Thriller Tiendaagse 2020

Dit is een uitgave van Hebban.nl in het kader van de Hebban Thriller Tiendaagse 2020.

Vijf korte verhalen zijn geschreven naar aanleiding van de Hebban Duizend Woorden Schrijfwedstrijd. De opdracht was: ‘Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Jij mag waar gaan maken dat het omgekeerde geldt. We dagen je uit in duizend woorden een onvergetelijk, beklemmend, angstaanjagend, spannend of afgrijselijk verhaal te schrijven.’ Als inspiratie voor de verhalen werden zes foto’s geleverd.

Jorrit de Klerk is winnaar van de wedstrijd, Izzy van der Horst, Marjolijn van de Gender, Jerrad Hoff en Debby Rijnbeek zijn de vier runners-up.

De columns en overige verhalen van Willem Asman, Eva Burgers, Nadine Barroso, Erik Betten, Yvonne Franssen, Corine Hartman, Lydia van Houten, Isa Maron, Era Richmen, Peter Römer, Ilse Ruijters, Samantha Stroombergen, Charles den Tex en Jeroen Windmeijer werden tijdens de Thriller Tiendaagse 2020 op Hebban.nl gepubliceerd.

Copyright 2020: Book Communities BV en Willem Asman, Eva Burgers, Nadine Barroso, Erik Betten, Yvonne Franssen, Marjolijn van de Gender, Corine Hartman, Jerrad Hoff, Izzy van der Horst, Lydia van Houten, Jorrit de Klerk, Isa Maron, Era Richmen, Debby Rijnbeek, Peter Römer, Ilse Ruijters, Samantha Stroombergen, Charles den Tex, Jeroen Windmeijer
www.hebban.nl

Twists & Plots

Isa Maron

Je bent als schrijver niet alleen, las ik laatst ergens. Er zit een creatieve stem in je, die je verhalen influistert. Ik dacht er even over na, en ja, ik herken het wel. Ik hoor ze regelmatig, die creatieve stemmen.

Om die stemmen een beetje in het gareel te houden, lees ik veel. Schrijven is lezen, dat weten we allemaal. Natuurlijk niet alleen thrillers, ik sla ook regelmatig een ander genre open. En regelmatig sla ik dat andere genre vroegtijdig weer dicht. Daarin heb ik een wetmatigheid ontdekt: hoe literairder, hoe sneller ik het dichtsla. Na een pagina of wat begin ik me namelijk af te vragen: waar gaat dit eigenlijk over?

Oké, voorbeeldje, het gaat over een man van middelbare leeftijd, een middelmatig universitair docent, die wekelijks naar een hoer gaat en een leerling misbruikt, en dat alles in de overtuiging dat de schoonheid van een vrouw niet van haar alleen is en dat ze de plicht heeft die te delen.

Hier vind ik meteen iets van natuurlijk. Wil ik wel lezen over zo’n zelfingenomen ouwe lul, vraag ik me af, maar dit is kennelijk grote literatuur dus ik hou stug vol. Goddank krijgt de hoofdpersoon op pagina 45 eindelijk ook zelf een probleem: hij wordt aangesproken op de verkrachting van de studente. Niet echt een verrassend plot, maar oké, er is nu tenminste een crisis. De hoofdpersoon kan aan de slag om zijn probleem op te lossen, wat de voortstuwende kracht in het verhaal zou moeten zijn. Op naar een hogere crisis, een verrassend plot, een twist!

Jammer, denk ik een paar bladzijden later. Niks voortstuwing, de hoofdpersoon doet weinig, ontslag volgt, hij vlucht naar de boerderij van zijn dochter. Daar gebeurt rond pagina 100 iets vreselijks, wat spannend zou kunnen zijn als het niet zo droog werd opgeschreven. Er is een overval, de man loopt brandwonden op, de dochter wordt verkracht.

Ha, denkt de thrillerauteur in mij, nu zal het verhaal wel echt losbarsten, de hoofdpersoon moet wel in actie komen. Maar er gebeurt niks. De dochter is depri, blijkt zwanger, schikt zich in haar rol als machteloos slachtoffer, pa gaat in een dierenkliniek helpen met het afmaken van honden en brengt de lijkjes naar een verbrandingsoven. O ja, hij neukt nog even met de vrouw van de dierenkliniek. En met een straatprostituee. Dat gaat zo een tijdje door. Citaatje Latijn. Citaatje Duits. De hoofdpersoon schrijft nog even een opera. Byron hier en Byron daar. Allemaal heel geleerd en intellectueel. Dan maakt hij ook de lievelingshond in de kliniek af en gooit die in de verbrandingsoven.

Klaar.

Afgelopen.

Wacht even, roepen al die creatieve stemmen in mij in koor: wtf, was dat het? Ik blader vertwijfeld door het boek. Sorry, zeg ik tegen mijn liefste creatieve stem, ik weet dat die vent een Nobelprijs heeft gewonnen, maar dat was het. Plotverdomme, gilt die stem vervolgens in mijn oor, wat een duf boek.

Isa Maron debuteerde in 2008 met Passiespel, dat werd verkozen tot Beste Nederlandse Vrouwenthriller. Later verschenen Verboden verleden, Schaduwkant, Vrij zwemmen en Spiegeling. In 2014-2016 verscheen het vierluik De Noordzeemoorden. De serie, die ook in Duitsland werd uitgegeven, bereikte meer dan 100.000 lezers en werd door 7.500 mensen beoordeeld met meer dan 4 sterren. Isa schrijft ook luisterseries voor Storytel, en easyread thrillers voor Loft (Ambo|Anthos).

1000 woorden

Jorrit de Klerk (winnaar)

Keukenprinsesje

‘Tot ziens, keukenprinsesje,’ zei hij, zoals elke ochtend, en daarna trok hij de deur achter zich dicht en stapte in zijn Model X, die zij overdreven vond, maar hij belangrijk, omdat hij nou eenmaal “carrière moest maken”.

‘Tot ziens, keukenprinsesje.’ Hij had haar nog een luchtkusje gezonden die ze onwillekeurig had doen landen op haar blozende linkerwang. Ondanks alles vond ze hem nog steeds appetijtelijk, zelfs met zijn veertig plus, omdat hij plichtsgetrouw drie keer in de week naar de sportschool ging.

‘Tot ziens, keukenprinsesje.’ De auberginekleurige Tesla verdween om de hoek van de straat, en Nathalie vroeg zich af of hij meteen naar háár huisje zou rijden. Naar Desray. Die slet. Zodat hij haar stiekem kon neuken terwijl zij hier het naïeve keukenprinsesje speelde.

Nou, niet dit keer. Ze liep naar het aanrecht en ging aan het werk.

Keukenprinsesje.

Na de ontdekking van zijn overspel zakte haar wereld in elkaar als een falende soufflé. Drie weken lang kon ze overdag niets anders dan janken, staand achter het kookeiland, terwijl ze door dikke tranen onscherp naar haar bakvormen, zware deegrollers en roestvaststalen messen staarde.

Ze stelde zich voor hoe ze hem zou confronteren, ging smeken Desray te vergeten, hem zou uitschelden, hoe ze zou gillen, zou bijten of haar nagels in zijn zonnebankbruine huid ging zetten om de reepjes vlees traag van zijn botten te strippen. Maar als hij ’s avonds met wederom vage excuses te laat thuiskwam, dan zette ze als een keurige huisvrouw braaf zijn eten klaar en had ze nog een stukje zelfgebakken appeltaart met slagroom na, en ze glimlachte alsof er niets aan de hand was en ’s nachts liet ze hem tussen haar benen komen, en ze haatte het dat ze genoot als hij haar befte alsof hij een Deense krakeling leeg likte.

En toen had ze die ene dag het fileermes onder het bed gelegd, en ze stelde zich voor hoe ze die zou pakken en in één keer langs zijn pik zou halen, zodat hij nooit meer iemand zou neuken. Niet Desray, niet haar.

Maar ze durfde het niet.

‘Tot ziens, keukenprinsesje.’

Nog niet.

Eens had de toekomst zo vol beloftes geleken. Zo gelukkig. Hij met de zaak, zij met haar lege kast die ze vol met kookboeken zou schrijven, maar de dromen uit verliefdheid kookten droog, en toen ze probeerden hun relatie een nieuwe impuls te geven met een zwangerschap, bleek dat onmogelijk. Zijn schuld, natuurlijk. Zaadloze zak. Toen kwam haar depressie en plots waren er elf jaar voorbij en kreeg ze geen letter meer op papier en scheen elke dag gevuld met stofzuigen, boodschappen en koken.

Tot de dag dat hij zo dom was om zijn onbekende, tweede telefoon te laten slingeren.

Desray.

Ze had hem gevolgd, naar het appartementje aan de Oosterparkweg, in wat hij normaliter een “vreselijke buurt” vond, en ze had vanaf de straat gezien hoe jong ze was, hoe strak, en hoe ze zonder BH de gordijnen dichttrok.

De keuken vulde zich met de geur van hartige taart en Nathalie begon het keukengerei schoon te poetsen. Daarna had ze de oude slijpsteen uit het bovenste kastje gepakt, en was net zo lang bezig geweest met de messen tot ze weer scherp waren en zij enkel haar vinger maar op het snijvlak hoefde te leggen om een rood streepje te laten verschijnen op haar huid. Ze zoog. Proefde bloed.

In hetzelfde keukenkastje had ze de mandoline gevonden, een apparaat dat ze haatte, omdat ze er ooit eens een keer bijna haar vingertopje mee had afgesneden. Nu stelde ze zich voor, hoe ze zijn hand erover zou halen en in flinterdunne plakjes handham zou veranderen.

Zou hij gillen?

Haar mondhoeken gingen omhoog.

Ze spreidde een theedoek uit op het granieten aanrechtblad, en legde de weer schone messen één voor één, keurig en precies, naast elkaar. Als een chirurg die ging opereren.

Een koksmes.

Het handige, puntige keukenmesje.

Bij het fileermes moest ze glimlachen en bij het hakmes glinsterden haar ogen mee met het kille staal.

Klaar om opnieuw te gebruiken.

Hij stuurde haar een appje dat hij op tijd thuis zou zijn. En dat hij zich verheugde op quality time. Dat ze iets spannends konden doen.

Zeker weten.

Nathalie pakte het koksmes van de theedoek, knoopte een extra knoopje van haar grijze mantel open, waaronder ze niets anders droeg dan de dieppaarse lingerie waar hij zo van hield. Ze hield het koksmes achter haar rug en bekeek zichzelf, weerspiegeld in de chromen koelkast. Voorbereidend. Ze hield haar hoofd scheef en beet sensueel op haar lip.

Om dertien over vier reed de Tesla knisperend het grindpad op. Hij stapte uit, zwaaide naar haar door het grote keukenraam. Toen hij binnenkwam wilde hij haar kussen, maar ze duwde hem weg.

‘Nee, schat, ik heb iets speciaals gemaakt.’

‘Het ruikt heerlijk,’ zei hij, ‘net zoals jij.’

Hij kwijlde bijna toen hij haar naakte, zachte dijen streelde.

‘Kom, eet,’ zei ze, en ze gaf hem een bord met hartige taart, naast een salade van verse tuinkers, extra vierge olijfolie en basilicum. ‘Zit.’

Hij gehoorzaamde gedwee.

‘Wat ben je vroeg.’

‘Mijn afspraak vanochtend ging niet door. Ik kon snel mijn dingen afmaken op de zaak.’ Hij knipoogde, nam een hap. Zijn wenkbrauwen schoten omhoog. ‘Oh, schat, dit is heerlijk. Wat is het?’

‘Heel speciaal,’ zei ze. ‘Voor jou, schat.’

Natuurlijk was hij op tijd vandaag.

Want Desray was vanochtend niet thuis geweest.

Nathalie was de vorige dag naar haar toegereden. Had geveinsd dat ze een bovenbuurvrouw was. En Nathalie had Desray’s keel doorgesneden en net zo lang in haar met paniek en doodsangst gevulde ogen gekeken tot er niets meer was.

En daarna was Nathalie begonnen. Met snijden. En zagen. En hakken in dat jonge, strakke vlees.

‘Het is echt heerlijk,’ zei hij, terwijl hij smakkend de hartige taart met in oestersaus gemarineerde en gebakken stukjes Desray naar binnen werkte. ‘Je bent een écht keukenprinsesje.’

‘Ja,’ zei ze, zich verheugend op de mandoline. Of misschien toch eerst het fileermes? ‘Dat ben ik zeker.’

.

Jorrit de Klerk woont in Fryslân met zijn vrouw en twee zoons. Al sinds zijn jeugd is hij een groot liefhebber van spannende verhalen. De laatste jaren schreef hij een verscheidenheid aan korte verhalen die zijn gepubliceerd in verhalenbundels en tijdschriften. In 2019 verscheen zijn romandebuut Revolte.

