard.”

“Besh!”

De aanwezigen hielden hun adem in. De dienaressen van Sabati stonden bekend om hun zelfbeheersing. Dat een mahai als Nohori haar kalmte verloor en een andere priesteres een vloekwoord naar het hoofd slingerde, was ongekend.

Niane bracht haar handen omhoog en verborg haar gezicht.

Nohori begon te beven, deed een stap achteruit en nam het gebaar over; maar toen ze haar gezicht weer toonde, was er geen verder teken van spijt. “Tien wendes zijn voorbijgegaan sinds je bij ons bent gekomen,” zei ze. Haar stem was weer koel als tevoren. “Je was te oud, maar toch leek je Sabati naar behoren te dienen. Het spijt ons te moeten vaststellen dat je zijn dienst toch niet waard bent en zijn mysterie niet kunt bevatten.”

De beide voorvrouwen die naast Nohori zaten, richtten hun blik naar de grond. Plotseling zag Niane dat ook de anderen dat deden: adepten, priesteressen en zelfs de bediendes die achterin de zaal stonden. Een bediende bij de deur verborg zelfs haar gezicht.

Niane voelde hoe kippenvel zich verspreidde over haar armen, haar rug.

Wat gebeurt er?

“Sabati roept! Sommigen zeggen dat jíj degene bent die de Stamper tevreden moet stellen, maar dat zou te veel eer zijn voor iemand die zo jammerlijk heeft gefaald. Dus heeft een ander de offerzaal betreden: iemand die puur was en onbezoedeld. En jij… In het Huis van Sabati is voor jou geen plaats meer.”

Niane had zich niet vergist. Nohori’s ogen glansden vol triomf. Toen gleed haar blik langs de anderen, de mahaia, de dienaressen, de adepten. En de lege plek waar Lehani had moeten zitten.

Er begon iets te zoemen in haar oren. Onregelmatige vlekken verschenen voor haar ogen. Het werd donkerder in de zaal en een enkel moment geloofde Niane dat ze zou vallen.

Nohori had het geweten. Het was een oprechte poging om haar te treffen in haar ziel.

Haar keel werd dik.

Haar armen werden zwaar.

Ze voelde koude wind door een open tentflap.

Als jij dood bent, dan ben ik alleen.

Ze zag de steen niet, al lag hij midden op de weg. Hij was zo groot als het hoofd van een kind, met grillige, scherpe randen. Maar pas toen haar voet er met een doffe klap tegenaan stootte, gleed haar blik omlaag. Ze fronste: bloed drupte uit een grote snee. Helderrood vermengde het zich met het grijze gruis van de weg. Daarna werd het donkerder en dan, na een tijdje, een zwarte vlek.

Ze vermoedde dat het pijn zou moeten doen: de randen van de wond stonden van elkaar af en ze kon het vlees onder haar huid zien. Maar ze voelde het niet. Er was enkel de dreun waarmee de tempeldeuren zich hadden gesloten, een nacht en een dag geleden. Het geluid resoneerde nog altijd in haar botten. Ze dacht dat dat altijd zo zou blijven. Alleen.

Nianes blik gleed weg van haar voet en terug naar de weg die omhoog voortslingerde langs de berg. Ze zuchtte en rilde. Toen kwam ze weer in beweging en zette een nieuwe stap.

“Aah!”

Pijn – nu wel – schoot omhoog door haar voet, langs haar been. Niane kromp in elkaar, wankelde en liet zich huiverend naar de grond zakken. Opnieuw richtte ze haar aandacht op de wond, maar deze keer was ze wakker geschud. Alert.

“Besh!”

Ze werd zich bewust van het traag kloppen diep in haar vlees. Zo kon ze niet verder.

Moeizaam werkte ze haar rugpak van haar schouders en haalde er de rode mantel uit die ze altijd gedragen had bij haar werk in de tempel. Het ooit zo begeerde kledingstuk, was nu niet meer dan een nutteloos stuk stof. Ze scheurde er een reep af en bond hem met trage bewegingen om haar voet. Rood bloed drong in de rode stof. Maar Niane wikkelde door tot het geïmproviseerde verband droog bleef. Zo dan.

Een nacht en een dag… Ze schudde langzaam haar hoofd. De tijd was weggeglipt als water tussen de vingers. Niane had zich nauwelijks gerealiseerd wat gebeurde, maar plotseling had ze in de nachtlucht buiten de tempel gestaan met enkel een rugpak en een mantel van yokarihuid. Achter haar de trilden de deuren nog in hun sponningen.

Vanaf dat moment had ze enkel kunnen lopen. Langs het grijze pad dat wegvoerde van de Tempel, langs de hoge rotsen die de Wachters genoemd werden en verder naar het zuiden, naar het meer van Neheb. Want daar waren de bruine herders, Nianes stam van vóór de Tempel. Zíj zouden de kracht van haar jonge armen verwelkomen en misschien zelfs begrijpen wat Nohori en de andere priesteressen niet hadden gekund. Ze herinnerde zich Elates praktische nuchterheid. En de woorden van haar moeder, lang geleden. ‘We hoeven ons niet in Sabati’s armen te storten.’

Niane slikte. Steeds drongen nieuwe gedachten haar overvolle geest binnen, draaiend en zeurend en vechtend om aandacht. Wat als zíj degene geweest die verkeerd had gehandeld? Hoogmoedig genoeg om te denken dat ze het beter wist dan haar meerderen. Onzeker genoeg om niet te kunnen doen wat haar was bevolen. Dan zag ze weer de paniek in de ogen van de blonde vreemdeling en die wonderlijke mengeling van angst en woede bij die ander. Er was geen keus geweest. Niet werkelijk.

Niane beet op haar lippen om de binnenstromende gedachten te verjagen. Nu niet. Ze probeerde niet te denken aan het lege gat dat Lehani’s overgang had achtergelaten. Lehani was de gelukkige. Zíj had de volmaakte cirkel voltooid en was veilig in Sabati’s hand.

Ze heeft nooit iets anders gewild.

Ze stond op, onzeker steunend op haar gewonde voet. De zomerweides waren niet ver meer. Nog even volhouden. Nog even…

Het was stil.

Niane stond stil bovenaan de helling. Het witte licht verkleurde naar grijs. De aanwakkerende wind blies haren in haar gezicht. Het gras ritselde droog. Haar hart bonkte en haar adem gierde. Maar toch was het stil.

Ze had yokari moeten horen die loeiend het vallen van de nacht begroetten. Ze had de avondzang van de herders moeten horen en het geratel van kookpotten. Maar er was niets van dat alles.

Voor haar slingerde de weg weer omlaag in de richting van de kampweiden. Het water van het meer schitterde zilver en grijs. De vale weide strekte zich naar het water en eenzame rotsblokken lagen donker in het gras. Maar er waren geen tenten, geen mensen en ook geen yokari. De vlakte lag stil in het falende licht. En zweeg.

Niane stond stil. Voor een ogenblik vergat ze de zeurende pijn in haar voet en het trekken van het rugpak aan haar schouders. Niane staarde naar de kampplek, waar kringen van losgewoelde aarde en dood gras aangaven waar de tenten hadden gestaan.

“Nee…” Haar stem piepte als de wielen van een roestige kar. Ze zette een moeilijke stap voorwaarts. “Nee.”

Wanneer waren ze weggegaan? Kon ze hen nog inhalen?

Stom. Zó stom.

Zwart-korrelige mist vulde haar hoofd. Ze wankelde en stak haar hand uit naar een overhangende rots. Wat had ze gedacht? Waarom had ze geloofd hen nog hier te vinden terwijl stormen de nacht vulden als voorbode van de langwinter?

Ze stapte naar voren liep onvast naar de plek onder de rotswand waar de tenten hadden gestaan. Ze vond de afdrukken van tientallen yokarihoeven in de modder, diepe voren van wagens en voetstappen. De sporen waren uitgelopen en breed, en aarde was afgebrokkeld aan de randen. Oud. Dagen oud. En nu?

Niets meer.

Ze was niet naïef. Een reis alleen en te voet door de bergen zou ze niet overleven. Maar hier blijven, terwijl de winter naderbij sloop? Ze slikte in een dappere poging haar opkomende angst te bedwingen. “Er is niets om bang voor te zijn,” mompelde ze. “Er is enkel vreugde in het sterven.”

Maar dat was niet helemaal waar, besefte ze nu. Misschien was de dood zelf niet angstaanjagend, maar ze vreesde de weg ernaartoe. Er wachtten haar honger, pijn en eenzaamheid. Die wilde ze niet.

Ze staarde in de verte, waar rotsen scherp overgingen in de grijze lucht. Haar vingers streelden de mushi, die nog altijd aan haar gordel hing. Ze voelde de scherpte van het lemmet aan haar vinger, de prikkeling op haar huid. Zou ze de weg durven nemen, die de Stamper zijn volk had verboden?

Een felle windvlaag trok meer haren los uit haar staart en een steen kwam ratelend naar beneden. Kippenvel kroop omhoog langs Nianes blote onderarmen. Toen blikte ze achter zich, waar donkere vlekken de aanwezigheid van grotten verried die werden gebruikt voor het drogen van mest en de opslag van noodvoorraden. Ze herademde. Daar zou ze onderdak vinden voor de komende nacht. Daarna…

“Morgen,” mompelde ze berustend. “Morgen.”

Ze werkte zichzelf op haar benen en klauterde naar de duistere openingen. Een vage geur van mest en aarde kwam haar tegemoet, maar ze negeerde het. Ze stapte naar binnen en voelde meteen de beschutting toen de kille wind werd tegengehouden door de rotswand.

Voor haar donkerzwarte steen, harde wanden. Duisternis.

Naast haar een stapel droge mest.

Onder haar, scherpe stenen en een donkere vorm die warmte uitstraalde.

Haar hart begon te bonzen en ze week een stap achteruit. Een dier? Een rover misschien die net als zij beschutting zocht?

Toen bewoog het.

Geen dier, maar een mens.

Een man.

Híj was het.

“Jij,” gromde hij toen ze zich over hem heenboog.

Dienares van Sabati

Ze slaakte een kreet en week achteruit. Steengruis spatte op van onder haar voeten. Maar vermoeidheid en verwarring maakten haar traag en de man tegenover haar – een massieve donkere vlek – kwam omhoog. Hij versperde haar de weg en ze zag iets wits glinsteren in het donker. Zijn tanden? Zijn ogen? En ze rook hem: een zware geur van zweet en bloed, pus en vuil; bijna tastbaar onder de zware rots.

“Wat!?” Hij stootte het woord naar buiten. Agressief. Pijnlijk. “Wat doe je hier priesteresje? Kom je je werk afmaken? Je hebt je mes meegenomen, zie ik.”

Zijn harde woorden troffen haar als giftige doorns en bleven steken in haar brein. Waarom niet? Gaf Sabati haar de kans een fout te herstellen? En dan? Omkeren en teruggaan naar de Tempel, naar Nohori? Wilde ze dat?

Haar adem kwam snel. Haar hand omklemde haar mushi. Het koele metaal prikkelde haar huid en en het was alsof ze de aanwezigheid van de Stamper kon voelen. Alsof hij naast haar stond en zijn adem haar rechteroor beroerde.

“Nee.” Haar stem was hees. “Ik ben geen priesteres meer. De Tempel heeft mij buitengesloten. Ik ben zoals jij.”

“Pfah!” Minachting droop van zijn stem en ze rilde onwillekeurig.

“Het was om jou,” bracht ze uit. “Omdat ik een toekomstloze genade heb geweigerd. De mahaia meenden dat ik verkeerd had gehandeld.”

Nu bleef het stil. Ze hoorde enkel zijn adem raspen.

Langzaam wenden haar ogen aan het duister en ze kon zijn gestalte beter onderscheiden. Hij leunde tegen de rots met zijn rug gebogen. Eén hand wreef over zijn voorhoofd in een nerveus en vermoeid gebaar.

Niane spieren trokken samen. Het krampte haar binnenste. “Mijn vriendin, Lehani… Zij is gegaan in jouw plaats.”

Nog altijd gaf hij geen antwoord. Toch kon ze zien dat er iets in hem ontspande. Na een tijdje begon hij te hoesten en hij drukte zijn vuist tegen zijn mond. Toen zei hij “Dus jouw god heeft voldoende bloed geproefd?”

Ze knikte zwijgend. Buiten trok floot de wind om de scherpe rotsen. Zelfs in de beschutting van de grot kon Niane voelen hoe de temperatuur snel daalde. Ze begon te rillen en ze zag dat de man hetzelfde deed. Maar in tegenstelling tot Niane had hij geen mantel om zichzelf te beschermen tegen de toenemende koude. Niet dat het veel uitmaakte. Hij zou sterven, met of zonder Nianes hulp.

Zijn ogen gloeiden in het donker. “We hebben voedsel nodig,” zei hij zacht. “Warmte.”

De opmerking verraste haar. “Wat bedoel je?”

Hij wees naar haar pak. “Ik heb niets. Maar jij…” Hij aarzelde even. “Jij hebt mijn metgezel vermoord. Je bent me iets schuldig.”

Niane voelde een heetkoude golf over zich heen slaan. “Ik ben jou níets schuldig,” siste ze fel. “Jij… Hij…” Ze stikte bijna. “Ik heb hem gehólpen.”

“Ja?”

Weer die minachting in zijn stem. En de hitte in Nianes lichaam veranderde in kou. De kilte van twijfel.

Ze draaide zich half om en begon aan het pak te trekken. Haar vingers waren stijf, maar ze slaagde erin de veters los te krijgen en het open te maken. Het bevatte een grijze deken van yokariwol. Een zak met meel. Water. Ze had hem de vrijheid gegeven om zijn eigen weg te gaan. Het had geen zin hem nu op het vervolg van die weg tegen te houden.

Ze wierp de deken naar hem toe en hij trok hem om zijn schouders met de stijve, schokkerige bewegingen van een man die pijn heeft. Toen brak ze de meelkoek in tweeën en wierp ook die in zijn richting. Het voedsel belandde met een doffe plof op de grond en brak nogmaals. Maar hij zei niets en greep ernaar. Even later hoorde ze alleen nog het malen van zijn kaken. Tenslotte stond ze op en hinkte naar de zijwand van de grot, waar droge takken en zelfs tondel bijelkaar lagen voor het geval er ooit iemand kwam die hier moest schuilen.

Ze legde het bijelkaar op een plek aan de andere wand, waar daglicht zou laten zien dat de aarde er zwart verkleurd was door vuren uit het verleden. Het was lang geleden dat ze vuur had gemaakt, maar handen verleren zoiets niet.

En toen laaiden de vlammen op en ze voedde ze met de droge mest. De warmte streelde haar, weldadig en zacht als de handen van haar geliefde. De man aan de andere kant van het vuur leunde tegen de wand van de grot. Zijn haren plakten vochtig tegen zijn voorhoofd en de vlammen toverden grillige schaduwen op zijn gezicht, maar Niane zag hoe hij rustiger werd. Woede stroomde uit hem weg en hij sloot zijn ogen.

“Ik ben Niane,” zei Niane toen zachtjes.

Hij opende zijn ogen niet, maar een trek van berusting trok om zijn mond.

“Nehreb,” antwoordde hij.

Hij was een stenenzoeker. Hij kwam uit het laagland, waar de dieppaarse stenen uit de kloven van Nohosh zeer geliefd waren. “Er worden kapitalen voor betaald. Genoeg om een huis van te kopen,” zei hij. “Genoeg om je vrouw te kleden in de fijnste stoffen. Om voedsel te kopen voor een jaar. Een zakje altisti vertegenwoordigt een rijkdom die je je gewoon niet kunt voorstellen.”

Niane keek Nehreb ongelovig aan. “Voor stenen?”

“Als je ze slijpt,” legde hij uit, “dan krijgen ze een prachtige glans met blauwe vlammen. En als het licht erop valt, dan is het alsof de sterrenhemel je tegemoet flonkert. Dáárom zijn ze zoveel waard.”

“Maar je kunt ze niet eten,” constateerde Niane praktisch. “Ze houden je niet warm als de langwinter komt. Ze kunnen het gif van de neshti-slang niet onschadelijk maken. En als de voet van de Stamper neerkomt…” Ze haalde haar schouders op. “Wat moet je er dan nog mee?”

“Wat kan het jou schelen!” gromde Nehreb geërgerd. “In mijn land zijn ze genoeg waard om een arme sloeber te bewegen naar jouw duivelsland te komen.”

“Dit is géén duivelsland.” Ze zei het scherp, maar haar blik gleed naar buiten, naar de grijze lucht en de messcherpe rotsen. Ze huiverde toen een plotselinge windvlaag de luwte van de grot binnendrong. Toen zuchtte ze. “Misschien een hard land. Maar als de zon terugkeert na de koude van de langwinter, als het gras begint te groeien en je de yokari hoort loeien op de vlakte…”

“Een land dat zijn zwakken laat vermoorden door kleine meisjes.”

“Priesteressen die de gekwelde ziel verder helpen!” Niane had moeite om niet woedend op te springen en tegen hem te schreeuwen. “Je bent zelf hier gekomen.”

De grom kwam diep uit zijn keel. “En ik vervloek die beslissing nog elke dag. Als ik dat niet had gedaan, was Naran nog in leven geweest. Hij vertrouwde me. Dacht dat het veilig was, omdat ik hier eerder was geweest. En ik…”

Hij zweeg plotseling en wendde zijn gezicht af. Toen haalde hij zijn schouders op. “Ik ga water halen,” kondigde hij aan.

Ze zag hem het pad afstrompelen naar het meer. Hij droeg de waterzak om zijn goede schouder en een doek om eetbare wortels in te verzamelen aan zijn riem. Iedere stap moest hem pijn doen, wist Niane. Toch hield hij vol met de hersenloze koppigheid van een yokari. Niane voelde een onwillekeurig respect voor de kracht die hem voortdreef.

Maar het sloeg natuurlijk nergens op.

Het duurde lang voor hij terugkwam. Er waren momenten dat Niane twijfelde of ze hem überhaupt weer zou zien. De schaduwen waren lang geworden en de opstekende wind kondigde de avond aan. Misschien wilde Nehreb niet langer in de buurt blijven van een vrouw die zijn vriend had omgebracht. Of misschien was hij gevallen en verdronken in het meer. Dat zou de zaken eenvoudiger maken.

Maar ze wilde het niet. Niet echt. Nu, in de stilte van de grot, met geen ander geluid dan het huilen van de wind en het knetteren van de vlammen, merkte ze pas wat alleen zijn betekende. Hoe koud het was. Hoe stil. “Sabati-Itabas,” fluisterde ze. “In uw handen.” Maar het gebed klonk wanhopig.

Uiteindelijk kwam hij toch. Tergend langzaam zag Niane hem opklimmen naar de warmte van het vuur. Zijn gezicht was nog bleker geworden en zijn mond vormde een strakke streep.

Niane snoof diep en rook de dood die zich verspreidde in zijn bloed.

Hij fronste toen hij haar uitdrukking zag. “Wat!”

Ze zei niets, maar knielde. Haar handen grepen de stof van zijn broek en ze scheurde. Wat ze vond, bevestigde haar vermoeden. De diepe snede in zijn kuit was ontstoken. Niane zag het aggressieve rood van de randen en de dunne, rode lijntjes die vanaf de wond omhoog kropen naar boven.

Zijn blik volgde de hare. Ook hij wist wat het betekende.

“Als je dit ellendige leven nog wilt rekken, moet de wond schoongemaakt worden,” zei ze uiteindelijk.

Hij knikte.

“Het zal pijn doen.”

Weer een korte knik.

“Uiteindelijk sterf je toch. Dat weet je, he?”

Niane hield haar hoofd een beetje schuin. Ze keek naar de donkerharige laaglander die zich langzaam naar de grond liet zakken. Hij sloot zijn ogen, maar de vingers van zijn rechterhand klemden zich om een steen alsof hij zich ermee kon verdedigen tegen het onafwendbare.

“Nehreb?”

Zijn ogen gingen een klein beetje open. Even voelde ze een steek van medelijden.

“Het hoéft niet zo. Ik kan het voor je doen. Snel en zonder pijn. Daar ben ik voor opgeleid. Sabati…”

“Zwijg toch,” bracht hij uit. Zijn stem klonk schor; de kracht was eruit verdwenen. “Zo makkelijk… geef ik… niet op.”

Nieuwe zweetdruppels persten zich uit zijn poriën en hij klemde de steen nog stijver vast. Zijn vingers werden wit, zijn adem raspte. “Doe het nu maar.”

Ze deed het.

Ze legde haar mushi in het vuur en wachtte tot het lemmet rood kleurde. Ze nam het rituele mes in haar hand, zond een gebed om vergiffenis naar de Stamper omdat ze het gebruikte voor iets anders dan zijn genade. Toen begon ze te snijden. Niet het kalme, beheerste snijden zoals de heelster uit de Tempel het gedaan zou hebben. Ook niet de ruwe, praktische methode waarmee Elate zulk werk zou doen. Niane was geen genezeres. Maar ze wist dat het zieke vlees moest verdwijnen.

Hij schreeuwde toen het hete lemmet het vlees raakte. Hij brulde toen ze langzaam en geconcentreerd het zieke weefsel wegsneed. En toen zijn been schokte en haar mes uitschoot, toen klonk er alleen nog maar een schorre zucht, voor hij roerloos bleef liggen. Dat was een opluchting voor Niane.

Ze werkte door, kalmer nu. Ze brandde de wond dicht met een witheet lemmet. En toen ze daarmee klaar was, verving ze de provisorische spalk van zijn arm en maakte een draagdoek met de restanten van haar rode mantel.

En toen vielen haar armen krachteloos langs haar zij.

De man naast haar, die zich zo koppig vastklampte aan het leven, lag bewusteloos op de koude stenen vloer. Misschien zou hij niet meer bijkomen. Kon best. Buiten huilde de wind en haar mushi lag bloederig en vuil op de grond. “Nu ben ík een toekomstloze,” besefte ze ineens. Mag een priesteres zichzelf de genade van Sabati brengen?

Haar hand greep het mes. Ze veegde het rituele wapen schoon aan haar mantel, een beetje beschaamde dat ze het zo had bevuild. Een ogenblik boog ze haar hoofd en liet ze de stilte in zichzelf stromen.

Toen zong ze. Ronde klanken van bergen en meren. Hoog en laag voor lucht en aarde. Ze zong van leven en dood, en wiegde zachtjes mee op het lied. Ze voelde de opening naar de andere wereld en reikte naar de warme omarming van de Stamper. Toen hief ze het mes.

“Jij… geen priesteres meer,” kraakte de stem van Nehreb. “Ga vissen. Zoek wortels! Wees sterk.”

Ze liet het mes zakken. Voor het eerst in al die dagen begonnen de tranen te stromen.

Nehreb was mooi.

In de dagen die volgden zag Niane de kleur terugkeren op zijn vel. Ze zag hoe zijn spieren hun kracht herwonnen, langzaam, maar onmiskenbaar. Ze zag hoe de scherpte in zijn blik groeide en de woede langzaam verdween.

Het was nieuw voor haar. Zwakheid en sterven, dat had ze genoeg gezien in haar jaren als dienares van de Stamper. Maar bloei, het herwinnen van wat voorgoed verloren leek, dat kende ze niet. Ze vond het fascinerend. Nieuw.

Het was prachtig.

Gemakkelijk ging het niet. Niane vertrok elke ochtend om te zoeken naar de laatste eetbare wortels en paddenstoelen. Ze had een visval gemaakt en die in het water van het meer laten zakken en soms bleven er enkele vissen in steken die ze verwerkte tot vissoep en vette kamiworstjes. Maar het was niet veel. Genoeg om in leven te blijven, maar niet genoeg om een voorraad op te bouwen om de winter mee door te komen.

Ondertussen werden haar handen ruw. Haar huid was het harde werk niet meer gewend en scheurde gemakkelijk. De kilte drong in haar gewrichten en kromde haar vingers, haar polsen, haar knieën. De tempel had haar zacht gemaakt en nu was de kou sterker dan zij. Gemener ook.

Langzaam werd het kouder. Buiten viel de wind omlaag van de hellingen en raasde over het meer. De wollen deken die haar die eerste nachten nog warm had gehouden, voldeed niet meer. Rillend kroop Niane tegen het lichaam van de laaglander die een vuur in zijn binnenste leek te dragen. Dan, in het duister van de nacht, sprak hij tegen haar. Hij vertelde verhalen van het laagland. Over de lange zomers, waarin kinderen speelden in de rivieren. Over gras dat vet was en groen. En over zijn god, die zijn volgelingen rijkdom beloofde en een lang leven als ze hem dienden. Woorden vol verlangen.

Ze luisterde met wijd open ogen, terwijl grillige schaduwen over de muren van de grot speelden. “En wanneer dat voorbij is?” vroeg ze zacht. “Wat dan?”

Hij haalde zijn schouders op. “Dat weten we niet. Na onze dood volgt het oordeel. Zij die de god behaagd hebben worden beloond.”

“Ach.”

Ze dacht na. De geur van opgedroogd zweet drong in haar neus. Stof en as op zijn huid. Ze likte haar lippen. “Als Naran een dienaar was van jouw god, waarom maakte zijn dood je dan zo boos?” vroeg ze. “Denk je dat zijn god ontevreden over hem was?”

Nehrebs lichaam verstrakte, werd hard en ontoegankelijk.

Niane schudde zachtjes haar hoofd. “De Stamper maakt geen onderscheid,” zei ze. “Hij ontvangt iedereen in de cirkel van zijn armen.”

Een ogenblik nog lag Nehreb doodstil naast haar. Toen duwde hij zichzelf omhoog en verdween naar de ingang van de grot.

Wat achterbleef was kou.

Ze ontwaakte in leegte. De laaglander was niet teruggekeerd. Het vuur dat hij brandende hield, was gedoofd.

Niane kreunde toen ze zich oprichtte. Ze boog en strekte haar verkrampte vingers, zonder de illusie dat daarmee de stijfheid zou verdwijnen. “Nehreb?”

Geen antwoord. Alleen het ritselen van bladeren die werden voortgejaagd door de ochtendwind. Ze duwde de deken aan de kant en liep op onzekere voeten naar de ingang van de grot. Soms, als hij de slaap niet kon vatten, zat hij daar. Dan keek hij uit over het meer. Zijn mond een harde streep, maar met heimwee in zijn ogen.

