#ikleesthuis
korte verhalen
2

Verhalen van:
Suzanne Vermeer, Marcel van Roosmalen, Babs Gons, Splinter Chabot, Teske de Schepper, Marie Lotte & Nydia en Herman Koch

Colofon

15 bekende schrijvers hebben speciaal voor tijdens de coronacrisis korte verhalen geschreven om iedereen die thuis zit een hart onder de riem te steken. Ga voor meer mooie verhalen naar de boekhandel of onlinebibliotheek.nl en doe mee met #ikleesthuis

#ikleesthuis korte verhalen is een samenwerking tussen de Stichting CPNB, het Nederlands Letterenfonds, de Koninklijke Bibliotheek, DPG media en Hebban.

Copyright 2020: Suzanne Vermeer, Marcel van Roosmalen, Babs Gons, Splinter Chabot, Teske de Schepper, Marie Lotte Hagen & Nydia van Voorthuizen en Herman Koch.

Omslagontwerp: twelph.com

#ikleesthuis #ikkooplokaal

www.hebban.nl/ikleesthuis-korteverhalen

Verkeerd verbonden

Door Suzanne Vermeer

‘Tot de dood jullie scheidt…,’ hoor ik de trouwambtenaar nog zeggen.

Job had me aangekeken met een glimlach, maar ik was bloedserieus geweest. Inderdaad, tot de dood ons scheidt. Een heilige belofte waar ík me in elk geval aan zal houden. Dankzij Job overleefde ik, dankzij Job bestond ik. Hij gaf me alles… en nu neemt hij het me weer af.

Kijk nou wat er van ons is geworden. We zitten doodstil tegenover elkaar, zwijgend.

Ieder verzonken in onze eigen gedachten die we niet meer met de ander willen delen. Alles wat eens zo vloeiend ging en schitterde, is nu stroef en roestig. Er was een tijd dat we nooit uitgepraat raakten. Dat we volop grappen maakten en oprecht om elkaar moesten lachen. Dat we geloofden in een gezamenlijke toekomst, een gezin. Ik weet niet eens meer wanneer de stilte precies op ons is neergedaald of wat de exacte aanleiding was. Misschien begon het toen hij tijdens mijn zwangerschap steeds vaker moest overwerken? Of toen hij meer behoefte kreeg om op vrijdagavond het weekend met een biertje in te luiden ‘met vrienden’, in plaats van met mij? Zo nodig moest skiën met de mannen? Of zijn het toch die appjes van zijn ‘collega’ Minka die opnieuw te pas en te onpas binnenkomen op de gekste tijden? Wat denkt hij nou? Dat ik het allemaal niet doorheb? Dat ik zo naïef en goedgelovig ben als ik eruitzie? Dat ik een oogje dichtknijp en alles wil doen om hem te behouden? Dat hij onaantastbaar is en gewoon ongebreideld zijn gang kan gaan?

Ik bestudeer zijn gezicht even grondig als hij het galgenmaal op zijn bord bestudeert. Ik volg de rimpels die in de loop der jaren dieper zijn geworden. Zijn groene ogen met gouden puntjes in de irissen. Zijn krachtige kaak, het subtiele kuiltje in zijn kin waar ik altijd zo dol op was. Zijn lippen die een beetje glanzen van de botervette jus die van de asperges druipt. De grijze haren die langzaam maar zeker zijn slapen en kin overnemen. Ondanks alles vind ik hem nog steeds razend aantrekkelijk, maar dat alleen is niet meer genoeg. Het structurele gebrek aan aandacht, het weglopen voor de verantwoordelijkheden die hij heeft als echtgenoot en vader, het begint zich te wreken en zoekt een uitweg.

De spanning in de kamer is om te snijden. Bestek tikt afgemeten tegen porselein, ik kauw met lange tanden op mijn biefstuk. Vroeger was ik er dol op, maar nu smaakt het naar niks. Alsof mijn slechte smaak voor mannen ineens in al mijn eten is gaan zitten. Ik drink een paar flinke slokken water om de taaie brok in mijn keel weg te spoelen. Terwijl Job al aan zijn derde glas wijn begint, mijd ik de fles zorgvuldig. Hij heeft het niet eens in de gaten. Waar hij ook zit met zijn gedachten, het is in elk geval niet bij mij. Het valt me op hoe moe hij er uitziet. Een tijdje al eigenlijk. Een drukke baan én een minnares naast een gezinsleven – het kost vast veel energie. Terwijl hij beloofd had geen contact meer met haar te hebben buiten het werk om. Toen we elkaar ruim drie jaar geleden leerden kennen, zat zij ook al achter hem aan, maar die wedstrijd heb ik gewonnen. Zou ik dan nu alsnog het toernooi verliezen? No way!

Het lijkt wel of hij bleker ziet dan toen we een uur geleden aan tafel gingen. Alsof alle kleur die ik ooit aan zijn leven gaf, spontaan uit zijn gezicht is getrokken.

‘Smaakt het?’ vraag ik, terwijl het me eigenlijk geen bal interesseert.

Voor het eerst kijkt hij even op van zijn bord. Knikt zuinigjes.

‘De biefstuk had wat meer rosé gemogen… Maar zeker niet slecht gebakken,’ gooit hij er vlug achteraan als ik hem een vernietigende blik toewerp.

De biefstuk is niet te vreten, ik heb hem expres veel te lang doorgebakken om er zeker van te zijn dat hij meer zou gaan drinken om het droge vlees weg te krijgen.

‘Nog spannende ontwikkelingen op het werk?’ vraag ik langs mijn neus weg.

‘Nah, same old shit. Druk en weinig opwindend.’

‘Maar wel een beetje opwindend dus. Vertel.’

Hij kijkt geërgerd op.

‘Jemig, je had beter slakken met zout kunnen serveren. Op het werk is het druk en TOTAAL NIET opwindend. Zo, beter?’ Hij zucht en grijpt weer naar de fles die flink gecondenseerd is van het ijs in de wijnkoeler. ‘Ik heb het bij voorkeur niet over mijn werk als ik thuis ben, dat weet je.’

‘Dat snap ik. Je brengt er immers al zoveel tijd door. Je collega’s zien je vaker dan ik.’

Ik maak er expres meervoud van – collega’s – en lach mijn liefste ingestudeerde glimlach. Hij glimlacht terug en het cynisme druipt van onze gezichten. Even hebben we elkaar gevonden in bitterheid, delen we voor het eerst in lange tijd hetzelfde gevoel op hetzelfde moment. Maar dan, pling, het geluid van een appje drijft ons weer mijlenver uit elkaar.

Met een schuin oog leest hij het bericht, terwijl ik hem strak blijf aankijken. Hij typt snel iets terug.

‘Iemand van het werk,’ lacht hij nerveus. ‘Het kan zijn dat ik straks nog even naar de zaak moet.’

Het voelt alsof hij een dikke middelvinger naar me opsteekt. Zijn lichaamstaal laat niets te wensen over – alles beter dan hier met mij in één ruimte zitten.

‘Maar eerst ga ik dit overheerlijke diner met jou afmaken.’ Zijn woorden klinken hol.

Boven begint Sanne te krijsen, alsof ze het gedrag van haar vader net zo om te huilen vindt als ik.

‘Jouw beurt,’ zeg ik als hij in eerste instantie geen aanstalten maakt. ‘Poepbroek waarschijnlijk.’

Even lijkt hij iets te willen zeggen, dan bedenkt hij zich en staat op. Hij oogt afwezig. Ik wil dat Sanne haar vader nog ziet voordat hij vertrekt. Snel werp ik een blik op mijn horloge. Er is nog tijd.

Job loopt naar boven. Zijn pas is trager dan normaal. Hij is vergeten zijn telefoon mee te nemen en ik maak gebruik van het moment. Zijn pincode bestaat nog steeds uit zijn geboortedag, maand en jaar. Hoewel het me goed uitkomt dat hij zelfs nog te lamlendig is om zijn pincode te veranderen, steekt het ook enorm dat hij niet wat meer moeite doet om zijn affaire te verbergen. Blijkbaar heeft hij zo’n lage dunk van me dat hij dat niet nodig acht. Ik open zijn whatsappconversaties en mijn vermoeden wordt bevestigd. Het bericht dat zojuist binnenkwam en ons etentje verstoorde, komt inderdaad van Minka. Ik heb haar één keer gezien op een bedrijfsfeestje toen mijn lijf nog strak was en niet getekend door zwangerschapsstriae. Het viel me toen al op dat Minka het goed deed bij alle mannelijke collega’s, maar vooral bij mijn man.

Ik open het bericht.

Hé kapiteintje van me, kom je zo nog naar de kajuit? Je matroosje wacht op je.

Zijn antwoord:

Misschien straks. Eerst eten met de vrouw en peilen hoe de stemming is. Geen zin in gezeik vanavond.

Dus dat is hoe hij over me praat, denk ik woedend. Ik ben een zeikerd waar hij verplicht een vorkje mee prikt in de hoop me gunstig te stemmen. ‘Misschien moet ik straks nog even naar de zaak’… Aan mijn hoela, jij gaat helemaal nergens meer heen, vriend! You picked the wrong bitch to fuck with! Mijn hele leven al word ik te pas en te onpas aan de kant geschoven door mensen om me heen. Eerst door dat stelletje mislukkelingen dat zich mijn ouders durfde te noemen, vervolgens door talloze ondeugdelijke pleeggezinnen en zogenaamde vriendinnen en vrienden. Steeds als ik weer een beetje vertrouwen begon te krijgen in de mens, werd dat vertrouwen weer geschonden. Ik heb alle facetten van lelijkheid gezien en toen ik na tig keer mijn neus te hebben gestoten eindelijk de moed begon op te geven, toen kwam hij. Mijn Job. Hij werd het thuis dat niemand ooit voor me had willen zijn. Mijn veilige haven, mijn hang-out. Een medicijn als tegengif voor de bittere pil van eenzaamheid.

Weet je wat het is met geluk? Als je er eenmaal aan geproefd hebt, is het verslavend als suiker. Je kunt niet meer zonder en wilt steeds meer. Het vertroebelt je denken en verspreidt een gif door je aderen als het je wordt afgenomen. Dus toen Minka destijds probeerde om Job van me af te pakken, heb ik haar thuis opgezocht. Ik heb haar duidelijk gemaakt dat Job van mij is en van niemand anders. Sindsdien liet ze hem met rust, tot de afgelopen maanden. Ineens komt haar bootje weer ‘onze’ veilige haven binnenvaren. Nou, mooi niet. Iemand gaat schipbreuk leiden.

De huilgeluiden van boven zijn gestopt. Hoewel ik ze niet kan horen, kan ik de zachte na-snikjes van Sanne uittekenen alsof ik naast haar sta. Mijn kind, mijn vlees en bloed, wat gun ik jou een beter leven dan ik zelf heb gehad. Iemand die jou pijn doet, bewust of niet, is van mij. Ook als die iemand je eigen vader is. Als hij niet honderd procent kiest voor jou en mij, dan kan ik niet weerloos toekijken hoe alles kapot wordt gemaakt. Dan ben ik het aan jou en mij verplicht om in te grijpen. Liever gelukkig met zijn tweeën, dan ongelukkig met zijn drieën. Je bent nu nog zo klein. Te klein om dingen te onthouden. Te klein om je je vader straks nog te kunnen herinneren. Te klein om hem te missen en verdriet om hem te hebben.

Voetstappen op de trap. Job komt weer naar beneden. Hij loopt de kamer binnen zonder me aan te kijken. Het zweet staat op zijn voorhoofd. Hij loopt naar zijn stoel, klampt zich vast aan de rugleuning voordat hij moeizaam gaat zitten.

‘Nog een beetje wijn?’ vraag ik opgewekt, terwijl ik al met de fles in mijn handen sta.

Hij maakt een afwerend gebaar met zijn hand en schudt zijn hoofd. ‘Nee, ik moet nog naar kantoor en heb al te veel op.’

Zijn mond vertrekt in een grimas, alsof hij pijn heeft.

‘Is er iets?’ vraag ik bezorgd.

‘Mag ik wat water? Ik heb zo’n dorst.’

Ik wijs naar de kan die voor zijn neus staat, terwijl ik de wijn terugzet in de koeler. ‘Er zit nog precies een laatste rondje in voor jou.’

Ik neem een slok uit mijn eigen glas water en ga weer op mijn plek zitten. Hij kijkt me met lodderige ogen aan en focust dan weer op de waterkan. Ik blijf zitten waar ik zit en verroer me niet. Hij zucht en hijst zichzelf net genoeg overeind dat hij de waterkan kan vastgrijpen. Zijn arm trilt alsof het gewicht ervan immens is. Hij kan zijn hand niet stilhouden en water klotst op tafel. Zweet glinstert langs de rand van zijn hoog geknoopte boordje. Hij ademt zwaar. En dan… valt de kan uit zijn handen. Glassplinters belanden op onze borden, water druipt op de vloer. Het lijkt of de tijd vertraagt als hij naar zijn borst grijpt en de bovenste knoopjes van zijn blouse in een laatste wanhoopspoging probeert los te maken. Hij probeert iets te zeggen, steekt zijn hand uit alsof ik de enige ben die hem kan redden.

Dat had je eerder moeten bedenken, makker.

Ik kijk op mijn horloge en tel mee met de minuten en seconden. Vlak voordat de tijd voor Job stopt, fluister ik in zijn oor: ‘Ik zal Minka zo bellen dat haar kapiteintje vanavond niet komt. Als Sanne en ik je niet kunnen krijgen, krijgt niemand je.’

Ik ruim de tafel af. De leegte die ik nu voel, is als een oude bekende met wie ik na jaren weer wordt herenigd. Ik dweil al het verspilde water op en spoel het restantje wijn door de gootsteen. Daarna stofzuig ik het gebroken glas op.