Twists & Plots

Eva Burgers

Als jong meisje schreef ik over alles wat indruk op me had gemaakt een verhaaltje. Als het niet spannend of verrassend genoeg was, verzon ik er gewoon wat bij. De processen-verbaal spannender maken, dat kon ik in mijn jaren bij de politie als rechercheur natuurlijk niet doen. Dus liet ik mijn fantasie de vrije loop in de avonduren als ik aan een boek werkte.

Ik was een kind dat graag buiten speelde, want daar gebeurde het. Als ik iemand door ‘mijn’ straat zag lopen die er niet thuishoorde, dan snelde ik erop af en volgde deze mysterieuze indringer. Eigenlijk had ik toen al kunnen weten dat ik óf spannende fictieverhalen moest gaan schrijven óf een baan bij de politie moest zoeken. Het is me allebei gelukt.

Nog altijd zijn plot twists belangrijk in mijn boeken. Een goede twist zorgt ervoor dat een verhaal niet voorspelbaar is. Dat dit niet altijd te bedenken is voor je aan een verhaal begint, merkte ik bij mijn laatst verschenen misdaadroman Stil. Drie weken voor de deadline bouwde ik een plot twist in, waardoor ik het verhaal gedeeltelijk moest herschrijven. Een immense klus, maar het boek is er zonder meer krachtiger door geworden.

Ik ben een schrijver die gestructureerd werkt. Ik maak een hoofdstukindeling en zorg dat het plot duidelijk is, voor ik überhaupt begin. Tijdens het schrijven van mijn eerste boeken had ik die structuur hard nodig om de juiste lijn te volgen, maar na een aantal boeken merkte ik dat de starheid van die structuur me in de weg zat. Ruimte voor andere, misschien wel betere plot twists, was er door deze werkwijze niet meer.

Misschien dat je als schrijver na een aantal boeken leert vertrouwen op je creatief vermogen en dat daardoor een interessante plot twist zich tijdens het schrijven openbaart. Ik vind het in ieder geval een interessante ontwikkeling. Waar ik nu vooral mee bezig ben tijdens het schrijven, is de balans vinden tussen gestructureerd werken, maar die lijn ook soms even loslaten. Zo nu en dan improviseren blijft belangrijk om het creatieve brein optimaal te laten functioneren.

'The best stories are the ones with the unexpected plot twist that no one would have guessed, even the writer.' - Shannon L. Alder

Eva Burgers (1969) was vijftien jaar lang rechercheur op de afdeling zware criminaliteit. Eerder werkte ze als journalist bij verschillende kranten en was ze redactiemedewerker bij een uitgeverij. Ze begon haar carrière als auteur in 2011 met de 'Spotlight'-trilogie voor jongeren, en in 2014 verscheen haar eerste jeugdthriller, Stille getuige. Na een aantal succesvolle boeken besloot ze ook voor volwassenen te gaan schrijven. Stil verscheen in november 2019. Ze werkt hard door, want in april 2020 wordt haar tweede thriller voor volwassenen verwacht, Alias. Het laatste uur.

1000 woorden

Debby Rijnbeek (runner-up)

Oog om oog

Het eerste wat hij opmerkt zijn de kettingen waarmee zijn armen vastgebonden zijn aan de stoel waar hij op zit. Knallende koppijn, dat ook. Versuft kijkt hij om zich heen. Grijze muren, geen ramen. Een metalen deur, een betonnen vloer. Een kaal peertje aan het plafond. Waar is hij? Hoe is hij hier terechtgekomen? Hij rukt aan de kettingen, het ijzer pijnigt zijn polsen. Het lawaai van metaal op metaal klettert door zijn katerige brein.

‘Help!’ Zijn schreeuw weerkaatst tegen de muren. Nogmaals kijkt hij om zich heen, zoekend naar houvast, naar een mogelijkheid om zich hieruit te redden. Er is niets, een compleet lege cel. Hij hoort zichzelf hijgen en voelt het angstzweet vanuit zijn oksels langs zijn zij lopen. Oké, rustig worden. Ademhalen. Hij zuigt de lucht diep zijn longen in, houdt zijn adem even vast en blaast dan lang uit. Hij moet zichzelf kalmeren, zodat hij weer helder kan denken. Wat is er gebeurd?

Het laatste wat hij zich herinnert is dat hij in een café was en een biertje dronk aan de bar. Alleen. Hij had geen zin gehad om naar huis te gaan, naar zijn vrouw die alleen maar kon zeiken over wat hij allemaal verkeerd deed. Het was een intensieve werkdag geweest, hij had een complexe operatie uitgevoerd die meer dan acht uur had geduurd, maar succesvol verlopen was. Toen hij rond zevenen eindelijk de deuren van het ziekenhuis uitliep, snakte hij naar wat ontspanning. Het werd al donker en het miezerde. Schijtweer. Hij wilde dat het weer lente werd. Kop in de zon, daar was hij aan toe. Hij fietste naar het café. Het was niet druk en hij ging op zijn vaste kruk zitten. De barman had al een biertje voor hem getapt, dat hij in drie grote slokken naar binnen goot. Meteen bestelde hij er nog eentje. Hij had een praatje gemaakt met de barman, niets bijzonders. Hoe lang had hij daar gezeten? Een uur, anderhalf? Ineens besefte hij dat er later een bekende was geweest, iemand uit het ziekenhuis. Een man, de vader van een jongetje dat hij een paar maanden geleden had geopereerd. Hij wist het niet meer zo goed. De man stelde zich voor. Jaap, of zoiets. Jaap kwam bij hem aan de bar zitten. Hij had geen zin in gezelschap, maar Jaap gaf hem nog een biertje. Vanaf dan weet hij niets meer. Hoe was hij hier terechtgekomen?

Opeens hoort hij een sleutel in het slot. Met ingehouden adem wacht hij tot de deur opengaat. Een forse man loopt de ruimte binnen en sluit de deur achter zich. Als de man in het licht gaat staan, ziet hij dat het Jaap is.

‘Jaap!’ roept hij. ‘Wat is dit, man? Wat wil je van me?’

Jaap blijft onbewogen staan en kijkt hem met een doffe blik aan. Hij heeft een tas over zijn schouder hangen. Een zwarte rugzak.

‘Jaap, waarom ben ik hier? Wat ben je van plan?’

Jaap zucht en schudt zijn hoofd. Hij zet de rugzak op de grond en haalt er een flesje water en een zwarte handdoek uit.

‘Water, geef me alsjeblieft wat water. Ik ga kapot van de dorst, man.’ Hij kijkt Jaap smekend aan.

‘Ja, je krijgt zo.’ De zware stem spreekt zacht en langzaam, vermoeid bijna. Hij legt nog wat andere voorwerpen op de grond, maar het is moeilijk te zien wat het zijn. ‘Leg me nu maar eens uit hoe dat precies gaat, zo’n enucleatie.’

De lucht om hem heen lijkt te bevriezen. Bedoelt Jaap serieus wat hij zegt?

‘Een enucleatie? Hoezo?’ Maar op het moment dat hij de vraag stelt, komt ineens de herinnering naar boven. Rick was vier en lag een paar maanden geleden bij hem op de operatietafel. Diagnose retinoblastoom, oftewel: netvlieskanker. Het oog moest eruit om hem in leven te houden.

‘Hij is vier, Peter! Víer jaar en je hebt zijn leven verwoest! De hoop op een acceptabele toekomst heb jíj kapot gemaakt. Met je gezuip. Nee, dat hadden je collega’s natuurlijk niet door, dat je nog herstellende was van je kater toen je mijn kind moest opereren. Ik weet dat je bijna elke avond in de kroeg zit, Peter. Sinds die fatale dag houd ik je in de gaten. Zie ik je slingerend op je fiets naar huis rijden, nadat je je weer volgegoten hebt. Godverdomme!’ Jaap staat trillend voor hem, zijn vuisten gebald naast zijn lichaam. Van zijn kalmte is niets meer over. Hij raapt nijdig een rol ducttape op van de grond en loopt op hem af.

‘Doe het niet, Jaap. Laat me gaan. Het was een medische fout, ik vind het vreselijk, dat weet je toch?’ Met smekende ogen kijkt hij Jaap aan. ‘Alsjeblieft, wat je ook van plan bent, het maakt het niet ongedaan.’

‘Daar gaat het niet om.’ Met een raspend geluid trekt Jaap de tape los en duwt ruw zijn hoofd achterover, tegen de hoge leuning van de stoel. Met een paar snelle bewegingen van Jaaps armen zit zijn hoofd muurvast en kan hij geen kant meer op. Hij slaat uit alle macht met zijn armen, maar Jaap is snel en doelgericht met de ducttape, draait die met een paar bewegingen om hem heen, waardoor hij opeens voelt dat zijn armen muurvast tegen zijn lijf aan zitten. Zijn benen worden vastgetapet aan de stoelpoten en dan beseft hij dat hij echt geen kant meer op kan.

‘Je hoefde alleen maar zijn rechteroog eruit te halen. Zijn réchteroog!’ Jaap pakt de ooglidspreider en ondanks dat hij probeert zijn oog stijf dicht te houden, voelt hij hoe Jaap met brute kracht zijn oog opent en de spreider erin zet. Een tweede spreider zet hij in zijn andere oog. Hij hoort Jaap ademen, zwaar en langzaam. Ineens ziet hij een scalpel in zijn gezichtsveld komen. Hij hoort zijn eigen geschreeuw, alsof het van heel ver komt. Dan trekt een helse pijn door zijn oog zijn hersenen in. Hij ziet lichtflitsen, vuurwerk en dan wordt alles zwart. En blijft het zwart. Voor altijd.

Debby Rijnbeek wordt gedreven door de vraag waarom mensen doen wat ze doen. Ze vertelt: ‘Dit uit zich in mijn werk in de gezondheidszorg, waar ik graag mensen help om ze inzicht te geven in hoe ze zich beter kunnen voelen. De ervaringen die ik in mijn dagelijks leven opdoe, gebruik ik vaak als basis voor mijn fictieve verhalen en dan geef ik mijn duistere zijde de ruimte om er iets angstaanjagends van te maken. Opeens ben ik dan helemaal niet meer zo aardig en sociaal ... Ik heb me de laatste jaren steeds meer toegelegd op het schrijven en diverse schrijfcursussen en -workshops gevolgd. Er verscheen al eens een verhaal in een bundel en dat smaakt naar meer.’

Twists & Plots

Willem Asman

Eind vorig jaar gaf een lezer mij een Scandinavische thriller cadeau. Na zeshonderd pagina’s wind, regen en gruwelijke moordpartijen bleek de meest onwaarschijnlijke de dader. Het was, aldus de cadeaugever, echt iets voor mij.

Het zal u vast ook wel eens zijn overkomen, een cadeau krijgen met een boodschap die tot enig nadenken stemt. Sinds ik de Gouden Strop won, krijg ik ze vaker dan voorheen – vraag me niet wat het een met het ander te maken heeft.

Recent kreeg ik een boek dat Dan Brown op het omslag als ‘My kind of thriller’ aanprijst. En inderdaad, daar rennen Illuminati, vrijmetselaars en kamerlenghi. Alweer. Op weg naar werelddominantie. Door de catacomben van het Vaticaan. Puzzelend op obscure bijbelverwijzingen.

Deze cadeaugever moest tijdens het lezen de hele tijd aan mij denken.

En misschien bedankte ik haar iets te uitbundig, want ze zei er meteen bij dat ze het bonnetje nog had, mocht ik het willen ruilen.

Nou nee.

Ruilen, daar doe ik niet aan.

Om te beginnen omdat ik alle reacties van lezers koester, of ze nu positief zijn of negatief. Maar bovendien omdat deze boekencadeaus wat mij betreft feedback van de buitencategorie zijn. Wij schrijvers zijn net mensen soms; we ontwikkelen onze voorkeuren, lezen wat we fijn vinden om te lezen, schrijven wat we fijn vinden om te schrijven. Beide bovengenoemde titels zou ik in de winkel zelf echt niet oppakken (zo’n aanbeveling van Dan Brown alleen al, o gruwel). Maar hetzelfde boek ineens in je handen als cadeau-met- boodschap is als een spiegel, waarin de schrijver niet alleen zichzelf ziet, maar vooral ook zijn dooie hoek.

Vele jaren geleden kreeg ik ook zo’n cadeau, Sail van James Patterson. Voor wie het niet kent: een familiezeiltochtje. Iemand valt overboord, iemand springt hem na, beiden redden het op het nippertje. De boot vaart op een rots. Een storm steekt op. Grote golven, gevolgd door nog grotere golven. De radio blijkt gesaboteerd. De mast breekt af. De boot explodeert met aan boord de enige die enigszins wist wat hij deed, de rest van de familie spoelt aan op een onbewoond eiland. Nauwelijks liggen ze naar adem happend op het strand of ze worden aangevallen door een joekel van een slang.

We zijn nu op ongeveer een derde van het boek. Pfff.