Nu niet. Niane vond niets dan een gladde plek in het zand en vage sporen die omlaag leidden naar het water. Zíjn sporen. Ze herkende de onregelmatigheid in de afdrukken: zwaar en slepend aan de kant van zijn gewonde been en lichter, fladderig bijna, aan de andere zijde. Iets krampte van binnen. Was hij weg? Had ze hem zo beledigd dat hij zijn dood tegemoet gegaan was in de ongenadige winternacht?

“Sabati-Itabas. In uw handen,” mompelde ze. Maar ze wilde hem niet kwijtraken. Niemand. Nooit meer.

Ze zocht haar weg omlaag met een pas die sneller was en ondoordachter dan normaal. Haar ogen zochten naar tekenen van zijn aanwezigheid. Ze riep hem zelfs: “Nehreb!”

Het antwoord bleef uit.

En toen, eindelijk, zag ze hem naast een rotsblok aan de rand van het meer. Zijn donkere gestalte wierp een schaduw op het ijsvlies dat het meer bedekte. Hij trok aan het touw van de visval in een poging de kooi op het land te krijgen. Het werk was zwaar, té zwaar voor een man wiens arm zo gebroken was.

“Nehreb! Laat mij.”

Ze kwam naast hem, legde haar handen op het touw en trok. Nu pas kwam er beweging in de val en nu pas scheurde het ijs toen de kooi omhoog kwam. Hij wierp een snelle blik opzij, maar Niane negeerde het. “Trek!” beval ze.

Nu brak het ijs helemaal. Er zat een piké in, een mooie vette vis met veel voedingswaarde. Niane lachte om dit teken van Sabati’s tevredenheid. Maar Nehreb reageerde niet en toen ze opzij keek schrok ze van zijn blik. Er was duisternis daar. Duisternis en tegelijk een wanhopige vastberadenheid. Een absolute weigering om zich over te geven, al leek dat de enige weg die openstond.

Niane kon niet nalaten zich voor de zoveelste maal af te vragen wat hem dreef. Angst voor de dood? Trouw aan zijn god? Of iets anders dat zij nooit zou kunnen begrijpen?

“Nehreb?”

Op dat moment trok de wind aan en ze zag hoe van over de berg in het oosten een wolk naderde. Sneller, steeds sneller, vluchtte de wolk in hun richting tot hij uiteenviel in wervelende vlekjes rood, groen en zwart. Vogels!

De voet van de Stamper kwam neer met al zijn kracht.

Nianes hart veranderde in ijs.

“De wintervlucht,” fluisterde ze.

Op de eerste dag van de langwinter, lieten de rode priesteressen de zielevogels vrij. Het glazen dak van de tempel werd geopend en de vogels vlogen de winterstorm tegemoet. Ze stierven, natuurlijk, binnen enkele dagen. Maar de zielen waren vrij van alle angst, zorgen en alle bekommernissen die hen aan de aarde hadden gebonden. Ze waren zuivere seginai geworden.

Het betekende ook dat de werkelijke koude nu pas kwam.

De werveling naderde tot vlak boven hun hoofden. Toen maakten twee vogels zich los uit de groep. Een glanzende vuurborst dook als een pijl uit de hemel, scheerde langs Niane, vertraagde zijn vlucht toen hij Nehreb bereikt had, cirkelde om de man heen en steeg vervolgens weer omhoog naar de vogelwolk. De andere, een grauw-groene rotskruiper, was rustiger. Het vogeltje landde naast Niane, hipte heen en weer, en keek het tweetal met glinsterende oogjes aan. Nianes mond werd droog. “Lehani,” fluisterde ze met stijve lippen.

De borst van het vogeltje bewoog snel op en neer.

“Tot gauw.”

De rotskruiper verdween.

Niane ademde diep en sloot haar ogen. Dit was het dan. Dat moest wel. Want als de langwinter begon, hoe lang kon het dan nog duren voor Sabati zijn arm naar haar uitstrekte?

De man naast haar maakte een grauwend geluid. “Niane!” zei hij. “De vis.”

Niane nam de mushi van haar gordel. Het beest stierf snel.

Het was de laatste. De dag erna was de visval leeg. De dag daarna ook. De soep die Niane had gemaakt raakte snel op. Wortels en andere eetbare planten waren allang niet meer te vinden. Alles wat hen nog restte waren vijf kami-worstjes, die Nehreb had gemaakt van visvet en droog eetbaar mos.

Nianes maag krampte voortdurend. Vroeger had ze gedacht dat de pijn van honger na een tijdje verdween. Nu wist ze dat dat niet zo was. Haar lichaam schreeuwde om voedsel, maar kreeg het niet. Het voelde alsof iemand met scherpe stokken in haar binnenste prikte. Ze klaagde niet. Dat zou zinloos zijn. Ook Nehreb zweeg en verdroeg zijn pijn. Maar Niane zag hoe zijn conditie achteruit ging. Zijn huid kleurde vaal en wanneer ze samen lagen in het donker, vertelde hij geen verhalen meer.

Het deed haar denken aan de neshti-slang. Die had de veerkracht en de vrolijkheid van haar moeder genomen, lang geleden. Dat verdriet, die spijt, voelde ze nu weer. Wie had het recht om de kracht van een mens zo maar weg te nemen? Waarom?

Soms stelde ze die vraag aan Sabati. Maar de Stamper gaf geen antwoord en Niane verborg haar gezicht in haar handen terwijl ze zich verontschuldigde voor een vraag die ze niet behoorde te stellen. En toch… We hoeven ons niet in zijn armen te storten.

Niane nam een plak gedroogde mest en legde hem in het vuur. Er was nog één grot, hoger op de helling, waar een kleine voorraad lag. Voor drie dagen. Vier, hoogstens.

“Luister!”

Nehreb boog zich naar voren. Zijn aandacht was gericht op de uitgang van de grot, waar het bleke daglicht door naar binnen viel. Buiten loeide de wind en ver weg klotste water tegen de rotsen. Een roofvogel schreeuwde een eenzame schreeuw.

Nehreb bewoog zijn hoofd onrustig van links naar rechts. “Hoor je het niet?” De spieren op zijn armen stonden strak.

Toen pas drong het geluid tot Niane door. Een zacht onregelmatig kloppen. En daarachter, een kreunend kraken van hout. Een wagen? Een os?

Een mens?

Niane vergat haar metgezel. Ze sprong op en haastte zich naar buiten. Opgewonden zochten haar ogen de grijze rotshellingen af. Waar!?

Het loeien van de wind benam haar de adem. Haar dunne kleren wapperden om haar lichaam. Kou maakte haar grijs en blauw van binnen. Waar dan?!

Toen klonk het zachte ratelen van steenslag en ze zag gruis opwolken langs de grijszwarte helling in het oosten.

Ze zag rood. Een veeg als bloed en warmte. De mantel van een priesteres. De heldere kleur bespatte de steen en sijpelde langzaam omlaag. Het wás een wagen. Het wás een os. En op die wagen reed een priesteres in het rood van de Stamper.

Nohori.

Ze moest het wel zijn. Want het was de oudste van de mahaia die de zielentuin opende voor de Wintervlucht. En de jongste voorvrouw trok op de zevende dag het land in om de rituele reiniging te volbrengen.

De plek voor deze heilige daad werd gekozen door Sabati zelf. Daartoe werden een yokari-rund en haar kalf bedwelmd met díyaf. Vervolgens werd een ader in het achterbeen van het kalf geopend. Zo verwond werd het kalf weggejaagd, gevolgd door de priesteres en de moederkoe. De plek die Sabati koos om het kalf te ontvangen, was ook de plek waar de reiniging plaats moest vinden.

Het bruine vlekje strompelde de helling af. Het kalf was op weg naar het meer en de wagen volgde slingerend en krakend.

Niane keek. Het was onmogelijk om níet te kijken. Een deel van haar wilde roepen, schreeuwen naar Nohori. Want daar, manslengten verder op het spoor dat de wagen volgde, was de aarde ooit in woede gescheurd. Ze had het gezien. Ze had aan de rand van de scheur gestaan en zich afgevraagd hoe lang het zou duren voor ze de bodem zou raken.

Nu kwam er geen geluid uit haar keel. Maar haar lippen vormden een gebed, terwijl het kalf zijn kop ophief en omkeek.

De koe en de wagen hielden stil.

Het kalf loeide.

Nohori schreeuwde, sprong van de wagen, nam de yokari bij de kop en trok.

Nogmaals loeide het kalf en Nohori stapte achterwaarts in een poging de plotseling weigerachtige yokari mee te krijgen.

En toen verdween de priesteres in een werveling van rood.

“De scheur,” zei een schorre stem in haar oor. Hoorde ze iets van tevredenheid?

Niane knikte. Verstijfd. Verdoofd.

Toen begon het bruine kalf te zwaaien op zijn poten en zakte ineen.

De Stamper had gesproken.

Het was bizar.

De kloof was diep, de bodem eindeloos ver. Na haar val zou Nohori verdwenen moeten zijn, voor altijd.

Maar dat was niet zo.

Toen Niane over de rand van de kloof omlaag blikte, zag ze het lichaam van de voorvrouw nauwelijks drie armlengtes onder zich. Ze lag op een onregelmatig uitsteeksel in de kloofwand. Naast haar reikte een boompje met dappere takken naar de hemel.

Niane knielde. De rode vlek, die Nohori was, verschoof een beetje. Ze opende haar ogen. Niane zag wit. Veel wit. En felle, zwarte pupillen als kleine knikkertjes.

Ze was zo trots, Nohori. Zo koel en perfect.

Nu niet meer.

“Jij!”

De stem van de priesteres was schor van pijn en toch wist ze nog altijd een zweem van minachting in haar toon te leggen. Toch. Niane zag de onnatuurlijke hoek van het been. Ze zag het bloed op Nohori’s slaap. En de priesteres die ze ooit was geweest, oordeelde snel: toekomstloos. Maar geen segina. Dat niet.

“Mahai,” antwoordde Niane.

“Haal me hier uit,” zei Nohori moeizaam. “Snel.”

Nianes lippen waren droog. Ze slikte. “U bent gewond, mahai,” zei ze zacht.

“Het is niet ernstig. Een klein ongelukje. Haal me hieruit, meisje.”

Die toon.

“U hebt Lehani vermoord.”

Wat een wonderlijke manier om het te zeggen. Vermoord. Lehani had de genade van Sabati ontvangen. Was dat moord geweest? Maar het woord had haar mond al verlaten en plotseling begreep Niane wat het betekende: moord was woede en moord was wraak. Een woord van ongenade. Iets nestelde zich in haar maag, strak en koud.

Nohori hoestte. Bloed bespatte haar lippen. “Ze was uitverkoren. Ze kreeg de eer om jouw fout te herstellen.”

“Geen fout,” zei Niane. “En Lehani… zij….” Plotseling zag ze haar vriendin weer voor zich. Ze voelde de omhelzing van warme armen. Zoete adem in haar hals.

“Ze was de gelukkige, Niane. Snel nu!” drong Nohori aan.

“Nee.”

Plotseling was het zo eenvoudig. Iets dat groter was dan zijzelf maakte haar geest helder, haar stem vast. Niane schudde haar hoofd. “Het was wraak, mahai. Alleen wraak. Omdat ik niet gedaan had wat jij wilde. Omdat…”

“Niane… Het spijt ons. Jouw moeder is verder gegaan en omdat jij er niet was, heb ík haar bloedmelk tot me genomen. Jij gaat nu met ons mee. Vandaag is een goede dag…”

Niane hoorde de woorden alsof Nohori ze nu uitsprak, op dit moment. En ze begreep. Eens, al die jaren geleden, had mahai Nohori een fout gemaakt. Ze had de bloedmelk van Harane gedronken en Niane daarmee het recht ontzegd haar moeder binnenin zich te bewaren. Dat was een vreselijke fout geweest. Een fout die Nohori weerspiegeld had gezien in de ogen van een jonge priesteres. Steeds opnieuw.

Uiteindelijk had die fout Lehani het leven gekost.

“Nee,” herhaalde Niane. “De Stamper heeft zijn voet neergezet en zijn dienares gekozen.”

Nu beefden haar handen. Nu trilde haar stem.

Nu wel.

Niane stond op. Ze liep weg van de scheur, negeerde het pijnlijke roepen van de priesteres.

Ze zocht een veilig pad, waar de scheur smal was en de sprong eenvoudig. De weg die eerder het kalf had gekozen.

Bij het kadaver van de jonge yokari knielde ze. Ze verborg haar gezicht en prevelde de naam van de Stamper. “Sabati-Itabas.”

Ze was nog altijd priesteres.

Haar mushi was bezoedeld met vis en zelfs met het zieke vlees van de laaglander, maar het mes was nog altijd scherp. Ze opende de hals van het kalf en smeerde rood bloed over haar gezicht en armen. Ze vermengde de vloeistof met het stof van de aarde en ze schreeuwde de naam van de Stamper over het meer: “Sabati! Wees met ons. Sabati! Reinig ons.”

Het reinigingsritueel moest doorgaan.

De avond was al gevallen, dik en zwart. Toen pas kwam de laaglander. Niane lag naast het kalf in het stof. Haar huid prikte van kou en scherp yokaribloed.

“Kom.”

De donkere stem had een ondertoon van bezorgdheid. Zijn hand voelde warm.

Ze gehoorzaamde. Haar spieren waren stijver dan ooit. Vaag, ver weg, meende ze de stem van Nohori te horen. Maar dat kon verbeelding zijn. Dat moest wel.

“Dát is vlees,” zei Nehreb. Ze voelde hem knikken in het donker. “Of mogen we zo’n heilige koe niet opeten?”

Ze dwong zichzelf tot een glimlach. “Jawel.”

“De priesteres had ook een wagen.”

“Ja.”

“Ga je haar helpen?”

Even was ze stil. Ze luisterde naar de wind. Voelde de kou op haar huid. En ja, er was wél een vaag gekreun dat klonk als de stem van de aarde. Ze slikte.

“Nee,” zei ze. “Nohori volgde haar eigen pad. En jij… wij…”

Ze bereikten de ingang van de grot die hen al zoveel dagen had beschut. Hier was een wagen, waarop de laaglander en zij de reis zouden kunnen maken. Op de helling lag vlees. Voedsel voor een lange tijd, als ze het zouden drogen. Een vage gedachte sloop binnen en ze aarzelde even toen ze het hem vroeg. “Is de zon in jouw land warm?”

§

Christien Boomsma schreef al sinds ze haar eerste letters kon tekenen, maar zo’n twaalf jaar geleden nam dat serieuzere vormen aan. Haar eerste korte verhaal stuurde ze in 2002 in voor de Paul Harland Prijs en behaalde daar meteen de tiende plek mee. Bovendien won ze een workshop van Paul Harland himself. Een workshop die zijn vruchten afwierp, want in 2004 en 2006 won ze de PHP. In 2005, 2007, 2012 en 2013 jureerde ze.

De goede resultaten bij de PHP trokken de aandacht van uitgever De Vier Windstreken. In 2009 debuteerde ze daar met de jeugdfantasy Zus voor één Nacht. Daarna volgden nog vier jeugdfantasy’s en de spookverhalenbundel Spookbeeld, volledige geïllustreerd door Iris Compiet.

Dit jaar verschijnt Vuurdoop, het eerste deel van een vierdelige serie én een eerste prentenboek, alweer geïllustreerd door Iris Compiet. Met de fantasyroman voor volwassenen, die al jaren in de planning lag, is ze inmiddels voorzichtig begonnen. Naast haar werk als schrijfster werkt Christien voor de Groningse universiteitskrant UK. Ze woont met haar gezin in het Groningse dorpje Visvliet.

Meer informatie op http://www.christienboomsma.nl, of volg Christien op Twitter, Facebook.

Mevrouw Rosenbaum vecht tegen de duivel

Door Erik Heiser (winnaar 2014)

De ogen van het beest gloeiden in de vroege novemberochtend.

Poppenogen, Dacht ze. Rode, dode poppenogen kijken me aan. Niet zo lang meer, niet zo lang meer, ‘t is gedaan... zong het in haar hoofd.

Ze hield het schepsel stevig vast tegen het houten blok en voelde de warmte van het leven. Hoog in de lucht krijste een vogel, een zwart wezen voortgejaagd door grauwe wolkenflarden. Fijne sneeuw dwarrelde uit de hemel. Wat is het mooi, dacht ze, Wat is het allemaal toch mooi en volmaakt, hier op de rand van alles. Het is waar. Tussen de wolven en de afgrond schijnt de zon en straalt de wereld. Ze slikte en ademde de koude lucht diep in.

Het hakmes lag zwaar in haar rechterhand. De schouder deed voortdurend pijn tegenwoordig. Ze wist wat dat betekende. Mevrouw IJzengard had het haar verteld niet lang voor haar dood, - wanneer was dat toch alweer? 1952? - lang geleden in een tijd en in een wereld die steeds meer op een donkere droom begonnen te lijken; Het is de dood die op de rechterschouder zit, had ze gezegd, waar hij meekijkt, en wacht. Steken in de rechterknie. Stomme knie. Vandaag meer dan anders. En niet door de kou. Pijn die nooit meer wegging eigenlijk. Ze dacht aan haar wandelstok, aan hoe die ook niet meer wegging van haar hand tegenwoordig. Het verontrustte haar, die afhankelijkheid. De noodzaak aan steun.

Je wordt oud, mevrouw Rosenbaum, klonk het in haar hoofd. Een oude vrouw. Broos als winterhout. En je weet wat het is wat je kwelt, ook al wil je het geen naam geven. Eén dezer dagen is het zover. De diepe stem en de stem uit de diepte die ze al zo vaak had gehoord. Zo vaak had genegeerd. Zo ook nu weer. Misschien binnenkort, dacht ze, maar vandaag niet. Dus stop met zeuren, Amelia. Mevrouw IJzengard zou het niet gewild hebben. Vandaag is niet die dag. Ik ben Amelia Rosenbaum en dit is wat ik doe. Ze tilde het hakmes hoog in de lucht en joeg het in één slag door de nek van het beest.

De koploze kip begon wild te spartelen onder haar knoestige hand. Ze boog voorover en sprak zacht “Stil maar, beestje. Stil maar. Ssst. Laat het zijn en laat het gaan.” Ze voelde het warme lichaam tot stilstand komen. Een sneeuwvlok landde in een plas bloed en smolt. Want alles is mooi, dacht ze opnieuw, Alles is mooi en alles is goed. Wees dankbaar voor de dag en dankbaar voor haar schoonheid en dankbaar voor het leven en een snelle dood.

“Is het dood nu?” sprak een jonge stem, “Is het echt dood?”

“Ja, het is echt dood.” Sprak mevrouw Rosenbaum. “Straks pluimen we ze, maar eerst moet ze leegbloeden. Nu begraven we de kop.”

“Juk! De kop begraven?!”

“Ja Suzanne, dat hoort zo. Afgehakte koppen mag je niet laten rondslingeren. Afgehakte koppen moeten begraven worden. Altijd.”

’s Avonds laat, toen het buurmeisje naar huis was, staarde de oude mevrouw Rosenbaum uit het keukenraam naar haar tuin. De vroege sneeuw en de maan in zijn eerste kwartier deden de tuin fonkelen in diep blauw. Ze dacht aan de hoofden. Hoeveel rijen waren er? Hoeveel hoofden? Hoeveel jaren al? Ze dacht aan Esmée die haar lang geleden geleerd had hoe ze afgehakte hoofden diende te begraven. Drie voet diep, Amelia. Altijd drie. En vergeet niet; eerst de bijenwas in de oren, zoethout in de mond en de ogen open. De ogen altijd open. En als de ogen dichtvallen, dan snijd je de oogleden af. De ogen moeten open blijven, kind, dat is heel belangrijk. Anders is er geen verlossing mogelijk.

De strenge maar goedhartige poetsdame IJzengard was niet in bed gestorven. Zo werd het nieuws van haar overlijden haar toendertijd meegedeeld. Geen verdere uitleg, geen troostende woorden, alleen Mevrouw IJzengard is niet in bed gestorven. Zo ging dat in die tijd. Vijftig jaar geleden ondertussen. Vijfenvijftig? Zo lang?

Onbeschaamd kind, dacht ze. Vragen naar mijn leeftijd. Het... wicht. Vragen naar mijn littekens. Hoe oud is dat kind zelf eigenlijk? Zestien? Toen ik zo oud was.... Maar het was waar. Het waren er teveel. Ze trokken de aandacht. Teveel krassen op haar huid en in haar hart. Ze zuchtte. Het liegen, dat was nog het ergste. Maar wat kon ze anders doen dan liegen? Verhalen opdisselen over de oorlog, over de bommen en de kogels van de vijand. Verzinselen over uitglijden, vallen in glas, gebeten worden door een wilde hond, gesneden aan een schaar of geprikt door een naald. Ongelukjes en ouderdomskwaaltjes. Nonsens! Ouderdomkwaaltjes... Ze kon ze allemaal aan! Hou je wapens scherp, en je blik en reflexen nog scherper, zoals mevrouw IJzengard had gezegd. Het was nog steeds zo. Maar hoelang nog?

Welke dag was het vandaag? Dinsdag al. Morgen woensdag. Morgen zeker rusten, dacht ze. Laat Suzanne maar de boodschappen doen. Als je het lief vraagt. Donderdag gaat te snel komen anders. Ze zuchtte en keek naar buiten. Donderdag keek haar aan en toonde zijn gemeenste grijns. Het gooide zijn muil open en alle duivels van de hel vlogen tevoorschijn in een nimmer aflatende stroom. Ze deed het oude bloemengordijn dicht, ruimde het laatste van de vaat op, en ging naar bed. Ik wil sterven in bed maar dat kan niet want de duivel is één en de duivel is veel en ik ben een poetsdame tot mijn laatste adem, was het laatste wat ze dacht voor ze in slaap viel.

§

Het was in de herfst van 1947 toen Amelia Rosenbaum een schoonmaakpost opnam aan de Parelgracht in Ouburghe. Toen heette het notariaat nog Quadt & Norius. Mevrouw Rosenbaum was toen nog juffrouw Rosenbaum, een vijftienjarige jongedame die geld nodig had omdat vader dood was en moeder nog steeds in het sanatorium van Capellen aan de kust zat. Dus begon ze na haar werkuren in de visconservenfabriek aan een paar laatavondlijke schoonmaak-posten waaronder die van de onlangs overleden mevrouw Ragonde die niet in bed gestorven was. Toen wist ze nog niet wat dat juist wilde zeggen. Dat kwam pas later.

De donderdagse schoonmaakpost was niet zoals de andere. Dat komt, het herenhuis aan de Parelgracht was niet zoals de andere. Zo had het een paar jaar terug, aan het einde van de oorlog, de nachtelijke bombardementen van de Engelsen zonder de geringste schade doorstaan. Terwijl het hele Zuiderbuurt zoals de rest van Ouburghe in puin lag, doorstond het huis elke bommenregen. De mensen die in paniek wegvluchtten uit de kapotgeschoten volkswijken vertelden dat ze de oude Aristide hadden gezien vanachter de hoge ramen in zijn helverlicht kantoor, sigaarrokend en cognac drinkend. Sommigen beweerden zelfs dat ze muziek hadden gehoord vanuit het huis. Cello en viool. Een piano. Maar dat werd snel als onzin afgedaan. Wie kon er violen horen terwijl hoog in de hemel de B-17 Vliegende Forten brullend overvlogen en de wereld opging in vlammen?

Maar de wereld ging niet op in vlammen en in 1947 werd de huizenrij aan de Parelgracht heropgebouwd en de geruchten en verhalen verdwenen onder het puin van de oude wereld en in de fundamenten van de nieuwe.

Ze hield er niet van in het notariaat te poetsen. Het was een donker huis met lange gangen en vele kamers met het meubilair afgedekt met stoffige lakens. Een huis van vluchtige schaduwen en krakende en kreunende geluiden in de diepe avonden aan de rand van de nacht terwijl ze de schilderijen van strenge, dode gezichten en vergeten veldslagen afstofte, de schilden, zwaarden en ander wapentuig dat in het huis stond uitgestald oppoetste en deed schitteren. De keuken in het souterrain bewaarde ze voor het laatst. Ze had gehoord dat de vorige poetsdame gestorven was in de keuken. Het verhaal ging dat de arme notaris haar in de vroege ochtend dood had aangetroffen met het hoofd halfverkoold en vastgeklemd tussen de ovendeur van het gietijzeren kookfornuis. Ze dacht aan de oude, wasbleke Aristide Quadt, aan de broze, gebogen man met het witte haar en de scherpe neus en de nog scherpere ogen als van een roofvogel, maar kon zich niet voorstellen dat misschien hij mevrouw Ragonde vermoord kon hebben. Ze kon zich niet voorstellen dat hij haar met zijn wandelstok langs achteren tegen het hoofd had geslagen, haar halfversuft naar het fornuis had gesleept, haar hoofd in de oven had geduwd en dan de branders had aangezet. Nee. De oude meneer Quadt had gehuild bij de begrafenis van zijn trouwe, lieve poetsdame die zo jammerlijk haar dood had gevonden. Spookverhalen waren het. Schoonmaaksters kenden veel spookverhalen en ze leken allemaal te weten waar de geesten jammerend rondwaarden en waar het gevaarlijk was om in de late avond te poetsen.

Allemaal griezelverhalen, dacht Amelia terwijl ze met een klein hart de keuken schuurde en het geknars en gezucht van het herenhuis wegneuriede en dacht aan Francis Norius, de jonge partner van de notaris die vaak laat overwerkte en altijd een vriendelijk woord en een vriendelijke glimlach voor haar overhad als ze naar huis ging.

In 1949 streed juffrouw Rosenbaum voor het eerst tegen de duivel.

De duivel is één en de duivel is veel, en in de zomer van ’49 kwam hij in de vorm van een klein nachtschepsel met knokige ledematen en zwarte klauwen.