Wanneer ik klaar ben met opruimen, kniel ik met zijn telefoon neer bij zijn dode lichaam. Terwijl mijn ene hand rust op zijn stilstaande borst, zoek ik Minka’s nummer op. Het staat talloze malen in het lijstje met recente gesprekken. Ik klik het aan.

‘Met Max.’

Ik moet even schakelen als ik een mannenstem hoor.

‘Ik ben op zoek naar Minka.’

‘Met wie spreek ik?’

‘Dat doet er niet toe. Is Minka aanwezig?’

‘Ik denk dat je verkeerd verbonden bent.’

‘Hou op met die onzin, dit is het nummer van Minka. Maar als ze te laf is om zelf aan de lijn te komen, kunt u haar dan zeggen dat Job vanavond niet komt “overwerken”?’

‘O, wacht eens even. Ik denk dat ik het begin te begrijpen. Job is een collega van me en ik heb hem vanavond een bericht gestuurd met dit nummer. We gaan wel eens samen naar de kroeg.’

‘Volgens Jobs contactenlijst is dit nummer van zijn collega Minka,’ blijf ik koppig volhouden.

‘Minka werkt hier al een tijdje niet meer. Ik heb haar functie overgenomen en daarmee ook haar mobiel. Waarschijnlijk heeft Job nog niet de moeite genomen om dat aan te passen in zijn contactenlijst?’

‘Dus al die berichtjes van de laatste maanden waren van jou en niet van Minka?’

Max begint te lachen. ‘Spreek ik soms met de jaloerse echtgenote? Esmee, is het toch? Geen zorgen, Esmee, ik ben gay en zal niet ontkennen dat ik Job aantrekkelijk vind, maar dat is totaal niet wederzijds. We hebben de laatste maanden veel samen moeten overwerken en daarna wel eens een afzakkertje in de kroeg genomen. We zijn vrienden geworden.’

‘Hij heeft je naam nooit genoemd,’ zeg ik stuurs. ‘En je appt nogal wijverig.’

‘En bedankt.’

‘Ik bedoel…’

‘Maak je niet druk, ik snap het wel. Je hebt het over die bijnamen: kapitein en matroos. Dat is ontstaan toen we laatst tijdens het bedrijfsuitje in een karaokebar “In the Navy” hebben gezongen. Meer is het niet. Job gaat echt niet vreemd, Esmee, hij houdt zielsveel van jou en Sanne. Hij moet gewoon erg wennen aan zijn nieuwe leven als vader en wilde daar zo nu en dan met mij over babbelen om stoom af te blazen met een potje bier. Hij wilde jou daar niet mee lastigvallen, volgens mij omdat hij zich een beetje schaamt dat hij het vaderschap best zwaar vindt, en ik ben ervaringsdeskundige met een jochie van zeven. Uit een relatie van voordat ik uit de kast kwam,’ licht hij haastig toe.

‘Hij wilde me… niet lastigvallen?’

‘Hij zei laatst letterlijk tegen me: “Ik wil Esmee haar roze wolk niet afnemen.”’

Ik val stil terwijl zijn woorden tot me doordringen. Op dat moment begint kleine Sanne boven heel hard te huilen.

‘Maar waarom vraag je Job zelf niet even…’ begint Max, maar hij krijgt geen kans om zijn zin af te maken.

‘Sorry voor het storen,’ kan ik nog net uitbrengen voordat ik de verbinding verbreek.

De telefoon valt uit mijn handen terwijl ik naar boven vlucht. Ik pak mijn dochter uit haar bedje en houdt haar dicht tegen me aan.

‘Het spijt me, schatje,’ zeg ik, ‘hier ben ik al.’

Ze kijk me aan alsof ze een betere uitleg van me verwacht.

‘Mama was verkeerd verbonden.’

Mijn vader

Door Marcel van Roosmalen

Na zijn dood kreeg mijn vader van ons een trap na in de vorm van een grafsteen uit China. Ze deden er daar meer dan een jaar over om zijn naam in marmer te beitelen en de letters met goudverf te vullen.

‘Kan dat niet wat sneller?’ informeerden we weleens, maar daarop kwamen ontwijkende en onduidelijke antwoorden. Ik stelde me zo voor dat ze het werk in China nog met de hand deden. Met kinderhandjes waarschijnlijk, want duur was het niet. Toen die steen er op een dag opeens lag zei mijn moeder dat hij meer glom dan de andere grafstenen. Postuum was mijn vader een uitblinker. We hoefden hem op de begraafplaats nooit te zoeken. Zelfs mijn broer, die toch een oog mist, vond moeiteloos de weg naar die glimmer bij de heg.

Ik besloot dat hij een tweede grafsteen verdiende. Een boek dat ik verkocht als ‘een monument voor alle vaders die hun hoofd nooit boven het maaiveld hadden uitgestoken.’

Vrijdagavond bezocht ik de jaarlijkse borrel van de uitgeverij die het allemaal mogelijk maakt. Aan die mensen had het in ieder geval niet gelegen. Ze hadden me er zelfs een paar weken opgesloten in een werkcel. Behalve dan dat ik er door een bureau zakte waarop ik was gaan staan om uit het raam te kunnen kijken gebeurde er weinig in dat hok. De redactrice die me hielp om de boel weer in elkaar te schroeven was fan van de Japanse schrijver Murakami.

‘Iedere zin danst.’

Ik had mijn netste blouse aangetrokken. Wat eerder niet lukte gebeurde juist die avond: ik werd mijn vader. Iedere hap stokbrood onderging ik alsof ik ‘m eigenlijk niet verdiende. Ik zag ze naar me kijken en wist wat ze dachten: ‘Daar is Marcel van Roosmalen in z’n nieuwe blouse, die krijgt dat boek nooit af.’

Aan een rafelrand van het feest stond een jongen die mij wel kende, maar ik hem niet.

Hij had een boek over ‘de spreeuw’ afgerond.

De spreeuw, vertelde hij me nadat ik een sigarettenpeuk tussen duim en wijsvinger over de heg had geschoten, was een meer dan nuttig dier. Zo verzamelde hij sigarettenpeukjes om er zijn nest mee te reinigen. En verder kon de spreeuw ook heel behoorlijk een scheidsrechtersfluit imiteren.

Ik moest maar weer eens gaan, hoorde ik mezelf zeggen. Deden spreeuwen dat ook? Dat ze plotseling wegvlogen als ze ergens lekker zaten?

‘Nee,’ zei hij.

Op de fiets naar huis waande ik me een jongetje in een Chinese fabriekshal. De grafsteen waaraan hij werkte had al lang af moeten zijn, maar hij glom al wel verschrikkelijk.

*

Mijn vader woog vlak na de oorlog vijftig kilo, hetgeen iedereen in Middelbeers verbaasde omdat hij zich om de Arbeitseinsatz te ontlopen een paar kilometer verderop bij een bakker had verstopt. ‘Hij verkocht het brood liever dan dat hij het weggaf.’

Die paar weken in het washok bij die bakker waren ook meteen zijn hevigste herinneringen, want voor de rest had hij weinig van de oorlog gemerkt.

‘Over de oorlog hadden we het in de oorlog eigenlijk nooit,’ zei hij als ik hem ernaar vroeg. ‘Dat kwam pas daarna.’

Het ging in zijn ouderlijk huis tijdens de bezetting de hele tijd over het gebrek aan tabak. Mijn opa was dusdanig verslaafd dat hij vijf jaar lang een slecht humeur had en zichzelf letterlijk vergiftigde met de zelfgekweekte rotzooi die over waslijnen op zolder te drogen hing.

Met zo’n derdegraads oorlogsslachtoffer scoorde ik niet op de lagere school. Dacht ik een keer profijt te hebben van een oude vader, bleken de grootouders van mijn klasgenootjes voor een groot deel wél in het verzet te hebben gezeten. Ik nam het hem toen behoorlijk kwalijk dat hij niets had meegemaakt behalve dan dat hij op de fiets was gesprongen en naar een bakker was gefietst toen er een brief kwam dat hij zich moest melden voor werk in Duitsland.

Hij zei dat er in Middelbeers gewoon niets gebeurde, er werden daar ook geen illegale kranten bezorgd. Wat hij zich wel herinnerde, was dat een van zijn broers een keer naar België was gelopen omdat de boter daar nog wel betaalbaar was.

‘Die kwam terug met zúlke blaren op zijn voeten.’

Na de bevrijding waren er opeens weer sigaretten, zoveel dat zijn vader het op een roken van jewelste zette en het in de woonkamer zo blauw stond van de rook dat ze later nog wel eens terug verlangden naar de bezetting.

Op 4 mei dacht ik zoals ieder jaar aan mijn vader, een man die in de oorlog niets bijzonders had meegemaakt. Niemand die de vlag zo mooi halfstok uit het raam kon hangen als hij. Bij mooi weer wandelde hij naar de herdenking in het Villapark in Velp, bij regen stond hij om 20.00 uur twee minuten naast zijn stoel voor de televisie. Zwijgend tot ze op de Dam het Wilhelmus begonnen te spelen en mijn moeder vroeg of hij nog koffie wilde.

Geen idee waar hij dan aan dacht.

*

Mijn vader werd naar Nederlands-Indië gestuurd, waar ze hem bombardeerden tot hospik.

Het kwam erop neer dat hij glaasjes water moest brengen naar iedereen die zich ziek, zwak of misselijk voelde en dat hij bij het marcheren achteraan liep met in zijn hand een koffertje met een rood kruis erop. Hij herinnerde zich dat hij een keer iemand had verbonden, een officier die met de jeep van de weg was geraakt.

‘Wat een gehannes.’

Zijn oudste zus stuurde hem iedere dag een brief met berichten van het thuisfront. ‘Wim stond opeens in de kamer met een pond echte boter! Je kunt je zo voorstellen wat voor een feestmaal daar is aangericht. Hoe vergaat het jou in de rimboe?’

Mijn vader schreef terug over ‘de likdoorn’ aan zijn kleine teen, die hem bij ‘de dagelijkse exercitie’ op het kazerneterrein veel last bezorgde.

Het lezen van de brieven die ik na zijn overlijden had meegenomen, riep een beeld op van twee werelden waarin weinig bijzonders gebeurde.

Bij thuiskomst in Middelbeers werd mijn vader als held onthaald. Ze zetten hem op een versierde stoel op een platte kar en reden hem door het dorp. Naast de kar liepen zijn zussen, strikken in het haar.

Daarna bleef het jarenlang stil. Tot vanaf begin jaren negentig ineens de waardering kwam. Eerst kwamen de medailles per post, met een klever op de achterkant zodat ze niet uit de envelop vielen. Een paar jaar later kreeg hij er samen met alle andere veteranen in zijn woonplaats één opgespeld door de burgemeester die de veteraren één voor één op het hart drukte dat zij ze in ieder geval nooit was vergeten.

Mijn vader toen: ‘Hoe ouder ik word, hoe meer medailles ik krijg.’

*

Ik moest naar Arnhem voor een etentje met Arnhemmers, van wie er een aantal me vooraf diverse keren hadden gebeld dat ik vooral moest komen. Hele verhalen over hoeveel zin ze er in hadden, maar toen ik er eenmaal was bleek de helft er niet te zijn.

‘Ik had ineens toch niet zoveel zin,’ zei een van de wegblijvers me de volgende dag. Waar ze ergens anders een smoes verzinnen vindt de Arnhemmer het de normaalste zaak van de wereld dat hij van mening verandert. Alles onder het motto: ‘Je beste vriend dat ben je zelf.’

In de aanloop naar dat etentje wandelde ik door de stad. In de Steenstraat, een winkelstraat die de laatste jaren behoorlijk is opgeknapt maar nog steeds niet uitnodigt om te winkelen, werd ik overvallen door een wolkbreuk. Ik schoot de Martinuskerk in, waarvan ik wist dat mijn vader er de laatste jaren regelmatig heen ging.

In de hal stond een tachtiger, de broek te hoog opgetrokken, met een emmer sop een houten deur te boenen. Ik zei dat het hard regende, waarop hij antwoordde dat het wel meeviel.

‘Straks viel er veel meer uit.’

Met zo’n zin heb je me meteen.

‘Straks’ gebruiken in de verleden tijd en de hemel voorstellen als een bak met water die ze nu en dan omkieperen. We spraken kort over het gebouw, waarvan hij blij was dat het een paar jaar geleden was gerestaureerd. Hij hield de duimen een centimeter of tien uit elkaar en zei dat er ‘zulke wurmen’ in de houten balken hadden gezeten.

‘Het was luilekkerland hier, die beesten vraten zich helemaal vol. Probeer die er maar eens uit te krijgen met een handvol parochianen.’ Ik vroeg of hij mijn vader, de heer Van Roosmalen, had gekend.

Hij stopte even met boenen, wreef met de mouw van zijn blouse de bril schoon en vroeg: ‘Overleden?’

Ik knikte.

‘Had hij een bril?’

Ik knikte weer.

‘Ja,’ zei de man. ‘Die ken ik wel. Die heeft ook nog mee geholpen met het verjagen van de wurmen.’

Ik wist zeker dat het niet waar was, maar vond het toch leuk om te horen hoe mijn vader, die hoogtevrees had, in die kerk op een ladder was geklommen om de balken in het plafond te behandelen met een gif en dat hij daarna op de brommer, die hij nooit gehad heeft, was terug gereden naar huis. ‘Mijn vader had geen brommer,’ zei ik.

De man haperde geen moment.

‘Dan had hij een fiets, ik zie hem nog zo weg rijden.’

Een huis vol

Door Babs Gons

-Ik ga dat huis niet meer in, zei Marie.

-Is het zo erg dan? vroeg ik.

- Wanneer ben je voor het laatst geweest?

Ik dacht even na.

-Met Pasen. We hebben toen buiten gezeten en ik heb eerlijk gezegd niet zo op het huis gelet, loog ik.