Sail bevat honderd korte hoofdstukken, honderd twists. Het plot is zo plat als een dubbeltje, de karakters zijn dito.

Het is schrikken, rennen of verstoppen, vlug! Nee, te laat, toch rennen! Ik overdrijf, maar niet heel veel.

Raymond Chandler adviseerde de cliffhanger als medicijn voor de schrijver die het even kwijt is: ‘Have someone come into the room, pull out a gun and shoot somebody’. Sail is honderd mannen met getrokken pistolen achter elkaar. De onbeschaamdheid van Patterson deed me huiveren. Het schokeffect als enige doel, bah. Destijds vond ik Sail misschien wel het slechtste boek aller tijden. Patterson moest zich schamen.

Maar jaren later, toen ik met Enter mijn eerste voorzichtige schreden zette in het Rebound-universum, pakte ik Sail er nog eens bij. Om te zien hoe het niet moet. Ik weet zeker dat het boek me (ook al wist ik het zelf destijds nog niet) heeft gestimuleerd om te zien hoe ík het dan zou aanpakken – want er is natuurlijk niets mis met cliffhangers, maar dan wel graag als ondersteuning van een geloofwaardig plot en met karakters die je in je armen sluit.

Dus als je een schrijver werkelijk een plezier wilt doen? Geef hem (m/v) dan een cadeau waarvan je zeker weet dat het niets voor hem is. En lieg vooral ook dat je, helaas, het bonnetje kwijt bent.

Willem Asman (1959) studeerde af aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Amsterdam. Eerder verschenen de thrillers De Cassandra-paradox, Brittanica, Wondermans eindspel en Koninginnedag. Willem Asman werd genomineerd voor zowel de Diamanten Kogel als de Gouden Strop. In 2018 won hij De Gouden Strop voor Enter, het eerste deel van de 'Rebound'-trilogie. Halverwege 2020 zal het langverwachte vervolg verschijnen, Return, bij Gloude Publishing. Van 2008 tot 2012 was Willem Asman voorzitter van het GNM, het Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs en de Stichting Gouden Strop.

1000 woorden

Nadine Barroso

Tijd om uit te klokken

Leah keek op van haar computerscherm. Pas nu viel het haar op dat het buiten donker was. Ze wist wel dat ze de laatste was die nog aan het werk was maar dat het al zo laat was, had ze niet doorgehad. Ach ja, een promotie krijg je ook niet zomaar, dacht ze schouderophalend. Ze stond op en liep door de verlaten gang naar het toilet. Wat was het verschrikkelijk stil in het lege kantoor. Een beetje griezelig zelfs. Er liep een rilling over haar rug. Ze had nu ook gewoon thuis kunnen zitten met een bord pasta voor haar neus en Netflix aan. Waarom moest ze toch ook altijd zo’n streber zijn? Om goed te presteren maakte ze al zoveel overuren. Gelukkig was dat de grote baas ook niet ontgaan en had hij haar vandaag volledig onverwacht een promotie binnen het team gegeven inclusief een vette salarisverhoging. In de felverlichte toiletruimte reikte ze in gedachten naar de klink van het eerste toilethokje. Het zat op slot.

'Hé, nog zo’n late werker,' zei ze impulsief, maar direct realiseerde ze zich dat ze de aanwezigheid van een collega op het kleine kantoor echt wel opgemerkt zou hebben. Er kwam geen antwoord uit het hokje. 'Hallo?' zei Leah met overslaande stem. Geen enkel geluid. Leah liep een stukje naar achteren om de schoenen van de toiletbezoeker te bekijken maar iets afwijkends op de grote spiegel schuin achter haar trok haar aandacht. Met een rode marker stond er iets opgeschreven:

Je gaat eraan

Haar hart schoot in haar keel en instinctief haastte ze zich de toiletruimte uit. Ze wilde zo snel mogelijk weg maar daarvoor had ze wel haar autosleutels nodig. Zonder zou ze namelijk niet ver komen op het industrieterrein waar het kantoor zich bevond. In de gezamenlijke werkkamer greep ze haar tas. Toen daarna de printer plotseling begon te sputteren, stroomde de paniek als een hete golf door haar lichaam. Ze wilde haar plan om naar de uitgang te gaan voortzetten, maar de papieren kwamen in razend tempo uit het apparaat en een van de pagina’s viel voor haar voeten neer. Er stond iets op in grote letters.

Tijd om uit te klokken

Het is te laat, las ze op het tweede blad waar haar oog op viel. Het zweet brak haar uit en zo snel als ze kon rende ze naar de lift. Nog voor ze op de knop kon drukken, zag ze de post-it op de schuifdeuren waarop stond:

Weet je dat wel zeker?

Binnen een paar seconden moest ze bedenken wat de juiste weg was. Was het briefje een valstrik? Maar als hij wist dat ze nu de lift in stapte, zat ze sowieso in de val; de lift ging namelijk maar naar één kant open. In een klap gingen alle lichten uit en was het aardedonker om haar heen. Met een kreet van schrik draaide ze zich om en rende naar de nooddeur die ze openduwde naar de brandtrap. Daar brandde gelukkig wel een zacht licht waardoor ze kon zien waar ze liep. Ze hoopte dat de trap helemaal beneden naar een nooduitgang zou leiden, of op zijn minst naar het magazijn waarna ze via de laaddeuren de straat zou kunnen bereiken. Hoorde ze daar een deur opengaan? Haar adem stokte. Voetstappen? Waren dat voetstappen achter haar op de trap of het geluid van haar hart dat razendsnel klopte in haar hals? Ze denderde zo snel de trap af dat ze verwachtte dat haar benen het elk moment konden begeven. Toen ze eindelijk de onderste trede en de begane grond bereikte, voelde het alsof haar longen op klappen stonden. Er was maar één deur en daar zette ze direct haar volle gewicht tegenaan. De zware deur die naar het magazijn leidde klemde echter, waardoor ze even dacht dat hij op slot zat. Als dat zo was… zat ze als een rat in de val. Dat moet hij geweten hebben.

'Nee, nee. Nee!' Met een brul van frustratie en al haar kracht beukte ze tegen de deur. Onverwachts tuimelde ze het felverlichte magazijn in.

'Leah!? Wat doe jij hier? Ik was met de inventaris bezig en ik hoor me toch een kabaal bij de brandtrap.'

Leah keek in het verbaasde gezicht van haar afdelingschef Yvonne. Opluchting vermengde zich met haar paniek. 'Was je nog aan het werk?' Yvonne stak haar hand uit en hielp haar overeind terwijl ze haar onderzoekend bekeek. 'Kind, je zweet helemaal. En je trilt!'

'Er… is… hier… iemand.' Buiten adem wees Leah achter zich naar het trappengat. 'We … moeten… weg!' hijgde ze. Yvonne keek haar bezorgd aan. 'Haalt iemand een grap met je uit?' Ze schudde bedenkelijk haar hoofd. 'Je bent helemaal in de war. Laat me je gauw thuis brengen.'

'Maar… maar… politie… bellen…' Leah kwam niet uit haar woorden maar ze was al lang blij dat Yvonne er was en haar in ieder geval naar de uitgang leidde.

'Het is trouwens goed dat ik je tref. Gefeliciteerd met je promotie! En die salarisverhoging natuurlijk,' ratelde Yvonne – blijkbaar had ze geen flauw benul van de doodsangst die Leah zojuist had uitgestaan – 'De baas heeft het niet eens met mij overlegd. Hoe vind je dat? Nou ja, hij was ook niet onverdeeld tevreden over mijn afdeling. Over jou wel natuurlijk, haha, altijd maar overwerken.' Ze snoof. 'We hebben te veel geld uitgegeven dit kwartaal. Naar het schijnt.'

De adrenaline gierde door Leahs aderen. Ze hoorde maar half wat Yvonne zei. Ze wilde alleen maar weg, naar buiten. Ze vroeg zich af waarom de laaddeuren nog niet open gingen en draaide zich ongeduldig om naar Yvonne die voor de knop stond met haar rechterhand achter haar rug. 'Gelukkig heb ik een heel effectieve manier bedacht om in de kosten te snijden.' Leah schrok; de uitdrukking op het gezicht van Yvonne was emotieloos, haar ogen angstaanjagend. Yvonne haalde tevoorschijn wat ze achter haar rug had verstopt. De kille magazijnverlichting weerkaatste in het smetteloze lemmet. 'Tijd om uit te klokken, strebertje.'

Nadine Barroso vond na haar debuutroman Ego haar eerste liefde in spannende boeken terug en schreef de psychologische thriller Ken mij niet. Ze heeft een achtergrond in literatuur en het onderwijs maar geniet nu voornamelijk van de jonge jaren van haar drie zoons. Daarnaast werkt ze met veel plezier aan haar derde boek, wederom een psychologische thriller.

Twists & Plots

Erik Betten

Elk boek begint met een belofte. De schrijver belooft de lezer niet alleen iets nieuws en eigens, maar ook iets vertrouwds. Dat begint al bij de vormgeving. Wordt het zware literaire kost, vlotte actie, romantiek? De lezer ziet het onmiddellijk, door de codetaal van een silhouet boven aan een betonnen trap, een frivool bloemmotief of een sobere belettering met hooguit wat semi-abstracte bergen op de achtergrond.

En die belofte wordt verder ingevuld met de eerste bladzijde. Als schrijver probeer je immers gelijk de toon te zetten. In welke wereld stapt de lezer binnen? Is het de onze, of gelden hier heel andere natuurwetten? Over wie gaat het? Waar en wanneer speelt het zich af? Wordt dit een boek om in een avond doorheen te racen, of is een hoofdstuk per dag al heel wat? En valt er wat te lachen?

De geoefende lezers van Hebban hebben aan zo’n eerste pagina meer dan genoeg om in te schatten op welke plank in hun uitgebreide mentale boekenkast dit werk thuishoort. Omdat ze weten: die eerste pagina is een belofte voor de rest. Halverwege Grand Hotel Europa kunnen er niet ineens zombies opduiken, tenslotte. En Harry Potter kan ook niet midden in zijn schooljaar een inzinking krijgen en de rest van het boek gaan filosoferen over zijn verloren jeugd.

Soms luistert het doen van zo’n belofte best nauw. Als je een bovennatuurlijke thriller wilt schrijven waarbij je personage pas op pagina 60 overtuigd raakt dat er iets griezeligs aan de hand is, moet je toch al vanaf het begin een sfeer neerzetten die naar die plotwending vooruitwijst. Al is bij dit genre de vormgeving van de omslag soms al hint genoeg. Niet weten wat er komt, maar wel weten dát het komt, dat is iets wat ik als lezer in elk geval graag ervaar. De beste boeken houden het juiste midden tussen verrassing en de vervulling van verwachtingen, en boeien tot het einde.

Mag je als schrijver die belofte dan nooit verbreken? Alles mag, maar volgens mij kunnen alleen de sterkste schrijvers dat risico nemen. De laatste die me op die manier onderuithaalde, was Robert Harris. Zijn nieuwste boek – De tweede slaap – belooft je een verhaal in een vertrouwd genre. Alles wat hij je in het begin voorschotelt, past in de conventies van de historische roman. Maar dan…

Het is de ultieme plottwist. Hij mag eigenlijk niet, en daarom is het zo effectief.

Erik Betten (Leeuwarden, 1976) is historicus en journalist en begon zijn schrijversloopbaan in non-fictie. In 2010 won hij de Paul Harland Prijs met het korte verhaal Echte liefde, en in 2015 de NCSF-premie voor het beste Nederlandstalige SF-verhaal van dat jaar. Toen ging het roer om. Hij debuteerde in 2018 met de thriller Quarantaine, die bekroond werd met de BookSpot Schaduwprijs, en genomineerd werd voor onder meer de Hebban Debuutprijs, de Thrillzone Award en het Beste Groninger Boek. Inmiddels is zijn tweede thriller verschenen: De prijs.

1000 woorden

Izzy van der Horst (runner-up)

De doorbraak

Koud … Zo ontzettend koud. En nat. Dikke druppels vallen neer op zijn hoofd en rollen over zijn gezicht naar beneden. Zijn nette pak is inmiddels drijfnat en plakt vast aan zijn lijf. Een harde wind waait losgeraakte, dorre herfstbladeren rondom zijn voeten. Voorzichtig probeert hij zijn ogen te openen. Onmiddellijk waaien er regendruppels in zijn ogen en hij moet zijn ogen bijna helemaal samenknijpen om iets te kunnen zien. Het is aardedonker om hem heen. Het moet al diep in de nacht zijn. Heeft hij geslapen? Het moet bijna wel. Hij kan zich niet herinneren dat het donker is geworden. Zijn handen liggen vastgebonden in zijn schoot. Hij brengt ze iets omhoog naar zijn gezicht en veegt een paar natte, donkere slierten haar uit zijn ogen. Het lukt hem maar net. De metalen kettingen rondom zijn middel en de rugleuning van de oncomfortabele stoel geven met een luid knerpend geluid maar net genoeg ruimte.