De staande klok in de hal beneden had net elf uur geslagen. Ze was aan het schoonmaken in het archiefvertrek naast het bureel van de oude notaris toen ze een geritsel hoorde uit een van de zwarte metalen archiefkasten. Een geschuifel als van een muis of een kever. Een kakkerlak misschien. Of een rat. Ze was niet bang van ratten. Ze schoof de kast open van het klantenbestand D-F en tuurde in het duister. Het geritsel stopte. Iets diep in de kast keek haar aan met gloeiende ogen, gromde, zette zich schrap en schoot weg uit de kast. Terwijl ze razendsnel opzijdook en het monster tegen de muur vloog, greep ze een ragebol vast en haalde daarmee hard uit. De ragebol sloeg tegen de puntige kop van het monster dat blies als een kat. Ze zag dat het geen neus had en geen oren, en als het al ogen had, dan lagen die veel te diep verzonken in bodemloze oogkassen. De rode gloed die er uitstraalde leek recht uit de hoog opgestookte ovens van het vagevuur te komen.

“Wat, wat...” stotterde ze, happend naar adem.

De duivel siste, sperde zijn muil wijdopen en een vreselijke stank vulde de kleine kamer. Terwijl het gedrocht als een spin over de muur kroop, de monsterlijke kop heen en weer zwaaiend, zag ze in haar linkerooghoek de fles bleekwater staan. Later, toen alles voorbij was, leek het alsof ze altijd had geweten wat haar toen te doen stond. Toen de duivel opnieuw aanviel had ze de fles recht in de opengesperde muil gegooid en het sneller dan ze zelf voor mogelijk hield een nieuwe klap gegeven met de ragebol. De fles was in de muil van het monster uiteengespat en het bijtende bleekwater had het voorwereldlijke creatuur half opgelost.

Het was stil in het archiefvertrek. Stil alsof het huis zelf de adem inhield. Ze huilde zacht, hield haar handen voor zich uit. Ze beefden niet. Een duivel, een echte duivel had haar proberen te vermoorden, maar ze had het verslagen, en vantussen haar tranen keek ze naar haar roerloze handen. Waarom was je niet bang, Amelia? Dacht ze. Waarom ben je niet bang nu? Waarom gil je niet en trillen je handen niet en loop je niet krijsend naar huis? En wat ga je doen nu, met dat halfaangevreten lijk, wat ga je in godsnaam doen? Wat zal meneer Norius zeggen, en de oude Quadt? Niets, antwoordde ze kordaat terug, Helemaal niets gaan ze zeggen. Ze gaan niets zeggen want ze gaan niets merken want ik ben een poetsdame en ik ga het allemaal opruimen en schoonmaken, en dan doe ik dat monster in een doos en ga ik naar huis. Want dat is wat poetsdames doen; de boel opruimen en dan naar huis gaan.

Het was na middernacht toen ze thuiskwam en ze de gesloten doos in de bergruimte onder de trap legde. Ze deed het deurtje op slot en maakte een kop koffie in de naastliggende keuken. Niet veel later begon het gestommel, het gescheur van karton, het vochtige geschuifel en het gekras tegen hout.

Nee, dacht ze, Dat kan niet. Het was dood. Maar het gekras ging steeds harder en steeds sneller, onmogelijk snel als een op hol geslagen machine. Het monster – of wat er van overbleef – brak uit de ruimte onder de trap en sleepte zich naar de keuken, klauwend over de houten vloer. Ze sloeg de keukendeur hard dicht en keek rond. Daar. Het messenblok. Je zult de kop er moeten afhakken, Amelia. Er zal niets anders opzitten. Het oude hakmes lag zwaar in haar hand, het houten heft glad van de vele jaren gebruik. Maar het lemmet was scherp en het zoemde koud toen ze er met haar duim over wreef.

De keukendeur schuurde open en een lange knokige arm kroop door de zwarte spleet naar binnen. Dingen zouden moeten weten wanneer op te geven en te sterven, dacht ze en heel even voelde ze medelijden toen wat overbleef van het monster haar keuken binnenstrompelde. De onderkant was volledig weggebrand door de bijtende vloeistof, en het schepsel leek nu echt blind te zijn geworden. De puntige kop deinde heen en weer als zocht het een geluid om zich naar te richten. Eén van de armen sleepte levenloos over de grond maar nog gaf het monster niet op. Het weet niet hoe te stoppen. Het weet niet hoe te sterven.

“Hier, duivel.” Zei ze. “Ik ben hier.”

Het kraste schril in haar richting en kroop verder.

Haar hart bonkte in haar keel, luid maar langzaam als de hartslag van een oude wereld. Ik ben Amelia Rosenbaum en dit is wat ik doe.

Ze hief het hakmes hoog boven haar hoofd en sloeg toe.

Het hakmes ging hard neer dwars door de nek en het lemmet beet in de houten keukenvloer. Ze voelde de naschok tot in haar schouder. Nog eenmaal siste de wanstaltige kop en gloeiden de ogen fel op en toen lag het stil. Dingen moeten weten wanneer op te geven en te sterven.

Nieuwsgierig keek ze naar het schepsel. De kop leeg vaag op die van een grote kat. Een haarloze grote kat zonder oren en met machtige kaken en tanden als benige naalden. Het had geen ogen, enkel een diepgelegen perkamenten vlies waarachter het nu donker was. Verlaten. Doods. Een dode zwarte staar die wenkte, die wachtte en wachtte. Een staar waarin men kon verdwijnen voor altijd. Het leek een eeuwigheid waarin ze in dat donker keek, een eeuwigheid waarin het donker terugkeek.

Het rinkelde in haar hoofd. Ver weg. Heel ver weg. Zilveren bellen en gouden bellen en kristallen bellen die tinkelden en klingelden. Nee. Een deurbel. Haar deurbel. Ze rukte zich los uit de dode staar van de duivel. De deurbel bleef gaan en de persoon die aanbelde leek niet van plan op te houden tot ze opendeed.

De gestalte was nauwelijks zichtbaar in de onverlichte straat. Het was alsof de nacht zelf plooide en samentrok voor haar deur en zijn vreselijke geheimen fluisterde die alleen voor haar bestemd waren.

“Wel kind? Onze manieren verloren in de oorlog? Hmm?”

Harde woorden maar de stem was zacht en vriendelijk. Streng maar moederlijk als tegen een kind dat dient berispt te worden maar niet te hard. Ze zag de lange overjas nu. Even dacht ze aan de SS met hun blinkende doodskoppen op zwart leder, met hun huiszoekingen en hun blaffende taal, maar nee, dit was een mooie zwarte wollen damesmantel, zacht glanzend als steenkool, met grote blinkende zwarte knopen en stikwerkversiering. Het hoofd van de vrouw ging schuil in de opstaande kraag. Wat overbleef waren enkel de omtrekken van krullend haar, een witte schittering waar de ogen waren en de vage schets van een fijne neus en mond.

“Het wilde niet dood.” Zei Amelia. “Het wilde gewoon niet doodgaan.”

“Heb je de kop van de romp gescheiden, kind?”

Heb je de kop van de romp gescheiden? Amelia keek de vrouw aan terwijl de in alle ernst gestelde vraag door haar hoofd bleef echoën. Ze glimlachte. Ze gniffelde. Ze barstte in lachen uit.

“Ja, als je het zo stelt,... Inderdaad. Gezien de hele... situatie heeft de vraag wel een ietwat amusante ondertoon.” Zei de vrouw en vervolgde : “Maar dit is ernst, kind. Dit is jammer genoeg dodelijke ernst.”

Amelia nodigde de vrouw binnen en begon te vertellen wat haar overkomen was in het notariaat van Quadt & Norius. De bezoekster echter onderbrak haar en zei “Waar zijn mijn manieren? Ik heb me nog niet voorgesteld. Mevrouw IJzengard is de naam. En ik kom je zeggen wat je nu eerst moet doen, hoe je dat moet doen en waarom je het moet doen. En dan zal ik je vertellen over de oude Aristide Quadt en... hoe noemt zijn vennoot ook al weer?”.

“Meneer Norius.”

“Norius?”

“Ja. Meneer Norius.”

“Maar eerst de kop”.

“Eerst de kop.”

“En waar is het miserabele schepsel?”

“In de keuken.” Antwoordde Amelia, “Daar.”

Mevrouw IJzengard liep de smalle gang door en stapte de keuken in, keek even naar het monster en sprak rustig voort “Goed gedaan. Nu dan, luister goed. Ik heb nodig; bijenwas en zoethout. Heb je dat, kind? En een scherp mes. Bijenwas om in de oren te doen. Zoethout in de mond en de ogen open. De ogen moeten altijd open zijn. En als de ogen dichtvallen, dan snijd je de oogleden af. De ogen moeten open blijven, dat is heel belangrijk. Anders is er geen verlossing mogelijk. Je stopt de oren dicht zodat het de roep van de hel en het opzwepende gebrul van zijn meesters niet meer hoort. Begrepen? Je doet zoethoutwortel in de muil. Radix Glycyrrhizae Glabra. Wonderlijk spul. Goed voor de maag. Tegen reuma. Goed voor alles eigenlijk. Het houdt ze koest. Honderden jaren desnoods. Dan doe je hun ogen open. Of het geval ze geen ogen hebben zoals ons vriendje hier... mes alstublieft.”

Amelia overhandigde haar een fijne aardappelschiller.

“Als ze geen ogen hebben, dan snij je dat stugge, hier wat dieper gelegen vel weg.” Ze boorde met het mes in de oogholte.

“Is het dood nu?” Vroeg Amelia terwijl de vrouw met het mes diep in de schedel schraapte. “Is het eindelijk dood?”

“Nee,” zei Mevrouw IJzengard. “Dat kan het niet. Maar door de bijenwas horen ze de bevelen van de hel niet meer. En het zoethout stilt hun honger. Neemt de dorst naar bloed weg. We begraven ze één meter diep in de grond, het hoofd aan de voeten, met open ogen, hun blik gericht naar omhoog. Naar de hemel.”

“Wat is het? Heeft het een naam?”

“Uiteraard heeft het een naam. De naam van de soort.”

“Wat is die?”

“Daar houden wij ons niet mee bezig, meisje,” antwoordde mevrouw IJzengard. “Het geven van namen, het op sterk water houden in glazen bokalen, het prikken op een bord, het ontleden en classificeren, dat soort zaken is voor de Hoge Heren van de Goede Boek, ver weg in hun paleizen in het veilige Rome.”

“De Hoge Heren?”.

“Voor alle duidelijkheid, wij zijn geen Hoge Dames.” Mevrouw IJzengard keek haar streng aan en zei “Wij zijn poetsdames.”

Ze kon het onmiddellijk goed vinden met de strenge Mevrouw IJzengard. Ze was anders dan de vrouwen van de fabriek. Niet slaafs of enggeestig. Ze was werelds en wijs. Taai en onverschrokken. Ze liep stijlvol gekleed, rookte fijne sigaren en ze had een hartstochtelijke afkeer van mannen.

“Mannen...” het woord zelf leek ze enkel te kunnen uitspuwen alsof er iets walgelijks in haar mond was gevlogen, “Mannen... De bron van alle kwaad weet je. Werkelijk alle kwaad.”

Amelia dacht aan de zachte meneer Norius en zijn bruine ernstige ogen die haar aankeken vanachter het zilveren brilletje.

“Geboren voor het kwaad zijn ze. Van kleins af aan. Zwijg me van de zonen van Adam. Viespeuken en vuilaards en luiaards. Allemaal. Van de eerste tot de laatste. Nergens goed voor.”

Amelia dacht aan de hardwerkende meneer Norius achter zijn grote bureau met stapels dossiers links en rechts van hem. Hij deed zijn bril af en wreef met de top van duim en wijsvinger in zijn ooghoeken. Hij kneep de ogen dicht, die bruine, warme ogen. Hij keek haar aan, en zijn ogen waren de wereld.

“Kind, meisje, je let helemaal niet op.”

“Ze kunnen toch niet allemaal slecht zijn, mevrouw IJzengard?”

“Allemaal, kind. Allemaal. En één van de ergste is die duivelsaanbidder van een Aristide Quadt.”

Dat kon Amelia wel geloven.

“Oude familie, de Quadt’s.” Vervolgde mevrouw Ijzengard, “Oud bloed. Zwart bloed. Zwarter dan de zwartste aarde. Zwart als de nacht aan het einde der tijden als de laatste sterren uitgaan en de trompetten eindelijk schallen. Aristide danst namelijk met de duivel. Althans, dat denkt hij toch. Dat hebben ze allemaal gedaan, van vader op zoon. Ze herhalen de oude rituelen en de duivel hoort hen. De duivel hoort, Amelia, maar luistert nooit. Dat moet je goed begrijpen. En de duivel is één en de duivel is veel.”

“Ik heb er één gedood vandaag.” Amelia keek naar buiten en zag het eerste ochtendlicht. “Gisteren eigenlijk.” Ze glimlachte. Ze hadden de hele nacht zitten praten.

Mevrouw IJzengard keek haar aan en er was droefheid in haar ogen.

“Het is zo spijtig van mevrouw Ragonde. Jaren heeft ze gepoetst in dat vervloekte kantoor. Er was geen betere, en nu is ze dood. En hij zal ze blijven oproepen, kind. Hij zal bloed en spieren en botten en ingewanden blijven offeren in zijn verdoemde huis. Ik zou zelfs durven stellen dat hij levensjaren aan het afkopen is met zijn oude spreuken die al honderden jaren in handen zijn van zijn vervloekte familie. Hij is oud, maar wordt niet ouder. Hoelang is hij al de oude Aristide? Dat grijze mannetje met die belachelijke borstelige wenkbrauwen en de lange neus en holle kaken? Oud en grauw. De oude Aristide die op zijn laatste benen loopt met zijn wandelstok met zilveren knop waarrond zijn knoestige vingers zich vastklampen als de wortels van een boom rond een rotsblok. Een oude boom die weigert te vallen, dat is hij. En zijn wortels reiken diep, kind, wat ik je zeg. Mogelijks tot in de hel.”

Ze ademde diep in en hield de lucht in alsof ze de onvermijdelijke toekomst zo lang mogelijk wilde uitstellen. Ze zuchtte luid en zei “Mevrouw Ragonde poetste er al vele jaren. Ze was één van onze beste krachten. Zij is dood. Quadt leeft.”

Toen stelde Mevrouw IJzengard de vraag die Amelia’s verdere leven zou bepalen. “Zal jij nu schoonmaken achter hem, meisje? Zul jij poetsen?”.

Ze begreep wat het wilde zeggen. Dat dacht ze althans. Ze was jong en de toekomst zou haar haar onwetendheid en haar onschuld vergeven.

§

Dat was zestig jaar geleden. De oude Quadt was dood. Er was een zoon geweest, een slecht mens, maar een motorongeluk in de jaren zestig had een einde gemaakt aan zijn leven. Een vroegtijdig einde, maar niettemin te laat. De oude Amelia poetste nu ’s avonds het kantoor van Moors, Lioen, Fagel & Quadt op de dertiende verdieping van een gloednieuw gebouw aan de Parelgracht. Ze had ooit gehoopt dat het zou stoppen bij de kleinzoon, maar het familiebloed liet dat niet toe. Clovis Quadt nam al op jonge leeftijd de zwarte kunsten van de voorvaderen over en soms ’s avonds en soms ’s nachts ruimde de poetsvrouw - het stokoude dametje dat al tientallen jaren in dienst was van de familie, dat zijn grootvader zelfs nog gekend had – op en streed ze tegen de kruipende en sluipende wezens der duisternis die rondwaardden als de laatste zwarte kaarsen uitgingen en het vergoten bloed van de offeringen begon op te drogen.

Ze dacht aan de vele graven die ze gemaakt had sinds ze lang geleden die ene kartonnen doos had meegenomen naar huis, met daarin iets monsterlijks dat niet wist dood te gaan. Hoe anders zou haar leven er hebben uitgezien. Een huwelijk. Kinderen. Misschien zelfs kleinkinderen. Alles wat ze nu had waren littekens en een leven aan ervaring in het opjagen en doden van demonen. En in het delven van graven met daarin de gruwelijke resten met de afgehakte kop aan de voeten en de ogen open. De ogen altijd open.

Ze zag ze allemaal liggen. Als de jaarringen van een boom vertelden ze haar verleden. Dat ene graf daar achteraan in de tuin, naast de perelaar die toen nog jong was toen ze de put maakte. Begin jaren vijftig was dat. Toen hij stierf. Het monster was groot en sterk. Lelijk als de hel. Het brak bijna haar linkerarm. Het deed geen pijn toen. Nu wel, zestig jaar later. Elk jaar meer pijn en kwalen. Elk seizoen dat kwam en ging hetzelfde verdriet om herinneringen die niet wilden vervagen. Alles deed pijn de laatste tijd. Doen, en denken. Toen niet. Toen was alles anders. Toen keek ze het kwade in de ogen, ze staarde in die donkere diepe poelen en haar gedachten en kracht concentreerden zich op dat enkele punt waar de wereld en de tijd één enkele felschitterende knoop vormden, een botsing tussen goed en kwaad.

Maar haar tijd was bijna op en wie zou haar taak overnemen? Wie zou het willen doen? Wie zou zij het willen aandoen? Toen zij begon wist ze niet beter, en daarbij, in die tijd had ze een bepaalde reden om de poetsdame van notaris Quadt te blijven. Die reden had een zachte glimlach en mooie bruine ogen die haar aankeken vanachter een bureau. Die reden heette meneer Norius.

Francis, het is koud en ik ben oud en ik weet dat je op me wacht dus waarom toch?, dacht ze terwijl ze naar buiten staarde en zuchtte. Haar warme adem dampte het vensterraam aan en het meisje in haar wilde een hart tekenen in het beslagen glas, maar de oude vrouw die ze was keek naar haar knoestige handen die zich tot een artritische vuist hadden gebald. Ze wreef het vocht van de ramen met haar mouw. Eens een poetsdame, altijd een poetsdame. In de weerspiegeling van het raam keek de voor altijd jonge meneer Norius haar liefdevol aan. Een rilling ging door haar oude lijf. Pas op meisje, spookte het door haar hoofd, Pas op dat het verleden het verleden blijft en dat je niet voor altijd verdwaald in dat eindeloze, eeuwig mooie land. In de spiegeling van het raam glimlachte de altijd jonge meneer Norius haar toe. Ze glimlachte terug terwijl de tranen over haar gezicht liepen.

Achter het raam wachtte het duivelskerkhof geduldig af.

Ze knipperde met haar ogen en keek uit het raam naar de stille begraafplaats die haar tuin geworden was. Haar tuin en haar leven.

“Bewaar je preken voor de kraaien op de begrafenis.” Sprak ze luidop tegen niemand. Ze schrok van het iele gekras van haar eigen stem. Wie had dat ook alweer gezegd?

Ze kleedde zich om en liep de trap af en de keuken in. Ze opende de deur naar de tuin. De winterkoude omhelsde haar als een goede vriend. Er hing een lage mist over het land. Ze nam haar stok en wandelde de tuin in, voelde het broze, bevroren gras onder haar voeten kraken.

“Bewaar je preken voor de kraaien op de begrafenis.” Herhaalde ze langzaam in de nevelige ochtend.

Een zwarte vogel vloog weg uit de oude perelaar, de ondergaande wintermaan tegemoet. Ze lagen onder haar voeten. Ze kon ze voelen. Honderden. Een klein leger duivels en hellemonsters. Ze keken haar aan, hun ogen voor altijd open. Daar had ze zelf voor gezorgd. Ze keken voorbij haar, voorbij die hoogbejaarde, gebogen vrouw met het dunne, grijze haar, de grauwe huid en de grijze ogen. Ogen als manen, koud en doods. Bijna zelf een geest. Ze keken naar de hemel, wachtend op het moment dat die zou openbreken en het licht hen zou optillen en meenemen en vergeven. Niet vandaag. Vandaag, net zoals gisteren, zouden ze wachten.

Was ze aan het sterven? Het was koud, maar de lucht brandde in haar longen. De lucht verhitte haar gedachten, zette haar geest in brand. Haar geest was overal en overal tegelijkertijd. Haar hoofd voelde te klein voor haar gedachten. Haar hoofd was de gevangenis, en de gevangenis stond in lichterlaaie, en de gevangenen vluchtten alle richtingen uit. Hoofdpijn, splijtende hoofdpijn. Als een vlinder die uit haar cocon barst. Schitteringen voor haar ogen. En daarachter, het zwarte uitdeinende niets. Dus toch sterven? Niet in bed, maar goed genoeg. Ze viel op haar knieën. Het deed geen pijn. De rechterknie deed toch altijd pijn? Die smerige duivel die een pees geraakt had. De wandelstok. Als ze de wandelstok nam, dan nam ze die in haar rechterhand. Rechterknie dus. Maar nu, geen pijn. Geen gevoel, ook niet in de rechterhand. Geen adem ook. Longen die schroeiden als opvlammend bijbelpapier. Ze viel voorover, armen slap langs haar lichaam dat niet meer voelde als haar lichaam. De grond snelde haar tegemoet, nam haar hoofd en legde haar zacht neer. Een dun laken van nevel werd op haar gelegd. Ze ademde zacht vantussen gevoelloze lippen en kuste de zwarte harde grond.

Ze lag op haar kerkhof, op haar levenswerk, en had rust.

“Francis.” Fluisterde ze toen het donker haar nam. “Ik kom, Francis. Ik kom er eindelijk aan.”

De duivels in de grond keken zwijgend toe en wachtten.

§

Het was uit liefde voor haar Francis dat ze bleef poetsen op het notariaat. Ze waren geliefden geworden en hij had beloofd haar te huwen. Ze zou stoppen met schoonmaken en hij zou van haar een gelukkige, getrouwde vrouw maken en later een moeder.

Ze bleef schoonmaken uit haat voor Aristide Quadt. Quadt, die haar toekomst wegnam toen ze op een avond begon aan haar werk en ze haar meneer Norius vond, voorovergebogen op zijn bureau alsof hij daar, wachtend op haar, vredig in slaap was gevallen. Ze had zacht zijn schouder beroerd maar hij had niet bewogen. Toen had ze gemerkt dat zijn haar wit was geworden, van het zuiverste wit dat ze ooit gezien had. Hij ademde niet. Ze had hem opgetild van het bureaublad. Ze wist dat hij dood was maar ze voelde niets omdat op dat zelfde moment ook in haar iets dood was gegaan. Iets gebroken en voor altijd verloren. Weggewaaid in een stormwind. Zijn handen. Ze kende zijn handen. Ze hield van zijn handen. Geen grote, ruwe handen gevormd door noeste arbeid, maar delicaat gevormde handen vol van elegante beweging en aanraking waarin al zijn levenswarmte en liefde voor haar tot uiting kwam. Ze keek naar zijn handen en raakte ze aan. Koud nu. Zo kil en hard als marmer. Verwrongen en verkrampt, de nagels diep in het glanzende notenhout van het bureaublad gedreven. Zijn ogen waren open maar inwaarts gekeerd zodat enkel het oogwit zichtbaar was. De lippen waren teruggetrokken in een grimas die de tanden ontblootte alsof onzichtbare haken zijn mond opensperden. Wit haar en witte ogen en witte tanden en een perkamenten huid. Een beenderkleurig omhulsel, een mansgrote gebroken porseleinen pop was al wat overbleef van haar toekomstige echtgenoot en toekomstige vader van haar kinderen. Gestorven van angst. Ze had ervan gehoord tijdens de oorlog. Van mensen die doodsangsten hadden uitgestaan en wiens haren daardoor wit waren geworden. Ze had ze nooit zelf gezien, die witte mensen die de dood in de ogen hadden gekeken en waren blijven leven. Ze wist het nu. Men kan de dood niet levend aankijken zonder iets kwijt te raken. Als de dood aanklopt neemt hij altijd iets mee. De dood had haar alles afgenomen. Haar vader. Verdampt in een bombardement. Haar moeder, krankzinnig voor de rest van haar leven. Haar Francis.

Ze had de verstijfde vingers één na één uit het bureaublad getrokken. Welke gruwel, wat voor monster had hij gezien? Hij zat aan zijn bureau, dus het was door de deur gekomen. Het had hem vanuit de deuropening aangekeken met duizend ogen en gesproken met duizend stemmen uit duizend muilen en haar arme Francis was letterlijk van angst doodgevallen.

Ze bevrijdde zijn rechterhand uit het bureaublad. In de palm lag een ring. De ring was diep gedreven in de huid. Het was een mooie ring van wit goud met een robijn en een kleine diamant. Een verlovingsring. Hij zou haar vanavond ten huwelijk hebben gevraagd. Haar Francis. De bleke pop met het witte haar en de witte ogen en de glimlach van een schedel. Ze nam de ring en ze kuste hem teder, en in haar kus lag al de liefde die ze hem haar hele leven zou gegeven hebben, en in haar adem lag al de hartstocht waarmee ze voor altijd van hem zou houden. In die ene en enkele kus beleefde ze en gaf ze haar hele leven samen met hem op. Ze fluisterde in zijn oor “Ja, meneer Norius. Ik wil.” en schoof de ring over haar ringvinger. Hij paste perfect. En tegelijk schoof alles diep in haar op zijn plaats. Het had een geest van staal en werd aangedreven door een allesverzwelgende haat. Toen ging ze op zoek naar Aristide Quadt.

Het oude huis was stil nu. Het was anders nooit stil. Altijd kraakte en steunde het en fluisterden de schaduwen hun dode woorden. Ijzige tochtvingers die graaiden vanonder gesloten deuren. Gekraak in lege kamers. Geprevel in donkere hoeken als ze schoonmaakte en de duisternis verdreef.

Niet die nacht.

Ze liep de monumentale trap af. Onderaan stond het middeleeuwse harnas dat ze al zo vaak had opgepoetst. In de zware ijzeren pantserhandschoenen hield het een grootzwaard vast. Ze wist dat het scherp was, want de eerste keer dat ze het opgewreven had was het dwars door haar poetsdoek en door de huid van haar linkerpalm gegaan.

Ze stond voor het ridderharnas, een fijn vrouwtje tegenover een hoog boven haar uittorenend ijzeren monster, en zei “Ik heb voor jou gebloed. Ik heb gebloed, en ik heb gezien hoe jouw zwaard mijn bloed opnam.” Ze keek omhoog naar het vizier waar vantussen twee horizontale spleten het zwarte verleden van de krijger haar zwijgend aankeek.