-Dat geloof ik niet, zei Marie.

Mijn moeder was op haar drieënvijftigste een heel nieuw leven begonnen. Na meer dan tien jaar alleen te zijn geweest vertrok ze opeens naar Louisiana. Een half jaar later kwam ze weer terug. Ze had er een man ontmoet en twee weken na haar terugkomst voegde hij zich bij haar. 

De eerste keer dat ik en mijn zus het huis van mijn moeder betraden na haar terugkomst troffen we haar nieuwe man op de bank in de huiskamer. Niet alleen hij was nieuw maar ook de bank waar hij op zat, de poef waar zijn enorme voeten op rustten, de fleecedekentjes die over de leuningen hingen, de tafel, de gordijnen. En midden in dit vreemde tafereel stond mijn moeder te stralen.

-Dit is Sylvester, zei mijn moeder.

Ze ging achter hem staan en legde haar handen op zijn schouders. Sylvester lachte een mond vol gouden tanden bloot. Hij maakte geen aanstalten om ons een hand te geven dus zwaaiden we maar een beetje naar hem.

Niet veel later zette mijn moeder een pan spaghetti en een pan saus op tafel en waren we om de ronde eettafel gaan zitten. Nadat ze iedereen had opgeschept vroeg Sylvester om suiker en strooide vervolgens een paar flinke scheppen over zijn spaghetti.

-Wie doet er nou suiker over zijn eten, zei Marie in de auto terug.

-Ik vond het wel een aardige man, zei ik.

-Zag je dat er twee televisies boven elkaar stonden, zei Marie.

-Ja ik zag het, antwoorde ik, best wel raar.

-En die bank, wat een monsterlijk geval. Net plastic, zei Marie. En dat televisiemeubel!

- Ja daar verbaasde ik me ook wel over. Dacht dat ze dat altijd heel lelijk vond.

Toen ik een paar weken later weer mijn moeder bezocht, dit keer alleen, was het eerste dat me opviel dat het huis voller was.

-Heb je het weer veranderd, vroeg ik mijn moeder.

-Hmm, antwoordde ze, misschien hier en daar wat nieuwe meubeltjes en ze wuifde even met haar hand van rechts naar links.

Ik volgde haar hand en maakte in mijn hoofd een inventarisatie van alles wat ik de vorige keer niet had gezien. Drie bijzettafeltjes, de ene net een maat groter dan de andere. Daarnaast een ouderwets kastje met ingebouwde naaimachine, drie stoelen met fluwelen bekleding, een met een grote scheur, een houten servieskast met glazen ramen waar een hoekje van af was.

-Doet ie het nog, vroeg ik wijzend naar de naaimachine.

-Weet ik niet, antwoordde ze. Wil je koffie?

Terwijl ze de keuken in verdween kon ik mijn ogen niet van het enorme televisiemeubel afhouden.

-Het is hier nu wel heel anders, zei ik voorzichtig toen ze de kamer weer binnenkwam. Vind je niet mam? Zo’n televisiemeubel…

-Ja, vind je? vroeg ze.

-Nou, zei ik, jij vond dat toch altijd best wel burgerlijk? Zo’n groot meubel? En beukenfineer, dat vond je toch ook altijd lelijk?

-Ah ja, maar Sylvester…nou weet je, we kregen dit gewoon. En we moeten een beetje zuinig doen.

Twee salontafels met ingelegde steentjes, een fauteuil met een vering die door het leer heen stak, een stellingkast, drie opgestapelde houten kisten, een plastic keukentrolley en een paar kartonnen dozen onder de kapstok later was ik weer op bezoek. Er waren pas drie weken verstreken. Mijn moeder zat als een koningin in het midden van al deze spullen met een mand vol breiwerk naast Sylvester, die op twee televisietoestellen tegelijk aan het kijken was.

-It’s getting pretty full in here, zei ik terwijl ik met mijn thee een plekje probeerde te vinden op de bank tussen hen in.

-Praat maar gewoon Nederlands hoor, zei mijn moeder. Leert ’ie de taal sneller.

Ik keek naar Sylvester die van het ene toestel naar het andere keek alsof het een tenniswedstrijd was.

-Veel spullen, zei ik nadrukkelijk zijn kant op. Hij had zich naar mij toegedraaid. Lots of stuff, zei ik er nog snel achteraan want ik zag dat hij het niet had begrepen.

-Oh yeah. Hij keek tevreden om zich heen en spreidde zijn armen. A rich’s man’s trash is a poor man’s treasure.

Hoe konden wij hier nou zoveel goede spullen weggooien? Ik gaf hem gelijk, het grofvuil lag vol met mooie bruikbare dingen die makkelijk nog een tweede leven konden hebben. Mijn eigen huis stond vol nog gave meubels van de straat en de kringloopwinkel. Sylvester vertelde dat hij elke donderdag- en maandagavond langs het grofvuil ging. Schat zoeken, noemde hij het. Treasure hunting.

-En, vroeg Marie toen ik weer thuis was. Hoe was de situatie?

Ik negeerde haar vraag en vertelde haar wat Sylvester had gezegd.

- A rich’s man’s trash is a poor man’s treasure? Wat een onzin!

-Ik vind het juist wel mooi, zei ik, we gooien veel te veel weg hier.

-Maar dat betekent toch niet dat je er je huis mee moet vol stouwen. Al die spullen die niet nodig zijn. En kapot.

-Maar ze verkopen ook weer heel wat Marie, via Marktplaats. Mama zei dat ze best goed verkopen.

-Het meeste is echt troep, dat verkoopt nooit. .

-Nou van de week nog vertelde mama dat ze een oude racefiets die Sylvester langs de weg had gevonden voor 150 euro heeft kunnen verkopen. Het bleek een vintage frame te zijn.

-Oke. Maar dat klinkt als een gelukje.

-En ze vertelde ook nog dat ze een of andere waterpomp had gevonden die binnen een half uur was verkocht.

-Oke Basha, punt gemaakt. Maar heus, het meeste is troep, heb je zelf toch ook gezien. En dat staat daar maar te staan in dat huis.

Dat er inderdaad ook veel in het huis bleef staan zag ik een paar weken later, toen Marie en ik samen naar mijn moeders verjaardag gingen. Marie had me de avond ervoor gebeld en gezegd dat ze niet wilde gaan.

-Tuurlijk wel, waarom zou je niet gaan? Mama is jarig! zei ik.

-Het is zo krap, ik word er bijna claustrofobisch, zuchtte ze.

-Ach, het valt hartstikke mee. En ze hebben vast wel weer wat kunnen verkopen.

Ik haalde haar over om mee te gaan. En ik hoopte vurig dat het mee zou vallen.

Al vanaf het tuinpad zag ik dat het niet meeviel. Waar ik normaal vanaf het voortuintje door het keukenraam via de huiskamer de achtertuin in kon kijken, zag ik nu een grote donkere wand. Toen we binnenkwamen en we ons door de gang hadden geworsteld, waar de kapstok nu vol hing met zware jassen, tassen en waaronder een stapel dozen stond, zag ik dat de kamer werd gescheiden door een hoge eikenhouten kast die het licht tegenhield dat door het keukenraam kwam. Het was niet het enige meubel dat erbij was gekomen. Omdat het vrij donker was, struikelde ik al meteen over een stapel krukjes die ik eerder niet had gezien en vlak voor de deur naar de tuin stond nu een grote sta-klok zonder wijzers.

Mijn moeder had ons snel naar buiten gedirigeerd waar een gedekte tafel stond met een zelfgebakken taart, een koffiekan en wat kopjes. Omdat het nog best fris was had mijn moeder wat fleecedekentjes over de stoelen gelegd. Marie was in de deuropening blijven staan en had achterom gekeken.

-Jeetje mama, zei ze. Zoveel spullen, hier kan je toch niet meer in wonen zo.

Moeder had door het raam naar binnen gekeken alsof het haar niet eerder was opgevallen.

-Ach, zei ze, het is allemaal tijdelijk. Die kast wordt morgen misschien opgehaald, ze wees naar de hoge eikenhoutenkast midden in de kamer. En, vervolgde ze, ik heb net weer een servies verkocht dat Sylvester in een zak langs de weg vond. Nog in de doos! En die kratten, ze wees de gang in, daar zitten boeken in. Die verkoop ik binnenkort ook weer.

Er kwam die dag verder geen bezoek.

-Gewoon gezellig met zijn viertjes.

Sylvester vertelde ons over zijn tijd in het leger. Marie schoof onrustig heen en weer op haar stoel en ik voelde hoe ze steeds naar me keek. Ze wilde weg. Maar ik had haar genegeerd, ik wilde naar Sylvester luisteren.

Toen hij uitverteld was, ging ik nog even naar de wc. Ik was naar boven gelopen omdat er voor het toilet beneden een grote koffer had gestaan. Boven zag ik dat de deur van de slaapkamer niet dicht kon omdat een enorm kledingrek in de opening stond. En dat kwam omdat naast het kolossale bed vier nachtkastjes en negen dozen met videobanden stonden die het kledingrek praktisch de kamer uit duwden. Naast de slaapkamer had Sylvester zijn eigen kamertje met een enorm aquarium en dat verder was volgebouwd met platenspelers, platen, radio’s en boeken. In het midden stond een stoel met een leuning die met een groot stuk tape vastgeplakt zat.

-Boven is het al net zo erg, zei Marie op de terugweg. Heb je dat gezien?

-Nou ja, zei ik, dat viel toch wel mee?

-Jezus, zei Marie, zie je niet wat voor bende het is. Zie je niet hoe anders alles is. Zie je niet hoe mama opeens heel anders is? Mama, ze verhief haar stem, hield nooit van televisiemeubels. Mama hield niet eens van teevee. Mama gruwelde van Ikea en Leen Bakker. Mama hield van kralengordijnen, van zelf gemaakt, van geknoopte wandkleden, van gebreide kleedjes. Niet van fleece.

-Maar, zei ik, een mens mag toch ook veranderen. Dat is toch oké? Je verandert toch ook vanzelf een beetje met een nieuw iemand? En als Sylvester dit nou mooi vindt?

-Oh Basha, zei ze, jij vind alles oké hè?

-Nou, dat niet, zei ik. Maar ik zie gewoon niet echt het probleem.

-En die vent, ging Marie door, wat weten we nou echt van hem, behalve dat hij in het leger zat.

-Wat weet je eigenlijk van hem, had ik mijn moeder even daarvoor gevraagd. We zaten samen in de tuin en Sylvester zat binnen naar herhalingen van Pawn Stars en een zwart-wit film te kijken op de twee teevees.

Een grote glimlach verscheen op mijn moeders gezicht.

-Het is zo’n mooi mens, hij heeft zoveel meegemaakt maar is toch zo… begon ze. Hij is een echte self made man.

-Wat bedoel je daarmee, vroeg ik.

-Nou, kijk naar hem, hij had eerst niks, hij komt van de straat, heeft gevochten in het leger en nu zit hij hier, in een huis vol spullen. Tevreden te zijn.

Ik keek naar hem door het raam. Keek naar het gouden kruis om zijn nek.

-Met de hulp van God, zei ik.

Ze keek me even vragend aan.

-Heeft hij je dat verteld?

-Nee, zei ik, dat was een gokje.

Na moeders verjaardag weigerde Marie nog langer te gaan. Ook ik stopte even later met bezoekjes. De laatste keer was ik maar kort gebleven. Het huis stond nu zo vol dat ik me ongemakkelijk had gevoeld. Het leek ook of we minder tegen elkaar te zeggen hadden. Of misschien ging praten moeizamer met al die spullen tussen ons.

Op een avond belde mijn moeder. Ze vertelde dat ze ruzie met Sylvester had gehad.

-Ach, een ruzie mag het niet heten, had ze er snel achteraan gezegd.
Haar stem klonk vermoeid. Ze had die ochtend op weg naar het verzorgingstehuis waar ze werkte een enorme container vol spullen voor het huis van de overburen zien staan.

-Ik ben toen snel weer naar binnen gegaan en heb Sylvester gevraagd om alsjeblieft niets uit de container te halen.

Het viel even stil.

-En, vroeg ik toen. Heeft hij…?

Ze begon te snikken.

-Basha, zei ze tussen het snikken door.

-Is het erg, vroeg ik.
-Het is heel erg, zei ze.

Toen ze even daarvoor thuisgekomen was had ze vanaf de weg gezien dat er van alles in het voortuintje stond. Kapotte stofzuigers, dozen vol oude pannen, zakken vol kleding, kratten met gebroken en incompleet speelgoed, stapels stoelen met mankementen, houten tafels, oude fietsen, een autostoel, een step met een wiel, stonden verspreidt over het gras. In de achtertuin stond nog veel meer. En in het midden van al deze spullen zat Sylvester rustig een sigaretje te roken.

-Ik heb tegen hem geschreeuwd. Ik kon gewoon niet geloven dat hij zoiets in zijn hoofd zou halen.

-Maar waren er geen dingen bij die je nog kan verkopen? vroeg ik.

-Ha, zei ze, dat zei hij ook. Hij zei dat we het allemaal konden verkopen. Nee joh, echt allemaal oude troep. Ik was zo kwaad. Ik heb echt hele nare dingen geroepen. En nu praat hij niet meer tegen me.

Mijn moeder had een stofzuiger omhoog gehouden en hem voor de voeten geworpen wie er nou een kapotte stofzuiger wil kopen. Ze had het ding voor hem neergesmeten. Vervolgens had ze hard tegen een krat met speelgoed getrapt en was toen het huis in gestoven waar ze achter een houten trolley met drie poten was blijven haken en tegen een kastje aan was gevallen.

-Ben je gewond, vroeg ik, zal ik komen?

Het was niet nodig had ze gezegd, ze had maar een klein wondje op haar hoofd.

Twee dagen later belde ze weer. Haar stem klonk opgewekt.