Een felle lichtflits doorklieft de donkere nacht. De regen is inmiddels opgehouden. Voor zich ontwaart hij de silhouetten van een aantal fietsenstallingen. Ze zijn allemaal leeg. Binnen een paar seconden volgt de onvermijdelijke donderslag. Zijn billen zijn pijnlijk van de harde zitting van de stoel en zijn benen slapen. Misschien kan hij zijn bloedtoevoer op gang brengen door met stoel en al te gaan staan. Hij zet zijn voeten stevig op de grond en drukt zijn samengebonden handen tegen de binnenkanten van zijn knieën. Dan spant hij zijn bil- en bovenbeenspieren aan en laat zijn bovenlijf naar voren zakken. De achterpoten van de stoel komen los van de grond en de bladeren die zich daar in de voorgaande uren verzameld hebben vervolgen enthousiast hun dans in de wind.

De wind trekt aan en het begint weer hard te regenen. Zijn natte, donkere haren zakken langzaam voor zijn ogen. Hij moet rechterop staan. Grommend zet hij zijn tanden op elkaar en heft zijn gezicht naar de hemel. Wild schudt hij zijn haren opzij en strekt dan zijn knieën zo ver als mogelijk is. Achter zich hoort hij het luide gerinkel van de metalen ketting. Diep vanbinnen begint het bloed langzaam te stromen en baant zich tintelend een weg door de aderen in zijn benen. Kreunend zet hij een stapje vooruit. En nog één. Wat voelt dit goed. De tintelingen maken plaats voor een aangenaam, gloeiend, warm gevoel. Warm stromend bloed. Nog een stap. De ketting rinkelt zacht achter hem aan. Zijn benen voelen goed en zijn billen doen al geen pijn meer. Hij moet in beweging blijven. Scherp blijven. Hij mag niet nogmaals in slaap vallen. Deze donkere nacht gaat niet eeuwig duren. Hij moet gewoon geduld hebben en wachten totdat het licht wordt. En in beweging blijven. Nog een stapje naar voren. De ketting achter hem is niet langer. Met een luide tik staat de ketting plotseling strakgespannen en brengt hem uit zijn evenwicht. Vastgeketend aan de stoel helt hij naar links. Zijn samengebonden handen kunnen hem niet opvangen. Met een doffe dreun schaven zijn linkerschouder en zijn hoofd over de natgeregende stenen.

De bruine, dorre bladeren waaien rondom zijn bonzende hoofd. In de verte slaat de kerkklok zeven maal. Langzaam opent hij zijn ogen. De fietsenrekken voor hem zijn nu duidelijk te onderscheiden. Nog heel even en dan is het helemaal licht. Zijn handen zijn lijkbleek. De kou is tot diep in zijn botten doorgedrongen. Hij moet proberen om overeind te komen. Eerst richting de muur. De metalen ketting begint weer te rinkelen. Minutenlang ligt hij geketend aan de stoel op de stenen ondergrond en drukt zichzelf met handen en voeten achteruit. Centimeter voor centimeter. Hijgend bereikt hij de muur. Zweet gutst over zijn voorhoofd. Nog even doorzetten. Hij moet op zijn handen en knieën kunnen komen. Hij vouwt zijn knieën zo dicht mogelijk tegen zijn borst, ademt hard in en rolt zichzelf dan met een woeste beweging naar links. Hij komt tot de helft en rolt terug tegen de muur. Onmiddellijk rolt hij zichzelf terug en komt nu iets verder. Bijna. Terug naar de muur. Met een luide kreet rolt hij voor de derde keer om en nu belandt hij op zijn opgetrokken knieën en zijn samengebonden handen. Op de natte stenen ziet hij zwarte vlekken dansen voor zijn ogen. Nog heel even. Hij drukt zich met zijn handen omhoog en gaat op zijn knieën en zijn tenen staan. Nu moet hij in één krachtige beweging omhoogkomen en op de vier poten van zijn stoel terecht komen. Eén beweging. Eén kans. Zijn tanden en kiezen klemmen zich stijf op elkaar. Zijn tenen zetten zich schrap in zijn doornatte schoenen. Zijn armen veren op en neer. Vanuit zijn longen klinkt een harde oerkreet en schreeuwend werpt hij zichzelf met de stoel overeind. Met een klap komen de poten op de grond terecht.

Het is droog en licht. De eerste fiets in de fietsenstalling gaat straks arriveren. En net als alle maandagen in het afgelopen half jaar zal het die van haar zijn. Haar zwarte damesfiets met het brede stuur en de grote bel. Elke maandag zet ze haar fiets in hetzelfde rek. Alleen. Althans, dat denkt ze. Maar hij is altijd bij haar. Van een afstand, dat dan weer wel. Omdat zij hem niet meer naast haar wil hebben.

Vandaag heeft ze niets te willen. Vandaag zal hij naast haar zitten als ze haar fiets in het rek zet.

Daar komt ze aan. Automatisch rijdt ze haar fiets naar haar vaste rek. Ze ziet hem en slaat vol schrik een hand voor haar mond. ‘Paul, wat hebben ze met je gedaan?’ Ze springt van haar fiets en gooit deze tegen de grond. Op haar hurken zit ze naast hem. Haar handen proberen de metalen kettingen los te maken. ‘Madelon ...’ Zijn stem klinkt zacht en kwetsbaar. Ze kijkt op naar zijn gehavende gezicht. Hij lacht even en trekt zijn handen uit elkaar. Het losse touw slaat hij in een vloeiende beweging om haar hals en beneemt haar de adem. Aantrekken nu. Nog heel even doorzetten.

.

Izzy van der Horst (1985) is geboren in Groningen. Ze is opgegroeid als enig kind. Na de basisschool ging Izzy naar de havo en behaalde in 2002 haar diploma. Hierna besloot Izzy haar onderwijsbevoegdheid te halen en slaagde hier in 2006 voor. Met haar pabodiploma op zak heeft Izzy op vele basisscholen lesgegeven als (vaste) invalkracht.

Izzy schrijft veel blogs en korte verhalen voor verschillende websites. In 2019 heeft ze haar eerste boek Hoogspanning uitgebracht.

Twists & Plots

Jeroen Windmeijer

Ieder boek van mij begint bij mijn persoonlijke interesse, bijvoorbeeld de apostel Petrus, de geschiedenis van de Pilgrim Fathers, UFO’s en aliens… Gemiddeld doe ik vijf-zes maanden intensief onderzoek naar het onderwerp van mijn nieuwe roman. Ik lees heel veel, kijk filmpjes en documentaires, spreek mensen, mail specialisten op dat gebied… Als je mijn aantekeningen zou uitprinten, kom je gemakkelijk op honderd-honderdvijftig A4-tjes. Tijdens het schrijven is mijn scherm vaak in tweeën verdeeld: links de aantekeningen en rechts het verhaal. Ik verlies bij het schrijven dus geen tijd omdat ik nog dingen moet uitzoeken.

Tijdens deze studiefase begint zich in mijn hoofd een verhaalidee te ontwikkelen. Als ik het gevoel heb geen nieuwe dingen meer te lezen, begin ik te schrijven – gewoon bij hoofdstuk 1, dan hoofdstuk 2 et cetera. Ik heb altijd wel een goed idee over hoe en waar het verhaal eindigt, maar nooit over de weg daar naartoe. Het is alsof je tijdens een wandeling een kerktorenspits in de verte aanwijst en zegt: dáár wil ik heen. Je probeert er in een rechte lijn heen te lopen, maar onderweg kom je allerlei obstakels tegen: er ligt een sloot, een weg is opgebroken, je komt een oude vriend tegen met wie je even koffie gaat drinken… Ik weet van tevoren ook nooit hoe dik het boek gaat worden, het verhaal bereikt op een natuurlijke wijze zijn einde. Soms is dat na driehonderd pagina’s zoals bij Het Petrusmysterie en soms na vijfhonderd pagina’s zoals bij Het Pilgrim Fathers Complot.

Het verhaal ontwikkelt zich in de meest letterlijke zin van het woord, alsof het zich uitrolt. Ik merk ook dat hoe verder je in het verhaal komt, hoe minder kanten je op kunt. Je moet immers binnen de logica van het verhaal blijven. Soms lijkt het alsof het verhaal een eigen dynamiek heeft en op de beste momenten is het net of ik alleen maar hoef te luisteren naar mijn innerlijke vertelstem. Dan kunnen mijn vingers al typend nauwelijks de stroom van het verhaal bijhouden.

Op deze manier blijft het voor mij ook interessant, omdat ik vaak echt word verrast door de wending die het verhaal neemt. Het lijkt mij echt supersaai om je verhaal van te voren al helemaal dicht te timmeren en uit te werken. Met De Offers heb ik geprobeerd een schema te maken, maar bij het tweede of derde hoofdstuk week ik daar al van af. Zo’n schema remt mij dan heel erg in mijn creativiteit, die moet stromen.

In vier tot zes maanden schrijf ik een eerste versie van 400-600 computerpagina’s, dat zijn ergens tussen de 100.000-120.000 woorden. Met 1.000 woorden per dag en 5.000 woorden per week zit je na twintig weken sowieso al op 100.000 woorden. Dan herlees en herschrijf ik het manuscript nog minimaal twee keer voordat het naar mijn redacteur Lisanne Mathijssen gaat. De (eind)redactiefase duurt dan minstens nog eens zes maanden. Omdat het verhaal organisch is gegroeid, moet in deze tweede fase alles kloppend worden gemaakt. En ik schat dat 10 tot 20% van de oorspronkelijke tekst sneuvelt.

Dit is hoe ik werk en ik zou niet anders kunnen. Er zullen ongetwijfeld efficiëntere manieren zijn om een boek te schrijven, maar iedere schrijver moet wat dat betreft zijn eigen weg vinden.

Mijn naam is Jeroen Windmeijer (1969). Van huis uit ben ik cultureel antropoloog en ik heb jaren gewerkt als docent godsdienst en maatschappijleer op een middelbare school in Leiden. Nu ben ik voltijds schrijver die onder contract staat bij HarperCollins Holland. In 2015 debuteerde ik met Het Petrusmysterie, gevolgd door Het Pauluslabyrint en Het Pilgrim Fathers Complot – de zogenoemde 'Leidse trilogie'. Inmiddels is De Offers verschenen en wordt in oktober De Bezoekers verwacht, de eerste twee delen van de Latijns-Amerika trilogie. In maart verschijnt Het Isisgeheim, dat ik schreef samen met Jacob Slavenburg.

1000 woorden

Lydia van Houten

Gevangen

1. Farah

‘Verdomme!’ Ik schuif het toetsenbord woest van me vandaan en neem mijn ratelende mobieltje op.

‘Stoor ik?’ vraagt een zachte vrouwenstem.

‘Maakt niet uit, Ilse,’ lieg ik.

‘Gelukkig nieuwjaar, Farah. Ik weet dat het een feestdag is, maar ik maak me zorgen. Je staat in onze zomercatalogus.’

Ik bijt op mijn lip.

‘Farah?’

‘Je krijgt het manuscript.’

‘De deadline...’ Ze zucht.

Ik slik, pak mijn stressballetje op en knijp. ‘Ik zorg dat je een prachtig manuscript van me krijgt.’

Ze zucht, wenst me nog een fijne dag en hangt op.

Ik sluit de computer af en mijn ogen glijden over mijn agenda, waarop de datum zwaar gemarkeerd staat: Deadline, met wel vier uitroeptekens erachter. Opnieuw gaat mijn mobieltje af. Dit keer is het een onbekend nummer.

‘Met Farah van der Steen.’

‘Hoi, met Jerry. Ik sprak je bij de kerstborrel?’

‘De man die mijn mobieltje afpakte.’

‘Alleen maar om je nummer te krijgen. Met een reden.’

‘Hm, vast.’

‘Ik eh… ik vroeg me af of je tijd had.’

‘Nee.’

‘Ik wil iets bespreken. Over je boek.’

Nerveus tik ik met mijn wijsvinger op de uitgelichte datum in mijn agenda.

‘Ik hoorde van Ilse van je writer’s block. Ik kan je helpen.’

‘Oh?’

‘Ik heb net je vorige boek uit. Ilse gaf het me mee tijdens die borrel. Fijne schrijfstijl. Ik ben erg onder de indruk van je werk. Toen kreeg ik een geweldig idee.’

‘Vertel.’

‘Heb je ontbeten?’

‘Nee.’

‘Geef me je adres. Dan haal ik je zo op.’

Ik staar naar mijn zwarte beeldscherm. Dan door het raam naar buiten. Naar de sneeuwvlokken die steeds sneller uit de grijze lucht vandaan lijken te vallen. Inderdaad, wat heb ik te verliezen? ‘Goed dan...’ hoor ik mezelf zeggen.