Ze nam het zwaard vast. Het zat muurvast.

“Ik ben niet gek. Ik weet wat ik toen gezien heb.” Ze ging hoog op de toppen van haar tenen staan om dichter bij de helm te komen, en gromde vantussen opeengeklemde tanden; “Ik weet dat je luistert. Dat je altijd luistert. Altijd kijkt. Ik heb je al vijf jaar gepoetst en doen schitteren. Ik beloof je dit, ik zal het blijven doen, maar dan moet je me vanavond mijn gang laat gaan.”

Ze verstevigde haar greep op het zwaard terwijl ze in het broedende duister in de helm keek. Ze hoorde haar eigen hartslag, luid en regelmatig. Ze voelde de kilte van het harnas afstralen en haar aanraken met lange, ijzige vingers. Haar wangen, haar lippen, haar nek. Ze keek en week niet. De ijzeren handschoenen losten hun greep en het zwaard viel in haar handen.

“Dank U.” Zei ze. De helm keek haar stil aan. Toen, in de stilte tussen het kloppen van de wereld, richtte de rechterarm zich traag op en wees de geharnaste hand met een gelede vinger naar de deur aan het einde van de donkere gang in de rechtervleugel van het herenhuis. De deur met de smalle trap naar beneden. De trap naar de keuken. Natuurlijk. Mevrouw Ragonde is gestorven in de keuken. Dat zeiden de mensen, dacht ze, en sidderde. In de keuken staat het zwarte fornuis met de grote ovens.

Behoedzaam sloop ze door de hal. Ze keek om en zag het harnas haar onvatbaar aankijken.

Je moet voorbereid zijn op hun listen, Amelia, had mevrouw IJzengard haar verteld. Praten is één van die listen. Een smerig mannenslimmigheidje. Onthoud goed, elke aap heeft een kunstje en mannen houden er van te praten. Het is hun uitvinding. Woorden zijn één van hun sterkste Wapens van Macht. Met hun woorden maakten ze de oude teksten en verhalen en de wetten om de vrouwen te onderwerpen en aan hen te binden. Ze praten en ze praten met hun diepe stemmen en je luistert en ze wiegen je in een sluimertoestand van onderdanigheid en voor je het weet zit je aan hun onnozel gezeur vast voor de rest van je leven. Van je korte leven soms. Het is hetzelfde met duivels. Het eerste wat de Duivel leerde na de val uit de hemel was de kracht van het woord en de macht van de stem. Praten is het goedkope en rotte zaad waaruit alle kwaad voorkomt. Het bindt. Het knecht. Het corrumpeert en verwoest. Sommigen van hen houden ervan te praten. Ze zullen beginnen praten, en je zal beginnen luisteren. Je zal willen luisteren. Het zal het liefste zijn wat je ooit hebt willen doen. Luisteren, luisteren en luisteren. Twijfel dan niet, twijfel nooit als ze beginnen praten. Beloof je me dat, Amelia?”

Haar hand lag op de deurknop. Ze duwde de deur open en liep de trap af. De keuken was helverlicht. Achter de houten werktafel, links van de zwarte oven, stond de oude notaris. Hij keek haar aan, trachtte beminnelijk te kijken, menselijk, maar de trekken van zijn gelaat waren vervormd, de plooiing van de mond geen glimlach maar een grimas, de ogen geen spiegels van de ziel maar zwarte parels, de schittering erin niet vochtig maar hard als de flits van een mes in de nacht. Wie danst met de duivel danst op drijfzand, en als de dans voorbij is blijft enkel de leegte over.

Haar hand klemde zich om het zwaard.

Hij sprak op luchtige toon. “Ha, juffrouw Rosenbaum. Hoe onverwacht.”

Ze liep rond de lange tafel naar hem toe.

Hij sprak verder, onverstoord als was ze een vluchtige bijkomstigheid in deze late nacht. Een trage kever die je tussen de grond en je zool verplettert zonder verder bij na te denken.

“Als mensen iets belangrijks willen verkopen, bij wie kloppen ze dan aan, denkt U? Een huis, een grond, ik zeg maar iets,... een ziel? Ik ben notaris. Ik stel documenten op. Ik ben daar op al de grote momenten in een mensenleven. Ze hebben me nodig. En Hij heeft mij nodig, want het verbond, de schenking van de eeuwige ziel, dient in de sterfelijke wereld gemaakt te worden. De duivel is nodig. De duivel is één en de duivel is veel, en de duivel is eeuwig en altijd. Je kan dit niet winnen, meisje. Je kan mijn duivels niet blijven bestrijden. Je vorige… collega dacht dat ze kan kon. De heks was sterk. Veel sterker dan jij. Jij daarentegen, jij bent zwak, verliefd...” hij spuwde het woord uit, “... je bent de laatste... en je bent alleen. Godsverlaten alleen.” Hij glimlachte gemeen en in die glimlach zag ze hem voor wat hij werkelijk was; een goedkoop masker waarachter gedachten krioelden die al lang niet meer menselijk waren.

Ze zullen praten, Amelia, en als ze praten, weet dan dat het enkel is omdat ze er van houden, om je te binden en om je neer te halen. Ze zullen je alles vertellen, tot hun diepste geheimen toe,... En dan sla je toe.

Hij toonde haar zijn rechterhand waarin hij een blad papier vasthield tussen duim en wijsvinger als een illusionist die een speelkaart omhooghoudt voor het ademloze publiek.

“Ik heb hier...”

… genoeg van, dacht ze. Geluidloos als een schaduw stapte ze op hem af, een hartslag en de lange reis van een mensenleven samengebald in één enkele daad. Sneller dan ze ooit geweest was, hief ze het zwaard hoog op en sloeg zonder genade toe.

“...brief van ene Marcus Hille-....”

Het hoofd tolde in een wijde boog door de keuken, zei nog het woord “-Brandt”, en botste met een misselijkmakend geluid tegen de muur. Het hoofdloze lichaam van notaris Quadt stond voor haar, nog steeds met de rechterarm opgericht met de brief in de hand. De nek bewoog zich in de richting van de hand, alsof er een fantoomhoofd op stond dat zich verbaasde over een moeilijk definieerbaar probleem. Toen begon de nek te bloeden. De luchtpijp begon te sputteren. Met de punt van het zwaard duwde ze tegen het borstbeen van de romp die woordeloos achterover viel.

Ze pufte een fijne lok haar uit haar gezicht.

“Praatjes.” Zei ze, “Allemaal en niets anders dan praatjes.”

Iets brulde vanuit de deuropening.

Het was een schrikwekkend wezen gehuld in zwarte rook. Een vage, kolkende vorm als een stormfront van koud vloeibaar staal met de stank van kokend ijzer. Het duister, zijn duister, strekte zich tastend uit als de tentakels van een zeemonster dat zelfs geen herinnering heeft aan daglicht. Het schepsel vormde en hervormde zich voortdurend. Ze zag horens uit het duister treden en zich weer terugtrekken, glazige ogen die knipperden, haar woedend aanstaarden en verdwenen. Monden en muilen en tanden en tongen. Het gromde en siste en brulde en krijste in een duizendstemmig dissonant koor van stemmen, jong en oud, hoog en laag, gemeen en droevig, en een leger van woorden viel haar aan. Het zei dat Francis Norius leed op de folterbanken van de hel en dat hij haar vervloekte tot in de eeuwigheid. Tegelijk sloeg het toe. Een reptielstaart zweepte uit de wervelende helledampen en sloeg tegen haar arm. Ze schreeuwde het uit van de plotse pijnscheut. Een nieuwe slag reet de tegels van de muur achter haar aan stukken toen ze nog net op tijd wegdook. Ze verbeet de pijn en kroop weg onder de tafel. Het monster stormde binnen gehuld in een mantel van ziedende rookflarden en gooide de tafel omver. Ze haalde uit met het zwaard maar raakte niets. Uit de zwarte nevel kwam een geschubde poot die haar wegschopte. Het zwaard viel uit haar hand toen ze over de grond wegschoof. Ze botste met haar hoofd tegen het gietijzeren fornuis. De ovendeur viel dreunend open en een rotte stank wurmde zich in haar neus en mond, dreigend haar te verstikken. Mevrouw Ragonde is gestorven met haar hoofd in de oven, dacht ze. Het monster maakte een ratelend geluid dat leek op gelach.

Ze sloot haar ogen en dacht aan de glimlach en de bruine ogen van haar verloofde en wachtte op het onvermijdelijke.

Ze hoorde een krakend gestommel toen iets zwaars de trap afstormde. Vanuit haar ooghoek zag ze de demon weggeduwd worden als was het een onbetekenend voorwerp. Ze hoorde hoe het zwaard schrapend van de vloer werd genomen. Ze keek omhoog en omhoog naar een berg van blinkend metaal die boven haar uittorende. Haar schitterende ridder. Het harnas stond beschermend voor haar met zijn brede metalen rug naar haar toegekeerd en hield het zwaard vast met twee ijzeren handen. De gepansterde laarzen die uitliepen in een stalen klauw stonden onverzettelijk op de grond. De demon brulde uitdagend en viel aan. Het harnas pareerde de aanval en sloeg terug.

Amelia twijfelde geen moment. Ze strompelde recht en rende naar de deuropening.. Ze liep de trap op terwijl in de keuken de hel losbrak en tanden zich stukbeten op metaal en hellevlees werd uiteengereten met middeleeuwse brutaliteit en barbaarse kracht. Aan de voordeur keek ze nog eenmaal achterom. Het huis voelde aan als een tombe. Van ver weg was een luide brul te horen en de houten vloer daverde toen iets ontplofte in het souterrain. De gloed van vlammen zette de gang van de rechtervleugel in een zwak rood schijnsel. Het huis zou afbranden. Het vuur zou alles verzwelgen. Het zij zo. Ze nam haar jas, deed de deur dicht en op slot en vluchtte naar huis.

Het was diep in de nacht toen ze thuiskwam. Eenmaal had ze in de verte een brandweerwagen gehoord. Daarna niets meer. In de keuken verzorgde ze haar gewonde arm. Het was een diepe snee, maar ze wist dat het zou genezen. Ze keek naar haar handen. Ze waren vuil met smeuren zwart en met donkere korsten opgedroogd bloed. Tussen het vuil, aan haar ringvinger, glansde het witte goud en schitterde de diamant en robijn van haar verlovingsring. Ze ging zitten aan tafel en overmand door verdriet en verlies begon ze te wenen.

Ze hoorde de stem van de notaris in haar hoofd. Je bent de laatste en je bent helemaal alleen. Godsverlaten. Zijn gemeenste glimlach. De grijns van een hyena. Alsof hij het geweten had. Hoelang was het al geleden dat ze mevrouw IJzengard had gezien? Vier maanden? Een half jaar? Zo lang al? Je bent zwak en je bent de laatste en je bent helemaal alleen.

Ze werd ruw uit haar gedachten geschud door hard gebonk op de deur. Politie, dacht ze. De politie komt me halen. Voor moord op een notaris en brandstichting. Goed dan. Ze liep met rechte rug naar de deur, klaar voor wat komen zou.

Wat voor haar stond toen ze opendeed vulde de hele deuropening. Het zag roetzwart en stonk naar rook en zwavel en gaf een ziekelijkmakende hitte af.

Nee! Dacht ze, Dat niet. Dat kan niet! Niet hier! Niet opnieuw! Paniek sloeg haar om het hart. Ze wankelde achteruit toen een klauw naar haar reikte en het titanische monster vooroverboog om binnen te geraken. Halfweg de gang bleef het staan. Het staarde haar aan vanuit twee donkere horizontale spleten. Het tikte zacht en onregelmatig, als afkoelend metaal.

Haar mond viel open van verbazing toen ze zich realiseerde wat het was.

“Jij...” Fluisterde ze. “Jij kunt hier helemaal niet zijn... Wat doe je hier?”

Het oude ridderharnas staarde voor zich uit. Ze stapte er aarzelend naartoe. In de linkerhand hield het het grote slagzwaard vast. Ze ging met een vinger over de gepansterde onderarm. Het zag smerig en was gedeukt en gekrast, maar verder was het wonderbaarlijk intact. Wat vuil was kon worden schoongemaakt. Ze zuchtte en een zweem van een glimlach kwam over haar lippen.

“Niet hier.” Zei ze. “Hier kan je niet blijven staan. Daar.” Ze wees naar de woonkamer. “Daar kan je naartoe.”

Het zwartgeblakerde harnas keek onvatbaar voor zich uit.

“Ga maar.” Zei ze. “Het is goed zo.”

De helm keek naar rechts. Een tel later volgde het hele metalen lichaam en met grote stappen stampte het de kleine woonkamer binnen. Het keerde zich naar het nachtelijke vensterraam, klemde het zwaardheft met beide handen vast en bevroor in zijn vertrouwde schildwachthouding. Heel even dacht ze een diepe zucht te horen.

De volgende dag begon ze het schoon te maken. Eerst in stilte. Na een tijd begon ze er tegen te praten. Over haar moeder, haar vader, de oorlog. Over Mevrouw IJzengard, en tenslotte over haar verloofde. Ze toonde het de ring. Wat later begon ze zacht te neuriën.

Ze keek in de donkere spleten van zijn ogen.

“Heb je een naam?” vroeg ze.

Hij was genoeg om te luisteren naar haar stem.

“Als je hier wilt blijven moet je toch een naam hebben.”

Ze had een warme stem en als ze neuriede vulde ze zijn bodemloze leegte.

Hij luisterde terwijl ze het linkerschouderstuk insmeerde.

“Caleb.” Zei ze.

Het woord vulde het harnas. Het woord was goed en voor nu was het genoeg om te luisteren naar haar zachte stem. Hij besloot dat hij even hier zou blijven staan, bij haar in dit huisje. Ze was... anders. Ze doodde duivels en hield het verval op afstand. Hij keek door het venster, voorbij de sluiers van de wereld waar de tijd zich eindeloos uitstrekte. Ja. Hij zou even blijven en de wacht houden.

§

Ze lag languit in de ijzige nachtelijke tuin. Ze voelde de grond daveren op het ritme van haar trage, zwakke hartslag. Bonk... Bonk... Bonk... Nee. Niet haar hartslag. Iets anders. Iets roerde zich in haar huis. Iets liep met grote, zware stappen rond. Het keek uit het keukenraam en zag haar. Een kolossale schim dreunde voorbij en opende de deur. Het bukte zich in de deuropening en stapte op haar af met grote ijzeren laarzen die eindigden in een stalen klauw. De klauwen beten in de grond vlak voor haar hoofd. De nevel vluchtte in slierten weg. Het oude ridderharnas boog voorover, de hemel verduisterend. Caleb stond roerloos in de ontwakende winterdag. Terwijl de zon opging loste de grauwe mist rond hem langzaam op. Hij had niet bewogen in meer dan vijftig jaar. Vijftig jaar was niets. Een halve eeuw maar. Een zucht en een oogopslag. Hij hoefde niets. Hij stond onbeweeglijk en onbeweegbaar in de stroom des tijds in een klein huis aan de rand van de stad, en dat was genoeg, zolang zij er maar was.

Een koude wind stak op, een noorderwind die genadeloos de donkere wolkenflarden opjaagde.

Terwijl hij naar haar keek, dacht hij zijn trage gedachten, langzaam als een lome herfstwolk. Haar zilveren haar bewoog zacht in de aanzwellende wind. De dood zat nog steeds op haar schouder en keek naar hem op met zwarte oogjes. Het hield het hoofd schuin en opende zijn bek, alsof het niet goed wist wat te doen. Het zou wachten, het was haar tijd nog niet, maar niet lang meer. Caleb wist wat hij zou doen. Hij zou haar redden. Hij was een ridder in een schitterend harnas en hij zou de vrouwe redden in haar tijd van nood.

Hij tilde haar op als was ze een nauwelijks gevulde lappenpop en droeg haar naar haar oude huis. Hij dacht, Bijna een leeg karkas. Een lege hoorn die niet meer blazen zal. En alles zal oplossen in de stilte, en de herinnering aan al wat was zal vervliegen in de lange uitgerekte zucht van de tijd.

§

Ze voelden het in de grond. Ze voelden zijn gedachten en voelden haar val. Het was begonnen. Het gerommel en gewroet diep in de aarde. Ze roerden zich. De oude en de jonge, de grote en de kleine. De monsters uit de diepte. Schaduwvormen van uiteengereten nachtmerries. De wormen hadden hen niet aangeraakt. De maden waren gevlucht nog voor hun helgeknechte lichamen koud werden. De wonden waren niet genezen. De herinneringen altijd vers. Ze keken omhoog met altijd open ogen. Keken in het nacht, in het eeuwige donker van de aarde. Hun benige armen reikten omhoog. Ze waren er bijna. Ze konden bijna het moment in de tijd aanraken waarop de aarde hen niet meer bedekken zou, en zij haar zouden zien staan, alleen op de bodem van een sterrenloze nacht, een oude, verweerde, geknakte vrouw. Ze zouden haar omringen en insluiten, klauwen en tanden scherp en hongerig en dan....

§

Ze werd wakker en zag de blauwe bloemen van haar winterdeken voor haar uitgespreid. Verwaaide korenbloemen en vergeet-me-nietjes.

Ze lag in bed en ademde zacht.

In bed, dacht ze. Nog niet dood dus.

Ze trachtte een emotie op te rakelen bij die gedachte. Er kwam geen. Het vuur was uit, haar hart een woestenij, haar ziel voor altijd verdwaald in de wildernis. Slechts één hunkering gloeide zwak maar ze wilde zijn naam niet meer fluisteren in dit leven. Zijn naam zou het laatste zijn wat op haar lippen lag als de wereld voor haar eindelijk verstomde en de grauwe gordijnen opengingen.

Ze keek opzij. Het venstergordijn was dicht maar een weinig daglicht waagde zich in de somberheid van haar slaapkamer. Iemand zat naast haar bed.

“Amelia?” zei een zachte stem. Suzanne. Het kind nam zacht haar dorre hand vast.

“Je deur stond op een kier toen ik gisterenavond langsliep. Ik riep, maar er kwam geen antwoord. Ik vond je in bed. Je had hoge koorts. Longonsteking zei de dokter. Je moet rusten nu, vooral rusten.”

Dokter? Rusten?

“Je moet weer beter worden, hoor je? Ik zal wel voor je zorgen.”

Haar ogen vielen dicht en ze viel terug in die hete donkere put zo dicht bij de hel.

Soms opende ze haar ogen en was het donker en was ze alleen met haar demonen. Soms opende ze haar ogen en was het licht en zat Suzanne naast haar op bed. Maar Suzanne zei niet veel, niet zoals vroeger toen het kind een spraakwaterval was en de onschuld van haar woorden soms de enige remedie leken tegen de doffe berusting die altijd dreigde in Amelia’s ziel. Nu keek het kind somber, leek het teruggetrokken.

Het was het bed. Ze moest er dringend uit, al was het maar om te weten welke dag het was. Ze was zeker dat ze al een poetsbeurt gemist had. Ze streed vaak op donderdagnacht tegen de duivel. Hadden ze haar wel gemist bij Moors & Quadt? Of dachten ze niet aan dat oude poetsvrouwtje die slechts enkelen van hun personeel af en toe zagen, een kleine, gebogen gestalte in de lange lege gangen, een vage schim in het flauwe schijnsel van lege computerschermen, bijna zelf een geest, een spookgedaante met een poetskarretje met vegers en dweilen en sponzen en een emmertje, en daartussen verborgen de bussen met bijtend zuur en vlijmscherpe messen en af en toe een oud ridderzwaard dat een vallend herfstblad in tweeën kon snijden. Of dachten ze misschien dat ze dood was, gestorven in haar keuken, of liggend met gebroken nek onderaan de trap? Een herseninfarct of fatale hartaanval? Vreemd oud vrouwtje, waar ga je naartoe? Waar anders ga je heen dan naar beneden, strompelend en steunend op je gekraakte stok, afdalend langs de lange wenteltrap naar de hel? De diepe stem en de stem uit de diepte klonk dichtbij nu, leek te fluisteren in haar oor, de stem van een scherpgetekend, krachtig mannenhoofd met ogen schitterend als zwarte diamant en met twee rijen volmaakte tanden tussen dunne, bleke lippen, de wrede glimlach van een geboren verleider. Maar in haar andere oor klonk de zachte stem van mevrouw IJzengard, die haar waarschuwde voor mannen en hun woorden, voor de holheid en ambiguïteit van die woorden. Woorden van Angst en woorden van Macht. Vervloekingen en verwensingen. Allemaal woorden. Ze haatte zijn woorden. De waarheid kon nooit gevonden worden in zijn woorden.

En dan, op een rusteloze nacht, stond ze eindelijk op. Iemand liep met haastige stappen door de stille straat. Die iemand gooide haar deur open en stommelde haar huis binnen. Ze hoorde haar naam schreeuwen. Een jonge stem, furieus en schril, en daartussenin een dissonante toon van vrees.

Ze deed haar kamerjas aan en ging de trap af.

Suzanne stond in de gang, keek haar woedend aan, haar rode haren wild op haar hoofd en een laaiend vuur in haar ogen. Ze hield een grote kartonnen doos in haar armen, zover mogelijk van zich verwijderd.

Zwijgend nam Amelia de doos van haar over en hield ze dicht tegen haar geklemd.

“Het spijt me zo, Amelia.” Begon Suzanne ineens, nog happend naar adem. “Ik had het je eerder willen zeggen maar..., wel..., je lag daar zo in dat bed, en ik begreep het niet maar ik wist hoe belangrijk het voor je was, dus ik had je schoonmaakpost overgenomen op dat kantoor... voor even maar hoor, tot je weer beter zou zijn. Maar toen, vanavond, dat ding...! Dat ding vliegt plots uit een kast en valt me aan!”

Ze slikte, happend naar lucht, en vervolgde “Ik sloeg ernaar, het ging neer. Ik sloeg en ik sloeg en ik sloeg maar het,...het..., het wil niet doodgaan! Ik weet niet wat het is, maar het wil niet doodgaan!”

Amelia hoorde het gekrab en geritsel binnen in de doos. Een melancholische glimlach speelde om haar mond, alsof een oude foto uit een vergeten archief van haar geest terug aan de oppervlakte was gekomen. Ze omarmde de kartonnen doos als een lang verloren gewaande vriend en keek naar Suzanne. Ze zag haarzelf, de lange jaren afgeworpen alsof ze niets betekend hadden. Ze was terug jong als Suzanne, opnieuw zeventien, en de wereld was wederom die wilde plaats, een angstaanjagend land waar enkel chaos leek te heersen en waar het kwade broedde in de schaduwen en in de kieren en spleten van de wereld.

Suzanne zag Amelia glimlachen en haar aanstaren met haar donkergrijze ogen. Het was lang geleden dat ze Amelia had zien glimlachen.

De oude vrouw sprak met zachte stem “Zeg me, heb je de kop van de romp gescheiden, kind?”

“De kop van de... romp?” vroeg Suzanne verbaasd. “Wat... Ik...”

“Dat is heel belangrijk.” Vervolgde Amelia, “Altijd de kop van de romp scheiden. En dan haal je de ogen eruit want het zien van leven tussen hemel en hel maakt hen gek van woede, en doen we bijenwas in de oren zodat ze het gebrul van hun hellevorst niet meer horen. We leggen zoethoutwortel in hun muilen. Dat houdt ze koest want ze sterven niet. Nooit. Ze worden levend begraven met het hoofd aan hun voeten. En,... o ja,” vervolgde Amelia onverstoorbaar, “Het hoofd is altijd gericht naar boven, naar de hemel. Nooit naar beneden.”

Als in een vage droom keerde Amelia zich om en liep naar de keuken. Suzanne volgde in stilte. Ze plaatste de doos op de grond en nam haar vertrouwde hakmes. Ze opende de doos. Het monster zette zich schrap en vloog sissend naar haar keel. Bliksemsnel sloeg de oude vrouw het uit de lucht en pinde het vast op de keukenvloer.

“Je hebt een scherp hakmes nodig.” Sprak Amelia. Ze hief het hoog boven haar hoofd en terwijl ze hard toesloeg zei ze boven het iele gekrijs van het schepsel uit; “Dit is een goed hakmes. Oud, maar goed genoeg om te doen wat moet gedaan worden.” Het zong in een heldere toon toen ze met haar duim over het snijvlak ging. “Denk eraan, als het er op aan komt, is oud soms het beste wat er is. Het oude is beproefd. Het oude is gehard. Door leeftijd, door gebruik en door ervaring. Ik heb je nog zoveel te vertellen, kind….”

§

In december van datzelfde jaar had Amelia Rosenbaum een vreemde droom. Ze droomde dat ze in haar tuin stond, en dat de demonen van haar verleden haar omringden. De maan was vol en groot en vulde de nacht in een blauw licht. Ze keek naar de demonen en toen naar haar eigen handen en ze zag dat ze ongewapend was. Haar handen waren leeg. Ze voelden als nieuw, met zachte huid en jeugdig bloed. Vlekkeloze handen. Een zwaarte hief zich op van haar rechterschouder en ze zag de vage vorm van een vogel opstijgen in de nacht. Ze opende haar handen en draaide zich langzaam om. De duivels sloten haar in en kwamen dichter. Ze gromden en ontblootten hun tanden en toonden hun klauwen. Amelia opende haar armen. De monsters reikten naar haar, klaar om haar eindelijk te verscheuren.

Eén na één verdwenen ze in haar open armen. De grote en de kleine, de oude en de jonge.

Toen de laatste verdwenen was stond ze alleen in het midden van haar tuin, in het ondermaanse dat baadde in een stralend licht, helder en koud. Het was een vreemde droom. En op het einde van die droom zei ze, haar stem jong en oud tegelijk, “Ze zijn weg. Het is over. Het is eindelijk over. Ik kom eraan, ik kom eindelijk aan, Francis.” En met die woorden stierf de oude mevrouw Amelia Rosenbaum in haar bed, zoals ze altijd gewild had.

§

Erik Heiser (Sint-Niklaas, België, 1969) werkt bij een Antwerpse expeditiefirma. Zijn directrice noemt hem haar ghostwriter voor alle moeilijke zakelijke communicatie.

Als kind schreef hij zijn eerste verhaal over gemuteerde hamsters. Soms denkt hij dit is niet zo veel anders. De handgeschreven bladzijden liggen nog steeds ergens in een schuif van zijn bureau.