-Het is weer goed, zei ze. We hebben alles uitgezocht en heel wat van de kapotte spullen terug naar het grofvuil gebracht.

Ik vertelde haar dat ik blij voor haar was en snel weer zou komen.

-Misschien, zei ik er voorzichtig achteraan, kan ik een beetje helpen met opruimen.

-Dat zou wel fijn zijn, zei ze.

In de weken erna belde ik mijn moeder meerdere keren maar ze nam niet op. Ik had Marie niets verteld van het voorval maar ik besloot haar te vragen of ze moeder had gesproken.

-Drie weken?! schreeuwde Marie door de telefoon, zo lang al niet!

-Nee, ja hallo, ik was zelf ook druk.

-Maar dat is wel erg lang. Je moet langs gaan!

-Ik wil niet langsgaan. Waarom ga jij niet langs?

Maar ik wist dat ik het moest doen. Marie zou ik niet kunnen overhalen en ik maakte me zorgen, mijn moeder belde altijd binnen een dag terug maar nu bleef het stil.

Net toen ik besloot om te gaan, belde mijn moeder. Ze had me niet eerder terug kunnen bellen, vertelde ze, want ze was de telefoon kwijt geweest. Ze klonk dof.

-Je klinkt alsof je in een heel klein doosje zit, zei ik.

-Ik zit in een heel klein doosje, riep ze terug. Je zou het moeten zien. Het zit heerlijk. Eigenlijk, ging ze door, heb je maar heel weinig ruimte nodig.

-Maar waarom zit je daar mama? En waar is Sylvester?

-Ik zit hier nou ja…er is niet zoveel ruimte meer. Maar het zit dus heerlijk. En Syl…ja die zit ook in een doos. Verderop. Ik zag hem eergisteren nog.

-Mam, riep ik, eergisteren! Wat is er aan de hand? Ik kom er nu aan.

-Nee, nee, zei ze terug, je hoeft echt niet langs te komen. Het gaat echt prima hier, echt, geloof me. Maar ik moet nu gaan, ik moet…ik moet iets.

-Wat dan? maar ze had al opgehangen.

Ik vertelde Marie dat ze zich geen zorgen hoefde te maken, dat alles goed was, mama was alleen haar telefoon kwijt geweest. Ondertussen maakte ik me steeds meer zorgen. Net toen ik, na herhaaldelijke keren tevergeefs bellen, besloot om naar haar toe te gaan, zag ik haar nummer in mijn scherm verschijnen. .

-Het gaat goed Basha, schreeuwde ze. En met Syl ook!

-Waarom schreeuw je zo, vroeg ik haar.

-Sorry, zei ze, ik zit in een kast.

-Mam, wat doe je in een kast? Wat is er aan de hand?

-Ach Basha, het is heerlijk. Weet je dat je echt echt echt niet zoveel ruimte nodig hebt als mens.

Syl zit nu in een krat boven.

-Maar hoe dan, vroeg ik. Dat kan toch niet. Je kan toch niet zo leven! Nu klonk ik als Marie.

-Het gaat echt goed, herhaalde moeder. We hebben elkaar al een tijdje niet gezien maar we praten veel. We groeien steeds meer naar elkaar toe. Nou, spiritueel dan, lachte ze hard.

Ik hing op, sprong in de auto en reed zo snel ik kon naar het huis van mijn moeder.

Versierde verwonding

Door Splinter Chabot

De nacht naderde en iemand had de kerstlichtjes alvast opgehangen in de avondlucht. Geen wolken, geen mist, nee: de ‘heelverwegvanhiernachtkamerlampjes’ kregen deze nacht vrij spel. Hoewel ik wist dat er geen auto van links, dan wel van rechts zou aankomen, checkte ik het voor de zekerheid toch even voordat ik de straat overstak. Liever het zekere voor het onzekere nemen, dan andersom. Hond Bril en ik wilden gaan wandelen. Ik vermoedde dat het een avondwandeling zou worden die ik snel kwijt zou raken in mijn geheugen, verloren tussen alle herinneringen die ergens een plekje in je hoofd krijgen. Zoals elke herinnering die ergens in een hoek of in een gang geplaatst wordt. Aanwezig maar onvindbaar, zoals zo veel. Ergens zou ik wel door die gangen in mijn eigen hoofd willen lopen, zodat ik kon kijken waar wat was neergezet en welke herinneringen volgens mijn hoofd op een voetstuk werden geplaatst en welke herinneringen volgens mijn hoofd in een hoekje mochten wegkwijnen. Misschien dat ik dan een grote schoonmaak zou houden, met stofzuiger, bezemsteel en dweil erdoorheen. Want ergens had ik het vermoeden dat mijn hoofd en ik er niet hetzelfde over dachten.

Deze avond zou ik vast vergeten, verwachtte ik van tevoren, tót ik wilde oversteken. Want op dat moment vond ik mijn lichaam in remstand. Alsof mijn spieren ogen hadden; ze weigerden verder te gaan, trokken eigenhandig aan de handrem. Ik keek op van het asfalt. Naar het bos dat groot en niet onwelkom voor mij lag. Welk gevaar dachten mijn spieren te zien? vroeg ik me af. Het ze vragen werd ingewikkeld. Ik keek naar het bos en wist dat de bomen groen waren. Dat had ik eerder vandaag gezien toen de zon nog scheen. Donkergroen. Lichter groen. Deze zomer deden de bomen hun best om te laten zien hoeveel verschillende kleuren ze konden produceren. Alsof ze ons iets duidelijk probeerden te maken, tegen ons iets wilden zeggen, maar wat dat precies was bleef tot nu toe onduidelijk. Ik begreep mijn eigen spieren niet en wilde verder lopen. Totdat ik beweging zag, of dacht te zien, verderop in het bos. Op het bospad, dat je vanaf de straat maar voor een heel klein stukje kon zien, leek iets te gebeuren. Een beweging, snel, maar niet haastig of angstig. Hoewel ik niet bang was, begreep ik dat ik niet door moest lopen. Niet oversteken. Voorgenomen plannen toch geen doorgang laten vinden. Angstig een verrassing te verstoren.

Het was negen over negen toen ik wakker werd en zag dat de zon scheen. Bijna plagerig kwam ze om de hoek van mijn nog dichte slaapkamergordijnen kijken. De zon had zo haar eigen avonturen te beleven vandaag. Met mijn vinger drukte ik op de rode knop van het verlengsnoer. De kerstlichtjes die rondom ons hemelbed hingen en over de boekenkast sluierden, sprongen aan. Kerst had in dit huis een vrijbrief om het hele jaar door te schitteren. Even later gaf ik ook de zon toestemming om vrijelijk door de kamer te dansen.

‘Wat ga je doen vandaag?’ was de vraag die ik mezelf stelde toen ik boven aan de trap stond.
‘Waarschijnlijk minder dan ik gepland had en me had voorgenomen,’ antwoordde ik. Lucas was al op, want ik had mezelf deze ochtend alleen in bed aangetroffen toen ik wakker werd. Hij was al lang op, bedacht ik me daarboven aan de trap, want de badkamervloer was vrij van douchedruppels die konden duiden op een kort geleden uitgevoerde wasbeurt. Misschien was Lucas zelfs al uit huis, ergens in de stad, materiaal aan het halen voor een van z’n projecten of druk in gesprek met een artiest met wie hij samenwerkte. Stiekem wilde ik in zijn agenda kijken, om mijn nieuwsgierigheid te stillen, maar nog liever wilde ik via zijn ogen de wereld zien. Omdat ik dan kon kijken hoe hij uit het dagelijks leven inspiratie haalde voor de kunstwerken, de projecten en de muziek die hij bedacht. Lucas was, jaren geleden alweer, mijn verrassing, zonder dat ik wist van wie of waarom ik hem kreeg. Ik wist niet eens of we wel echt een relatie hadden, realiseerde ik me, want we hadden het nooit officieel gemaakt. En wat je niet uitspreekt bestaat niet, of maar tot op onzekere hoogte. Misschien dat ik dat toch eens bij hem moest opwerpen – hoe het nou precies tussen ons zat – sprak ik met mezelf af. Nu eerst maar eens de dag beginnen, en ik daalde af. De traptreden kraakten voorzichtig, zij hadden alvast zin in vandaag.

Op de eettafel lag een briefje. Handgeschreven. ‘Ik ben weg, nieuwe avonturen makend, let jij op de hond?’ Het was definitiever opgeschreven dan het bedoeld was, dat wist ik, maar in Theorie zou ik het briefje kunnen interpreteren als een uitgezwaaid afscheid. Lucas die niet terug zou keren voor het slapengaan, maar verder het leven in was gewandeld. Ik kon hem geen ongelijk geven. Hij was niet mijn bezit, net zomin als ik zijn bezit was, al had ik het gevoel dat ik dat toch een beetje was. Met mijn gevoel kon hij doen en laten wat hij wilde. En het is juist mijn gevoel dat sturing geeft aan alles wat ik doe. Misschien dat ik dan toch zijn bezit was, maar dat ik dat niet erg vond. Iets wat men bezit, wil men graag behouden – hield ik mezelf voor. En dát kwam mij goed uit, in dit geval. Ik wilde graag het bezit van Lucas zijn. Lucas had blond grijze haren, groengrijze ogen en een kaaklijn alsof iemand met een potlood zijn gezichtscontouren al schetsend en strak op papier had gezet voordat hij geboren was. Als hij al echt geboren was, want ik kon het niet voor me zien dat hij als baby onder het bloed zou hebben gezeten, of als baby gehuild zou hebben. Daarvoor was Lucas te fijntjes. Te gevoelig. Te netjes. Te slim zelfs bijna. Hij straalde iets uit alsof hij een andere manier had weten te vinden om hier op de wereld te komen. Het leek alsof hij altijd al geweest was zoals hij vandaag de dag in de ogen verscheen van de mensen om hem heen: een slanke, knappe, intelligent gespierde, bijna betoverende jongen. Bij een biologieles zou je al zijn spieren kunnen aanwijzen, zonder dat hij tot het opgepompte kaliber hoorde. Hij had daarnaast een glimlach die je het liefst zou willen stelen, zodat je hem op je eigen gezicht kon plakken. Als ze kunstgebitten zouden maken zoals zijn glimlach, dan zou iedereen zijn tanden laten trekken en vervangen.

Ik keek nog een keer naar het briefje. Hij had een kus aan het briefje gegeven, en daarmee aan mij. Ik moest erom lachen, want dat betekende dat hij lippenstift op had moeten doen. Lucas was niet het type dat lippenstift draagt. Wel voor een themafeestje, dan is niets te gek, maar voor het dagelijks leven? Nee. Dan was ik eerder degene die make-up wilde aanbrengen. Op het dagelijkse en op alles eromheen. Lucas daarentegen had geen lippen die lippenstift nodig hadden en ook geen wimpers die met mascara mooier gemaakt dienden te worden. De effecten van make-up zaten in de genen van Lucas ingebouwd. Waar anderen zich moesten versieren, was Lucas van zichzelf al versierd. Hij was eerder bezig de wereld om hem heen te versieren. ‘Alles wat mooi is, is gevaarlijk, omdat je er niet meer eerlijk naar kijkt,’ had Lucas ooit tegen me gezegd. Wat hij er precies mee bedoelde wist ik niet, zoals ik wel vaker het gevoel had dat opmerkingen en gedachtes van Lucas eerder langs en door me heen gingen, in plaats van in me bleven haken. Zijn woorden vonden in mijn hoofd niet altijd een kapstok. Begrijpen deed ik hem daardoor niet altijd, maar zo nu en dan drongen zijn opmerkingen zich als plotselinge herinneringen aan mij op.

Het was ongeveer drie over drie toen ik met Hond Bril het huis uitliep. We stonden op de stoep en wachtten op de voorbij zuchtende auto’s en vakantievierende fietsers. Het huis achter ons leek ons een duwtje in de rug te willen geven, een klein zetje om te gaan wandelen en vooral niet te snel terug te keren. Het riep nog net niet: ‘Hup, toe maar, ga je gang. Wandel zonder rem.’

We liepen het bos in. Ik vond dat we het goed getroffen hadden met dit bos als onze overbuur. Niet alleen omdat het een bos was, dus een niet al te luidruchtige overbuur, maar vooral omdat het een interessant bos was. Een bos waarin je keuzes had. Waarin je kon kiezen, letterlijk én figuurlijk, welk pad te bewandelen. Het bos kende verschillende paden die tot verschillende landschappen en wandelingen zouden leiden. Zo werd elke wandeling een nieuw minileven.

Het begin van het bos was bijna altijd, ongeveer, hetzelfde. Je kon hier en daar een kleine extra slinger naar links of rechts maken, maar voor de rest was er een beperkt assortiment. Er was namelijk één hoofdpad dat iedere wandelaar grotendeels moest nemen. Uiteraard stonden er de ene keer meer bloemen dan de andere keer, en ook de bomen werkten keurig mee aan het seizoensschema, vanuit hen geen protesterende stemmen. Maar voor de rest bleef de verandering in het begin van het bos tot een minimum beperkt. Wilde je variatie aanbrengen, dan moest je verder doorlopen. Want als je ver genoeg doorliep, dan kwam je op een keurig kruispunt waar je een keuze moest maken. Een kruispunt waarbij het aanbod was uitgestald als op een dienblad. Alsof het bos een butler was die je iets wilde laten beleven. Avonturen die uitgeserveerd werden, hoe klein ook. Al blijkt vaak genoeg, net als bij eten, dat de kleinste avonturen het lekkerst kunnen zijn. Het bos deed het goed als butler en hield elke dag het dienblad gereed op het kruispunt met zijn keuzes.