2. Jerry

Aandachtig neem ik de spartelende vrouw op de grond in me op. Rooddoorlopen ogen. Ze lijkt helemaal niet meer op die schoonheid van gisteren.

‘Laat me los,’ snikt ze.

Meteen trek ik het touw steviger aan. Mijn ijskoude handen tintelen, en een opwinding trekt door mijn rug.

‘Laat me...’ Tranen lopen over haar bleke gezicht. Ik draai me om naar het schrift en sla het open. Ik schuif wat gereedschap aan de kant en ga op het krukje aan de werkbank zitten. Een tochtige vrieskou komt binnen via een van de vele kieren van de vervallen, muffe schuur. Aandachtig lees ik het stukje door dat ik gisteren schreef. Mijn vingers glijden over handgeschreven letters.

‘Waar zijn we gebleven?’ zeg ik hardop. ‘Hier… “Hij knipte een vinger af.” Vertel verder, Farah.’

‘Vuile klootzak, dat is echt,’ piept ze.

‘Zo help ik je van je writer’s block af.’ Ik staar naar de klok boven mijn hoofd. Het is alsof de wijzers harder gaan tikken. ‘Het is tien over negen. Ik geef je drie minuten voor een nieuwe zin.’

Geen reactie.

Ik haal het messenblok naar me toe, trek er een mes uit en begin met slijpen. Zo zou een personage in mijn boek het ook doen, langzaam en beheerst. Hij zou zijn hoofd achterover gooien en maniakaal lachen. Ik draai me alleen om en glimlach.

‘Tik. Tok. Tik, tok,’ en ik wijs op de klok. Het klinkt bijna ritmisch, zoals het nummer van Kesha dat elke keer door mijn hoofd dreunt.

‘Je weet wat er gisteren gebeurde, Farah.’

‘Je bent gestoord!’ Ze snottert. Maakt smerig gorgelende geluiden.

‘Twee minuten.’

‘Stop! Zo werkt het niet.’

‘Dat zei je gisteren ook en dat kostte je je pink.’

‘Ik-ik ben zo moe.’ Ze sluit haar ogen.

‘Weet je hoeveel media aandacht je krijgt door deze ontvoering? Maar je bent ondankbaar.’

‘Nee.’

‘Jij gaat me verlinken als ik je laat gaan. Ik ga de bak in en jij hebt een bestseller.’

Ze snikt, zacht en schokt heen en weer. Ik moet het doen, nu! Ik spring omhoog, pak het mes vast en stap op haar af.

‘W-wat ga je doen?’ Het is een reactie vol vuur.

‘Dit wil je toch?’

‘Nee!’ gilt ze hysterisch. Als een slang kronkelt ze over de vloer. Ik grijp haar haren, zodat haar hoofd omhoog komt en zet het mes tegen haar keel. Mijn handen zijn klam en mijn ingewanden voelen bijna vloeibaar aan. Alles tintelt en zwelt op en even denk ik dat ik flauw ga vallen van opwinding.

‘Ik weet het. Snel, pak je pen... schrijf het op!’ gilt ze.

Verschrikt laat ik haar los. Het mes klettert op de vloer. Ik neem plaats achter de werkbank. Pak mijn pen weer op.

‘Vertel.’

‘... haar ontvoerder dacht dat hij haar leven kon stelen...’

Ik schrijf woord voor woord verder.

‘... haar verhaal. Haar laatste woorden zouden een bestseller worden. De klootzak zou al het leven uit haar wringen…’

Ik grinnik bij het woord klootzak.

‘... toch maakte hij één fout.’

“Hij maakte een fout”, schrijf ik.

‘Eén fout!’

‘Dat had ik al.’

‘Hij had haar onderschat.’

‘Mooi.’

‘Tik, tok. Je tijd is op...’ fluistert een stem in mijn oor.

Een flits. Pijn. Overal. Mijn lichaam voelt als was. Alles aan mijn lijf begint te schokken en dan val ik op de grond. Warmte verdwijnt in de harde betonnen vloer. Ik hoor een raar gekreun. Ben ik dat? Ik kijk omhoog. Ze staat boven me, een mes in haar handen. Mijn mes. Bloeddruppels vallen over me heen. Dit klopt niet. Ik wil het zeggen, maar alles wat ik nog hoor is een melodie in mijn hoofd, dat langzaam uitdooft; “Tik, tok…”

3. Farah

Mijn vingers trillen, bij elke aanslag op het toetsenbord denk ik dat ik ga kotsen. Het zuur komt omhoog en ik neem snel een slok ijswater. Beelden schieten door mijn hoofd. De pijn die ik voel schrijf ik op. Ik heb geen tijd om uit te rusten. Elk geluid. Elk gevoel van haat, maar ook van euforie; ik schrijf ze op!

Soms denk ik dat mijn beeldscherm oplost tegen de witte sneeuwachtergrond van mijn raam. Mijn vingers smelten samen met het toetsenbord en ik neurie de laatste woorden die ik typ mee: Tik, tok.

Als secretaresse was de ze ronduit ongelukkig, Lydia van Houten (47) werkte voor verschillende multinationals, maar besloot zich in 2015 fulltime op het schrijven van thrillers te storten na een burn-out. Haar thrillers zijn rauw, wreed en Van Houten schuwt geen uitvoerig beschreven scènes die onder de huid kruipen.

Van Houten schrijft beeldend. Haar karakteristieke filmische schrijfstijl maakt dat lezers haar erg waarderen. Binnenkort verschijnt haar nieuwe psychologische thriller Schim bij Kabook uitgevers. Eerdere thrillers die gepubliceerd zijn: Het vervloekte huis (2016) en Prooi (2017). Haar laatste werk Ruis verscheen in 2019.

Twists & Plots

Charles den Tex

Plot en plotten, die twee zijn niet hetzelfde. Het is eigenlijk net als in de keuken, je hebt het recept en je moet koken. Plot is het recept en plotten is koken.

Dat recept maak je zelf tot op zekere hoogte, want je ‘leent’ altijd wel iets van een ander. In het recept staat wat je nodig hebt, hoeveel van dit en hoeveel van dat, de kruiden, de kooktijd, alles. Je hoeft het alleen nog te maken. Dan ga je de keuken in en moet je gaan koken. Terwijl je bezig bent bedenk je of het gerecht (of het menu) niet toch beter kan, je stopt je vinger ergens in, proeft, en past het recept aan jouw smaak aan. Met andere woorden, het recept is de handleiding, het koken is het werk.

De plot geeft je de belangrijkste ingrediënten, gebeurtenissen en personages, waar je begint en waar je eindigt, wie doet wat, hoeveel doden, en wie het gedaan heeft en hoe. Geweldig. Je hoeft het alleen nog te schrijven.

En met schrijven begint het plotten. Het is wat je elke dag doet om te kijken of het verhaal wel de goeie kant op gaat, of je tevreden bent met wat eruit komt, of het verrassend genoeg is, spannend genoeg, interessant genoeg. Of het lekker is, of de smaak klopt. Vinger erin en proeven.

Aan de hand van je plot weet je waar je heen moet, maar als het verhaal eenmaal in beweging is, moet je die beweging blijven volgen en sturen. En soms stuurt de beweging jou. Dat is plotten. Het is een verraderlijk klein woordje, want het is het moeilijkste wat er is.

'To plot is to live. We start our lives in chaos, in babble. As we surge up in the world, we try to devise a shape, a plan. There is dignity in this. Your whole life is a plot, a scheme, a diagram. It is a failed plot, but that is not the point. To plot is to affirm life, to seek shape and control.'

Dat schreef de Amerikaan Don DeLillo en het is misschien wel het beste wat er ooit over is gezegd. De hoofdpersoon moet iets willen en dat mislukt. Door de tegenslag raakt zij (een vrouw, ja) er alleen maar meer van overtuigd dat ze haar doel wil bereiken. De letterkunde zegt dan dat je een 'strevend personage' moet hebben. In de keuken betekent het dat je, als je een recept hebt het meeste werk nog moet doen, je moet het braadstuk keren, wentelen, draaien en steeds de andere kant bedruipen, je moet het voortdurende aandacht geven. Datzelfde geldt voor het verhaal.

Plot en plotten, ze kunnen niet zonder elkaar.

Charles den Tex (1952) onderscheidt zich door zijn moderne, snelle thrillers waarin fraude, moord en identiteit belangrijke rollen spelen. Hij publiceerde zijn eerste boek, Dump, in 1995. Sindsdien schreef hij zestien thrillers, waarvan er negen werden genomineerd voor de Gouden Strop. Hij won die prijs drie keer: in 2002 met Schijn van kans, in 2006 met De macht van meneer Miller en in 2008 met Cel. Die laatste twee werden verfilmd tot de succesvolle Bellicher-serie van de vpro. Samen met zijn vrouw, Anneloes Timmerije, schreef hij Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde in oorlogstijd (2014). Samen met Peter de Baan schreef hij de toneelstukken Volmaakt geluk (2008) en Blind vertrouwen (2010). Hij was één van de scenarioschrijvers van de televisieserie De fractie van de vpro (2015), en een van de scenarioschrijvers voor Voetbalmaffia van KRONCRV (2017). In 2019 verscheen zijn meest recente boek: Verloren vrouw.

1000 woorden

Era Richmen

And justice for all…

Nu

Meerdere keren had hij iemand voorgehouden dat de dood niet het einde was, maar slechts de overgang naar een andere fase.

Nu twijfelde hij daaraan.

Waarschijnlijk was de wetenschap om te sterven erger dan het einde van het leven zelf.

Of klampte hij zich daar aan vast?

Zou het helpen als hij berouw toonde?

Nee, in de ogen van de Dood die voor hem stond, lag vastberadenheid.

En ogen verrieden alles, vooral angst. Hij had dat vaak gezien.

Zou die angst nu in zijn ogen te lezen zijn?

Hij wilde het niet, maar de confrontatie met het onvermijdelijke nam alle rationaliteit weg.

Uit alle macht probeerde hij zijn armen los te rukken. Het touw sneed in zijn polsen, maar gaf niet mee. De prop en bondage dempten het geluid dat hij produceerde.

Hij hoopte dat alleen de Satan in hem zou worden gedood, zodat de rest van hem kon doorleven.

Het glimmende staal kwam dreigend dichterbij. Dit was geen nachtmerrie waaruit hij zou ontwaken!

Zijn blaasspier ontspande zich en hij voelde de stof van zijn broek vochtig worden.

Een schreeuw vulde de ruimte en het mes daalde neer.

Een uur eerder

Jessica Borgers stiletto’s klikten heftig op de marmeren vloer van het politiebureau. Het kon niet anders dan dat Steven Ritsema, de rechercheur met wie ze de zaak Huizinga zou bespreken, haar hoorde aankomen. Ze klopte voor de vorm op de deur, maar ging direct naar binnen.

Ritsema stak zijn hand op. ‘De meeste overwinningsmarsen zijn instrumentaal, dus het is niet nodig om iets te zeggen.’

‘Soms begroet je me tenminste nog. Slechte nacht gehad?’

‘Lijkt me logisch. Ik haat verliezen. Zeker van vrouwen.’

Ze richtte haar wijsvinger op hem. ‘Jij wordt nog eens aangeklaagd voor dat vrouwonvriendelijke gedrag.’

‘Dan huur ik jou in als advocaat. Je hebt een moordenaar vrij gekregen, dus mijn zaak zou appeltje-eitje voor jou zijn.’

‘Misschien had je meer tijd aan het verzamelen van sluitend bewijs moeten besteden.’

Ritsema schoot vanachter zijn bureau overeind. ‘Godverdomme, Jessica, die smeerlap heeft het gedaan, dat weet jij en dat weet ik.’

Beelden schoten door haar hoofd. Niet nu! ‘Het is de taak en roeping van een advocaat op te treden ter verdediging van personen en belangen die worden bedreigd.’

‘Dat soort wetboekteksten moet je eens uitleggen aan de familie van het slachtoffer. Heb je hun gezichten gezien toen de rechter uitspraak deed? Die mensen zijn al getekend voor het leven en krijgen nog eens een dreun na. En Chris van Buuren, een psychopaat die een meisje van zestien verkracht en op beestachtige wijze vermoordt, loopt als vrij man naar buiten.’

Ze deed haar uiterste best om te voorkomen dat haar stem trilde. ‘Voor de goede orde, mijn client werd verdacht van dat misdrijf, maar is vrijgesproken.’

‘Dankzij jou. Ben je nu trots?’

‘Jezus, Steven, ik doe gewoon mijn werk. Een chirurg moet iemand die een ander iets heeft aangedaan ook opereren als hij op zijn snijtafel ligt.’

‘Ik zeg alleen dat er teveel rekening wordt gehouden met de verkeerden.’

‘Dat mag je vinden, maar het is mijn rol erop toe te zien of het recht goed wordt toegepast en dat is gebeurd.’