De droom om schrijver te worden gaat niet weg, de bladzijden fluisteren nog steeds in de stille uren dat ze gelezen willen worden. Het winnen van de Paul Harland Prijs 2014 met een verhaal over een poetsvrouw die vecht tegen de duivel roert al die andere reeds lang begraven duivels weer tot leven. In 2015 won nog hij de Belgische Ward Ruyslinckprijs voor het beste kortverhaal. Sindsdien timmert hij nog steeds moedig verder aan zijn literaire weg en heeft hij twee boeken geschreven waarvoor hij nog steeds op zoek is naar een moedige uitgever.

De sino van Thordalur

Door Auke Pols (winnaar 2005)

Hildur staarde naar het mes. Het was kort maar scherp, en zou Eirik in één steek doden. Het zou haar eerste hoofd zijn.

Nee, dat moest ze niet denken! Ze hield van haar man. Het was niet zijn schuld dat ze vannacht in een muf hol onder de hraun lagen en niet in hun huis in Grimsavik. Nou ja, niet alleen zijn schuld.

Hildur wilde niet dood. Ze wilde terug, terug naar de zee, waar de winters mild waren en schapen wol en vlees gaven, een malse afwisseling op de gezouten vis. Ze draaide zich om. Hildur was kort en stevig gebouwd voor een Snaelander, maar de spleet onder het veld van lang geleden gestolde lava zat vol kuilen, hobbels en uitstekende punten die zelfs door haar dikke deken heenprikten. Er was maar net genoeg ruimte voor haar, Eirik, haar even magere als zwijgzame man, en hun tassen. En het mes dat erbovenop lag, waarmee ze broodmos van de stenen hadden geschraapt om hun voorraden te sparen. Het mes glom in de vale gloed van de Walrus, de schedel die Thor op de rand van Asgard had geplaatst om het land ’s nachts bij te lichten. Vannacht was de hele, ronde schedel zichtbaar. Zijn schijnsel liet het mes obsceen glimmen.

Hildur zuchtte. Boven hen blies de wind over de vlakte. Het weemoedige suizen klonk geruststellend, maar ze wist wel beter. De wind kwam uit het noorden, het ijzige hart van Snaeland, hun bestemming. En die open hemel... De lucht rook nu al koud.

Hildur woelde, draaide zich andermaal om en keek recht in Eiriks gezicht. Het duurde even voor haar man, net als zij blond en met zeegroene ogen, haar opmerkte. Hij keek ook naar het mes.

“Een hoofd is een hoofd, hm?” zei Hildur. Haar gebarsten lippen spraken langzamer dan ze zou willen. Op Snaeland was water in overvloed, maar de wind en het zout van de zee droogden alles uit.

Eirik schrok niet eens. Hij keek haar enkel aan. “Eén hoofd is geen hoofd,” mompelde hij. “Je hebt er vijf nodig om terug te mogen.”

Hildur snoof. Alsof ze de afgelopen dagen aan iets anders had gedacht. Veedieven werden net zo goed als moordenaars en verkrachters verbannen voor de duur van twintig jaar – of tot ze vijf hoofden van hun lotgenoten terugbrachten. Skalds schreven er romantische balladen over, vol ontberingen en heroïsche strijd, maar de werkelijkheid was even koud en hard als het land waar de ballingen moesten overleven. Niemand keerde ooit terug. Ook Hildur koesterde geen illusies: de meeste ballingen waren geharde schurken en rovers die haar met gemak aankonden. En twintig jaar overleven... Over een maand zou ze dertig worden, en haar gewrichten voelden nu al stijf als er regen in de lucht zat. Maar weinig mensen aan de kust werden vijftig, laat staan in het binnenland.

“Kunnen we hier niet blijven?” opperde Eirik. “Er is broodmos, en een schuilplaats.”

“Nee,” kapte Hildur hem af. “Te dicht bij de kust. We moeten buiten het bereik van de premiejagers komen. Liefst bij een warme bron.” Als we ook maar enige kans willen hebben de winter te overleven, dacht ze.

Eirik verdiende beter dan haar harde woorden, zeker na drie dagen ploeteren over rotsen en door beken van smeltwater, maar ze wist dat ze gelijk had. De kou maakte duf, en onverschillig. Snaelanders zeiden niet voor niets dat baby’s huilden bij hun geboorte omdat ze wisten, dat het nooit meer zo warm zou worden als in de moederschoot.

Eirik draaide zich om en trok zich terug in zijn deken. Een makkelijk doelwit voor een messteek...

Nee, de kou fluisterde haar die gedachten in. Het was veel verstandiger samen op te trekken. Uiteindelijk zou vanzelf een van hen bezwijken, en dan kon de langst overlevende het hoofd van de ander meenemen.

Welke balling hield zich nog aan dat soort afspraken?

Waarom dacht ze dat, als ze van hem hield?

Hildur trok de deken over haar hoofd. De slaap kwam maar langzaam.

Rust en het late ochtendlicht verjoegen de duisternis uit Hildurs hoofd. Er was een nieuwe dag, dus werk te doen. In de rotsspleet ontbeten ze met door Eirik verzameld broodmos en een reep gedroogde vis. Grimsavik had hen tenminste genoeg voorraden meegegeven om een eind het binnenland in te komen. Daarna pakten ze hun tassen en klauterden naar buiten.

Een koude wind blies in Hildurs gezicht. Ze snoof: puimsteen en zandgrond, geen planten of zwavel, mogelijke tekens van warme bronnen. De wind was ’s nachts naar het noordoosten gedraaid. Met een gebedje naar Thor wierp Hildur een dode muis die ze gisteren hadden gevonden naar het zuidoosten. Hopelijk zou de god der elementen hen verhoren en hen een warmere wind in de rug schenken.

Hildur ging Eirik voor over een eindeloze vlakte van hraun, de ruwe, oneffen steen uit het binnenste der aarde, bedekt door een dunne laag zand uit de woestenij in het noorden. Alleen plukken bleek sponsmos en het platte, groenige broodmos doorbraken de grauwe eentonigheid van het landschap. Ze hield het noordwesten aan, waar Eirik een afgeplatte berg had gezien, misschien een vulkaan. Waar vulkanen waren, was warmte. Warmte... Hildur streek haar stugge, stroblonde haar plat over haar nek en oren en huiverde. De wind was nog niet ijzig, maar hij zoog de warmte beetje bij beetje uit je, als een enorme, onzichtbare mug, tot je soezerig werd en ging zitten. Dan was het voorbij. Hildur had geen hoop op terugkeer, maar ze was koppig genoeg om door te zetten. Ze zou de tijd die ze had zo lang mogelijk rekken. Voor haar, en Eirik.

Ze keek om. Eirik liep achter haar, starend naar de grond, de zwaarste rugzak op zijn rug. Hij was sterker dan zij, maar ze wist dat de verbanning hem bijna gebroken had, al klaagde hij er nooit over. Op zonnige momenten gaf Hildur hen nog twee, misschien drie dagen. De rest van de tijd concentreerde ze zich op haar voeten: de ene voor de andere, door in een rechte lijn.

Thor was hen niet genadig. Ondanks zijn normaal wisselvallige humeur blies de wind de hele dag uit het noordoosten. Hildur vond geen spoor van warme bronnen, en evenmin van andere mensen. Ze waren nu tenminste buiten het bereik van premiejagers, en als hier eerder ballingen waren geweest, had de wind hun sporen lang geleden uitgewist. Ze voelde zich als een insect in het woeste, lege land dat volgens de skalden het mooiste ter wereld was. Hildur trok haar handen verder terug in haar mouwen en nieste. Schoonheid kon ook dodelijk zijn.

Bij een stroompje aan de voet van een zwarte heuvel rustten ze. Hildur masseerde haar schouders, stijf van het dragen van de tas, en beklom de donkere gruishelling. Boven waaide de wind harder, maar vanaf de top kon ze de vulkaan zien.

Hij stond aan de overkant van een sandur.

“Vervloekt, Thor, dat je het ons zo moeilijk maakt,” knarsetandde ze. Gelijk schrok Hildur van zichzelf. Wie was zij, om aan haar god te twijfelen? Ze hoopte dat Thor haar niet had gehoord en veegde haar door de wind betraande ogen droog.

Onderaan de helling wachtte Eirik haar op. Hij gaf haar een homp broodmos uit hun voorraad.

“Hoe gaat het?” vroeg ze.

“Goed,” mompelde Eirik. “Kouwe tenen.” Hildur lachte vreugdeloos. Eiriks tenen waren op dit moment hun minste zorg.

“We moeten een sandur over,” zei ze. “Red je dat?”

Eirik keek haar uitdrukkingsloos aan. De uitgestrekte vlakten van zand en grind, fijngemalen onder nu verdwenen gletsjers, waren goed begaanbaar. Ze boden alleen geen enkele beschutting tegen de wind, laat staan een plaats om de nacht door te brengen.

“Ja hoor,” mompelde Eirik.

“Goed.” Hildur wist niet of het verstandig was, maar doorlopen hield hen warm. Ze kuste Eirik op zijn voorhoofd, pakte haar tas en vertrok.

Met het hoofd voorovergebogen in de wind, sloffend over het zand dat in haar broek blies en op haar benen prikte, vroeg Hildur zich af waarom sommige Snaelanders de Christos aanbaden.

Ze herinnerde zich nog goed hoe de missionaris, een dikke man met grijze bakkebaarden, hen aan de haven van Grimsavik bijeen had geroepen voor een ‘belangrijke mededeling.’ ‘De Christos is voor jullie gestorven,’ had hij verklaard vanaf een hoge rots. ‘Wie in hem gelooft, krijgt het eeuwige leven. Alle anderen gaan naar de hel, een plaats van vuur en zwavel!’

Heel Grimsavik had gierend over de grond gerold bij de gedachte dat ze het lekker warm zouden krijgen als ze maar niet in de Christos geloofden. De missionaris had hard moeten werken om weer serieus genomen te worden, en nog harder om daadwerkelijk dorpelingen te bekeren, zoals Ingolfur, die zich nu Matthias noemde en als een hondje achter de man aanliep.

Hildur had de missionaris nooit gemogen. Ze had zelf meegemaakt hoe haar melk zuur was geworden en haar strijksteen gebarsten toen hij op bezoek kwam. Volgens hem verdroegen het kruis om zijn nek en de in hun deurpost gekerfde Thorshamer elkaar niet, en moesten ze de hamer terstond weghakken. Slechts haar respect voor grijze haren had Hildur ervan weerhouden de kan zure melk over zijn hoofd leeg te gieten.

Ze hoopte dat Thor zich haar trouw zou herinneren.

Het begon te schemeren. Wolken waren over de hemel getrokken. Dat was goed, dan zou de grond ’s nachts minder afkoelen. Een duistere streep aan de horizon voorspelde regen, misschien zelfs de eerste sneeuw van het seizoen. Dat was slecht. Hildur hoopte dat ze tijdig beschutting zouden vinden, maar afstanden op de sandur waren moeilijk te schatten, en die verdomde vulkaan leek maar niet dichterbij te komen. Ze geeuwde. Het was een lange dag geweest, en ze had slaap. Misschien als ze in de beschutting van een van de duinen gingen liggen?

Ze knielde en voelde aan de grond. Het was zacht en niet koud, zoals ze had verwacht, bijna warm. Het zou lekker zijn om even uit te rusten...

Eirik haalde haar in, greep haar hand en sleurde haar overeind. “We moeten door naar de vulkaan,” mompelde hij.

“Even liggen!” wilde Hildur protesteren, maar ze kreeg niets meer over haar lippen dan een zacht grommen.

“We moeten door,” herhaalde Eirik, Hildur meetrekkend terwijl hij als een loopeend voortstapte over het zand. “Je hebt het zelf gezegd.”

Hildur haalde diep adem en wreef over haar gezicht. Haar wangen prikten toen het bloed weer begon te stromen. “Je hebt gelijk,” sprak ze met dubbele tong, alsof ze dronken was. De wind had haar bijna gevangen. Ze wreef in haar ogen om de waas ervoor weg te krijgen.

De waas verdween, maar in een van de valleien aan de voet van de vulkaan bleef ze een mistige vlek zien. Stoom! Ze snoof. En zwavel! Met een grijns liet ze Eiriks hand los en zocht met haar ogen de beste route ernaartoe. Ze had het bijna opgegeven, zo dicht bij haar doel! Zou Thor hun ontberingen belonen? Ze merkte dat ze rende. Eirik rende naast haar, zijn ogen glanzend met een opwinding die ze al tijden niet meer had gezien. Het knersen van zand onder hun schoenen ging over in het zachte veren van gras en kruipplanten langs een klein stroompje in een veel te grote bedding.

Voor Hildurs ogen ontvouwde zich een diepe vallei, gevuld met een dampend meer waar eenden en ganzen op dobberden. In de verte spoot een geiser een pluim sissende stoom en kokend water de lucht in, om daarna abrupt stil te vallen. Gele, blauwe en rode korsten bedekten de grond om de geiser heen: zwavel en zouten van diep onder de grond.

Terwijl Hildur liep, flitste iets groots en bruins over haar hoofd. Ze dook ineen, maar Eirik lachte: het was een verdwaalde grote jager die haar met een nijdige kwaak vertelde dat ze zijn territorium betrad.

Ook Hildur lachte om de grote maar ongevaarlijke vogel. Ze liep door naar het meer en stak haar handen in het water. Het was helder, licht zwavelig en heerlijk lauwwarm. Aan de bloemen en kronkelige wilgjes langs de rand te zien, was de vallei beschut tegen winterstormen. Het was te mooi om waar te zijn. “Wie er het eerste in ligt!” riep Hildur.

Een schreeuw van Eirik hield haar tegen. Hij stond verderop in de modder, starend naar een afdruk van een blote voet die zeker tweemaal zo groot was als de hare.

De voetafdruk was er één van een spoor dat leidde naar waar de oorsprong van de vallei achter een bocht verscholen lag. En daar, zwart afgetekend tegen de geel-grijze, met zwavel beslagen rotsen, stond een man.

De man liep ontspannen op Hildur en Eirik af. Het was te mooi geweest om waar te zijn: een andere balling had deze plek eerder gevonden. Wel, dan zou hij hem nu moeten delen. Hildur was niet van zins zich weg te laten jagen. Als hij geen wapens had, konden ze hem aan. Ballingen kregen zelden wapens mee, maar iets improviseren was makkelijk genoeg. Langzaam liep ze opzij, de modder uit naar hogere grond, zodat zij en Eirik de man van weerszijden konden benaderen.

Een bruine vlek suisde over de modder: de grote jager, geïrriteerd door de nieuwe indringer. Met een luide kwaak vloog hij laag over de man heen.

De balling haalde uit en sloeg de vogel uit de lucht alsof het een horzel was. Het beest smakte tegen de grond en krabbelde versuft overeind. Hildurs hart sloeg over. Dit klopte niet. Een volwassen jager was zo lang als haar arm en zo zwaar als een kind. Je kon ze vangen met lijnen of netten, maar niet met je blote handen. Elke normale man zou zijn arm gebroken hebben.

“Sino,” fluisterde Eirik, wiens ogen scherper waren dan de hare.

Hildur tuurde. Haar hart was bijgekomen en bonsde nu in haar keel. Ze zag dat de man meer dan twee meter lang moest zijn, met brede, behaarde schouders, bedekt door een schapenvacht, en massieve benen. Zijn gezicht was plat: zelfs zijn neus was niet meer dan twee grote, snuffelende gaten onder priemende oogjes. Huidplooien hingen aan zijn wangen en keel, alsof iemand zijn neus en kin had gesmolten, over zijn gezicht uitgesmeerd en toen weer laten stollen. Hildur had altijd gedacht dat de sino een verhaal waren om kinderen mee bang te maken, barbaren met misvormde hoofden die vochten als beren, rondzwierven over de gletsjers en mensenvlees aten...

Hildurs benen begaven het en ze viel op haar knieën. “Vader Thor,” prevelde ze, “het is niet eerlijk!” Eirik kwam naast haar staan en trok het mes: het zag er veel kleiner uit dan gisteren, en trilde in Eiriks handen.

Het monster stopte voor hen, een woeste grimas op zijn gezicht. Thor, wat was hij groot! De stank van vet en ranzig zweet dreef hen tegemoet.

Plotseling haalde de sino uit. Eirik probeerde weg te duiken, maar het monster greep zijn hoofd met een massieve, klauw-achtige hand. Hij smakte zijn dikke lippen, trok Hildurs echtgenoot naar zich toe en kuste hem op zijn voorhoofd.

“Welkom in Thordalur,” gromde hij in raspend Snaelands. En lachte bulderend toen Eiriks ogen omhoog draaiden en hij ineen zakte.

Hildur was zo verbijsterd dat ze vergat Eirik op te vangen. Gelukkig viel hij zacht in het modderige zand. Met trillende knieën stond ze op. Het monster greep ook haar stevig vast en plantte een warme, naar vis ruikende kus op haar voorhoofd. “Welkom in Thordalur,” blafte hij andermaal.

Hildur wenste vurig dat ze een stok had om zich overeind te houden. Volgens de verhalen eerbiedigden de sino enkel dapperheid en kracht. Maar hoe kon ze dat opbrengen, met zo’n monster tegenover zich? Ze haalde diep adem om tot rust te komen, maar de penetrante zweetgeur prikte in haar longen en ze hoestte het uit.

“Bedankt,” sputterde ze uiteindelijk. De oogjes staarden haar niet onwelwillend aan, wat ze als een aanmoediging beschouwde. “Hildur Jonsdottir en Eirik Arnulfsson,” aarzelde ze. “We zijn u dankbaar voor uw gastvrijheid.”

“Gunnar Thorsson,” bromde de sino. “Heer van Thordalur. Gasten zijn welkom. Ik zie er zo weinig.”

Hildur onderdrukte een frons. Ze wist niet dat sino namen hadden. En Thorsson, zoon van Thor, was de naam die Snaelanders gaven aan wezen en kinderen van wie de vader onbekend was. Gunnar wist duidelijk het een en ander van hun volk.

“Honger?” vroeg Gunnar.

“Vooral moe, en koud,” zei Hildur. Nu het directe gevaar was geweken, voelde ze haar vermoeidheid weer opkomen. En in de vallei was het heerlijk windstil, maar niet warm.

Gunnar pakte Eirik op, slingerde hem met rugzak en al over zijn harige schouder en trok Hildur onzacht mee aan haar arm. “Er is hellir in de berg,” zei hij. “Warm en stil. Goed slapen.”

Hildur knikte. Ze vroeg zich af of de sino echt van gezelschap hield, of dat hij een andere reden had om vriendelijk te zijn. Ze zou het later wel uitzoeken. Vooralsnog hield hij zich aan zijn woord: hij voerde hen mee naar een wand van de vallei die vol zat met kleine en grotere hellir, tunnels waar eens magma door had gestroomd. Hildur staarde bij de grootste naar binnen. De hellir was laag, maar diep, breed en droog. Hier zouden ze veilig liggen.

“Bedankt, Gunnar,” zei ze nogmaals. “U heeft ons leven gered. Als we iets terug kunnen doen...”

“Blijf hier,” gromde Gunnar. “Wees gezellig. Maar kom niet bovenaan vallei. Mijn plek. Van mij!” Heel even gleed een schaduw over zijn gezicht en zag Hildur de dierlijke glans in zijn ogen die ze herkende uit de verhalen. “Natuurlijk!” zei ze snel.

De schaduw verdween. Gunnar grijnsde met tanden als geslepen kiezels. “Goed,” sprak hij. “Jullie slapen. Morgen eten, jam-jam!” Hij draaide zich om en beende weg. Hildur zwoer dat zijn voetstappen de grond deden trillen.

Met een laatste restje kracht hielp Hildur Eirik de grot in en sleurde hun tassen naar binnen. Ze dwong zichzelf een homp broodmos te eten en spoelde hem weg met veel water. Toen kleedde ze zichzelf en Eirik uit, ging tegen haar man aan liggen en wikkelde hun dekens stevig om hen heen. Het was het beste middel tegen onderkoeling en zo, tussen donkere stenen muren met uitzicht op het water, leek het net thuis.

Toen Hildur wakker werd, lagen er pas gevangen vissen op een steen buiten de grot. Ze wist dat het beter was ze te roosteren, maar er was geen droog hout voor vuur en ze rilde van de honger. Ze verslond twee vissen rauw, likte haar vingers af en voerde de rest aan een suffige Eirik. Tenslotte dronk ze water bij een stroompje dat van de helling naar beneden kwam, liep terug en ging weer naast Eirik liggen.

Toen Hildur voor de tweede maal wakker werd, was haar hoofd opgehouden met bonzen en voelden haar benen niet langer aan als deeg. Voor ze uit de deken kroop, luisterde ze. Het was stil buiten. Stiller dan anders.

Ze keek de grot uit. Sneeuw. De loodgrijze wolken van eergisteren hadden hun belofte waargemaakt. De sneeuw viel in grote, zachte vlokken en legde een witte deken over het landschap. Alleen het water was nog vrij.

Hildur kroop de deken uit en sloop naakt naar de grotopening. Gunnar was nergens te zien. Ze rende naar het meer. Prikkende stenen maakten plaats voor zachte kou. Sneeuwvlokken vielen in haar haar en op haar huid. Ze hield van het contrast van de kou en de warmte van het water, dadelijk...

Aan de waterkant stopte ze abrupt. Er was geen damp meer. Ze stak een teen in het water. Het was koud.

Eirik stond met haar kleren in de grotopening toen Hildur terugrende.

“Lekker gezwommen, Lunde?” vroeg hij. Lundes waren de papegaaiduikers die met duizenden tegelijk in holletjes in de kliffen bij Grimsavik broedden. Eirik grijnsde altijd dat hij bij het koosnaampje uitsluitend dacht aan hun kleuren en charme, en vooral niet aan hun dikke buik en onbeholpen waggelpasjes.

“In de sneeuw, Lundehund,” antwoordde ze. Lundehunden waren de honden die Snaelanders trainden om lundes te vangen in hun eigen holen. Ze waren trouw en speels, maar ook laf en zo mager als een ijsberenvel.

Eirik veegde de sneeuw van Hildurs schouders en trok haar haar vest aan. “Het meer is koud,” vervolgde ze. “Ik snap er niets van. Is de hete bron opgedroogd?”

Eirik tuurde over het meer. Aan de overkant spoot de geiser een wolk stoom de lucht in. “Onder de grond is het nog warm,” concludeerde hij.

“Zou Gunnar weten wat het is?” opperde Hildur terwijl ze haar kleren aantrok.

Eiriks mondhoek trilde. “Die zou ik niet roepen tenzij het echt nodig is,” zei hij.

“Ik vind het echt nodig,” besloot Hildur. Eirik haalde zijn schouders op en viste een rol touw uit zijn rugzak. “Ik ga bij de geiser kijken,” mompelde hij, trok een kap over zijn hoofd en beende de grot uit, net iets te snel om nonchalant te lijken. Hildur zei niets. De geiser was nog te zien door de sneeuw en ze vertrouwde Gunnar eigenlijk ook niet. Een monster met een naam was nog steeds een monster.

“Gunnar!!!” riep ze. De sneeuw slokte haar stem op, maar de sino kon nooit ver weg zijn.

Al snel hoorde ze inderdaad knersende voetstappen, nog voor ze de massieve gestalte om de bocht van de vallei zag verschijnen. Gunnar had de huid van een poolvos om zijn gezicht geslagen tegen de kou, zodat alleen zijn ogen en snuffelende neusgaten nog zichtbaar waren. Hildur moest een rilling onderdrukken. Ze was vergeten hoe groot hij ook alweer was. De sino knielde echter gemoedelijk voor de grotopening en trok het poolvossenvel van zijn gezicht.

“Vis lekker?” vroeg hij.

Hildur knikte, voor ze de beheersing over haar tong had hervonden. “Heerlijk,” zei ze. “Gunnar, waarom is het meer koud?”

Gunnar keek naar het meer alsof hij het voor het eerst zag. “Thordalur is vallei van Thor,” gromde hij. “Misschien jullie Thor boos gemaakt?”

Hildur leunde tegen de rotswand en sloot haar ogen. Het was waar, Thor was haar niet gunstig gezind. Was dat begonnen bij haar vloek, of nog eerder, bij...? Nee, Thor zou toch niet boos worden om wat ze bij de missionaris hadden gedaan, de dienaar van de Christos?

“Ik weet het niet,” weifelde Hildur. Normaal zou ze een offer brengen om Thor gunstig te stemmen, maar als deze vallei en alle dieren erin van hem waren, bleef er weinig over om te offeren.

“Gelukkig,” onderbrak Gunnar haar gedachten, “ik priester van Thor. Ik kan goed woordje doen.”

Hildur staarde de sino aan. Ze wist dat Thor een eenvoudige, stoere god was, en daarom in Snaeland meer geliefd dan de sluwe en oorlogszuchtige Odin Alvader. Maar een sino als priester?

“Graag,” sprak ze. Ze wilde niet de kans lopen met haar twijfels Thor nog bozer te maken.

“Bedenk,” zei Gunnar, “jij lief voor priester van Thor, jij lief voor Thor zelf.” Hij gaf haar een scheve lach. Hildur deed instinctief een stap naar achteren. Wat dacht het monster wel?! Ze voelde de aandrang om te vluchten, maar vermande zich. Dat hij groter was, betekende dat zijn gevoelige plekken ook groter waren. Maar een priester van Thor verwonden...

“Ik breng offer aan Thor,” beloofde Gunnar en beende weg. Hildur zakte op de grond. Ze wilde dat ze een goede fles brennivin uit Grimsavik had meegenomen.

Eirik kwam terug met het touw, gevlochten in een patroon dat leek op een visnet. In Grimsavik had Eirik Hildur altijd verbaasd met ingewikkelde knopen en technische hoogstandjes voor de vissersschepen, maar op het moment kon het haar niets schelen.

“En?” vroeg Eirik.

“Hij gaat een offer brengen aan Thor,” zei Hildur. Ze verzweeg Gunnars laatste opmerking. Er was geen reden om Eirik ongerust te maken. “Hij zegt dat hij een priester is, maar ik weet het nog niet.” Eirik knikte en ging achterin de grot verder werken aan zijn net.