Ging je vanuit dat kruispunt naar rechts, dan zou je het landgoed Clingendael binnenwandelen. Ach, Clingendael. Clingendael leek gestolen te zijn uit een kostuumdrama. Zo’n landschap waarin je de prinses in een grote betoverende jurk over het grasveld ziet rennen met op de achtergrond het landhuis en om haar heen de bloemen die altijd in bloei lijken te staan. Als kijker weet je: ergens is een prins, met een ingewikkeld verhaal, maar hoe ingewikkeld het ook wordt, de liefde overwint uiteindelijk. Soms zijn clichés clichés omdat we ze zo graag zien en beleven, en we door de commercie in die behoefte worden voorzien. En gelukkig maar. Want zo’n kostuumdrama in zo’n landschap, dat is een film waarin je wilt verdwijnen. Zo’n film waarvan je niet wilt dat hij eindigt. Ikzelf had daar een oplossing voor gevonden: de film niet afkijken. Niets fijners dan een mooi verhaal dat nog nét niet af is en waarin wel alle personages opgevoerd zijn, maar nog niemand dood- of weggegaan is. Als je de film dán stopzet, kun je zelf de regie over het verhaal overnemen. Dan kun je als je ’s avonds naar bed gaat, er vrolijk op los fantaseren. En als je nou een extra scheutje fantasie in je brein laat vloeien, kun je jezelf zo in het verhaal schrijven. Tientallen prinsen, kostuums en weidse landschappen had ik op die manier al onveilig gemaakt. En Clingendael, ach Clingendael, dat was dus zo’n kostuumdramalandschap. Met knuffelgrote bomen, eeuwige herfstbladerendekens als een bruin, rood, geel tapijt en bruggen over watertjes en vijvers die zachtjes zuchten als je eroverheen loopt, omdat je ze wakker maakt met jouw aanwezigheid. Eigenlijk moet je er ook niet overheen lopen, daarvoor zijn die bruggen niet gemaakt. Het zijn van die bruggen die hoog reiken, terwijl er in werkelijkheid een veilig stilstaand watertje onder ligt. En waarvan je weet dat als je midden op zo’n brug gaat staan en je naar links en rechts kijkt, je een landschappenschilderij ziet, een levend stilleven. Zo’n brug, die dat in petto heeft, daarvan weet je dat hij niet gemaakt is om op te lopen. Ze zijn er alleen voor verliefde stellen die er gaan staan zoenen. Dat weten die bruggen zelf ook. En doe je dat niet, dan beledig je de brug, en je weet maar nooit wanneer dat problematisch kan worden. Clingendael, ach Clingendael, het gestolen landschap uit een kostuumdrama. Met wie of wat je er ook zou wandelen, verliefd worden zou je er sowieso.

Een andere keuze die uitgeserveerd werd op het kruispunt was schuin naar links. Dan kwam je in de duinen. De Waalsdorpervlakte. De duinen hadden iets zeeïgs. Alsof de zee daar lang, lang geleden wilde golven had gemaakt. Alsof ze een dans had opgevoerd en dat iemand op het hoogtepunt van die dans had besloten dat de zee geen zee moest zijn, maar dat de zee zand moest zijn. Daardoor leken de duinen nu op een zandzee met zandgolven. Golvend als een stuk fluwelen stof. Ik vroeg me af wat de duinen daar zelf van vonden, daar zelf over dachten, maar de antwoorden op mijn vragen bleven onvindbaar zoals zandkorrels dat zijn. Op de duinen deden dennenbomen en eikenbomen aan stuivertje wisselen. Hond Bril liet ik de keus welke weg te gaan.

Na de wandeling kwamen we weer door het begin van het bos. Niks leek veranderd, maar alles was anders. Alsof een onzichtbare hand mijn kin voorzichtig had vastgepakt, werd mijn hoofd richting een van de bomen rechts van mij geleid. In eerste instantie leek het een willekeurige bladdrager die om mijn aandacht vroeg, maar toen ik nog drie stappen had gezet, zag ik wat mijn onderbewuste al had gezien. Er hing een schilderij aan de boom. Een schilderij. Aan de boom. Ik stopte met wandelen en liep naar de boom toe. Het was een rond schilderij, met een donkerbruine lijst, overeenkomstig met het boomschors. Alsof de schilder met het ronde doek hierheen was gekomen en speciaal voor de boom een op maat en op kleur geselecteerde lijst had uitgekozen. Niet een snelle klus, nee, zorgvuldig en met precisie uitgevoerd. Deze boom verdiende dit schilderij en deze lijst. En dat het geen snelle oprisping was geweest, besefte ik des te beter toen ik keek naar hoe het ronde schilderij met zijn schorskleurige lijst was opgehangen. Niet met een haastige spijker, nee, het schilderij was gemonteerd met een geduldige haak en een keurig draadje dat zelf ook zeer content leek te zijn met de opdracht die hem was toevertrouwd. Het schilderijtje was niet tegen de boom getimmerd, maar zorgvuldig gemonteerd op de plek waar een grote vertakking van de boom was afgezaagd. De hoofdstam stond nog overeind, maar de ‘tweede weg’ die de boom was begonnen, was vroegtijdig afgehakt. Onklaar gemaakt. Weggezaagd. Daar, op die verwonde plek, was het schilderij aangebracht. Als een pleister plakte het. Zoals een maatpak op maat wordt geknipt en genaaid, zo leek dit schilderij op maat geverfd en gezaagd. Ik keek om me heen naar de broertjes, zusjes, nichtjes en neefjes van deze boom en zag de verwondingen die bij hen waren aangebracht. Geen boom zonder. Opeens wilde ik een van die bomen zijn, zodat ik kon weten hoe het was om hier dag en nacht te staan. Hoe een stilstaand leven, waar andere levens aan voorbijtrekken, eruitziet. Hoe zou het zijn om alleen te kunnen praten als de wind in de bladeren blaast? Hoe zou het zijn om te groeien en te bloeien? Hoe zou het zijn als je altijd op één plek blijft? Ik bedacht me dat als je als boom ruzie krijgt met een van je broertjes, zusjes, nichtjes en neefjes, je een probleem hebt. Even weglopen is er niet bij. Of krijgen bomen geen ruzie met elkaar? Het waren vragen waarop de boom mij voor nu een antwoord verschuldigd leek. Ik keek nog een keer om me heen, naar alle bomen met hun eigen verwonding. Maar er was meer te zien, want ik zag nu ook wat het schilderij mij wilde laten zien: elke verwonding, hoe groot en heftig ook, kon omgezet worden in iets moois, in verbeelding en fantasie. Een dromendokter was hier bezig geweest. Verwonding kan versierd worden.

Toen ik het bos uitliep, weer de mensenwereld in waarbij ik mezelf erop betrapte dat ik nog moest uitzoeken of ik dat jammer vond of niet, zag ik waarom Lucas en ik drie jaar geleden dit huis hadden gekocht. Voordat ik overstak bleef ik even kijken. Op, over en aan de gevel zaten overal krullen. Alsof het in Amsterdam had moeten staan, aan de grachten. De Heren-, Keizers- of Prinsengracht op z’n minst. Maar het was hier neergezet, misschien wel foutief, maar het verplaatsen was niet mogelijk. Het was ons eigen Paleis op de Dam. De krullen krioelden en kroelden over het huis en leken de stenen te willen kriebelen. Het huis was drie verdiepingen hoog, plus een zolder en een kelder. Eigenlijk te groot voor ons, maar vanwege dromen die nog moesten komen en de ruimte die ze innemen, vonden we dat we genoeg excuses hadden gevonden om het toch te kopen. Achter de ramen op de derde verdieping zag ik beweging. Lucas was thuis. In mijn lichaam steeg een stel vrolijke vlinders op, verlangend naar een bloem.

Iets na negenen, na het avondeten, gingen Hond Bril en ik nog een keer wandelen. De nacht naderde en iemand had de kerstlichtjes in de avondlucht alvast opgehangen toen ik opnieuw naar buiten ging. In de verte zag ik beweging in het bos. Voorgenomen plannen dienden gewijzigd te worden. Angstig een verrassing te verpesten. Verwonding kan versierd worden, maar dat proces moet je vooral niet te veel storen, bedacht ik me. De dromendokter deze avond in de weg lopen, leek me niet de bedoeling.
‘Sorry,’ zei ik tegen Hond Bril, ‘het wordt voor de verandering een wandeling over de stoep en langs de straat.’

Toen ik thuis was gekomen van de korte avondwandeling zag ik dat Lucas zich al had omgekleed. Hij had zijn badjas aan. Een rode, met witte sterren erop. Knuffelbeerpluizig. Zijn haren zaten douchegekamd naar achteren, al had hij niet gedoucht want ze waren niet nat. Hij glimlachte naar me, een glimlach die ik graag van hem kreeg en nog grager in ontvangst nam. Ik keek naar hem. Hij leefde vaker en meer in zijn hoofd dan in de wereld om hem heen. Hoewel ik dat fantastisch vond, omdat hij daardoor dingen bedacht die nooit bedacht werden, wist ik ook dat hij daardoor nooit helemaal van mij zou zijn. Ik moest hem delen met de avonturen die hij beleefde in zijn fantasie. Ik moest hem delen met zijn eigen gedachtes en daar viel vrijwel niet mee te concurreren. Ergens, niet eens zo heel ver weg, deed me dat pijn.
‘Heb je een mooie wandeling gehad?’ vroeg hij

Nadat ik de kaarsen in de roze marmeren badkamer had uitgeblazen, kroop ik naast Lucas in bed. Dat de kaarsen als lampen dienden in de badkamer was mijn schuld geweest. Op een dag was een van de lichtjes in de kleine kristallen kroonluchter die in de badkamer hing, kapotgegaan. En heel langzaam, als een uitdovende polonaise, waren ook de andere lichtjes in de kroonluchter uitgegaan. Alsof ze een knipoog gaven, maar een eenrichtingsverkeerknipoog; wel dicht maar niet meer open. Ik had toen als tijdelijke oplossing kaarsen in de badkamer gezet. Maar sommige zaken kun je beter niet tijdelijk oplossen, want voor je het weet is tijdelijk opeens eeuwig. Zoals nu. Ondanks het feit dat Lucas lampjes wilde halen, was de kroonluchter niet in ere hersteld. Dat wilde ik niet. Ik vond de kaarsen gezelliger, romantischer, mooier. Daarbij, als je ’s ochtends, na het douchen, de kaarsen uitblies, rook je in de verte de geur die je als kind ruikt als je de kaarsjes op een verjaardagstaart uitblaast. Zo begon ik elke dag dus met een feestje in de verte. Lucas had mij dit plezier gegund en zich er inmiddels bij neergelegd.

Mijn hoofd had net zijn kuiltje in mijn kussen gevonden toen Lucas een gesprek begon.
‘Zou je kinderen willen?’ vroeg hij.
Ik keek hem aan. Zou mijn antwoord hem bang maken, vroeg ik me af.
‘Ja, ik zou zeker kinderen willen,’ zei ik
‘Hoeveel?’ vroeg hij
‘Zes,’ zei ik
‘Waarom zes?’
‘Dat leek mij een mooi aantal, en voor een familiefoto is dat mooi symmetrisch.’
Lucas moest lachen.
‘Maar ik wil een kind sámen met jou,’ zei ik, ‘écht met jou.’
Lucas keek me aan.
‘Geen adoptie of draagmoeder, gewoon, echt een kind met jou. Van ons.’
Lucas keek me nog steeds aan.

‘Ik las in een wetenschappelijk artikel dat het knappe koppen was gelukt om gezond nageslacht te krijgen uit twee vrouwelijke muizen,’ ging ik verder.
Lucas keek niet verontrust.
‘Twee meisjesmuizen kregen gezonde minimuisjes en die minimuisjes, nadat ze helemaal groot en volledig waren geworden, hebben ook weer gezonde nakomelingen gekregen. Zónder tussenkomst van een mannelijk muisje,’ ging ik voorzichtig verder.
Lucas had zich nog niet weggedraaid op zijn eigen kussen. Maar nu kwam het gevaarlijke gedeelte, dat wist ik.
‘In Theorie,’ begon ik, ‘zou dat dus kunnen betekenen dat wij misschien ooit ook onze eigen kinderen kunnen krijgen. Als man en man dus.’
‘Theorie, ja,’ zei Lucas, en hij hoefde eigenlijk zijn zin niet af te maken want ik wist wat er ging komen. ‘Theorie en werkelijkheid, het zijn twee verschillende zaken, zo niet verschillende werelden.’
Het was even stil in de kamer. Lucas had mijn droom, mijn kinderdroom, in de kiem gesmoord. Lucas’ ademhaling verried dat hij het gesprek in zijn hoofd voortzette met zijn eigen gedachtes, zodat hij vervolgens het gesprek wat verderop met mij weer kon oppakken. Stiekem wilde ik in zijn hoofd kunnen kruipen om er rond te kunnen sluipen. In de hoeken en in de gangen van zijn hoofd kijken, ontdekken wat er verstopt lag, wat er vergeten en bewaard was.
‘De man is altijd het zwakkere geslacht geweest, en de vrouw heeft de man niet nodig. Dát is wat dit onderzoek en die muizen eigenlijk laten zien. Het is nu bijna officieel: de vrouw heeft de man niet meer nodig, voor niets niet,’ zei Lucas met grotestappensnelthuis-zinnen.
‘Er is nog iets,’ zei ik, ‘ze hebben het ook bij mannetjesmuizen geprobeerd en die nakomelingen haalden de derde dag niet.’
‘Zie je wel,’ zei Lucas, ‘het zwakkere geslacht.’
Ik keek hem aan. Ik vond het leuk als hij in een discussie in een plaagstand ging en zaken kort door de bocht formuleerde, daardoor gaf hij mij de ruimte om te kiezen waarop ik hem kon aanvallen. Verbaal stoeien. We wisten allebei dat het verbaal stoeien over zou gaan in fysiek stoeien en in zijn ogen zag ik dat ook hij zin had in die toekomst.
‘Jij wilt nog niet slapen, hè?’ zei ik.
‘Jij moet minder vragen en meer doen, want met alleen dromen kom je er net niet helemaal.’
Het was even stil.
‘Wie op de rem leeft, leeft niet eerlijk. Niet alleen naar z’n omgeving niet, maar ook, of vooral, naar zichzelf niet, hoorde ik vandaag iemand zeggen,’ zei Lucas terwijl hij weer naar mij keek. ‘Hoe beschadigd iets of iemand ook is, uiteindelijk kan vanuit die beschadiging de kleur en de verwondering opstaan.’ Hij ademde rustig, alsof het muzieknoten waren die in een film op de achtergrond de sfeer bepaalden.
‘Zullen we morgen schilderen?’ zei Lucas opeens.
Ik keek hem aan.
‘Mag ik jou morgen schilderen?’ vroeg hij vervolgens. Zonder dat hij bewoog had ik het gevoel dat hij nu heel dichtbij was gekomen.
Ik moest lachen. En dacht aan het bos.
‘Ben je de wereld aan het versieren?’ vroeg ik.
‘Nee,’ zei hij, terwijl hij even wachtte en vervolgens alvast de laatste lichtjes in de kamer, die van boven het hemelbed, uitklikte en daarmee een vrijbrief gaf aan de maan en de nacht. De donkerte was geen eenzame donkerte, maar een warme. Geen donkerte waarin je verdween, maar eentje die je lief en zacht omarmde.
Lucas haalde adem voor zijn laatste zin van vandaag: ‘Ik ben niet de wereld aan het versieren. Ik ben jou aan het versieren.’