Ritsema zette met een klap zijn mok neer. ‘Die smeerlap is vijftien jaar geleden ook al de dans ontsprongen. Zelfde geval. Een jong meisje werd misbruikt en daarna vermoord. Ze zou nu ongeveer net zo oud zijn geweest als jij. Sindsdien jaag ik al op die klootzak en weer ontglipt hij me. Ik hoop dat hij niet nog een keer toeslaat, want dat heb jij dan op je geweten!’

Ze voelde het bloed naar haar hoofd stijgen. ‘Ik heb de wetgeving niet verzonnen!’

Ritsema zwaaide met zijn arm. ‘We houden erover op. Anders ga ik echt lelijke dingen zeggen en daarvoor respecteer ik je te veel.’ Hij zuchtte. ‘Goed, de volgende zaak, want daar kwam je voor.’

Jessica’s mobiel zoemde. ‘Ja?’ Ze bleef even stil. ‘Oké, ik kom eraan.’ Ze hing op en keek naar Ritsema. ‘Sorry, familiedingetje met mijn broer, de zaak Huizinga moet een andere keer.’

De rechercheur haalde zijn schouders op. ‘Prima, waarschijnlijk heb ik hem toch ook voor Jan Lul opgepakt.’

Ze negeerde zijn opmerking, liep naar buiten en stapte in haar auto. Het dichtslaan van het portier leidde een kortstondige stilte in. Dit moment van rust gebruikte ze om even alles van zich te laten afglijden. De frustratie van Steven Ritsema was begrijpelijk. Sterker nog, als iemand snapte wat hij bedoelde was zij het. Rechtspraak leidde niet altijd tot rechtvaardigheid.

Na een half uur kwam ze bij het oude pakhuis aan. Ze ging naar binnen en verruilde haar mantelpakje voor een trainingspak. Dit was een van de meest bizarre momenten uit haar leven. Een rilling liep over haar rug. Sterk zijn! Ze haalde diep adem en stapte de spaarzaam verlichte ruimte in. Voor haar zat de man wiens vrijspraak ze had geregeld. ‘Dag, Chris.’

‘Jij? Wat heeft dit in vredesnaam te betekenen?’

Jessica boog haar gezicht naar hem toe. ‘Bedankt dat je mijn verzoek om jouw advocaat te worden, hebt aanvaard.’

Chris van Buuren keek haar met een mengeling van verbazing en kwaadheid aan. ‘Graag gedaan, maar ik wil nu weg.’

Ze schudde haar hoofd.

‘Hoezo nee? Je hebt me zelf vrij gekregen.’

‘Gelukkig wel, want gevangenschap geeft geen genoegdoening. Jouw vrijheid daarentegen geeft ons handelingsvrijheid en bevrijding.’ Jessica knikte naar haar broer. Die stapte op van Buuren af, stopte een prop in zijn mond en wikkelde er een doek omheen. Ze had vijftien jaar moeten wachten om hun zusje te kunnen wreken.

Ze stapte naar voren en hield een foto voor zijn gezicht. ‘Je herinnert je vast mijn zus Mary nog.’

De psychopaat probeerde zich los te rukken, maar het touw gaf geen krimp. Iedereen had een Satan in zich, alleen haar Satan zou voor rechtvaardigheid zorgen. De broek van haar aanstaande slachtoffer kleurde donker rondom zijn kruis. Angst lag in zijn ogen. De held. Ze hief het mes en slaakte een kreet.

Even voorstellen: Eric Bakker. Samen met Herman Zandstra vorm ik het schrijversduo Era Richmen. Onder dit pseudoniem hebben we inmiddels drie thrillers geschreven. Ons debuut, Het Dubai ultimatum, verscheen in 2011. Drie jaar later zag Het slater delict (2014) het levenslicht. Ons laatste wapenfeit is De Saraceense samenzwering (2019).

And justice for all… is alleen van mijn hand, waarmee ik een solistisch uitstapje maak.

Twists & Plots

Peter Römer

Wat is plot?

De definitie van plot is niet erg eenduidig. De een zegt het is de intrige, de ander noemt plot het geraamte van een verhaal of de opeenvolging van gebeurtenissen met een causaal verband, of zelfs de ontknoping. Voor ieder wat.

Hebben we plot nodig?

Ook daar zijn de meningen over verdeeld. Er is een richting die een plot alleen maar ziet als een noodzakelijk acqietstoot, de aftrap van een hele hoop spannende verwikkelingen. Zie Alfred Hitchcock, die de MacGuffin introduceerde. Maar zie vooral ook 1917, de formidabele film waarvan het plot bestaat uit een zin: breng deze boodschap van a naar b. That’s it. En toch zit je twee uur lang aan je stoel vastgenageld.

Maar er zijn ook auteurs die een verhaal het liefst vol smeren met plot, die een kathedraal bouwen van intriges, wendingen en onverwachte gebeurtenissen waarin de vertelling mag wonen en waaraan de karakters dienstbaar zijn. Harlan Coben is daar groot in geworden. En niet zonder reden.

Ik zelf zwalk daar een beetje tussenin. In de meeste van mijn boeken draait het immers om moord. En als er een lijk is willen we aan het einde van het boek graag weten wie dat op zijn geweten heeft. Wie is er dood, waar, waarmee, waarom en door wie? Vijf w’s die wat mij betreft de basis vormen van een plot, want een dode persoon op zich is niet zo interessant, we moeten iets bedenken wat de lezer aan het lezen houdt. Het zoeken is naar een briljante ingeving die niemand eerder heeft gehad. We leggen het lichaam naakt in de sneeuw met gevouwen origami figuurtjes om hem heen. Of het dode lichaam bestaat uit ledematen van zes verschillende mensen. Dan heb je wel een uitgangspunt en bij een eerste boek kom je daar prima mee weg, want daar heb je jaren op kunnen broeden. Maar als dat boek eenmaal een succes is volgt de moeizame zoektocht naar briljant idee nummer twee, en dat is een groter probleem. Sommigen gaan zitten wachten, vertrouwen op een goddelijke ingeving. Dat kan heel lang duren en weinig opleveren en dat noemen we dan een writers block.

Voor mij is het uitdenken van de plot gewoon hard werk, elke keer opnieuw. Ik moet veel lopen en nadenken hoe ik alle onderdelen bij elkaar kan krijgen tot een vlot lopend motortje. Want dat is wat plot voor mij in basis is, een motor die mijn verhaal gaande houdt en die in dienst staat van mijn karakters. Uiteindelijk vertrouw ik liever op de mens en zijn onvermijdelijk onvermogen dan op een min of meer briljante gedachte.

Als lezer kijk ik uit naar het nieuwe boek met de alcoholische Harry Hole of de oude krijger Bosch. Ik wil weten hoe het verdergaat met Carl Mørk en zijn afdeling. Ik wil lezen over karakters, en de plot? Ach, die is uiteindelijk inwisselbaar.

Na een leven in theater en televisie zet Peter Römer sinds 2012 de boekenserie Baantjer voort. Daarnaast publiceerde hij drie moordromans met Hanna Vermeer in de hoofdrol en schreef hij met zijn vrouw Annet Hock twee psychologische romans, waarvan het tweede boek Oog om oog vorig jaar werd uitgebracht. Van Baantjer verscheen onlangs deel 86, De Cock en de kermis in de hel.

1000 woorden

Jerrad Hoff (runner-up)

Met twee woorden

Door zijn maatpak, de glimmende, handgemaakte schoenen en de onberispelijk gekamde haren zou een buitenstaander kunnen denken dat hij op het punt staat om naar een bruiloft te gaan. Of naar een begrafenis. Tenminste, als zijn polsen en armen niet met touw bij elkaar waren gebonden. Zijn houding, het hoofd iets voorover hangend, alsof hij zijn zonden overdenkt, of geconcentreerd naar een geluid luistert, is de laatste tien minuten onveranderd. Nog geen millimeter heeft hij bewogen.

Met een druk op een knop breng ik de heavy metal muziek, die inmiddels een half uur uit luidsprekers aan het plafond tettert, abrupt tot zwijgen. Hij schiet onmiddellijk rechtop, zie ik op de monitor. Zijn blik gaat paniekerig door de kamer, alsof hij vergeten is hoe hij daar is terechtgekomen. Ik laat hem nog even gaarkoken en ontgrendel dan met onnodig veel lawaai de metalen deur. Hij schrikt en gaat vlug nog rechter op de stoel zitten.

Ik loop vlak langs hem naar de tafel met aluminium koffers. Zijn ademhaling versnelt direct. Ik kan zijn angst zowat ruiken. Ik steek een sigaret op en blaas de rook hoog boven me uit. ‘Aan wie heb je de informatie verkocht?’ vraag ik, zonder me om te draaien.

‘Welke … welke informatie? Ik weet niet … wat je bedoelt …’

Ik zeg niets en rook de sigaret in stilte op. Ondertussen trek ik zwarte, latex handschoenen aan. Dan ga ik vriendelijk glimlachend voor hem staan en sla onverwacht met een vlakke hand snoeihard in zijn gezicht. Een lip springt meteen open. ‘Ik weet niet hoe dat bij jou thuis gaat, maar hier praten we dus met twee woorden. Begrepen?’

‘Ja … ja, mevrouw …’

Nu sla ik hem met mijn andere hand in het gezicht. Hij kijkt me verward aan, maar zegt niks.

‘Aan wie heb je de informatie verkocht?’

‘Welke …’

Mijn vuist raakt hem recht op zijn kin. Hij kiept met stoel en al achterover en maakt net geen volledige koprol over het koude beton. Met de punt van mijn laars verkoop ik hem enkele flinke trappen, de laatste vol in het gezicht. Hij kreunt en snikt als een jochie dat met zijn fiets is gevallen. Zijn neus en mond bloeden. Dan trek ik hem aan zijn haar hardhandig van de vloer. Het is altijd leuk om te zien hoe goed ze meewerken als je hen bij de haren vasthebt.

‘Aan wie heb je de informatie verkocht?’ vraag ik wederom, nadat ik hem op de stoel heb neergekwakt.

‘Ik … welke …’ stamelt hij huilend. ‘Ik weet niet …’

Nu trap ik hem van de stoel. De zool en hoge hak van mijn laars raken hem in het midden van de borst en ditmaal maakt hij wel een volledige koprol achterover. Ik begin onmiddellijk weer op hem in te trappen en ondanks dat ik hem meer dan eens goed raak, beweegt hij nadien opnieuw zeer gewillig mee met de hand die ik diep in zijn haar heb verankerd.

Als hij weer zit, hijgend en snikkend, terwijl tranen en bloed als riviertjes langs zijn gezicht gaan, en zijn borst als een haperende blaasbalg op en neer beweegt, trek ik een stoel bij en ga zo dicht voor hem zitten dat onze knieën elkaar raken.

‘Tussen ons gezegd: ik begrijp het wel,’ glimlach ik op liefelijke toon. ‘Jarenlang werk je je helemaal uit de naad, geeft alles voor je werk en cijfert jezelf volledig weg. En het resultaat: nihil, noppes, zero. Iedereen om je heen maakt promotie. Behalve jij. Er is geen enkele waardering, geen enkel respect. Op het werk niet, maar thuis ook niet. Je vrouw kijkt altijd naar je alsof je iets smerigs bent wat onder haar schoen is blijven plakken en je kinderen haten jou nog meer dan elkaar. Zelfs de buren kijken naar je alsof je een meervoudig veroordeelde kinderverkrachter bent. Dan besluit je dat het genoeg is en bedenkt een plan. Met veel geld zullen ze allemaal anders piepen, zullen ze je wel de waardering en het respect geven die je verdient. En de makkelijkste manier om veel geld te verdienen, is informatie van het werk verkopen.’

‘Ik heb …’

Ik schiet met een hand tussen zijn benen en grijp hem bij zijn kruis. Zijn geschreeuw klinkt als een aanzwellende luchtsirene. Dat weerhoudt mij er niet van om mijn puntige nagels nog dieper in zijn vlees te drukken. Als ik hem zo’n dertig seconden later loslaat, krimpt hij jammerend ineen.

‘Aan wie heb je de informatie verkocht?’

‘Ik heb … heb geen …’

Ik sta op en snoer hem met touw stevig aan de stoel vast. Vervolgens haal ik uit een koffer een apparaat dat stroom afgeeft. Hij volgt mijn verrichtingen nauwlettend, zijn ogen groot, vol pijn en pure angst. Ik sluit de elektroden op hem aan en steek daarna een sigaret op.

Bij de eerste, secondelange stroomstoot, gilt hij al harder dan toen ik zijn ballen zowat liet imploderen. De tweede stroomstoot laat hem zelfs nog luider gillen. Terwijl ik op mijn gemak de sigaret oprook, neemt het volume van zijn geschreeuw steeds meer af. Niet omdat de pijn minder wordt, maar eenvoudigweg omdat zijn stem het begeeft.