Een uur later begon het water weer te stomen.

Twee dagen lang kon Hildur haar stramme lichaam ontspannen in het warme meer. De derde ochtend was het water opnieuw koud.

Dit keer kwam Gunnar uit zichzelf aanlopen. Hij keek zorgelijk naar het meer. Het sneeuwde nu harder, gordijnen van kleine vlokjes, en aan de rand van het water was een voorzichtig ijslaagje verschenen.

Gunnar hurkte bij de grot en veegde sneeuw uit zijn borstelige haar. Hildur zat verder naar binnen. Ze hield haar mes verborgen achter haar rug, maar oog in oog met het monster wist ze niet of het enig nut zou hebben. Eirik was andermaal vertrokken: ze had hem gevraagd een gans voor hen te strikken, mochten de vogels binnenkort alsnog besluiten naar het zuiden te trekken.

“Thor is niet blij,” gromde Gunnar. Hij klonk bijna opgetogen.

“Ik zie het,” zei Hildur effen.

“Tijd voor offer,” smakte Gunnar.

Hildurs vingers klemden zich om het heft van het mes. “Nog één keer,” smeekte ze. “Priester Gunnar, vraag Thor nog één maal om vergeving. Als hij vertoornd blijft, zal ik...” Ze moest een brok wegslikken. “Zal ik alles doen wat nodig is om zijn woede te bekoelen.”

Gunnar snuffelde. Ze hoopte dat haar woorden niet te overdreven klonken, maar het monster leek niet goed genoeg te kunnen zien om door haar onoprechte ogen heen te kijken. Hildurs angstzweet was in ieder geval gemeend.

De sino hapte toe. “Voor jullie,” grauwde hij, “nog één keer. Laatste offer van mij. Daarna jij offer brengen.” Hildur neeg het hoofd en knikte. Vanuit haar ooghoeken zag ze hoe Gunnar overeind kwam en met zware voetstappen door de sneeuw verdween. Ze haalde diep adem en sloot haar ogen.

Nog geen tien tellen later kwam Eirik terug.

“Waar was je?” snauwde Hildur. Ze had het niet onvriendelijk bedoeld, maar de spanning van Gunnars bezoek gierde nog door haar aderen.

“Bij de geiser,” mompelde Eirik, haar ogen ontwijkend. “Maar ik heb een gans voor je gevangen!” Hij wees naar buiten. In de sneeuw lag een zwart-witte gans, poten verstrikt in Eiriks val. Eirik had de vogel met een steen gedood: onder de gebroken ogen en open snavel kleurde de sneeuw rood van het bloed.

“Pluk haar!” commandeerde Hildur. Ze had een plan, maar dat vereiste snelheid. “Ik wil uitzoeken wat Gunnar doet, zonder dat hij me ziet.” Ze trok haar kleren uit tot ze in haar grauw-wollen ondergoed stond, een betere camouflage in de sneeuw dan haar bruine vest en roest-rode broek. “Of ruikt.” Ze greep onder de staart van de gans, in de veren en sneed met haar mes in de huid tot haar handen plakkerig waren van het riekende vet, en smeerde dat over haar huid. Het zou haar zelfs warm houden, voor even. Hildur twijfelde, maar trok tenslotte ook haar schoenen aan: de brede zolen waren bedoeld voor de ruwe Snaelandse bodem en zouden geen diepe sporen achterlaten in de sneeuw. Haar hart bonsde. Ze had geen idee wat Gunnar aan het doen was, en of ze hem ongemerkt kon bespieden, maar alles was beter dan slavin te worden van de sino.

“Wat ga je doen?!” stamelde Eirik.

Geen idee, dacht Hildur. “Wat ik zei,” sprak ze. “Blijf hier en wacht. Als Gunnar langskomt, weet je van niets. Maak nog maar een net, ofzo.”

“Goed,” zei Eirik tot haar grote verbazing. “Ik ga wel aan het werk bij de geiser.”

De man was meegaand, maar ze had niet verwacht dat hij nu toe zou geven. Ergens voelde Hildur zich beledigd dat hij haar zo makkelijk liet gaan, al wist ze dat ze daar juist opgelucht mee moest zijn.

Nee, ze moest niet treuzelen. In haar wollen ondergoed sloop ze de grot uit en snelde over de helling, waar de sneeuwlaag het dunst was, achter Gunnar aan.

De kou op haar huid verdween snel en liet een doffe verdoving achter. Sneeuw plakte in Hildurs haar en smolt op het wol, maar ze veegde het niet weg. Met dit weer was het de beste camouflage die ze zich kon wensen. Ze hoorde geen geluid, behalve het loeien van de wind boven de rotswanden en haar raspende ademhaling als een zwakke echo. Hildur rondde de bocht in de vallei, het gebied waar ze niet mocht komen. Als Gunnar haar hier zou zien, zou ze meer problemen hebben dan als zijn slavin. Ze was de dierlijke blik in zijn ogen nog niet vergeten.

De vallei werd smaller en steiler, tot hij doodliep op een loodrechte helling aan de voet van de vulkaan waar sneeuw en smeltwater langs naar beneden sijpelden. Onderaan de helling bewoog iets. Gunnar? Hildur krabbelde over glibberige stenen en verborgen spleten verder tot ze een goed zicht had. Het was inderdaad Gunnar: hij stond naast een rotsblok, bijna zo groot als hemzelf, waar een Thorshamer in was gekerfd. Hildur fronste. Aan de kust had ze dit soort stenen vaker gezien, aan Thor gewijd als dank voor een behouden thuisreis of een goede oogst. De Thorshamer zien zo ver van Snaelandse dorpen was vreemd, en ze dacht niet dat Gunnar hem had gemaakt. Ze had hem nog geen gereedschap zien gebruiken, en zelfs de sino naderde de steen met eerbiedige aarzeling.

“Thor!” riep hij plotseling. Hildur dook ineen. Ze was ontdekt! Een sneeuwvlaag onttrok Gunnar aan het zicht, maar toen Hildur hem weer zag, stond hij met zijn rug naar haar toe tegen de steen te praten.

“Thor!” gromde hij andermaal. “Ik sta voor uw steen. Ik vraag warmte, en de vrouw die u mij zond. Als offer geef ik u mijn kracht!” Met die woorden pakte hij de steen vast. Hildur keek ademloos toe hoe het monster zijn kaken op elkaar klemde. Zijn armspieren zwollen op en de plooien van zijn wangen kleurden roodpaars.

De steen rees. Eerst een vingerbreedte, toen nog een, en toen tilde de sino het rotsblok met een kreun van inspanning tot op zijn borst. Zijn benen trilden, maar hij hield vast alsof hij nooit meer los zou laten.

Een stroom kokend water, niet langer geblokkeerd door de steen, spoot uit een holte erachter en gutste de vallei in. Hildur volgde het met haar ogen tot het verderop onder de grond verdween. Uiteindelijk zou het het meer in stromen en het zo opwarmen. Vandaar de lege rivierbedding aan het einde van de vallei: dat was een overloop voor het water in het meer! En dit verklaarde waarom het meer zo snel warm werd en ook weer afkoelde!

Een massieve dreun deed haar opkijken. Gunnar had de steen teruggesmeten op zijn plaats, waar hij als een kurk het hete water blokkeerde. Het meer zou snel opwarmen, maar over twee dagen zou het weer koud zijn. En dan kon de sluwe sino alles van haar vragen wat hij maar wilde. Zijn controle over de steen zou een controle worden over haar. Ha, nu niet meer!

Wacht... Hildurs triomf smolt even plotseling weg als hij gekomen was. Gunnar liep recht op haar af! Ze draaide zich om en vluchtte, minder bezorgd om de sporen die ze achterliet dan om in zijn handen te vallen. Ze moest een schuilplaats vinden. Daar, achter die heuvel, een hellir! Ze rende eropaf en glipte naar binnen.

De korte, smalle tunnel kwam uit op een grot met schapenvellen op de vloer, een brok puimsteen als tafel en vissen en vogels ingevroren in een met sneeuw gevulde nis. De stank van zuur zweet en bijna-bedorven vis hing zwaar in de lucht. Ze had het hol van Gunnar gevonden.

Hildur moest weg, maar buiten zou ze recht in Gunnars armen lopen. Ze rende naar de enige verstopplaats die ze zag, de met sneeuw gevulde nis, dook erin en trok met bleke, stijve vingers van de kou sneeuw en dode vogels over zich heen. Ineengedoken tussen klamme vissen en stugge veren, de sneeuw bijtend in haar huid, hoopte Hildur dat Gunnar geen honger zou hebben na zijn krachtsinspanning.

Gunnar liep de grot in en de nis voorbij. Hildur zuchtte van opluchting. De sino tilde achterin de grot een schapenvel op en haalde een stuk sponsmos tevoorschijn. Waarschijnlijk ging hij genieten van het warme water. Toen hij niet keek, verschoof Hildur haar arm om iets beter te kunnen liggen.

Haar vingers vonden haar onder de sneeuw, en de harde, ronde vorm van een schedel. Ze moest op haar lip bijten om een schreeuw te onderdrukken en proefde bloed in haar mond. Een mensenhoofd!

Hildur dwong zichzelf te blijven liggen tot Gunnar, een Snaelands kinderwijsje brommend, de grot uit was gelopen. Toen sprong ze de nis uit en haalde hijgend adem.

Ze kon echter niet zomaar weglopen. Trillend groef ze door de sneeuw en schoof vogels en vissen opzij tot ze een pluk blonde haren blootlegde. Behoedzaam groef ze verder. De haren zaten op het hoofd van een man van ongeveer haar leeftijd. De huid was grauw-grijs en strak over de schedel gespannen, behalve waar bloedkorsten een lange breuk bedekten. Deze Snaelander was geen natuurlijke dood gestorven.

Volgens sommige verhalen waren sino niet alleen beestmensen, maar ook kannibalen. Hildur vroeg zich af wat er met het lichaam van de man was gebeurd. Het hoofd was gelukkig niet aangevroten.

Ze wilde het terugzetten met de blinde, dichtgevroren ogen van haar af, toen ze een tweede bolling in de sneeuw zag. Als verdoofd groef ze verder. Het was nog een hoofd, overdekt met plukken bruin haar die loslieten toen ze ze aanraakte en een huid die vlekkerig en leerachtig was geworden. Ze keek of ze het gezicht herkende, maar tijd en ijs hadden het volkomen geruïneerd.

Hildur propte de hoofden terug, gooide er sneeuw overheen en rende naar buiten. Ze had maar net genoeg tijd voor haar maag samentrok en ze hoestend en kuchend moest overgeven. Met een mondvol sneeuw spoelde ze de bittere smaak van gal weg. Het was beter te verdragen dan de weeë geur van de hoofden. Als alle Snaelanders was ze vertrouwd met de dood, maar niet op deze manier.

Met stenen en sneeuw wiste Hildur haar sporen uit, blij dat ze niet weer het hol in hoefde. Kleumend, duf en met hoofdpijn van de kou beklom ze de helling van de vallei tot ze op de rand kwam. De ijzige wind greep haar kleren en haar haar en trok eraan, maar ze ploeterde stug voort. Ze wilde niet de kans lopen Gunnar tegen te komen. Niet nu ze wist dat hij zomaar twee mannen had gedood.

Zomaar?

Vast niet.

Twee hoofden, van ballingen... Het besef schokte door Hildurs lichaam. Sino of niet, Gunnar kende de regels. Vijf hoofden moest hij hebben om terug – terug? – te keren naar de dorpen aan de kust.

Hij had er nu vier.

Zonder oog voor losse stenen of gladde plekken begon Hildur te rennen. De sino hield hen in leven als gezelschap, om plezier aan te beleven zolang het nog duurde. Wanneer de tijd daar was, zou hij hen echter zonder aarzeling onthoofden. Wanneer zou dat zijn? Had hij misschien al iets door, en was hij nu op weg naar Eirik?

Hildur rende, struikelde, gleed langs de helling naar beneden tot aan de hellir waar ze sliepen. Binnen had Eirik met heet water de grot verwarmd. Hildurs vingers en oren prikten van de plotselinge overgang.

“Eirik!” riep ze.

Beweging. Eirik kwam achter uit de grot tevoorschijn en ving Hildur op toen ze hijgend ineenzakte. “Rustig maar,” mompelde hij, “alles komt goed.” Met stevige halen begon hij Hildurs armen warm te wrijven. Hildur ontspande zich. Ze wilde niets liever dan in slaap vallen in de armen van haar man en vergeten wat ze net had gezien. Maar eerst moest ze vertellen...

Plotseling zag ze iets bewegen achterin de grot. Ze verstijfde, maar Eirik volgde haar blik en glimlachte.

“Dat wilde ik je zeggen,” sprak hij. “Ik was bij de geiser toen ik iemand hoorde roepen op de sandur. Ik ging kijken, en net buiten de vallei vond ik Matthias, van de missionaris, versuft en bijna ondergesneeuwd. Hij heeft onze sporen gevolgd tot op de sandur. De jongen heeft geluk gehad dat ik hem nog kon redden: hij is ook verbannen.”

Een zwaar gewicht drukte op Hildurs schouders toen ze naar de jonge man keek die achterin de grot in Eiriks jas gewikkeld een kom warm water dronk. Hildur herinnerde zich Matthias als een stoere jongen, maar met zijn ingevallen gezicht en blauwe lippen leek hij er net zo slecht aan toe als de gekruisigde Christos die hij aan een ketting om zijn nek droeg. Weggedoken in Eiriks jas was alleen zijn hoofd goed zichtbaar, met helderblauwe ogen en een bos roodkoperen krullen.

“Een vijfde hoofd...” kreunde Hildur.

“Wat?” vroeg Eirik.

“Hij moet hier weg,” sprak Hildur beslist.

“Wat?!”

“Nu!” Zolang Gunnar niets van haar ontdekking wist, zou ze tijd kunnen rekken om een plan uit te werken. Maar als hij Matthias zag, zou hij hen zeker doodslaan om nog voor de winter naar de kust terug te kunnen. Ze wilde opstaan om de jongen de grot uit te werken, maar haar lichaam liet haar in de steek. Bovendien hield Eirik haar stevig vast.

“Je ijlt,” zei hij. “Matthias wegsturen zou zijn dood betekenen.”

“Hem hier laten ook,” grauwde Hildur. “Eirik, Gunnar is een balling, net als wij. Hij spaart hoofden en heeft er al twee. Met ons erbij heeft hij genoeg om terug te mogen naar de kust!”

Tot haar verbazing leek Eirik onaangedaan. “Gunnar of niet,” sprak hij, “ik ga geen onschuldige de dood insturen.”

“Onschuldig?” Hildur lachte hees. “Lundehund, deze man is verbannen! Wie weet wat hij op zijn kerfstok heeft. Misschien slaat hij ons wel dood zodra hij bijgekomen is!”

Matthias schudde zwakjes zijn hoofd. “Gij zult niet doden,” mompelde hij en bevingerde zijn Christosbeeldje.

“Moet jij zeggen, Lunde!” viel Eirik uit. “Het was jouw idee om schapen te stelen van de missionaris! Je wist best dat Svana te ziek was om nog te kunnen redden met melk en vlees!”

“Zwijg over onze dochter!” krijste Hildur.

“Genoeg!” riep Matthias plotseling zo luid dat Hildur en Eirik stilvielen. Hij gooide Eiriks jas af en krabbelde overeind.

“Ik wil niet de oorzaak zijn van een ruzie tussen man en vrouw,” hoestte hij. De jongen sprak langzaam vanwege de rillingen. Hildur wist dat dat een goed teken was: wie onderkoeld raakte, rilde niet meer. “Weet dat jullie vergeven zijn,” sprak hij. “De Christos zal mij kracht schenken om door te gaan.” Met die woorden strompelde hij naar de grotopening.

Hildur verborg haar hoofd in haar handen. Alleen de hardste kinderen overleefden op Snaeland. Svana was niet hard genoeg geweest. Was het slecht, te stelen voor je kind? Wel volgens de Snaelandse wet, en de lange winters waarin een extra schaap het verschil kon betekenen tussen leven en dood.

En de Christos, dat magere, uitgeteerde mannetje, moest Matthias de kracht schenken om door te gaan?

“Goed,” zei ze, haar gezicht verborgen. “Blijf hier. Maar verstop je.”

Dankbaar kwam Matthias terug uit de grotopening. Hij haalde de donkerste hoek van de hellir maar net voor hij instortte. Eirik wikkelde hem opnieuw in zijn jas.

Hildur staarde naar buiten, de niet aflatende sneeuwbui in. Haar laatste gedachte voor ze in Eiriks armen in slaap viel, was dat het water in de storm nauwelijks meer leek te stomen.

Hildur werd wakker achterin de grot. Eirik lag tegen haar aan, maar niet alleen tegen haar: hij had zich uitgekleed en met zijn lichaam tegelijkertijd Hildur en Matthias verwarmd. Het gaf Hildur een goed uitzicht op Matthias’ brede borstkas, gespierd, maar nog nauwelijks behaard. Hoe oud was hij ook alweer? Zestien, zeventien? Hildur vroeg zich af wat hij had gedaan om verbannen te worden. In deze tijd van het jaar waren alle mannen nodig om de dorpen aan de kust winterklaar te maken. In Grimsavik werden nu de daken verstevigd en de stallen onder de huizen met plaggen afgedekt, zodat de warmte van koeien en schapen op zou stijgen naar de mensen. Zou opa Hallbjörn ook dit jaar weer roepen dat hij aan zijn botten voelde dat deze winter zijn laatste zou zijn? Hoe zouden haar moeder het maken, en haar broer?

Hildur haalde diep adem. Sentimentele gedachten waren een luxe die ze zich niet kon veroorloven. Langzaam ging ze overeind zitten: haar spieren waren stijf en haar gewrichten pijnlijk van de tocht van gisteren, maar de ontdekking was het waard geweest. Ze hadden nog één dag de tijd om een plan te bedenken voor het water weer koud zou zijn en Gunnar zijn offer op zou eisen.

Kauwend op een door Eirik in de geiser gekookte ganzenpoot keek Hildur naar buiten. De sneeuwstorm was afgezwakt, maar de vlokken bleven vallen en vormden een walletje voor hun grot. Als ze de winter hier konden blijven, zouden ze zich regelmatig uit moeten graven.

Hildur kneep haar ogen tot spleetjes. Het water was niet meer dan een grijzige vlek in de sneeuwvlakte, met kleinere vlekjes erop. Vogels?

Nee, plakken ijs. Hildur sprong zo snel overeind dat haar gewrichten kraakten, en vloekte. Gunnar! De sluwe sino had de hete bron eerder afgesloten dan de vorige keer in zijn ongeduld om Hildur te krijgen. Hij kon elk moment bij hun grot staan om haar op te eisen!

“Wakker worden!” riep ze en schudde Eirik heen en weer. Haar man kwam slaperig overeind, een vragende blik in zijn ogen. Matthias had betere reflexen: hij rolde uit zijn deken en eindigde zittend op zijn hurken, een korte bijl in zijn hand die hij kennelijk onder zijn jas verborgen had gehouden. Pas toen merkte de jongen dat hij niets aan had en greep gauw een broek. Volgelingen van de Christos werd geleerd zich te schamen voor hun naaktheid. En dat terwijl hun god zelf alleen een lendendoekje droeg...

“Wat is er?” vroeg Eirik.

“Het water is koud,” siste Hildur. “Gunnar de sino kan elk moment komen om... Om te eisen dat ik me aan hem geef als offer voor Thor,” besloot ze.

“Jou?!” riep Eirik.

“Een sino?!” zei Matthias.

“Later,” sprak Hildur. “Eerst hier weg!” Ze grepen kleren en tassen, elk moment verwachtend de schaduw van het monster in de grotopening te zien. Hildur keek naar buiten, de sneeuw in. Alleen een koppel ganzen dobberde nog op het meer. Met dit weer kon je ook niet vliegen. Terwijl de vertrouwde kou in haar gezicht beet, wenkte Hildur Eirik en Matthias naar buiten om de vallei uit te vluchten. Op de vlakte zou het guur zijn, met een snijdende wind, maar ze hadden geleerd om te gaan met de wind. Ze hadden nooit geleerd om te gaan met een sino.

“Vertrekken jullie?” gromde een basstem van de richel boven hun grot. Hildur bevroor. “Gunnar heeft recht op warmte. En hoofden.”

Met een doffe plof sprong Gunnar van de richel op de grond. Hij zakte door zijn knieën en keek hen humeurig aan, als een ijsbeer die in zijn slaap is gestoord. “Voor mij,” bromde hij. Zijn oogjes lichtten op toen hij naar Hildur keek.

Matthias stapte naar voren en hief zijn bijl, al leek het wapen niet meer dan speelgoed tegenover de monsterlijke sino. “Gij zult de vrouw van uw naaste niet begeren!” sprak hij. Ergens was Hildur de Christos dankbaar voor zijn geboden, maar om Matthias zich voor haar op te laten offeren...

“Je blijft van haar af!” riep Eirik en ging met zijn mes naast, nee, net iets achter Matthias staan. Was dat een glinstering van jaloezie in zijn ogen? Toen ze twaalf was, had Hildur het stoer gevochten als jongens om haar vochten. Nu wenste ze dat ze het kon stoppen. Dat niet, maar ze kon het op zijn minst vertragen. Ze boog voorover en greep in de sneeuw.

Met een brul sprong Gunnar naar voren, zwaaiend met zijn massieve armen, klaar om de mannen te verpletteren als een beer, nee een lawine.

“Ren!” riep Hildur en gooide een sneeuwbal.

Dat Snaelanders het hun hele leven koud hadden, betekende niet dat hun kinderen niet hielden van winterse spelletjes. Ook Hildur had talloze sneeuwballengevechten geleverd, waarbij de wapens variëerden van poederbollen die al in de lucht uiteenvielen tot de ijzige, harde sneeuwstenen waar je blauwe plekken aan overhield. Sneeuwstenen maken was een kwestie van hard kneden, erop ademen om de vlokken net iets te laten smelten, en goed mikken.

De sneeuwbal raakte Gunnar vol in zijn gezicht. Hildur dacht niet dat het hem pijn deed, maar het brak zijn aanval. Matthias en Eirik doken opzij voor de maaiende armen, en Eirik trok de Christen weg.

“Laat me los!” siste Matthias. Zo, gespannen, met grote ogen en klaar voor het gevecht, leek hij sprekend een berserker uit de saga’s.

“Ren!” riep Eirik en gaf het goede voorbeeld. Opgelucht holde Hildur achter hem aan, tergend langzaam in de rulle sneeuw. Eirik gaf niet vaak bevelen, maar als hij het deed, werd er naar hem geluisterd. Matthias rende mee. In de sneeuwstorm buiten de vallei hadden ze een goede kans om Gunnar af te schudden, zelfs al hadden ze een betere kans om daarna te verdwalen en dood te vriezen. Eirik rende echter om het meer heen, terug de vallei in.

“Waar ga je naartoe?” hijgde Hildur.

Als antwoord wees Eirik naar een gat in de grond, een opening niet veel breder dan Hildurs hoofd. Om het gat heen was de sneeuw weggesmolten. Gele zwavelstrepen overdekten de grond. De geiser?

Eirik groef in de sneeuw tot hij een ronde steen vond en rolde die op het gat. Kennelijk had hij het met klei en gruis kleiner gemaakt, want het paste precies. Wel had hij aan een kant de rand opgehoogd, zodat de geiser voortaan schuin in plaats van recht omhoog zou spuiten.

“Je moet hem dertig tellen bezighouden,” gromde Eirik, groef een vlechtwerk van touw onder de sneeuw vandaan en spande het strak over de steen. “Zorg dat hij tussen hier en de punt van het meer blijft staan.” Matthias knikte grimmig, veegde de sneeuw uit zijn ogen en zette zich schrap. Hildur wist dat dertig tellen kort leek, maar in een tweegevecht een eeuwigheid was.

De massieve gestalte van de sino doemde op uit de storm. “Kom maar, met je valse afgod!” daagde Matthias hem uit. “De Christos zal overwinnen!” Hildur knarsetandde bij de belediging, maar hij trok in ieder geval Gunnars aandacht.

“Vijf,” mompelde Eirik.

Gunnar denderde op Matthias af en haalde uit. Matthias dook weg en sprong tussen Gunnar en het meer in. Een slimme zet, maar hij zou hem niet meer kunnen herhalen.

“Tien.”

Gunnar schopte naar Matthias. Matthias deinsde achteruit, maar de harige voet schampte zijn zij en zijn gezicht vertrok van de pijn.

“Vijftien.”

Matthias waagde een aanval, maar de sino greep bliksemsnel zijn arm en trok hem naar zich toe.

“Twintig.” Er rommelde iets onder de grond. Stoom ontsnapte sissend uit een spleet tussen de steen en de geiser, maar Eiriks vlechtwerk hield de steen stevig op zijn plaats.

Matthias wankelde. Gunnar haalde uit en stompte hem vol in zijn maag. Met een hoog geluid, als het piepen van een jong poesje, klapte de Christen dubbel en viel kokhalzend op de grond.

“Vijfentwintig.” Gunnar draaide zich om, neusgaten snuffelend en oogjes alert en bloeddoorlopen. Als hij merkte waar Eirik mee bezig was, was alles verloren.

Hildur sprong naar voren en trok haar vest en hemd omhoog. IJzige wind blies over de gevoelige huid van haar buik en borsten. De sino stokte in zijn beweging, verward, agressief en opgewonden tegelijk, en staarde.

De grond rommelde. Eirik kapte het vlechtwerk los: met een diep, donderend geluid knalden heet water en stoom van de geiser de steen weg. De tijd leek trager te lopen terwijl Gunnar, zijn massieve armen al naar Hildur uitgestrekt, opkeek en zag wat er gebeurde. Hij hief zijn handen, maar te laat: de steen smakte in zijn gezicht en sloeg zijn hoofd opzij. Wervels knapten. De sino boerde en zakte achterover op de grond. Sneeuw blies over zijn lichaam, als wilde de natuur de verliezer zo snel mogelijk uit de weg hebben.

“Je had me wel eens mogen vertellen wat je met die geiser aan het doen was, Lundehund,” zei Hildur terwijl ze haar hemd en vest naar beneden trok.