In bloei

Door Teske de Schepper

De tuin zit vol met hommels. De pluizige beestjes zoemen langs mijn oren en bouwen hun nestjes onder de planken van ons terras. Ze verdwijnen in kiertjes waar ze maar net tussendoor passen. Soms lijken ze hun evenwicht te verliezen en giechel ik om hun klunzigheid. Een hommel kan volgens de wetten van de aerodynamica eigenlijk niet vliegen. Zijn vleugels zijn te klein voor zijn bolle lichaam. Toch heeft hij een manier gevonden om zich voort te bewegen. De techniek is zelfs zo bijzonder dat de vliegtuigindustrie er inspiratie uit haalt. Het is een feitje dat ik het liefst aan zoveel mogelijk mensen vertel. Het maakt de hommel wat minder eng, wat aandoenlijker. Een kampioen in verwachtingen te boven gaan. Er zijn veel momenten in mijn leven geweest waarop ik wenste dat ik een hommel was. Stuntelig, maar succesvol. Vastberaden inspirerend.

Mijn blik valt op de hortensia’s. Ze zijn in onze tuin gezet door de vorige bewoners van het huis. Ik had er zelf niet voor gekozen, maar eigenlijk zijn ze best fijn. Dit najaar verwelkten de bloemen en vielen de blaadjes naar beneden. Dat lijkt nog maar een week geleden. Nu ontvouwen de verse bladeren zich met een enorme snelheid, alsof ze haast hebben. Ongeduldig smachtend onderweg naar hun eindbestemming: het vormen van de bloem. Planten hebben een duidelijk doel in hun leven. Groeien en reproduceren. Daar zit geen midlifecrisis of burn-out tussen. Een beetje zon, aarde en water en ze klagen verder nergens over. Een simpel bestaan. Aan het einde van de rij staat een hortensia waarvan de takken wat langer zijn gegroeid. Zo lang, dat de steentjes in de aarde eronder amper te zien zijn. Het zijn stenen in de vorm van een hartje. Zorgvuldig neergelegd op een engel.

Ik maakte dit voorjaar voor het eerst kennis met rouw. Hoewel ik ziekelijk gefascineerd kan zijn door de dood had ik hem nog nooit van dichtbij meegemaakt. Als klein kind verloor ik mijn opa’s en oma’s, maar met hen had ik geen innige band. Ik was er te jong voor. Ondanks dat hun begrafenissen indruk op me maakten, heb ik niet om ze gehuild. De jaren erna overleden er meer mensen in mijn omgeving, maar nooit dichtbij genoeg voor de intense pijn die ik nu wel voelde. Nog maar acht maanden ervoor kwam een kleine schurk mijn leven binnenwandelen. Mijn vriend en ik adopteerden twee kittens. Het waren broertjes van de straat. Rood en zwart. Rood was altijd net iets brutaler, gekker en nieuwsgieriger. Zwart was terughoudend en verlegen, maar stiekem een enorme knuffelbeer. Ik ben een dierenliefhebber, dus als je pluizig en zacht bent, verover je al snel een plekje in mijn hart. Maar deze twee kregen een extra grote plek. Wij waren de eerste mensen waar ze kennis mee maakten, dus het duurde even voor we hun vertrouwen hadden gewonnen. Ik lag urenlang voor hun mandje terwijl ik liedjes van het Songfestival voor ze zong. Of eigenlijk alleen het refrein van ‘Arcade’, het winnende nummer van Duncan. Meer ken ik niet.

Onze rode kitten overleed begin dit jaar nadat hij was aangevallen door een hond. Het was een stom ongeluk waar ik jammer genoeg toeschouwer van moest zijn. Het verscheurde me. Ik had niet verwacht ooit zo te rouwen om een huisdier, zeker niet eentje die nog maar zo kort in mijn leven was. Verdriet wisselde zich af met woede, en die maakte weer plaats voor schuldgevoel. De nachten vlak na het ongeluk bracht ik klaarwakker door, peinzend over wat ik anders had kunnen doen. Uiteindelijk kwam ik tot de conclusie dat ik hem daar niet mee terug kon halen. Mijn pijnlijke verlangen om die dag opnieuw te beleven, alle ramen en deuren dicht te houden en hem stevig tegen me aan te drukken, zou niets opleveren. Het was te laat. Ik had het niet anders kunnen doen. Onderweg naar de dierenarts was hij al stervende. Nu groeien er over een paar weken bloemen op zijn graf. Een nieuw leven. Elke komende lente zal ik herinnerd worden aan hem, door al het moois dat boven hem groeit. Volgend jaar wil ik er vergeet-me-nietjes bij zaaien.

Deze tuin is op dit moment mijn heiligdom. Er raast een virus door ons land, waardoor we zoveel mogelijk thuisblijven. Als mijn leven anders was gelopen, zat ik nu misschien nog in mijn Amsterdamse appartement zonder balkon. Ik kan je vertellen dat mijn mentale staat dan heel anders was geweest. Nu stap ik onze woonkamer uit en land ik met mijn blote voeten in het gras. Bij elke maaltijd gooi ik de schuifdeur open en snuif ik alle frisse lucht naar binnen. Ik zet mijn bordje op de tuintafel, die we zo verschoven hebben dat hij precies in de ochtendzon staat. Aan mijn zijde onze andere kitten en een grote bak koffie. Soms is het bloedheet, op andere dagen is het fris. Toch zit ik er. Buiten zijn geeft me de mogelijkheid om alle gedachtestromen die voorbijflitsen in mijn hersenpan even op pauze te zetten. Met zo weinig afleiding staat de deur naar mijn onzekerheden op een kier, waardoor er makkelijk eentje uitglipt. Of er een paar bij komen. Buiten zijn die angsten tijdelijk stil. Ze veranderen er vaak zelfs in mogelijkheden. Het is mijn veilige plek.

Een wesp heeft haar zinnen gezet op een koperen theekan die ter decoratie op tafel staat. De hals is smal, maar ze perst haar vleugels samen en kruipt er moeiteloos doorheen. Ik zie haar driftig heen en weer flitsen, dus ik heb het idee dat ze binnenin haar nest aan het bouwen is. Een wespennest in je tuin is waarschijnlijk niet de meest ideale situatie, maar ik kan het niet over mijn hart verkrijgen om haar weg te jagen. Ze werkt zo hard en net als ieder ander wezen op aarde probeert ze ook maar te voldoen aan haar plicht. Ik spreek mezelf nog wel als ik deze zomer buiten zit te ontbijten en ik mijn jampot moet verdedigen. De theekan kochten we in Turkije. Het was een beetje als een vakantieliefde. Toen we hem tegenkwamen in een tweedehandswinkeltje waren we er helemaal weg van, maar eenmaal thuis drong het tot ons door dat we er veel te veel voor betaald hadden. Bovendien belandde hij na die vakantie in een hoekje van onze berging. Een impulsieve aankoop, die na jarenlang verstoffen uiteindelijk werd omgedoopt tot tuindecoratie en inmiddels is veranderd in een woonplaats voor wespenbaby’s. Een luxe onderkomen voor onze minst favoriete beestjes. De natuur doet wat ze wil.

Misschien dat ik me juist daarom zo nederig voel hier. Als professioneel controlfreak kan ik er slecht tegen wanneer dingen niet lopen zoals ik wil. Ik knutsel verwachtingen van mezelf tot een prachtig kunstwerk, maar word keer op keer teleurgesteld wanneer ik erachter kom dat ik eindig met een kindertekening. Ik wil graag dat alles bij de eerste poging lukt, terwijl ik dondersgoed weet dat ik bij mijn eerste doek geen Van Gogh zal schilderen. Als ik faal voelt dat alsof ik de touwtjes niet meer in handen heb. Dat maakt me gek. Maar controle uitoefenen op de buitenwereld lukt niet, hoe graag ik dat ook zou willen. De muntplantjes, waarvan ik dacht dat ze verdwenen waren, komen nu doodleuk op zeven verschillende plekken op. De mieren schuiven het zand tussen de klinkers van ons terras weg. Als ik ze verdrijf, vind ik ze over een tijdje in mijn composthoop. Ik kan veel leren van de ijverige drang van de levende organismes in onze tuin. Als het niet op de makkelijke manier lukt, dan nemen ze maar de moeilijke weg. Een mier gaat niet bij de pakken neerzitten. Een mier geeft niet op.

Het is bijna twee maanden geleden dat ik mijn ouders voor het laatst zag. Ik spreek ze nog via het scherm van mijn telefoon, maar dat geeft toch niet hetzelfde gevoel als wanneer je iemand kan aanraken. Toen het virus ons land binnendrong, sprak ik met mezelf af zoveel mogelijk thuis te blijven. Natuurlijk moet ik voor boodschappen de deur uit, maar meer dan dat wekelijkse supermarktbezoekje zit er niet in de laatste tijd. In ons huis merk ik niets van de gekke situatie waarin we zitten. Als ik eenmaal achter mijn winkelwagentje loop zie ik bange ogen, haastige lichamen, maar ook troostende blikken. Flauwe glimlachjes. We doen het er maar mee. Ik manoeuvreer me door de winkel en voer een contactloze dans uit met de andere bezoekers. Daarna zit ik weer vooral in m’n eentje thuis. Overdag met het gezelschap van onze zwarte kat, ’s avonds met mijn vriend. Ik mis mijn vader en moeder. Omdat we zo ver uit elkaar wonen, rij ik niet even langs voor een luchtkusje en een zwaaisessie voor het keukenraam. In het begin leek dat nog een makkelijke situatie. De gezelligheid kwam over een tijdje wel weer. Inmiddels weet ik niet meer wanneer dat dan is. Wanneer komt de dag waarop ik besluit dat het veilig is om langs te gaan? Is het misschien nu al veilig, aangezien ik al zo lang in isolatie zit? Hoe langer het duurt, des te meer ik me afvraag of ik overdrijf. Ik voel me goed. Zij voelen zich goed. Toch knaagt die kleine kans aan mij. Is het niet veel fijner om achteraf te zien dat je overdreven gehandeld hebt, dan dat er daadwerkelijk iemand ziek is geworden? Mijn ouders zijn niet bang. Zelfs mijn vader, die regelmatig in het ziekenhuis moet zijn, lijkt een zorgeloos mens. Ze hebben wel voor hetere vuren gestaan. Het onkruid, dat tussen ons uitgedroogde gras woekert, ook. Ik kan het agressief uit de grond rukken, erop stampen, ernaar spugen. Ik zou het waarschijnlijk zelfs met een vlammenwerper kunnen aanvallen, maar hoe dan ook roei ik het nooit volledig uit. Dat hoeft eigenlijk ook niet van mij. Het onkruid is de underdog van je tuin. Door weinigen geliefd, maar ijzersterk. Onkruid vergaat niet. De afgelopen jaren vroeg ik me soms af of ik het onkruid van mijn vakgebied was geworden. Hoe sterker ik mijn persoonlijkheid door liet schemeren, hoe minder geliefd ik me voelde. Ik kon me niet meer voordoen als de mooiste bloem van het boeket. Deze lente merk ik dat die positie me begint te passen. Ik heb hem aangetrokken als een tweedehands jas die steeds meer eigen gaat voelen. Hij begint naar mijn parfum te ruiken. De mouwen versmelten met mijn huid. Hij zorgt ervoor dat ik begin te leren hoe ik iets los kan laten. Iets wat mijn hele leven lang al onderdeel van mij is. Ik heb het talloze keren geroepen, maar ik lijk het nu pas echt te geloven. Het is oké om niet iedereen tevreden te kunnen stellen. Niet elk mens ter wereld zal mij leuk vinden. Dat maakt mij niet direct een hinderlijk onkruid. Maar ik ben ook niet de plant in de vitrine van het tuincentrum. Niet het pronkstuk van de zaak. Ik heb geen indrukwekkende kleuren en een makkelijke gebruiksaanwijzing. Ik ben het stekje in de hoek van de winkel. Degene die de afgelopen jaren weigerde om water te drinken. Die geen voedingsstoffen op wilde nemen uit wat de buitenwereld haar gaf. De bladeren gescheurd, de steeltjes fragiel. De plant die nu pas lijkt door te hebben dat ze kan groeien. Dat ze mag groeien.