Zonder iets te zeggen, haal ik uit een koffer een strijkijzer en sluit dat op een stopcontact aan. Ik doe alsof ik zijn gejammer en smeekbedes niet hoor. Als ik later tegen het strijkijzer spuug, vult een luid gesis de kamer. Ik ga vlak voor hem zitten. Hij kan de hitte op zijn gezicht voelen. Tranen glinsteren langs zijn wangen.

‘China ...’

‘Hele zinnen graag.’

‘Ik heb de informatie aan China verkocht.’

Ik glimlach tevreden. ‘Zo moeilijk was dat toch niet?’

Hij schudt zijn hoofd. Ik leg het strijkijzer weg en maak al het touw los. ‘Sta op.’

Terwijl hij onvast voor me staat, kijk ik hem vragend aan. Vlug reikt hij in zijn binnenzak en overhandigt me een envelop. Zonder de inhoud te tellen, gooi ik die in een koffer.

‘Je bent vrij om te gaan.’

‘Over twee weken zelfde tijdstip weer?’ informeert hij voorzichtig.

‘Maar dan wél op tijd. Ik heb meer klanten.’

Jerrad Hoff is auteur van romans en thrillers. Jerrad vertelt: ‘Doel van het schrijven is lezers vermaken met beeldende vertellingen over alledaagse en vooral niet alledaagse personages die zich in romantische, hartbrekende, ongewone of spannende situaties bevinden. Liefde, conflicten, verdriet, strijdlust, wilskracht, maar ook humor en onverwachte wendingen maken altijd deel uit van mijn verhalen. Na twee romans en evenveel thrillers werk ik momenteel aan het derde deel van de thrillerreeks over Madeline Dawson.’

Twists & Plots

Ilse Ruijters

Zolang je personages geloofwaardig zijn, heb je als schrijver alle vrijheid. Je kunt zoals in In de ban van de ring Hobbits en tovenaars fantaseren, zoals in Hex geesten laten verschijnen, of zoals in de thrillers die ik schrijf je personages laten moorden, infiltreren in een tbs-kliniek of baby’s laten ontvoeren.

Maar met al die ‘personages van vlees en bloed’ is wel iets vreemds aan de hand: des te meer zij op echt levende mensen lijken, des te oninteressanter en ongeloofwaardiger ze voor de lezer worden. Als schrijver krijg je je lezer simpelweg niet mee zonder de waarheid aardig wat geweld aan te doen.

Allereerst tellen in een boek niet je daden, maar je intenties. En dat is in het echte leven haast nooit het geval.

Neem laatst, de verjaardag van mijn beste vriendin. Ik was echt van plan om haar te bellen – een felicitatie via WhatsApp vond ik te onpersoonlijk –, maar het kwam er maar niet van. Eerst was het te vroeg, toen was het spitsuur, eenmaal in de auto bleken mijn oortjes nog thuis te liggen, toen ik aan het schrijven was vergat ik de tijd en tijdens het koken nam ik me voor om het straks echt, echt, écht te doen. Niet dus.

In een boek zou je zien hoezeer ik erbij stil heb gestaan, maar mijn vriendin zag alleen de uitkomst: geen enkel teken van leven van mijn kant. En zeg nou zelf, als jou dat zou overkomen, dan zou je ook denken: ‘lekker dan’, in plaats van: ‘ze heeft er vast tien keer aan gedacht, maar het is gewoon niet gelukt’.

Het tweede grote verschil tussen levende mensen en ‘geloofwaardige personages van vlees en bloed’ is dat boekenpersonages vooral níet moet leven. Leven in de zin van naar de wc gaan, boodschappen doen, de trap op- en aflopen, tandenpoetsen, noem maar op. Alle dingen waarmee we in de praktijk onze dagen vullen vermoeien de lezer enorm. En bovendien zet het hem of haar op het verkeerde been.

Elke handeling, gedachte en beschrijving moet namelijk relevant voor het plot zijn. Op de climax moeten alle lijntjes bij elkaar gebonden kunnen worden. Alles wat gebeurd is, moet een aanwijzing zijn geweest voor het eind.

En dat brengt me meteen bij het derde grote verschil: in het echte leven is er geen ontknoping. Geen laatste punt, geen ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’. Het echte leven gaat altijd door. Na de heldhaftige redding, de langverwachte kus of de hereniging van moeder en baby moeten er altijd weer boodschappen gedaan worden, vaatwassers in- en uitgeruimd en beste vriendinnen gebeld. Alle goede intenties ten spijt.

Ilse Ruijters (1979) schreef drie prijswinnende thrillers (De onderkant van sneeuw, Later als ik dood ben en Meisje van me) en één non-fictieboek, Vruchtbaar. Haar vierde thriller zal in september 2020 bij Ambo|Anthos verschijnen. Ilse woont met haar man, dochter en hond in Almere.

1000 woorden

Yvonne Franssen

Sixpack

Dat is dan ons mannenweekend. Een stel dronken mannen van middelbare leeftijd in een afgelegen vakantiehuisje in de Noordwijkse duinen. De vloer onder de salontafel ligt bezaaid met lege bierblikken. De woonkamer ziet grijs van de sigarettenrook aangezien Mees ergens in de loop van de avond heeft besloten dat hij geen zin meer heeft om telkens buiten in de regen te moeten gaan roken.

Mees is de enige verstokte roker in ons gezelschap. Hij is pas sinds een jaar lid van ons fietsclubje. Een vreemde snuiter die ons regelmatig laat brullen van het lachen, maar waar we maar moeilijk hoogte van krijgen.

Op tv probeert een zestal stoere kerels een weg terug te vinden naar de bewoonde wereld nadat hun vliegtuig in een koud en onherbergzaam gebied is neergestort. Fred en John hielden de film al snel voor gezien en hebben zich met een fles whisky in de aangrenzende kamer teruggetrokken, die Mees vanwege de aanwezigheid van een versleten dartbord en een gammele biljarttafel spottend hun mancave noemde. Het gesnurk van Tim, die onderuitgezakt naast me op de bank hangt, overstemt het gehuil van de wolven die het op het groepje overlevenden voorzien hebben. Marco zit al de hele avond ongegeneerd te appen. Ik kijk op mijn telefoon. Het is 2.14 uur.

Het mannenweekend is een jaarlijkse traditie van ons mountainbikeclubje. Net als in de film zijn we met zijn zessen.

Op tv wordt de grootste kankeraar van het stel door de wolven verslonden. De rest van de groep weet zich ternauwernood in veiligheid te brengen. Ik zet mijn bierblikje aan mijn mond, maar het is leeg. Verdomme.

Het bier in de koelkast in de keuken is ook op, maar in het lage schuurtje achter het huisje heeft Tim gisteren een paar extra sixpacks neergezet.

Het is opgehouden met regenen. De zware wolken die de hele dag laag boven de duinen hebben gehangen hebben plaatsgemaakt voor een heldere sterrenhemel. Ik blijf even staan om de frisse nachtlucht op te snuiven. Mijn telefoon bliept. Een appje van Marco: lekker!

Ik grijns, stuur een duimpje terug en wil het toestel al in mijn zak stoppen als ik me bedenk. Ik open WhatsApp en klik op Silvia’s naam. Ze is online. Vreemd. Normaal is mijn vrouw ruim voor twaalven onder zeil. Ik stuur een X, maar ze is al offline. De vinkjes blijven grijs. Ik stop mijn telefoon weg en haal een sixpack bier uit het schuurtje. Ik trek twee blikjes uit de verpakking, de rest zet ik in de keuken in de koelkast. Marco kijkt verbaasd als ik hem een biertje aanreik.

‘Daar vroeg je toch om?’

‘Eh… inderdaad. Sorry man, ik ben niet meer helemaal helder.’ Verbeeld ik het me maar, of krijgt hij een kleur? Ik trek het lipje van mijn bierblik en drink het in één keer halfleeg. Ik werp een blik op de tv. De mannen zijn nog maar met zijn drieën. Het laat zich raden wat er met de anderen gebeurd is.

Marco zit alweer te appen. Ik haal ook mijn telefoon tevoorschijn. Silvia is online, maar de vinkjes bij mijn kus zijn grijs. Marco legt zijn telefoon naast zich op de bank en neemt een slok bier. Silva is offline. Vanuit mijn ooghoeken zie ik Marco zijn mobiel pakken, zijn duimen bewegen razendsnel over het beeldscherm. Silvia is online. Marco kijkt naar de tv, waar een van de drie overgebleven mannen op het punt staat de moed op te geven. De anderen proberen hem ervan te overtuigen met hen mee te gaan, verder te lopen. In de verte janken de wolven. Silvia is offline.

Marco steekt zijn telefoon in zijn zak en verdwijnt naar het toilet. Silvia is weer online. Silvia, die de laatste tijd steeds vaker tot diep in de nacht bij een vriendin zit. Flarden van herinneringen, gedachtenflitsen, schieten door mijn hoofd. Hoe Marco laatst als eerste opsprong om Silvia te helpen met de afwas na een etentje bij ons thuis. Ze hadden toen zo’n luidruchtig plezier met z’n tweeën dat zelfs Mees er een opmerking over maakte. Ik check mijn telefoon. Marco is online. Silvia ook. Mijn hersenen maken kortsluiting. Nee toch? Marco, mijn beste vriend, met mijn vrouw? Mijn hart bonkt in mijn keel, de adrenaline raast door mijn lijf. Het toilet wordt doorgespoeld, Silvia is offline. Het verraad maakt me furieus. Op tv nemen de drie overgebleven mannen afscheid. Van elkaar. Van het leven.

De deur van de woonkamer gaat open. Marco verschijnt in de deuropening met zijn blik op zijn telefoon gericht. Hij glimlacht. Ik check WhatsApp. Ze zijn beiden online, maar terwijl ik naar mijn beeldscherm kijk gaan ze allebei offline. Marco grijnst breed terwijl hij het toestel in zijn broekzak stopt. Zijn gedachten zijn overduidelijk elders. De smerige verrader. In blinde razernij vlieg ik overeind. In twee stappen ben ik bij hem. Met een woedende kreet grijp ik hem bij zijn shirt. De verbazing op zijn gezicht maakt me hels. ‘Jij achterbakse arrogante klootzak,’ bijt ik hem toe, ‘om me hier recht voor mijn neus te gaan zitten te belazeren. Denk je werkelijk dat ik achterlijk ben?’ Dan haal ik uit.

Ik raak Marco keihard met mijn vuist tegen de zijkant van zijn hoofd. Achter me hoor ik Tim en Mees roepen, in de biljartkamer klinkt gestommel. John en Fred verschijnen met verschrikte gezichten in de deuropening. Ik haal opnieuw uit en Marco wankelt, valt achterover. Zijn hoofd raakt de scherpe rand van de koperen kolenkit die als paraplubak fungeert en nu met veel kabaal op de tegelvloer klettert. Dan is het stil. Onder Marco’s hoofd vormt zich een snel groter wordende plas bloed. Fred knielt jammerend bij Marco neer, de anderen kijken vol afgrijzen toe, niet tot bewegen in staat. Ikzelf voel alle energie uit me wegvloeien. Ik strompel terug de woonkamer in, plof neer op de bank. Een luide pling verbreekt de stilte. Het beeldscherm van Mees’ telefoon licht op. Een WhatsApp bericht vult de display.

Ik zie je maandag schat. Ik mis je. XXX.

Silvia.

Yvonne Franssen heeft een grote liefde voor taal. Al sinds ze kan lezen, schrijft ze korte verhalen en versjes. Ze schreef jarenlang een maandelijkse column voor een website en wist bij schrijfwedstrijden met haar verhalen diverse prijzen en publicaties in de wacht te slepen. In 2011 verscheen haar eerste thriller Talio, een jaar later gevolgd door De genius. In 2013 schreef ze ter gelegenheid van de Limburgse Avond van het Spannende Boek de minithriller Mysterie aan de Maas. In 2017 maakte Yvonne met de versjesbundel #omazegt een uitstapje buiten het thrillergenre, waarin ze in 2018 terugkeerde met haar vierde thriller Schaduwen. In september 2019 verscheen haar vijfde thriller Kamer 305.

Twists & Plots

Corine Hartman

'Ik wantrouw plots om twee redenen: ten eerste omdat ons léven grotendeels plotloos is, en ten tweede omdat ik geloof dat plotting en de spontaniteit van echt creëren niet samengaan.' Aldus Stephen King in zijn Over leven en schrijven, een boek dat ik elke (beginnende) thrillerauteur en zelfs elke lezer kan aanbevelen.

De plot is, simpel gezegd, wat personages doen om hun (penibele) situatie aan te pakken. Het is wat je als lezer aan het boek gekluisterd houdt. Als het goed is, word je een verhaal ingezogen en laat dat je niet meer los tot het einde of zelfs nog langer. Het is als het omgooien van één dominosteen, wat een heftige gebeurtenis of situatie kan zijn, die een volgende omstoot, waarin het conflict duidelijk wordt, enzovoort. De ene scène leidt als vanzelf tot de volgende, tot de climax.