“Je had me wel eens mogen vertellen dat hij jou als offer wilde hebben, Lunde,” zei Eirik. Ze omhelsden elkaar.

Een pijnlijk kreunen deed Hildur verschrikt opkijken, maar de sino lag nog steeds levenloos in de sneeuw. Het was Matthias, bleek en voorovergebogen, maar levend. “Is het monster dood?” vroeg hij.

“Hij is dood!” zei Eirik triomfantelijk.

Op dat moment voer er een rilling door de vallei. Rimpels verschenen in het water en rotsblokken tuimelden over de sneeuw de berg af. Er rommelde iets, hoog in de lucht of diep onder de grond, dat kon Hildur niet zeggen. Een ijzige wind stak op in haar borstkas en blies over haar hart. Thor? Was de sino echt een priester geweest? Hij had de Thorsteen in ieder geval met eerbied behandeld. En nu hadden ze hem gedood.

“Het komt van de vulkaan,” mompelde Eirik terwijl hij zorgelijk omhoog keek. “Het is het veiligste als we wegtrekken, de sandur op.”

Hildurs mond vertrok tot een grimas: buiten de vallei kon ze de storm horen loeien. “Dat is rechtstreeks de toorn van Thor in,” zei ze. “Ik waag mijn kansen liever aan een offer bij Gunnars Thorsteen.” Ze begon te rennen.

“Wat wilde je dan offeren?” vroeg Eirik. Maar hij gaf de verdwaasde Matthias een arm en liep achter zijn vrouw aan. Hildur mompelde iets onverstaanbaars terug en dacht koortsachtig na. Gunnar had Thor zijn kracht geschonken. Hildur en Eirik zouden die nooit evenaren, en Matthias in deze toestand evenmin. Hildur hoopte maar dat de Christen niets gebroken had: hij had tenslotte wel hun leven gered.

Eten als offer? Het enige wat ze nog van buiten de vallei hadden, was broodmos en twee reepjes gedroogde vis. Haar lichaam? Hildur lachte schamper. Odin mocht dan de grotere charmeur van de twee zijn, ook Thor kon wel iets beters krijgen dan een dertiger met stijve gewrichten. Bovendien was ze al van Eirik en had ze geen behoefte dat te veranderen.

Een nieuwe siddering rolde door de vallei en wierp Hildur en beide mannen tegen de grond. Het meer klotste en ergens boven haar klonk gekraak en het schuren van steen op steen. Hildur krabbelde overeind en rende verder. Was het de sneeuw, of kwam er rook uit de vulkaan? Thor moest wel uit zijn op hun bloed.

Eindelijk kwamen ze bij de Thorsteen, een massieve, onbeweeglijke kei op een trillende bodem. De rotte-eierenstank van verse zwavel hing in de lucht en heet water sijpelde door poriën in de rots naar buiten. De bodem en de rotswand zweetten en kraakten. In een vlaag van cynisme vroeg Hildur zich af of het kokende water eerst de grond onder hun voeten weg zou spoelen, of dat het de magmakamers van de Niflhel ver onder hen in zou stromen en de vulkaan zou wekken. En dat allemaal voor een sino!

Voor de Thorsteen zakte Hildur op een knie. Het kokende water aan de andere kant had de steen opgewarmd, en ze voelde de hitte die ervan afstraalde. Zelfs al zouden ze de steen op willen tillen, dan nog zouden ze hem niet eens aan kunnen raken. Vuur aan de ene kant, ijs aan de andere. Net Snaeland zelf.

“Machtige Thor!” riep Hildur. “Ik weet niet wat wij gedaan hebben om deze toorn in u te wekken, maar wij werpen ons voor u neer en smeken om vergiffenis! Toon ons wat we moeten doen om onze fout te herstellen, en we zullen het doen en uw naam eren!”

“Amen,” zei Matthias, wrijvend over zijn eeuwige Christos-hangertje. Hildur hoopte maar dat dat Thor niet nog bozer zou maken.

Het rommelen werd indringender. Een rotsblok kletterde naar beneden en miste de haastig opzij springende Eirik op een armlengte. Het leek erop dat Thor met niets minder genoegen zou nemen dan het verzwelgen van de drie ballingen door de aarde.

Hildurs uitgeputte hoop sloeg om in woede. Alsof Thor niet wist dat hen alles al was afgenomen! Ze hadden niets meer te geven dan hun oprechte spijt.

Achter Hildur prevelde Matthias een gebed naar de Christos. De Christos... Een oude herinnering dreef voor Hildurs geestesoog langs: de missionaris die hun huis bezocht. “Thor, ik ken je niet meer!” riep ze tegen het sissen van de stoom en de loeiende stormwind. “Ik zoek mijn heil wel bij de Christos!” Ze rukte het kruis uit de hand van de verblufte Matthias en drukte het in de uitgekerfde hamer in de Thorsteen. Het was niet helemaal dezelfde vorm, maar het kruis was kleiner en paste precies. Hildur voelde een weerstand, maar ze drukte door tot ze haar vingers brandde aan de steen. Was het haar verbeelding, of begonnen kruis en rots te gloeien? Thor tegen de Christos, een machtsstrijd tussen twee goden.

Eirik greep haar vest en trok haar naar achteren.

Met een luide krak! barstte de Thorsteen.

Kokend water reet de steen open, spoelde het kruis weg en spoot in een stomende waterval de vallei in. Hildur, Eirik en Matthias krabbelden tegen de helling op om de hete spetters te vermijden en staarden zwijgend naar het brullende water. Om de bedding heen begon de sneeuw te smelten. De lucht werd warm van de damp en de opstijgende hitte blies zelfs de vallende sneeuw weg, zodat het plotseling een warme zomerdag leek. Hildur voelde de trillingen in de grond afnemen nu het water een weg naar buiten had gevonden.

“Mijn Christos-kruis!” jammerde Matthias.

“Een gewijde Thorsteen,” prevelde Eirik.

Hildur snoof. “Het ziet ernaar uit dat we het voortaan zonder goden moeten stellen,” zei ze nuchter. “Gelukkig hebben we onszelf nog.”

“En een vallei met warm water,” sprak Eirik. “Nu Gunnar de stroom niet langer tegenhoudt, zal het voortaan wel lauw blijven. En dat dankzij jou, Lunde!”

“Vergeet je geheime wapen niet, Lundehund,” lachte Hildur. Toen zag ze de peinzende blik in de ogen van Matthias.

“Met Gunnar erbij hebben we al drie hoofden,” mompelde de Christen.

“Zou je terug willen?” vroeg Hildur. Haar pas gewonnen opluchting maakte plaats voor bezorgdheid. Matthias droeg zijn bijl nog steeds bij zich.

De Christen neeg het hoofd. Een treurig lachje speelde om zijn mondhoeken. “Ik denk niet dat ze me terug willen hebben,” sprak hij. “De missionaris is bij het bouwen van zijn kerk door de bliksem getroffen. Hij was op slag dood: mij hebben ze verbannen uit angst voor Thors wraak. Maar mijn Christos heeft zich voor mij opgeofferd,” vervolgde hij vroom. “Het zou ondankbaar en onverstandig zijn, zijn daad niet te eren. Misschien kunnen we ooit nog een andere balling een plezier doen met die hoofden.”

“Wie weet,” zei Hildur schouderophalend. “Komen jullie? Dan kunnen we de grot van de sino luchten nu het nog warm is.”

§

Auke Pols (1979) werkt als techniekfilosoof aan de Wageningen Universiteit, waar hij onderzoek doet naar maatschappelijk verantwoord innoveren en de relatie tussen wetenschap en maatschappij. In zijn vrije tijd schrijft hij korte verhalen: hij is gepubliceerd in Holland SF, Pure Fantasy, Wonderwaan en het Engelstalige Cyaegha. Met ‘De sino van Thordalur’ won hij in 2005 de Paul Harland Prijs. Het verhaal is eerder gepubliceerd in de bundel Zwarte Zielen 2 van uitgeverij Verschijnsel.

Circus van de sterren

Door Boukje Balder (winnaar 2011)

Vierde Regieassistente leunde zo ver als ze kon naar voren om de Commissarissen van

A ‘a ‘a aan te zien komen in de met bloemen versierde loge. De Commissaris, een buitenaardse grootheid die volgens de Eerste Persvoorlichter veel invloed had, zou besluiten of het circus verder binnen de A ‘a ‘a zou mogen optreden. De voorste Commissaris was een enorme bruine berg van een wezen, met tentakels die als pluimen van stoom van zijn gezicht afstonden – als het tenminste zijn gezicht was. Iets zwarts dat er uit zag als een gewaad golfde om hem heen, bewogen door een onzichtbare wind. Kleding? Symbiont? Een deel van zijn buitenste huidlaag? Het circusgezelschap kreeg zelden antwoord op dat soort vragen.

De tweede Commissaris was van hetzelfde ras, maar had een lila tint over zich en haar tentakels dropen slap langs haar lichaam. De Persvoorlichting dacht dat ze vrouwelijk was, maar had dit niet kunnen bevestigen.

De handen van Vierde Regieassistente jeukten om de grillage tentakels van de Eerste Commissaris te temmen en de kleur van zijn gewaad te veranderen – het zwart maakte hem bleek. Ze klemde de ongeduldige handen om haar knieën. Het was niet haar zaak om zulke hoge pieten te bekritiseren. Misschien dachten ze dat je je voor mensen niet perfect hoefde uit te dossen.

Vierde Regieassistente kromde haar ruggengraat totdat haar wang bijna de vloer raakte. Ze moest controleren of de eerste tenor de juiste kleur slobkousen droeg. Ze hield haar Touch met de juiste kleurtoon tegen het witte leer aan en fronste. Waar was Kostuums in vredesnaam mee bezig? De plaatjes waren duidelijk koeler.

“Hier wachten,” zei ze tegen Pavarotti. “Ik moet iets nakijken bij Derde Kleedster.”

De grote zanger bette het zweet van zijn hoge voorhoofd, dat door de dikke laag make-up heen parelde. “Haal nog wat zakdoeken voor me!” riep hij haar na.

Haar sandalen klikten terwijl ze zich door de galmende gangen van het circusschip spoedde. De zolen van klittenband waren weer losgegaan. Ze wou dat de Boltini niet zo gierig was met zwaartekracht, ze werden er allemaal langzamer van. En de losse zolen betekenden vast dat ze Eerste Regieassistente op een of andere manier had beledigd. Maar waarom? Ze was eeuwen onbelangrijker dan Eerste.

Ze boog naar Tweede Kleedster, maar dat verheven personage negeerde haar nederige groet. In de kleedkamer haalde ze de rijen en rijen identieke slobkousen te voorschijn. Ze waren allemaal perfect van kleur. Hoe in de naam van het Keizerrijk was dat ene ivoorkleurige paar tussen de rest terecht gekomen? Ze rende weer terug met een nieuw paar en wist ze net voordat hij op moest, om Luciano Pavarotti’s benen te krijgen.

Ze knielde achter de besandaalde voeten van Derde Regieassistente neer en keek naar de matinee. Luciano Pavarotti zong als een stervende kraanvogel, zijn stem kronkelend door liedjes die in deze tijd nog maar een vage herinnering waren. Ze wist niet precies waarom hij deze rol had gekregen. In haar ogen stalen de acrobaten en jongleurs die om hem heen cirkelden aan alle kanten de show.

Vervolgens werd het podium getransformeerd tot een ijsbaan. De Toneelknechten zwoegden en zweetten onder het draconische oog van Tweede Toneelknecht. Vierde Regieassistente bewonderde de handen van Zesde Toneelknecht, die breed en bruin waren en versmalden naar sterke polsen en nog sterkere onderarmen. Hij knipoogde naar haar. Ze sloot haar ogen om die knipoog voor eeuwig op te slaan. Ze waren voor elkaar bestemd. Hij hield van haar.

Nadat de ijsdansers in een vlaag van ijzige lucht langszwierden, zat Vierde Regieassistente twee scènewisselingen uit. De andere Regieassistentes liepen af en aan. Ze haastte zich om Popov de clown en Hans Klok VI te controleren, en zonk hijgend weer op haar knieën om naar haar favoriete nummer te kijken, het dodelijke duel uit Wo Hu Cang Long.

Toen de artiesten een buiging kwamen maken, vulde een ademloze stilte de grote zaal. De Commissaris zou nu zijn besluit over hun optreden mededelen. De Boltini stond op en opende zijn mond om iets te zeggen. De voorste Commissaris rees omhoog als een boze vulkaan en begon vuur te spuwen. Vierde Regieassistente hapte naar adem.

“Schande! Schaamt u zich niet? Is dit het beste dat de mensheid te bieden heeft? Is dit hoe u onze verwachtingen mishandelt? Door u als dwazen aan te stellen? Jammeren, rondspringen, onze onderste tentakels belachelijk maken? Boltini en wezens, ik gebied u onmiddellijk te vertrekken.”

De Eerste Commissaris zwiepte zijn door emotie verbleekte gewaden om zich heen en stormde weg in een walm van ammonia, de Tweede Commissaris meeslepend in zijn kielzog.

Vierde Regieassistente legde haar voorhoofd op de koude vloer en bad dat ze de schande zou overleven. De witte sokjes van Derde Regieassistente vulden haar gezichtsveld. Ze waren niet wit, ontdekte ze. De fijn gebreide, witte katoen was smoezelig door de afdruk van een zweterige voetzool en vijf keurig in grootte afnemende tenen. Ze beet op haar lip. Ze kon zich daar nu niet druk over maken. De onderkanten van haar eigen tabi zagen er vast net zo uit. De schande. De eeuwige schande.

In haar gedachten sloeg ze een waaier open die ze van de witte kousen had gemaakt, krullend als de bloembladen van een lelie. Schoonheid en perfectie kalmeerden haar altijd.

§

De kantine van het Circus trilde onder de woede van de Boltini. “Ik heb jullie gevraagd om de allerbeste show aller tijden te creëren, het hoogtepunt van menselijk kunnen, en wat heb ik gekregen? Derderangs provinciaals amusement. Wat denken jullie dat er nu met ons gaat gebeuren? We krijgen hier niet voor betaald, dat kan ik jullie wel vertellen.”

Vierde Regieassistente boog dieper over haar herstelwerk. Ze gluurde naar Eerste Regieassistente, en toen naar Eerste Kleedster. Die zagen net zo bleek en strak als ze er zelf uit moest zien. Ze dwong zich te concentreren op haar naaiwerk. Ze moest er gewoon op vertrouwen dat de bazen wisten wat ze deden. Anders zou het onverdraaglijk zijn om zo’n klein en onbelangrijk radertje te zijn in de machine. De Boltini ging er absoluut zeker een oplossing voor vinden en iedereen vertellen wat ze moesten doen.

“Ik eis vanaf nu extra inspanning van iedereen. Als we het Klaamath Cluster niet overdonderen, zijn onze reserves op. Dan hebben we niet eens genoeg energie om thuis te komen.”

Vierde Regieassistente ademde scherp in. Hij had het niet over het zwaard en de handdoek die hem thuis in plaats van ontbijt geserveerd zouden worden, zoals hij meestal deed als hij ze op hun tekortkomingen wees. Hij zou niet eens thuis kúnnen komen om die eervolle uitweg te nemen. En het gezelschap ook niet. Ze zouden hier in de lege ruimte doodgaan, zonder hun familie of thuisplaneet weer te zien.

“Persvoorlichting, jullie treft een groot deel van de schuld. Zoek uit waar het nieuwe publiek van houdt. Kostuum, wat deze aliens ook horen of zien of waarnemen, jullie gaan het effect in de kostuums kopiëren. Jullie doen gewoon niet goed genoeg je best. We hebben ze het neusje van onze zalm laten zien, maar misschien moeten we hun eigen terrein betreden. Als zij door middel van geur communiceren, moeten wij ze wolken van parfum toewuiven. Als ze communiceren door hun uitsteeksels te wapperen, wapperen wij terug.”

Het had een opzwepende toespraak moeten zijn, maar helaas herkende Vierde Regieassistente een heleboel zinsneden uit eerdere, ook niet erg succesvolle preken. Hoe kon het gezelschap nu iets nieuws bedenken als de Boltini het niet eens kon?

“Eerste tot en met Vierde rangen zullen wakker blijven tijdens de reis. We moeten alle zeilen bijzetten.”

Ze bleef achter terwijl de grote binnenruimte van het ruimteschip leegliep. Het gezelschap gebruikte het als kantine, gymzaal en atelier, soms allemaal tegelijk. Tijdens het begin van de tournee was het er vaak leeg, toen alle rangen om de beurt dienst hadden gehad. Nu was het nooit meer zo stil.

Budgetten waren haar verantwoordelijkheid niet, maar toch kon ze het niet nalaten zich zorgen te maken over al die extra zuurstof en al dat eten dat de Boltini aan het uitgeven was. Wat als het niet lukte? Wat als inzet en doorzettingsvermogen niet genoeg waren?

Mensen troepten achter haar samen en ze kon niet langer in de deuropening staan talmen. Zesde Toneelknecht was niet langsgekomen. Ze had afscheid van hem willen nemen omdat hij tijdens de reis in stasis zou gaan.

Ze gaf Vijfde Regieassistente een knuffel ten afscheid en haastte zich naar de kooi die ze met Derde moest delen. Ze kwam haar kamer binnen met haar gezicht afgewend, voor het geval Derde nog in de kamer was.

Zoals meestal, was Derde er niet in geslaagd de kamer op tijd te verlaten, hoewel dat toch de afspraak was. Vierde weigerde haar in het gezicht te kijken. Ze boog net niet diep genoeg toen Derde langs kwam schuifelen in een vlaag van deodorant en parfum.

“Dit meisje verontschuldigt zich voor haar aanwezigheid,” mompelde Derde, de woorden afraffelend.

“Dit meisje aanvaardt de excuses,” zei Vierde terug, op dezelfde toon als Derde.

Derde had wel de kooi opgemaakt. Vierde deed haar kimono’s uit en streek ze glad tegen de zuigende wand van haar kast. Ze vouwde haar tabi op en zette haar sandalen nog iets netter neer. Ze wilde zo lang mogelijk wachten om in bed te stappen. Er was nooit meer tijd om het beddengoed te luchten, en het energierantsoen was te laag om dagelijks te kunnen wassen. Maar ze kon nergens anders slapen, niet met het schip zo dichtbevolkt als nu.

Ze sloeg de dekens open en gleed er snel in, haar neus dichtgeknepen. Haar hoofd wist toch dat iemand anders hier net had geslapen, maar ze wilde dat haar lichaam het niet hoefde te merken. Ondanks dat ze haar neus dichtkneep, kon ze haar huid niet behoeden voor de achtergebleven warmte van het andere lichaam, of de vette strepen die een andere wang op het kussen had achtergelaten.

Ze ademde diep in, stilletjes, in een poging om zo snel in slaap te vallen, dat ze zich geen zorgen kon maken over de toekomst. Het nu was al erg genoeg. Nu roken haar lakens naar iemand anders, nu moest ze zich constant afwenden om andere mensen in de gangen voorbij te laten. Rij na rij na rij waaiers ontvouwden zich in haar geest, witte, crèmekleurige, duifkleurige, taupe en grijze, maar ze konden haar niet tot rust brengen. Eindelijk vond ze een oude herinnering aan een kersenbloesemfestival en werd rustig, terwijl roze bloemblaadjes geluidloos op haar tien jaar oude gezichtje neerdwarrelden.

§

Ze moest toegeven dat het werkte om zoveel mensen tegelijk wakker te houden. Drie hadden meer goede ideeën dan één of twee, en drie mensen om die ideeën uit te voeren, verkortte de tijd van bedenken tot uitproberen enorm. De circusnummers kwamen sneller tot wasdom dan ooit tevoren, ook al wisten ze nog steeds niet zeker wat de Klaamath wilden. Communicatie tussen verschillende soorten wezens was altijd een heikele zaak.

De laatste dag voor het openingsfeest arriveerde met een zachte gongslag.

Tijdens de generale repetitie plengde ze een paar tranen in haar enige echte zakdoek, knielend tussen de andere ondersteunende werkers. Ze gluurde tussen de zijden plooien door, met liefde door haar moeder en haar tantes geborduurd. Wat een kwaliteit, wat een emotionerende voorstelling. Voor mensen, wel te verstaan. Vrouwelijke mensen. Hadden de Klaamath geslachten, net als mensen? Konden ze huilen, begrepen ze wat een verhaal was? Het was niet haar taak zich hierover zorgen te maken, maar ze kon het niet helpen dat ze de kostbare zijde van de zakdoek kreukte, gladstreek en weer kreukte. Wat als het allemaal weer mis ging?

De piloten vertrouwden het schip toe aan het Klaamath geleidesysteem en werden van ring naar ring gestuurd, steeds dieper de zwaartekrachtput van hun zon in. De buitenaardse loodsen brachten exotische geuren mee en de vreemde ritmes van hun spraak en beweging. Misschien als ze die loodsen naar de Aarde zouden meenemen, ze dan meer succes zouden hebben dan zelf voorstellingen geven op verre planeten…

“Wat denk jij, Derde, vinden aliens mensen eigenlijk wel boeiend? Of zijn alleen mensen gefascineerd door dingen die anders zijn dan zij?” vroeg ze.

Derde schokschouderde. “Dit meisje begrijpt de vraag niet,” fluisterde ze over haar schouder.

Vierdes vingers vlogen over de toetsen van haar Touch toen de artiesten langsliepen voor een continuïteitscontrole. Sommige collega’s zeiden dat het bij de eerste voorstelling niet zo belangrijk was, maar Vierde was het daar niet mee eens. Door het bij de eerste voorstelling meteen goed te doen, zette je de standaard voor de volgende keren.

Zo. De laatste artieste van de eerste akte glipte weg om in de coulissen te wachten op haar entree. Vierde Regieassistente knielde met Derde en Tweede tussen de rekwisieten voor de volgende acte. Ze wilde dat Zesde Toneelknecht en veel van haar vrienden niet nog in opslag waren. Zwaartekracht en lucht waren te duur hier op de Klaamathplaneet om te verspillen aan mensen die niet werkten. Er was een ploegenwissel gepland na de eerste paar voorstellingen.

Vierde had dit keer een papieren zakdoek meegenomen om haar tranen op te vangen, maar hoewel de voorstelling gepolijster was dan de eerste keer, raakte hij haar minder. Ze keek hoe de andere meisjes gemakkelijke tranen, die hun make-up intact lieten, wegdepten en verwonderde zich. Konden emoties verveeld raken? Misschien. Of was het juist de volmaaktheid van de voorstelling, had je misschien ruwe randjes nodig voor maximale ontroering, omdat dat meer leek op het echte leven en echte emotie?

Ze wilde dat ze het buitenaardse publiek kon zien, maar met zoveel bemanning en ondersteunende staf uit stasis, was haar plekje niet zo goed als het op de planeet van de tentakels was geweest.

“Derde Regieassistente, kun jij iets zien?” fluisterende ze tegen de kimonorug van haar meerdere.

“Stil,” siste Derde terug. “Ze zien er heel aandachtig uit. Ze rammelen ergens mee, kalebassen of zo.”

Vierde wilde vragen of dat een goed of een slecht teken was, maar hoe kon Derde dat nou weten? Derde liep tien jaar op haar voor in leerling-ervaring, maar niets in kennis van de Klaamathcultuur.

Eerste Regieassistente klapte een paar minuten voor de scènewisseling in haar handen en ze stonden allemaal in één beweging op, als een vlucht wit en grijs gevlekte duiven, om hun plaatsen in de kleedkamers in te nemen.

De avond vloog voorbij in een razendsnelle afwisseling tussen verveeld wachten in de coulissen en intense kostuumcontrole. Gouden slippers dansten voorbij, een zwiep van rode rokken, witte tricots en nog meer rokken, rokken, rokken. Toen het laatste nummer wegstierf, was Vierde uitgeput. Ze knielde op trillende benen neer voor het grote applaus dat nu zou aanzwellen, hoewel er eerder niet geklapt werd. De Klaamath hadden vast niet eens handen. Zouden ze weer met hun kalebassen ratelen?

De stilte duurde eindeloos. Na een tijdje kwamen de artiesten het toneel afgelopen, met hun hoofden geheven en hun voetstappen afgemeten zolang ze zichtbaar waren uit de zaal. Zodra ze de veiligheid van de coulissen bereikten, zakten hun schouders in onder de afwijzing en hun gezichten toonden hun ware leeftijd. Er zou wel geen feest worden gegeven, concludeerde Vierde. En de Boltini liet de rest van de bemanning waarschijnlijk nog een dag in stasis.

“Vonden ze het mooi?” vroeg een van de Schoenverzorgers, Vierde kon niet zien welke rang, aan één van de goddelijke artiesten die langs sloften.

De artiest was vriendelijk genoeg, of te vermoeid, om haar te vermanen en antwoordde: “Wie zal het zeggen? De Boltini is in overleg met de tolken.”

En zo wachtten ze, gespannen en vermoeid, maar te vol angstige verwachting om te gaan slapen.

Vierde werd met een schok wakker door het geluid van zware voetstappen. De Boltini beende door de smalle ruimte achter de coulissen. Iemand deed het licht aan zodat ze wat konden zien. Het licht was te fel, want nu leek het gezicht van de Boltini extra bleek en de groeven in zijn voorhoofd dieper.

“Geliefd Circus van de sterren,” begon hij. “Ik heb lang overlegd met de tolken en de Eerste Persvoorlichter, en het lijkt erop dat we een goed begin hebben gemaakt. De Klaamath geven hun goedkeuring, hoewel de tolk niet precies kon inschatten hoe goed. We zijn op zoek naar nieuwe tolken, die meer verstand hebben van de subtiele nuances van kalebasgerammel, en ik ben hoopvol over de rest van de voorstellingen. We hebben in ieder geval genoeg krediet ontvangen voor lucht en zwaartekracht om ons een paar dagen vooruit te helpen.”

Het hart van Vierde Regieassistente sloeg een slag over. Vooruithelpen? De Boltini zei het niet hardop, maar het was duidelijk genoeg, tussen de regels door, dat ze geen reserves meer hadden. Als ze vanavond geen succes hadden geboekt, hoe bescheiden ook, zouden ze over een paar uur door verstikking of decompressie gestorven zijn. Wat een verschrikkelijke gedachte. Haar hart donderde zo hard in haar oren dat ze een paar zinnen van zijn toespraak miste.