Het is de vreemdste lente van mijn leven. Tegelijkertijd krijg ik door alle afleiding die wegvalt meer mogelijkheden om te leren. Bovendien zie ik mezelf dit voorjaar voor het eerst sinds een lange tijd van een andere kant. Ik zag mijn diepe dal toen onze kitten stierf in mijn armen. Ik voel dat ik me minder vastklamp aan het verleden. Dat ik mijn angst tegenwoordig in bedwang heb. Ik merk hoeveel ik van mijn familie hou nu ik ze zo lang niet heb gezien. De afgelopen dagen bevatten zelfs wat liefde voor mezelf.

Zo sta ik, samen met mijn tuin, in bloei.

Mooie meisjes poepen niet

Door Marie Lotte Hagen & Nydia van Voorthuizen

Marie Lotte is een volwassen vrouw van 29 als ze zichzelf glibberend van het zweet op een wc-bril terugvindt. Knettermisselijk en dubbelgeklapt van de buikpijn. Zojuist is ze in een tempootje Tour-de-France van het huis van haar scharrel naar haar eigen huis gefietst. Het afscheid van de date in kwestie was kort en een tikkeltje ongemakkelijk; de zweetdruppels stonden toen al op haar bovenlip. Het monsterlijke gevaarte dat zich in haar darmen wanhopig een weg naar buiten probeerde te banen, zocht al even naar het licht aan het einde van de tunnel en de situatie was niet langer houdbaar.
Vierentwintig uur eerder was er nog niets aan de hand. De date was al vroeg begonnen op een zonnig terras. Er was wijn, daarna bier, toen muziek, er was tongen in de club en er was blijven slapen in het huis van die toch wel erg leuke vrouw. Maar ergens vroeg in de ochtend, met het hoofd nog vol alcohol, schoten Marie Lottes ogen paniekerig open:

ER MOEST WORDEN GEPOEPT.

Wat volgde was een snelle calculatie: 

aantal meter tussen haarzelf (hierna te noemen: de poeper) en de date (hierna te noemen: de slaper) +

aantal deuren tussen de poeper en de slaper =

kans dat de slaper geconfronteerd wordt met geluid en/of stank

Eerste conclusie: er was voldoende afstand, er was voldoende deur. Het huis leende zich in principe prima voor een stiekeme kaksessie, ware het niet dat er nog rekening te houden was met talloze andere factoren. Een kleine selectie: 

- Hoe graag wil de poeper de slaper nog eens zien? Behoorlijk graag. Of nee, maak daar maar van: HEEL graag.

- Hoe anoniem kan de poeper blijven? De gayscene is klein en dat schiet dan toch door je hoofd.

- Hoe groot en goor zal de drol worden? Er zijn al twee reguliere poepsessies overgeslagen.

- Gaat er sprake zijn van lawaai en stank? Bierkak is de ergste kak.

- Wat is de doortrekkracht van de betreffende pot? Moeilijk in te schatten, de eerste ontmoeting met de wc-pot was een dronken ontmoeting.

- En hoe groot is de kans dat de wc verstopt raakt? Klein natuurlijk, maar water dat omhoogkomt en een eeuwig drijvende drol is Marie Lottes grootste angst.

De uitkomst was onvermijdelijk. Who was Marie Lotte kidding? Die uitkomst stond al vast voordat de date überhaupt begon: dat poepen ging hier nooit ofte nimmer gebeuren. En dus zat ze die ochtend met samengeknepen billen op de bank, sloeg ze de koffie af en breide ze vroegtijdig een eind aan een date die best nog wel wat langer had mogen duren. 

Kak.

Er zullen nu ongetwijfeld lezers zijn die denken: bestaat dit? Doen mensen dit zichzelf echt aan?! Waarop Nydia dan zou zeggen: ‘Ojazeker.’ En: ‘Na 24 uur vluchten naar je eigen plee? I’ll raise you met nog eens 24 uur.’ Er staan haar hele weekenden en korte vakanties bij waarin ze niet poepte. Er bestaat een foto van Nydia waarop ze glunderend naast haar eerste volgepoepte potje zit. Uit de drol steekt zelfs een vlaggetje, dat haar moeder er ter aanmoediging in had geplant. Een groter contrast met Nydia’s huidige poepschaamte is bijna niet te bedenken.
Op vakantie is een van haar vaste strategieën een ontdekkingsrondje maken om een afgelegen toilet te spotten. Ze neemt vaak een busje reisdeo als verfrisser mee (al is niets zo telling als een spray die poeplucht dient te verdoezelen. Het is kiezen tussen twee kwaden). Maar deze tactieken ten spijt: het gebeurt maar al te vaak dat de poorten sluiten, of ze nou wil of niet. Zit de wc te dicht op medereizigers of staat de volgende te springen om haar hokje in te duiken, dan kan ze het wel vergeten. Van die camping-wc’s waar een meter of twee verderop iemand staat te tandenpoetsen of rijen festivalbezoekers zover het oog reikt... HORROR!

Maar de poepangst beperkt zich niet alleen tot romantische encounters of je behoefte doen op een camping. Het is dagelijkse kost. De bochten waarin we ons wringen om maar niet door de mand te vallen zijn ongekend, want de illusie der illusies willen we koste wat het kost in stand houden: mooie meisjes poepen niet. Liever kapotgaan van de buikpijn, dan toegeven dat onze lijven functioneren zoals lijven dat doen. Bestaan er belangrijkere zaken binnen het feminisme dan poepangst? Wellicht*. Maar vervelend is het wel.

We hebben vrienden (mannen) die er voldoening uit halen om te kakken in de baas d’r tijd en het daar graag over hebben tijdens etentjes. Er schijnen speciale appgroepen (met mannen) te bestaan, die enkel en alleen zijn aangemaakt om te kunnen opscheppen over de grootte van de meest recente drol. Je hebt mensen (mannen) die met een tijdschrift onder de arm richting wc vertrekken. OP KANTOOR. Waar collega’s de ferme tred naar het toilet dag in, dag uit gadeslaan.
Het moge ondertussen duidelijk zijn: wij zijn niet die mensen. Wij zijn wél die collega’s die het met lede ogen aanzagen (en met lede neuzen aanroken).
Het wc’tje in de boekhandel waar Marie Lotte werkte zat pal naast de keuken waar zij ’s middags haar thee stond te maken. Was het een dag waarop ze met Een Bepaalde Collega werkte, dan was het elke keer raak: de keuken vulde zich met een geur die je niet per se met thee en koekjes associeert. Stond ze daar weg te walmen. En dat terwijl er nota bene twee wc’s in deze boekhandel waren. Die ene bij het keukentje en de andere ergens achter in de winkel, waar de geur zich zou beperken tot het assortiment luxe vulpennen. Een Bepaalde Collega voelde zich blijkbaar zo vrij van schaamte dat het niet eens in hem opkwam na te denken over zijn poeplocatie.
Op Nydia’s kantoor grensde de wc direct aan de ruimte waar zij aan het werk was. Er stond nog net een tussenschotje, maar geur en geluid vonden altijd wel een weg. Dit was blijkbaar géén reden voor de vaste poepgangers om de ontlastingsrituelen naar huis te verplaatsen.
Nu is poepgeur rondom je thee of in je werkruimte natuurlijk geen feest, maar dat we met enige afkeer naar de dagelijkse route de toilet van onze collega’s keken, zat ’m toch vooral in de jaloezie. God, wat lijkt het ons heerlijk om een persoon met SCHIJT te zijn.
Jarenlang vulde Nydia’s ochtendritueel zich met stress en gedoe. Koffie drinken, hopen dat er iets in gang werd gezet voordat ze de deur uit moest, wellicht nog wat jumping jacks en warm water. Mocht dit alles geen optimaal resultaat boeken, dan was het een dag lang ademhalingsoefeningen doen om door de buikpijn heen te komen terwijl ze casual een gesprek op gang probeerde te houden. Soms had ze geluk en liep het kantoor al vroeg leeg, waardoor zich een krappe window of opportunity voordeed: geen collega’s, nog geen schoonmakers. Niet geheel risicoloos, want er is altijd kans op een onverwachte binnenloper die nog even de laptop op komt halen. Bij deze collega te boek komen te staan als ‘de sluippoeper’ is niet ideaal. En dan is er nog die schoonmaker, van wie je niet wilt dat die met de neus boven een net bescheten stinkpot komt te hangen (vertrouwen op wc-verfrisser of een open raampje is voor amateurs). Worstcasescenario: oog in oog met elkaar komen te staan zodra je de wc uit stapt. Niet alleen ben je te laat om de walm wat weg te laten trekken, maar dan is er ook nog eens het bewijs dat jij de schuldige was. Bovendien: sluippoep je meermaals per week, dan gooi je het hele ritme van je stoelgang overhoop en voor je het weet zit je elke dag te stresspoepen terwijl je met ingehouden adem luistervinkt of de sleutel van de schoonmaker al in het slot kraakt. Fun fact: Marie Lotte heeft zo’n einde-van-de-werkdag-kaksessie weleens vroegtijdig afgebroken omdat ze die sleutel in dat slot daadwerkelijk hoorde. 

Ellende galore, en dit is lang niet de enige situatie waarin poep een buitenproportioneel grote rol innam: tijdens de werkpauze snel op en neer naar huis gaan om ongestoord de darmen te legen. Bij een nieuwe verkering serieus overwegen om een rondje hardlopen te faken zodat je kan poepen bij het ziekenhuis om de hoek. Tijdens het bezichtigen van een nieuwe kamer meteen uitdenken of je in het betreffende huis wel of niet in privacy kan kakken. Op de universiteit uitzoeken welke wc nog onontdekt was... 

We deden het allemaal. De absurditeit.
Terwijl we dit alles hoofdschuddend opschrijven willen we onszelf toeschreeuwen: Lieve schat, waar maak je je druk om? POEP GEWOON. Maar zet ons in een riskante poepsituatie en onze poorten gaan geheid weer hermetisch op slot.

Wat is dit toch? Waar is al deze schaamte en angst ontstaan?
Was het de septic tank bij Marie Lotte thuis die meer dan eens verstopt raakte, waarop haar vader met ontstopper in de hand grappend, maar met lichte irritatie mopperde: ‘Nou, Lotte heeft weer een drol gedraaid, hoor’? Was het Nydia’s moeder, die met grootse armgebaren en begeleidende kreten van walging brullend de gang uit kon stormen: ‘Gat-ver-damme, wie heeft er zitten kakken?!’?
Het hielp vast niet mee, maar waarschijnlijk ligt de oorzaak dieper. Hoewel we weten – heus, echt waar – dat niemand écht denkt dat meisjes, mooi of niet, niet poepen, heeft dat zinnetje zich toch weten vast te klauwen in ons brein. We verwachten van meisjes, eerder dan van jongens, dat er niet wordt gestonken. Meisjes zijn er vooral voor de mooi. Ze moeten aantrekkelijk en schoon zijn. Ze zitten netjes met hun benen over elkaar, ‘als een dame’. Ze nemen niet te veel ruimte in, ze zijn niet te aanwezig, en ze moeten vooral ‘het mysterie’ in stand houden. Daarbij hoort overigens niet alleen het niet-poepen, maar ook niet zweten, niet bloeden, niet scheten. Wel: naar bloemetjes ruiken. Liefst overal, tot de vulva aan toe. Niet voor niets is er een heel schap in het Kruidvat ingericht voor doekjes en wasemulsies voor de ‘intieme zone’ van vrouwen. Doekjes voor een schone eikel of een fris paar ballen moeten wij nog tegenkomen. En niet voor niets hebben we die producten allebei gebruikt. Hoewel we donders goed weten dat ze echt niet goed zijn voor je vulva. En hoewel ze irriteren als de neten en je er met een beetje pech zelfs een schimmelinfectie aan overhoudt.

De angst om niet te voldoen aan het vrouwelijk ideaalbeeld doet rare dingen met een mens.

We zijn het gewend om continu de schijn op te houden. Zelfs als je lijf het je wel heel moeilijk maakt**. Voorbeeld van zo’n uitdagend moment: de menstruatie. Als je niet alleen je tampon verstopt in je mouw richting wc (o wee als men weet: dit mens bloedt), maar ook nog dient te verbergen dat je – doordat je baarmoeder samentrekt en je darmen daardoor automatisch ook in de kramp schieten – last hebt van diarree of andere poepperikelen. Een slagveld van zó’n oncharmante omvang, dat vrouwen onderling het er ook zelden over hebben. Toen wij vorig jaar een podcastaflevering maakten over poep, kwamen we er pas achter dat we niet de enigen waren.
Het schrijven van dit stuk was wederom een goede reden om het met vrienden te hebben over poep, en de verhalen kwamen los. Dat de schaamte toch vooral bij vrouwen zit en niet bij mannen werd ons meer en meer duidelijk. Vooral nadat de volgende twee situaties, met beide de elementen ‘poep’ en ‘douche’, vlak na elkaar met ons gedeeld werden. 

Vrouw

Locatie: in een vakantiehuisje met een groep vrienden

De daad: na meerdere dagen niet kunnen poepen door schaamte, besloot de vrouw in kwestie uit pure wanhoop (want buikpijn) het dekseltje van het doucheputje te wippen en rechtstreeks in het afvoerputje te kakken. Voor extra verbloeming spoot ze er nog een fles douchegel achteraan.

Man
Locatie: de douches op een camping in Italië waar al het water via een gootje achter in de douches naar één put in de hoek liep.
Daad: drie vrienden die elke dag tijdens het douchen in de goot poepten, zodat hun drollen langs andere mensen zouden drijven. Hi-la-risch!