Maar hoe doe je dat, als schrijver? Tja… hebt u even?

Als beginnend auteur probeerde ik van tevoren de plot zo gedetailleerd mogelijk uit te werken. Om daar vervolgens (aanvankelijk schoorvoetend, maar later steeds makkelijker) van af te stappen als zich al schrijvende mooiere plotwendingen aandienden. Tot ik alleen nog het verhaal in grote lijnen bedacht omdat ik het zeker wist: van tevoren veel uitwerken beperkt me in mijn vrijheid. Het is veel zinvoller, dacht ik, mijn personages te leren kennen voor ik ze het verhaal in stuur. En dat doe ik nog steeds: hoe beter ik mijn personages ken, hoe levendiger en echter ze worden, wat me ook helpt bij het schrijven van dialogen, waarbij elk personage zijn/haar eigen stem heeft.

Ter illustratie: toen ik wist dat ik weer een serie wilde schrijven, diende protagonist Faye van Laar zich als eerste aan. Een borderliner, verblijvend in een psychiatrische inrichting, dat leek me een boeiende setting. Vervolgens bedacht ik waar het eerste verhaal over moest gaan: de risico’s van antidepressiva. Daar wilde ik al langer een verhaal over schrijven, ik had er een map vol informatie over en nu paste het bij personages en setting die ik in gedachten had. Ik had een eerste scène voor ogen: een jongeman aan de rand van een klif, klaar met zijn leven dat is verwoest door het slikken van antidepressiva. Op dat moment wist ik nog niet hoe Faye in de problemen zou komen, wat het conflict moest worden, maar met een ex-vriendin van de jongeman die twijfelt over de oorzaak van zijn sterven kwam het verhaal op gang.

Dankzij veel schrijfervaring durf ik nu te vertrouwen op het verhaal dat ik wil vertellen. Vind ik het juist spannend me te laten leiden door personages en hun ontwikkelingen, om te ontdekken hoe de dominostenen moeten vallen. Soms laat een verhaal zich bijna vanzelf schrijven, veel vaker betekent het evengoed veel stoeien, ploeteren en een volle prullenbak. Dat is niet erg, ik blijf er tijdens dat proces van overtuigd dat ik een verhaal te vertellen heb, ik moet alleen nog uitvinden hoe.

Corine Hartman (1964) schreef onder meer de Jessica Haider-serie en de IJsseltrilogie. Haar boeken werden meermaals genomineerd voor de Gouden Strop en ze won tweemaal de Hebban Award. Vorig jaar werd ze genomineerd voor de oeuvreprijs Max Gouden Vleermuis. Begin juni 2020 verschijnt haar nieuwe thriller In vrije val, het tweede deel met borderliner Faye van Laar.

1000 woorden

Marjolijn van de Gender (runner-up)

Moeder

Met een tandenstoker duw ik de restjes opgedroogd bloed onder mijn nagels vandaan. Douchen heeft niet geholpen, de weeïge metaalgeur vult de badkamer. Ik was mijn handen met de sinaasappelzeep die ik eens per maand gebruik. Tampons in mijn tas, ibuprofen in mijn broekzak, twee keer extra parfum spuiten.

Onze moeder zei altijd dat ongesteld zijn smerig was. Emmelie en ik lachten haar uit, maar sinds een paar jaar begrijp ik het. Ik zou niet moeten bloeden. Mijn buik zou rond moeten zijn, mijn heupbotten bijna vloeibaar, in de kamer naast de wc zou een ledikant moeten staan in plaats van een bureau.

‘Kom je?’ Laurens bonst op de deur.

Een jongetje zouden we naar hem vernoemen. Ik zou voor hen allebei dezelfde trui breien met hun naam erop. Voor een meisje heb ik twaalf namen bedacht, in elke mogelijke geboortemaand één bloem die op dat moment bloeit.

Negen dagen geleden dacht ik dat we een tweeling kregen, dat verdienden we. Het bloeden bleef weg, mijn borsten bonsden als ik op mijn buik ging liggen en ik liet Laurens naar de andere kant van het dorp rijden voor ijs met stukjes Belgische chocolade.

Een week. Zo lang mocht ik hopen. Daarna kwam het bloed, heftiger dan ooit tevoren.

Het was nog winter, Emmelie belde aan met een taartdoos onder haar arm. Ze stond erop dat ik hem openmaakte, terwijl Laurens veel handiger was met plakband en karton. De taart was roze en blauw en op het glazuur lag een baby van marsepein, met een groot hoofd en opgezwollen lippen.

Ze had geen relatie. Mannen ontmoette ze via datingapps, meestal maar voor één nacht. Cocktails in de stad, een goedkope hotelkamer, thuis pas ontbijten.

‘Ik kón het niet laten weghalen,’ zei ze.

‘Natuurlijk niet.’ Mijn stem leek van ver te komen.

Laurens vroeg wie de vader was, zij gaf antwoord en ze dronken alcoholvrij bier. Ik prikte met mijn vork in de korrelige taart. In haar appartement was geen kamer over, ze werkte fulltime en had een studieschuld van minstens tienduizend euro. Ze had niet eens geprobeerd om zwanger te worden en toch was het haar wél gelukt.

Toen we weggingen, omhelsde ze me. Haar buik voelde al minder plat.

Terwijl ik de kleuren van mijn oogschaduw meng, denk ik terug aan de laatste maanden. Ze verhuisde niet. Kleertjes kocht ze bij de kringloopwinkel en een commode vond ze via een weggeefgroep op Facebook.

‘Dat is toch niet goed genoeg?’ zei ik tegen Laurens.

Hij haalde zijn schouders op.

Op een zondag verfde ik de kastjes van de commode lichtgroen. Emmelie wilde het eigenlijk zelf doen, maar zelfs Laurens was het met me eens dat ze geen risico moest nemen met de verfdampen. Na afloop bestelde hij drie grote loempia’s met chilisaus. Terwijl hij naar de Chinees reed, zat ik met Emmelie aan de keukentafel, ik dronk wijn en zij druivensap.

‘Volgende week ga ik regelen wie er voor de baby zorgt als mij iets overkomt,’ zei ze.

‘Laurens?’

‘Hij vindt het goed. Dat wilde ik zeker weten voordat ik jou zou vragen.’

In een flits zag ik mezelf door de kamer lopen, de baby in mijn armen terwijl het gehuil langzaam overging in een zacht gejammer, waarna hij in slaap viel, zijn voorhoofdje tegen mijn schouder. Ik ging op de bank zitten, mijn ogen gesloten. De wereld bestond alleen uit mijn lichaam en het warme gewicht op mijn borstkas.

Op het moment dat het bodempje wijn tussen mijn lippen doorgleed wist ik het zeker. De baby die ik had gezien en die in Emmelies buik groeide, was niet van haar. Hij was van mij.

Iemand duwt een gigantische houtsplinter via mijn rug naar mijn navel. Ik grijp de wastafel en tast met mijn andere hand in mijn broekzak. Pijnstillers.

‘Alles goed?’ zegt Laurens door de badkamerdeur heen.

Na het verven duurden de maanden nog langer. Emmelies buik groeide, de mijne bloedde. Ze plaatste opeens foto’s van zichzelf in alleen een beha op Instagram. Dertig weken, tweeëndertig, vijfendertig. Zelfs de ongewassen kleertjes met lelijke vouwen zette ze online.

‘Maak je geen zorgen,’ fluisterde ik toen ik dat zag. ‘Je zult ze niet lang dragen.’

Foto’s van Emmelie met bier in haar handen. Laurens zei dat het alcoholvrij was, maar haar vingers verborgen het etiket. Waarschijnlijk dronk ze gewoon. Ze hoefde dit kind niet, nam het alleen omdat het haar was gegeven als een blokje kaas dat we vroeger kregen bij de delicatessewinkel. Als ze het liet vallen, kon ze het laten liggen, later kreeg ze vast een nieuw blokje kaas.

Ik doe lippenstift op, roze. Daarna haal ik het mes uit mijn tas. Ik houd het achter mijn rug en kijk in de spiegel. Geen gekte in mijn ogen, niet de concentratie van een roofdier dat elk moment kan toeslaan. Alleen rust.

Laurens klopt harder op de deur. ‘We moeten echt weg.’

Elias, dat was de naam die Emmelie vanmorgen noemde aan de telefoon. Hij was er binnen drie uur, ze had niet eens kunnen bedenken of ze mij bij de bevalling wilde hebben.

‘Geeft niet,’ had ik tegen haar gezegd. De golven in mijn onderbuik waren een herinnering aan de bevalling die ik had kunnen meemaken. We spraken af dat Laurens en ik ’s middags langs zouden komen. Vijf minuten geleden hadden we moeten vertrekken.

Ik richt het mes op de keel van mijn spiegelbeeld. Bij de haren pakken, één keer snijden, goed kracht zetten. Meer is er niet nodig. Het hoeft niet lang te duren. Als het diep genoeg is, kan ze niet eens schreeuwen. In de lucht heb ik het geoefend, mijn pols kent de beweging.

Voorzichtig stop ik het mes terug in mijn tas, onder mijn portemonnee en de huissleutels. Dan maak ik de badkamerdeur open. Laurens omhelst me net te lang, zijn handen glijden over mijn rug, strelen me. Hij heeft het opgegeven, maar ik ben altijd de sterkste van ons geweest.

Ik hang de tas over mijn schouder en glimlach naar hem. ‘Zullen we gaan?’

Marjolijn van de Gender (1994) studeert Neerlandistiek aan de Universiteit van Amsterdam. Ze recenseert voor Literair Nederland. Haar korte verhalen werden gepubliceerd door Hard//hoofd en De Optimist. In 2018 won ze de derde prijs in de finale van schrijfwedstrijd Write Now!. Ze werkt aan haar debuutroman, die zal verschijnen bij uitgeverij Atlas Contact.

Twists & Plots

Samantha Stroombergen

Het is een zin die je vaak tegenkomt als je recensies leest over thrillers. Een boek is bijvoorbeeld vier sterren waard, maar doordat de lezer al kon raden hoe de vork in de steel zat, gaat er toch een ster vanaf. De spanningsboog en karakterontwikkelingen lijken daarmee soms overtroefd te worden door het (ontbreken van het) verrassingselement.

Ik ben zelf een combinatie tussen een ‘plotter’ en een ‘pantser’. Voor degenen die niet weten wat dat betekent: een plotter denkt eerst de hele structuur van zijn verhaal uit, een pantser begint met een lege pagina en ziet wel waar het verhaal strandt. De personages zijn leidend. Voor de Game of Thrones-kijkers onder ons: George R.R. Martin is een pantser en dat is waarom de seizoenen zo anders voelden zodra de regisseurs zonder bronmateriaal kwamen te zitten: ze moesten de lijntjes aan elkaar vast zien te knopen en deden dat vanuit de plot, niet vanuit de personages.

Zoals ik al zei, ben ik de combinatie ervan: ik denk een outline uit, maar vervolgens gebeuren er vaak dingen tijdens het schrijven waardoor ik een andere weg in slaan. Of beter gezegd: dwingen de personages me een andere kant op omdat ze niet doen wat ik wilde. Ik ben in die zin helemaal niet zo bezig met de vraag of er wel genoeg twists in mijn boek zitten: ik vertel gewoon het verhaal van mijn personages. Ik stoor me soms zelfs aan boeken waarin mensen bijvoorbeeld overreden worden door bussen om de spanningsboog op z’n scherpst te houden, want ‘wat een twist!’

Terug naar die voorspelbaarheid: ik maakte mezelf er als lezer ook schuldig aan. ‘Dit moet wel de moordenaar zijn!’ riep ik regelmatig uit en als mijn gevoel bleek te kloppen, bleef ik toch een beetje beteuterd achter. Verdraaid, de schrijver heeft me geen loer kunnen draaien, dacht ik dan. Inmiddels sta ik hier anders tegenover. Het belangrijkste is of ik van het verhaal geniet, al moet ik toegeven dat het me nog steeds dwarszit als uitgeverijen marketingtrucs à la ‘Een mix van Gone Girl en X!’ gebruiken. Hállo, spoiler alert?

Als schrijver hoop ik de lezer op een bepaalde manier te kunnen verrassen, maar het is niet mijn voornaamste doel. Boven alles wil ik dat ze – jij dus – geniet van het verhaal.

Ik ben benieuwd hoe jij dit ziet. Maakt of breekt de aan- of afwezigheid van een ‘oh mijn god!’-moment jouw leeservaring?

Samantha Stroombergen (1990) debuteerde in 2018 met haar thriller De witte kamer, die het jaar erop werd bekroond met de Gouden Strop. In april verschijnt haar tweede boek, Zij die zwijgt. Daarnaast werkt ze als copywriter voor een multinational en blogt ze over boeken voor Readalicious.