“We zullen offers moeten brengen. We vragen alle ondersteunende teamleden om te allen tijde hun zuurstofbloem te dragen, omdat we de lucht zo zuinig mogelijk zullen mengen. Draag je klittenbandschoenen, zodat we ook op zwaartekracht kunnen besparen. Loop langzaam, controleer alles dubbel. We zullen ook ploegen wisselen, zodat we frisse mensen hebben die het langer zullen uithouden. We moeten onze middelen sparen zodat de artiesten hun werk kunnen doen. Wens hen en jezelf geluk. Derden en Vierden, jullie mogen je bij de stasiskamer melden om afgelost te worden.

De arm van Vierde Regieassistente schoot omhoog nog voor ze klaar was met het formuleren van haar gedachten. “Ik meld me aan als vrijwilliger om door te werken!”

De Boltini keek haar lang en ernstig aan. Ze had nog nooit zoveel aandacht gekregen. Het kostte al haar innerlijke zijde en staal om niet te verwelken onder zijn rondogige blik. Het gerucht ging dat hij gedeeltelijk gaijin was, en dat maakte het moeilijk om te raden wat hij bedoelde.

“Je hebt mijn toestemming.”

Ze sloot haar ogen en liet de kersenbloesem neerdwarrelen, ook al was het zonde om een volmaakte herinnering zo vaak te gebruiken. Ze zou Zesde Toneelknecht weerzien. Misschien zouden ze elkaar ontmoeten en wat tegen elkaar zeggen. Misschien zou hij haar hand aanraken.

§

Vierde Regieassistente wilde opschieten, maar haar klittenbandslippers en de schrale lucht maakten dat niet makkelijk. En haar belofte aan de Boltini maakte het onmogelijk. Dus liep ze langzaam en telde telkens tot vijf, voordat ze extra zuurstof inhaleerde door de maskerbloem die om haar nek hing. Deze route was een omweg, maar ze was Zesde Toneelknecht nog niet tegengekomen en ze kon niet langer op het lot wachten. Het lot deed er te lang over. In je gedachten waaiers uitvouwen werkte prima als je moe was en je moest concentreren, maar verliefdheid liet zich niet beteugelen door een paar waaiers. Liefde baande zich een weg door al je zorgvuldige plannen en liet een spoor van verfrommelde zakdoekjes na.

Ze kwam de laatste hoek om naar de grote hangar, waar de achterdoeken en rekwisieten werden bewaard die te groot waren om uit te printen, en stopte. Alle zuurstof verdween uit de lucht. Ze hapte naar adem als een vis op het droge en sloeg haar hand om haar keel, alsof dat zou helpen. Het kon niet waar zijn.

Die bengelende kuit, die kon niet van Zesde Toneelknecht zijn. Hoewel ze iedere pees en zwellende spier herkende, kon het hem toch niet zijn. Want bovenop de dijen die aan die strakke kuit vastzaten, zat Derde Maquilliste. Giechelend. In zijn oor. Het oor waarin Vierde Regieassistente haar liefste geheimpjes had willen fluisteren.

En het ergste van allemaal was dat hij hardop lachte. Ze had hem nog nooit horen lachen, en hoewel ze de lach onbehouwen vond, had zij hem willen veroorzaken, lomp of niet. Maar hoe kon hij! Hadden hun ogen elkaar niet ontmoet, iedere keer als ze opkeek? Hadden hun blikken elkaar dan niets beloofd?

Vierde Regieassistente wankelde terug. Zwarte stippen dansten voor haar ogen. Ze leunde tegen de muur, voorovergebogen als een oude vrouw, snikkend en naar adem snakkend. Eindelijk kwam ze op het idee om de bloem over haar neus te zetten en ze ademde diep in met een hik en een piep, om daarna de kostbare zuurstof in een luide kerm weer uit te persen.

De gangmuur flikkerde.

Haar hart maakte een sprongetje van schrik. Een statische ruis vulde de lucht. De muur flikkerde opnieuw.

Ze liet de bloem vallen en sloeg beide handen voor haar mond. Hoe onwelvoeglijk om zo te staan jammeren, en nog wel in het openbaar. Ze smoorde haar gesnik, hoewel haar middenrif nog op en neer ging en haar ogen zeer deden van tranen die eruit sprongen alsof ze niet snel genoeg bij haar vandaan konden komen. Hoe kon hij haar zo in de steek laten?

Er klonk nog meer ruis en de buitenste muur verdween.

Het schild moest nog werken, anders zouden haar ogen al uitpuilen door het gebrek aan druk en was ze al aan het sterven door ammoniavergiftiging, maar de illusie van solide muren was verdwenen. Een van de Boltini’s bezuinigingen, dacht ze. Het bruin met gele buitenaardse landschap, bevlekt met rottend violet, maakte haar misselijk en ze begon zich weg te draaien van het vreemde uitzicht.

De vlekken bewogen. Ze keken haar aan.

Het waren aliens, Klaamath, nam ze aan. Ze hadden haar betrapt op een gênant, hoogstpersoonlijk moment. Ze kon niet precies zeggen waarom dit zo beschamend was, maar het voelde gewoon zo. Alleen de glitter en glamour van hun perfect gepolijste uitvoeringen was voor de ogen van hun publiek bestemd, niet het privéverdriet van een onbetekenend lid van de ondersteunende staf.

Ze wilde wegrennen, maar de wezens bewogen eerst. Ze zag nu, dat de grootste van de twee omringd was door vijf kleintjes in de vorm van een vijfhoek. Ze hielden die formatie vast terwijl ze uit haar gezichtsveld tolden.

Ze zocht op haar Touch naar een filmpje van de voorstelling van gisteravond. Het publiek bestond uit enkelvoudige, grote Klaamath. Niemand had gerept over het feit dat de Klaamath jongen hadden, of misschien vrouwtjes of bedienden. Ze moest iemand hierover vertellen.

§

Maar ze had er nog geen tijd voor gevonden, in de drukte van de tweede voorstelling, toen ze een glimp opving van Tweede Persvoorlichter. Ze zag zijn rug van haar af bewegen, maar ze kon haar plichten nu niet verzaken. Er waren al genoeg opmerkingen gekomen over haar behuilde ogen. Als ze nu wegsloop, zou ze een aantekening krijgen in haar dossier. En ze had zichzelf beloofd nooit schande te brengen over haar moeders huis.

Ze aarzelde te lang, de Persvoorlichter verdween de hoek om en Derde Regieassistente tikte op haar hand om haar aandacht te trekken.

“We zijn hier om te werken, niet om te dagdromen,” zei ze.

Vierde Regieassistente boog het hoofd en plukte aan een zoom totdat hij precies zo viel als op de foto. Ze wilde dat zij al Derde Regieassistente was, tien jaar ouder en wijzer, en niet langer voorbestemd om op grondniveau te werken. Als je de hele tijd geknield zat, werd er ook niet vaak een praatje met je gemaakt.

De artiesten renden langs om hun plaatsen in de coulissen in te nemen.

Vierde Regieassistente kroop rond om gevallen spelden op te rapen met haar magneetje. De Boltini raakte al in paniek bij het idee alleen, dat er losse spelden in zijn ruimteschip rondzweefden. Een zee van gedempte stemmen schuimde om haar heen zonder dat ze echt luisterde. Toen een voor een iedereen stil viel, keek ze op. Al haar vrienden en collega’s zaten of stonden stokstijf. Waarom?

Ze werkte zich naar voren, nog steeds op haar knieën, en vond de oorzaak van het strakke staren in het krijtwitte gezicht van een van de hoofdrolspelers.

De man slikte. Het was Pavarotti. Eindelijk lukte het hem om te spreken. “De zaal is leeg,” zei hij. “Helemaal leeg.”

Niemand bewoog. Niemand zei iets. De artiest zakte zichtbaar verder in elkaar toen er geen reactie kwam.

Vierde Regieassistente zei als eerste iets. “We moeten de Boltini halen,” zei ze. Haar eerste poging eindigde in een verstikte kras en ze moest het nog een keer zeggen.

Een golf van opluchting sloeg door de groep. Ja. Natuurlijk. De Boltini zou weten wat er moest gebeuren.

De zanger wankelde weg, hopelijk op zoek naar de Boltini. Vierde Regieassistente wilde dolgraag weten wat er aan de hand was in de grote zaal. Om haar heen werd gefluisterd en bezorgd in het rond gekeken, maar niemand verroerde zich. Ze wilde niet de enige zijn. Ze haalde haar hand over haar Touch en zocht naar een directe opname van de zaal. Daar. Luciano Pavarotti had de waarheid gesproken. Op het podium hing een aantal artiesten doelloos rond of zat op een rekwisiet, maar de zaal – de stoelen waren weggeruimd omdat de Klaamath niet konden zitten – was leeg. Niet eens één iemand of buitenaards wezen of hoe ze ook over de Klaamath moest denken. Geen een.

Rampspoed had al een tijdje met het circus meegehinkt, terwijl ze van mager succes naar valse hoop rondzwalkten, maar nu was hen eindelijk een fatale klap toegediend. Hun lot was bezegeld.

Vierde Regieassistente stopte haar Touch in haar mouw en knipperde haar tranen weg. Ze zouden allemaal binnenkort dood zijn. Ze had het falen en de schande nog wel kunnen dragen als het maar thuis, op Aarde, was geweest, in de armen van haar moeder en tantes.

En misschien zou ze, als ze nu op Aarde was, wel het hoofd gebogen hebben voor het onvermijdelijke. In plaats daarvan ontvouwde zich opnieuw een waaier in haar geest. Niet één van zijde of ivoor of rijstpapier, maar een waaier van glinsterend staal die met een klap opensloeg en als je hem met voldoende kracht zou gooien, iemand kon onthoofden. Een Regieassistente ging niet zonder verzet ten onder. De eer van haar beroep vroeg om meer.

Ze stond zwijgend op, boog vluchtig in de algemene richting van de verlamde Eerste Regieassistente en liep weg.

Ze nam een route die ze nog nooit eerder had genomen. Op de drempel van een onbekende gang stond ze stil. Ze was hier niet geautoriseerd. Niemand lager dan Tweede Rang kwam hier ooit. Maar ze had geen tijd om het verzoek in iemands oor te fluisteren, vergezeld van een cadeautje, en te hopen dat het verzoek ver genoeg omhoog werd doorgegeven.

Ze balde haar vuisten en stapte over de hoge drempel van de luchtsluis. Er gebeurde niets.

Nu dat achter de rug was, kon ze zich niet meer herinneren waar ze zo bang voor was geweest. De Boltini had wel iets beters te doen dan Vierde rangen op hun donder te geven voor hun pekelzonden.

Deuren doemden op aan beide zijden van de gang. Het leek onbeleefd om openlijk naar de naamplaatjes te staren, dus ze gluurde ernaar uit haar ooghoeken, terwijl ze deed alsof ze op haar Touch keek. Daar. Derde Persvoorlichter. Zou ze hem eerst proberen of meteen doorgaan naar Tweede? Ze beet op haar lip terwijl ze een besluit probeerde te nemen. Het werd Tweede.

Ze knielde neer voor de deur van het kantoortje en boog tot haar hoofd de grond raakte. Er was geen zichtbare reactie van binnen, maar ze hoorde wel iemand ademen. Na een paar minuten wist ze zeker dat hij haar nooit toestemming ging geven om binnen te komen. De stalen waaier sprong open. Zo. Ze ging het anders aanpakken.

Ze stond op met een diepe buiging en stapte over de drempel het kantoortje binnen.

“Neemt u dit meisje haar vrijmoedigheid niet kwalijk, eerwaarde Persvoorlichter,” zei ze. “Maar ik heb u iets belangrijks te vertellen.”

Geen antwoord. Ze sloeg haar ogen op om te kijken wat er aan de hand was. Hij zat in elkaar gezakt en verfomfaaid achter zijn bureau. Geen wonder dat hij haar niet binnen wilde laten. Wat onprofessioneel om je zo te laten gaan.

Ze was nog bezig om haar zin te formuleren, toen hij tegen haar begon te praten.

“Het is gedaan met ons, hè? Het zat er al een tijdje aan te komen. Eigenlijk ben ik wel opgelucht.”

Vierde verstijfde. Opluchting? Hij had het al opgegeven?

Hij ging door. “We hebben gisteren een kleine gift gekregen, dus er is wel iemand die ons apprecieert, maar het is toch niet meer dan een paar uur extra zuurstof. Het was om 27:14:03:59. Wat denk jij dat er op dat moment gebeurde?”

Hij keek haar niet in de ogen, dus nam ze aan dat hij niet echt een antwoord verwachtte. Ze viste haar Touch uit haar kimonomouw en enterde het tijdstip in haar persoonlijke logboek. Ze was op dat moment in de gang net buiten Rekwisieten 14 geweest.

Dat was het moment dat de schilden uit waren gegaan en een groep Klaamath naar haar had gestaard. Hadden ze het gezelschap daarvoor betaald? Maar waarom dan?

De Persvoorlichter vestigde bloeddoorlopen ogen op haar gezicht.”Wie ben je eigenlijk? Wat kom je doen?”

Hij kon natuurlijk precies zien wie ze was aan de kleuren die ze droeg, en de knopen van haar rang op haar schouders, maar hij vroeg het toch.

“Vierde Regieassistente, eerwaarde Persvoorlichter.” Ze liet zijn rang weg, om te suggereren dat ze dacht dat die nog hoger was. Hij zag er best oud uit voor iemand van tweede rang.

“Dit meisje heeft iets te rapporteren. Op het moment waar u naar vraagt, gingen de schilden uit in gang 14 en dit meisje zag zes Klaamath naar het schip kijken. Naar dit onbetekenende meisje.”

Hij krabde door zijn wilde haar, zodat zijn knot nog verder los ging. “Wat?”

“Zes Klaamath, meneer. Vijf kleintjes die in een vijfhoek om de groten heen draaiden.”

Hij staarde haar aan terwijl hij met zijn vinger over zijn bovenlip wreef. Ze wachtte, omdat ze niet wist wat hij nu van haar verwachtte.

“Bedoel je daar iets mee? Zeg het dan!”

Ze aarzelde. Zag hij het zelf dan niet? “Misschien- misschien hebben we niet het goede publiek benaderd? Misschien zijn deze jonge Klaamath, of wat die kleintjes dan ook mogen zijn, meer geïnteresseerd in mensen dan de volwassenen. Kunnen we daar niet achter komen? Of publiciteit op hen richten? Meneer?”

Een seconde lang dacht ze dat ze iets in zijn ogen zag opflakkeren. Maar de vonk doofde, en hij wendde zich af. Uit een lade haalde hij een ruimtegewicht zwaard, plastic met een laagje staal eromheen van maar één molecuul dik.

“Dit is wat we gaan doen, meisje. Een eervolle dood. Alleen heeft de Boltini uitgevaardigd dat we eerst nog getuige moeten zijn van de dood van de lagere rangen.”

Ze gingen zelfmoord plegen? Nu al? Ze wist niet meteen wat ze daarvan moest vinden. Het was te groot om te bevatten.

“Hoe doen jullie vrouwen dat? Vergif, zeker?” vroeg de Persvoorlichter, zijn ogen gericht op het zwaard.

“Wij verhangen ons, meneer,” zei ze. En vluchtte het kantoor uit.

§

Niemand lette op haar gestruikel en rode ogen op de terugweg. Haar Touch begon te rinkelen met de ene doodmelding na de andere, voordat ze haar kooi had bereikt. Opgeslagen bemanning eerst, zesde en vijfderangen van de meer dienstbare beroepen. Wc-reinigers, schoonmakers. Ze wilde niet aan Zesde Toneelknecht denken, want hoewel hij niet bij de allereerste groep zat, kwam hij daar toch vlak achteraan. Maar hij had zijn keuze gemaakt, en zij was het niet geworden.

Ze had geprobeerd iets te veranderen. Nu moest ze het hoofd buigen voor eeuwenoude tradities en zich voorbereiden op een eervolle dood. Ze moest er goed uitzien, haar beurt zou niet lang op zich laten wachten. Die haak daar aan het plafond, waarvan ze zich altijd had afgevraagd waar die voor was. Nu wist ze het dus.

Ze legde haar beste kimono’s klaar op het onderste bed, schone sokjes, haar make-uptasje, haar ivoren kammen. Er was zelfs nog heet water over om te douchen. Misschien had ze moeten wachten op de meisjes van hogere rang, maar daar had ze geen zin in. Mocht ze niet eens één keertje egoïstisch zijn?

Ze douchte en kleedde zich langzaam aan. De Touch bleef zachtjes rinkelen op de achtergrond. Ze wilde niet weten hoeveel van haar vrienden al dood waren, ze wilde de pijn niet voelen. Het deed er niet meer toe. De muren hadden weer last van ruis, maar dat was ook niet meer belangrijk.

Of misschien toch – ze wilde wel al dood zijn voordat het schip explodeerde in de giftige atmosfeer. Ze keek rond, maar ze kon nergens aan aflezen hoe lang de schilden en de binnendruk nog stand zouden houden. De zwaartekracht was nog aan, omdat die al zo laag was gezet, net genoeg om niet met iedere beweging naar het plafond te zweven.

De muren ruisten en flikkerden. Blijkbaar was haar appartementje vlakbij de buitenkant van het schip. Achter de lagen van opeens doorzichtige veiligheidsvelden ontdekte ze twee vijfhoekige Klaamath. Ze waren makkelijker te zien als het je een keer eerder was gelukt. Ze waren wat blauwer dan de andere paarse vlekken van het vreemde landschap. De kleinere leden van de vijfhoeken cirkelden rustig om de grote exemplaren in het midden. De een met de klok mee, de andere tegen de klok in.

Kon het haar nog wel iets schelen? Nee, niet echt. Ze ging gewoon door met het kammen en opsteken van haar lange zwarte haar, en toen ze klaar was, poetste ze haar tanden en begon aan de eerste laag make-up. Tranen vermengden zich met de witte schmink, maar ze negeerde ze.

Vijf Klaamathsterren draaiden vlakbij haar in het rond. Ze keken naar een menselijk wezen dat zich op haar dood aan het voorbereiden was. Ach, ze hoefde zich helemaal niet mooi hoefde te maken, want behalve de Klaamath zou er niemand zijn om haar van het plafond los te maken en haar op te baren. Ze zou daar aan haar eigen zijden sjaal blijven hangen, alleen, totdat het schip zichzelf vernietigde.

Ze ging toch door. Ze schilderde haar wenkbrauwen bij, depte wat rood op haar witgemaakte lippen en deed haar wangen blozen met het roze van kersenbloesemblaadjes. Het vocht uit haar ogen trok er witte strepen in.

Er waren nu elf sterren, daarbuiten. Ze verstilde, het parfumstokje in haar hand. Ze ademde diep in. De lucht leek voller dan daarnet. Had de Persvoorlichter het niet gehad over binnenkomend krediet, net op het moment dat ze in de gang had staan huilen om Zesde Toneelknecht?

Ze depte het parfumstokje in de holte van haar keel, langzaam en zorgvuldig, terwijl ze er goed op lette dat haar gezicht naar de kleine menigte daarbuiten was gekeerd.

Er gebeurde niets.

Natuurlijk niet. Ze zou er zelf achter moeten komen of er meer krediet op de rekening van Circus was gestort. Ze weifelde, de Touch al in haar hand. Misschien moest ze dat eerst controleren? Nee, de zelfmoorden moesten nu stoppen, er was geen moment te verliezen. Ze wist gewoon zeker dat ze de sleutel had gevonden om het buitenaardse publiek tevreden te stellen.

Ze schoot in haar klittenbandschoenen en rende naar buiten. De snelste weg naar de binnenste hut was door verboden terrein, maar dit keer had ze geen last van haar schroom. Ze snelwandelde door lege gangen. De meeste mensen waren vast in hun hutten om hun laatste daad te plegen.

Ze zwaaide de hoek om en zag de open deur van het kantoor van de Boltini. Ze stoof naar binnen, molenwiekend omdat de klittenbandzolen haar te abrupt afremden.

De Boltini zat met gekruiste benen op de grond, terwijl hij zijn zwaard opwreef met een gele doek. Op schoot had hij hagelwitte handdoeken opgestapeld, om het rood van zometeen op te vangen, en zijn buik was bloot. Wat moest het erg zijn om je buik open te rijten, en niemand die achter je stond om de verlossende onthoofding uit te voeren.

“Boltini, meneer!” hijgde ze.

Hij keek geërgerd op. “Ga naar je hut, meisje. Je laat je superieuren wachten. Alle vierderangs hadden al dood moeten zijn.”

“Meneer, alstublieft meneer, kunt u onze rekening controleren? Volgens mij hebben we krediet binnengekregen.”

Hij ging door met poetsen. “Waarom zouden er in hemelsnaam nieuwe fondsen zijn? Kom, lieve kind, ik begrijp je tegenzin heus wel. Maar het moet gebeuren, en dan maar beter snel, voordat we geen lucht en zwaartekracht meer hebben.”

“We hadden er al doorheen moeten zijn! En toch ademen we nog,” zei ze terug. Ze had nooit gedacht dat ze zo brutaal zou durven zijn. “Het kost u maar een half minuutje om het even na te kijken. Dat is het toch wel waard?”

Hij zuchtte. “Ach, waarom ook niet. Ik ben als een vader voor jullie geweest, en net als een vader, willig ik de dwaasheden van mijn minste dochters in.”

Ze vertelde hem over wat er was gebeurd in de gang, en in haar kleedkamer. En dat hij nu hun rekening moest nakijken of er op exact die momenten krediet was binnengekomen.

De Boltini hield op met poetsen. “Zeg dat nog eens.”

Ze gehoorzaamde.

Hij legde zijn zwaard neer op het fluwelen kussen en pakte zijn Touch. Hij fronste en plukte aan zijn lip toen hij de rekening bekeek.

De Boltini was een hele tijd stil. Het gehijg van Vierde Regieassistente bedaarde, hoewel haar hart nog doorgaloppeerde van de spanning.

“Wil je beweren,” begon hij, met een gevaarlijke grom net onder de oppervlakte van zijn stem, “dat de Klaamath ons betaald hebben voor een paar glimpen van jou, terwijl je niet eens op het toneel staat?”

“Het gaat niet speciaal om dit meisje, meneer,” zei ze haastig. “Maar ik was beide keren erg verdrietig. Misschien is dat wat hen aantrok?”

“Wil je beweren dat ze willen betalen om ons te bekijken terwijl we lijden? Terwijl we heen en weer ijsberen in wanhoop, als dieren in een dierentuin!” Hij ging steeds harder praten, zodat de brul die eerst alleen had gedreigd, naar de oppervlakte kwam.

Vierde viel op de grond en maakte de allerdiepste buiging uit angst voor die donderende stem. Ze wist niet wat een dierentuin was, maar de emotie in zijn woorden had geen uitleg nodig. Ja, dat was precies wat ze dacht dat er aan de hand was. Ze knikte. Haar voorhoofd schraapte over de vloer. Het gezelschap werd niet gewaardeerd voor hun uitstraling en hun vaardigheiden, hun perfecte voorbereiding. Nee, ze werden gewaardeerd om een doodgewone mensenemotie.

Ze gluurde omhoog naar het gezicht van de Boltini. Was hij bereid om zichzelf te vernederen, om zo zichzelf en zijn mensen te redden?

Hij staarde met vertrokken gezicht naar zijn Touch. Toen legde hij het toestel weg en zijn hand ging weer naar het wachtende zwaard.

Ze sprak snel, voordat hij iets kon zeggen dat hij uit trots niet meer terug kon nemen. “Misschien moeten we onze eigen gevoelens opzij zetten, met het oog op de waarde die deze informatie voor de hele mensheid kan hebben. Niemand wist van de vijfhoekformatie van de Klaamath, niemand wist dat ze gefascineerd zijn door onze emoties, en dat ze hun kinderen langsbrengen? We zijn de Aarde dit nieuws schuldig. We kunnen onze persoonlijke problemen niet voor laten gaan.”

De Boltini’s hand zweefde nog even boven het zwaard. Toen pakte hij de Touch weer op en begon te typen.

De muren van het kantoor flikkerden en verdwenen. Het kantoor was omringd door lege gangen. Daarna, als een ui die van binnenuit werd gepeld, doofden alle muren van het schip in concentrische ringen van binnen naar buiten uit. De lucht was opeens vervuld van gesnik en gefluister en geruzie.

Ze kon het niet nalaten om te zoeken naar Zesde Toneelknecht, maar er waren teveel mensen die in de weg stonden of zaten. Overal gingen gezichten heen en weer in een poging om iets van de situatie te begrijpen.

Pijn. Er was genoeg te zien van die emotie.

Op de Touch van de Boltini bloeiden rode vensters open, hem wijzend op binnenkomend krediet. Zuurstof stroomde sissend de kamer binnen. Met een doffe klap ging de zwaartekracht harder aan.

Tegen de achtergrond van de gifkleuren van de vreemde wereld waarop ze stonden, en de duizenden violette stervormen van hun gastheren, zag ze de verstomde leden van het gezelschap. Onthuld in hun meest intieme momenten. Verdriet, schuld, wanhoop, bevroren in dat ene eerste moment. Indringender en gracieuzer dan een voorstelling ooit kon zijn.

§

Boukje Balder is een Nederlandse sff schrijver die voornamelijk publiceert in het Engels. Ze is de eerste en nog enige Nederlander die verhalen heeft staan in prestigieuze Engelstalige publicaties als Magazine of Science Fiction and Fantasy, Clarkesworld, Analog en Nature onder de naam Bo Balder.

Haar schrijfloopbaan startte in 2007, het jaar voordat ze de eerste keer de Paul Harland Prijs won. Daarna volgden hoge plaatsingen in andere wedstrijden in 2009, de jurering van de PHP, en opnieuw een overwinning in 2011. Verder publiceerde ze in Nederland in Edge Zero en Edge 1.0 en diverse bundels.

Haar grote voorbeelden zijn Ursula LeGuin, Tim Powers en Kate Elliot.

Lees meer op haar website.