De vrouw uit het bovenstaande verhaal durfde het nooit eerder te delen, al speelde het zich zes jaar geleden af. De mannen praten er al schuddebuikend over met een raar soort trots.
Andere verhalen van mannen: tijdens je krantenwijk aanbellen bij een van je abonnees om te vragen of je naar de wc mag (om te POEPEN!); met vrienden naast elkaar in hokjes gaan kakken en dan lachen om elkaars scheten en stank; in de kleedkamer bij voetbal allemaal omstebeurt gaan zitten schijten in zo’n wc’tje dat er direct aan grenst zonder ook maar enig moment schroom te voelen (niet per se om erover te grappen of op te scheppen, maar gewoon poepen, omdat je moet poepen); en op kantoor wel een rustige verdieping uitzoeken voor de grote dump, maar ‘meer vanuit medeleven voor de medemens, dan uit solidariteit met mezelf, want op een drukbezocht toiletblok zou ik het ook prima kunnen, hoor’. 
We hoeven niet te doen alsof mannen allemaal superoké zijn met overal en de hele tijd kakken. Er zijn er vast genoeg die er enigszins terughoudende kakgewoontes op na houden. We vragen ons wel af: hoeveel mannen herkennen zich in het ademhalingsoefeningenverhaal om het wc-bezoek koste wat kost uit te stellen? Hoeveel mannen voelen nog de horror door hun lijf denderen als ze denken aan die ene scheet die ze drie jaar geleden per ongeluk lieten in het bijzijn van een ander? Hoeveel mannen hebben DE TACTIEKEN paraat als het noodlot toeslaat:

- direct doorspoelen als je kak nog aan je kont hangt (ook wel the courtesy flush genoemd) omdat je van tevoren al weet: deze geur zou zich nog weleens allesvernietigend kunnen verspreiden;

- handen wassen met overmatig veel zeep en dan flink de ruimte bewapperen om de frisse geur te verspreiden; 

- een vlotje maken van wc-papier zodat je de plons niet hoort;

- wc-papier tegen je anus houden, zodat eventueel ontsnappende scheetjes niet te horen zijn;

- waar mogelijk poepen combineren met douchen zodat 1. de stoom zijn magische werk kan doen en de poepgeur verdwijnt en 2. het niet raar is als je lang weg bent;

- sowieso altijd zo snel mogelijk poepen, zodat niemand ook maar kan vermoeden dat je meer hebt gedaan dan een klein en uitermate beschaafd plasje. 

En: hoeveel mannen vinden dit alles de normaalste zaak van de wereld?

De tolerantie voor vies zijn ligt hoger bij mannen. Zweten en scheten vinden we misschien wel smerig, maar het is in ieder geval mannelijk. Kakken en flink stinken is eveneens voor kerels. Het wordt niet altijd met enthousiasme ontvangen, maar ach, we begrijpen het wel. Grappen en grollen over goor zijn, ‘Trek eens aan mijn vinger’, het alfabet boeren... het is allemaal een vorm van ruimte innemen. Van jezelf laten gelden en van laten weten dat je er bent. En dan op zo’n manier dat het ook nog eens door anderen als storend ervaren kan worden. Als je als vrouw de gewenste beschaafdheid laat varen en eraan meedoet ben je direct een tomboy, of one of the guys. Gewoon vrouw zijn en scheten laten valt moeilijk te rijmen. Knap lullig hoe we menselijke functies toewijzen aan enkel voor mannen. Hoe hebben ze dit voor elkaar gekregen en onder wiens bureautje moeten we kruipen om ervoor te zorgen dat deze functies iedereen toebehoren?

Ja, poep stinkt, ja, poep ís onsmakelijk. Dit is geen pleidooi om maar alles te bekakken wat los en vast zit. En alsjeblieft lieve mensen, laat een toilet netjes achter (die courtesy flush is af en toe zo gek nog niet). Maar wat zou het fijn zijn als er wat meer openheid komt over het feit dat we allemaal poepen, zweten, stinken, scheten en – in het geval van mensen met een baarmoeder – vaak ook nog bloeden. Binnen de grenzen van de redelijkheid dan, hè. Een onenightstand hoeft niet met de deur open te gaan zitten schijten, maar het zou prima zijn als diegene zou zeggen: ‘Luister, ik vind het vet gezellig, ik wil niet weg, maar ik moet echt even poepen.’ Wat een opluchting zou dat zijn. Die ander is ook maar een mens. Weg met de schaamte! Weg met de buikpijn! Weg met het zweet op de bovenlip ontstaan door pure poeppaniek!

Praat eens wat vaker over poep. Snij het onderwerp aan op kantoor, tijdens de borrel, op een housewarming. En dan dus niet met een dichtgeknepen neus tegen je collega roddelmompelen: ‘Omg Een Bepaalde Collega heeft weer gekakt’ (Marie Lotte kan bevestigen noch ontkennen dat ze zich hier schuldig aan heeft gemaakt). Maar gewoon kunnen zeggen: hé, ik ga even poepen, ik doe even deze deur dicht. Appen: ben wat later. Aankondigen: wil wel seksen, maar moet eerst effe poepen en douchen, joe. Onze levens zijn er in ieder geval enorm op vooruitgegaan. Goed, we zullen het niet snel als gespreksopener op tafel leggen in een zakelijke meeting of bij iemand op wie we graag indruk willen maken. Maar, wie weet dat het ooit nog zover mag komen. A girl can dream.

* We noemen: de loonkloof, dat Zwarte Piet nog altijd van de partij is met Sinterklaas, de ontoegankelijkheid van de wereld voor mensen die een rolstoel gebruiken, geweld tegen LHBTIQA+’ers, seksueel grensoverschrijdend gedrag, ongelijkwaardige representatie in de politiek, het bedrijfsleven en de media, dat vrouwen 60% meer kans hebben op bijwerkingen bij geneesmiddelen dan mannen, het stigma op sekswerk, het taboe op lichaamshaar bij vrouwen, schaamte rondom menstruatie en de veroordeling van vrouwen die uitkomen voor hun zin in seks. En dan komen we pas net op stoom.

**En wij zijn dan nog wel geprivilegieerde poepers met een huis met prima plee, soepel werkend darmsysteem en een sluitspier die we doorgaans onder controle hebben. Als wij al zo’n shitload aan stress ervaren, hoe is het dan als je een stoma hebt, of een chronische darmziekte waardoor je vaker dan gemiddeld naar het toilet moet? Als je niet anders kunt dan een luier gebruiken? Of als je dakloos bent en er nauwelijks openbare toiletten zijn? Schaamte is dan echt het laatste wat je kunt gebruiken.

Aangepast verhaal

Door Herman Koch

Ik moet mijn verhaal aanpassen. Ik moet het aanpassen omdat je nu nog goed kan zien dat het is geschreven voordat het allemaal begon. Het is als met een stoomlocomotief in een roman. Met een postkoets. Locomotief en postkoets helpen ons om ons te situeren in de tijd waarin het verhaal zich afspeelt. Of anders gezegd: een personage dat een low-budgetvlucht naar Tenerife boekt, zal zich min of meer in ons eigen tijdsgewricht bevinden.

Om te beginnen moeten de personages meer afstand van elkaar nemen. Anderhalve meter. Die afstand heeft onmiddellijk consequenties. Ze hebben elkaar net ontmoet in een café. Nee, niet in een café, gewoon op straat. Een lege winkelstraat in het ook al lege centrum van hun stad. We horen vogels, we horen klokken luiden, we horen een enkele scooter optrekken bij een zinloos stoplicht.

Ik heb de afgelopen weken naar films gekeken. Naar series op Netflix. In al die films en series gaat iedereen nog gewoon in een overvolle metro naar zijn werk. Personages spreken af in een restaurant. Raken elkaar kwijt en vinden elkaar gelukkig weer terug in de menigte op Times Square.

Al die films en series zijn meteen gedateerd. Lijken zich in een ver verleden af te spelen. Alsof er een stoomlocomotief door het beeld rijdt. Of inderdaad nog eerder een postkoets. Wat komen die mensen dicht bij elkaar! is de overheersende gedachte. Ze kennen elkaar nog maar net, en nu naderen hun gezichten elkaar al, hun lippen. Geen mondkapjes die eerst moeten worden afgezet. Geen handen die na afloop van de omhelzing anderhalve minuut lang met desinfecterende gel moeten worden gewassen.

Ik moet hun eerste ontmoeting aanpassen. Niet langer meer in een horecagelegenheid, en ook niet bij een cursus salsadansen. Een strand is misschien ok. Een niet te druk strand uiteraard. Ze proberen de aangeraden afstand in acht te nemen, maar het valt ze zichtbaar moeilijk. De jongen zoekt de hand van het meisje. Zij heeft gelukkig een flaconnetje hand-gel bij zich.

Ik moet de dialogen aanpassen. In de oorspronkelijke, de in een paar weken sterk verouderde versie, hadden ze het over gewone dingen. Over de toekomst. Hun dromen.

Om gespreksonderwerpen zitten ze niet verlegen in de nieuwe aangepaste versie.

‘Er is opnieuw een daling in het aantal bezette bedden op de intensive care,’ zegt het meisje.

‘Ik zit vooral in mijn maag met de hervatting van de voetbalcompetitie,’ antwoordt de jongen. ‘Ik kijk nu af en toe naar herhalingen, maar voetbal staat of valt bij het niet weten van de uitslag.’

‘Kijk je normaalgesproken veel wedstrijden?’ vraagt het meisje.

‘Nee, valt wel mee,’ zegt de jongen, en hij doet of hij over de golven naar de horizon tuurt zodat ze zijn ogen niet kan zien.

Het meisje denkt aan hun relatie die op het punt van beginnen staat. Als ze goed is geïnformeerd start de competitie niet voor 1 september. Dat zijn bijna vier maanden waarin ze elkaar beter kunnen leren kennen. Daarna zien we wel weer verder, denkt ze.

De jongen vertelt haar niet dat er plannen zijn om de Premier League al veel eerder dan 1 september op te starten. Hij denkt aan de paradijselijke zaterdagen en zondagen waarin hij naadloos van de ene wedstrijd in de andere gleed. Hij denkt aan hoe hij dat straks aan het meisje uit zal moeten leggen. We kunnen vanmiddag niet naar de bioscoop, oefent hij in gedachten de zinnen die hij in die niet eens zo verre toekomst zal moeten uitspreken. En nee, ook niet naar het strand. Om vier uur begint Liverpool-Manchester United. Vandaag kan Liverpool eindelijk officieel kampioen worden.

Ik twijfel nu alleen nog of ik de rest ook aan moet passen. In de verouderde versie gaat de zon langzaam onder. De rode en gele stralen beschijnen hun gezichten. Hun lippen naderen elkaar. Een meeuw duikt naar een vis.

Het was zo’n mooi einde. Een einde met een belofte voor een vervolg. Een verhaal is als een ijsberg, zei Ernest Hemingway al. Wij zien alleen het topje, het grootste deel van de berg bevindt zich onzichtbaar onder water.

Nog niet zo lang geleden was een kus het eerste begin. In het huidige tijdsgewricht nemen de kersverse geliefden een enorm risico. In de oude versie van mijn verhaal waren er uitsluitend beloften,

Van iets moois. Van jaren van geluk, van kinderen misschien wel. In de aangepaste versie is er kans op besmetting, het zoeken van een thermometer, het hoesten in een elleboog en het downloaden van een corona-app.

Daar had ik echt geen trek in. Daarom verschijnt er nu een drone aan de snel verduisterende hemel. Een drone die met blikkerige stem informeert of de jongen en het meisje tot dezelfde familie behoren.

Nog niet, willen ze antwoorden, maar dan worden ze al gesommeerd elkaar los te laten en naar huis te gaan.

Daarna wilde ik, als een soort knipoog naar een nog verder verwijderd verleden, ze de trein naar huis laten nemen. Een lege trein, getrokken door een stoomlocomotief. Of misschien nog beter een postkoets.

Maar Hemingway indachtig heb ik stoomtrein en postkoets toch maar weggelaten.

Over Hebban.nl

Hebban.nl is een redactionele boekensite en lezerscommunity ineen. Een website voor mensen die genieten van lezen, het heerlijk vinden om even te verdwijnen in een boek. Voor lezers die houden van een goed verhaal en lezen om te ontspannen, te leren, te lachen, te griezelen of hun horizon te verbreden. Voor lezers die elke keer weer op zoek gaan naar hun volgende favoriete boek.

Meer én leuker lezen met de Hebban Reading Challenge.

De Hebban Reading Challenge is een fijne stok achter de deur om meer te gaan lezen. Het principe is simpel. Kies het aantal boeken dat je dit jaar wilt lezen en wij zorgen er met z’n allen voor dat je meer mooie boeken zult ontdekken. Af en toe organiseren we exclusieve giveaways voor deelnemers aan de challenge. Op dit moment doen al meer dan 10.000 lezers mee aan onze challenge. Je kunt het hele jaar inschrijven.

Beheer de boeken die je gelezen hebt of nog wilt lezen in de gratis Hebban Boekenapp voor iPhone en Android smartphones

De populairste boekensite van Nederland en Vlaanderen is er ook op je smartphone. Vind razendsnel recensies van boeken met de barcodescanner en beheer de boeken die je hebt gelezen, in bezit hebt en nog wilt lezen of maak eigen boekenplanken aan. Doe mee met de Hebban Reading Challenge voor nog meer leesplezier. Blader door de verwachtlijsten, lees dagelijks boekennieuws in Newsroom en laat je inspireren door de Hebban-redactie.

Je kunt de Hebban Boekenapp ook gebruiken zonder Hebban-account, maar mét is veel handiger! Log in of maak een gratis account aan en zet de boeken die je wilt lezen op je persoonlijke boekenplank. Waardeer de boeken die je las met sterren. Zo help je andere lezers weer met het vinden van nieuwe favoriete boeken.

Features

Met de Hebban Boekenapp kun je:

je persoonlijke boekenplanken ook op je telefoon beheren

snel boeken en recensies vinden met de barcodescanner

bladeren door verwachte boeken en de populairste boeken van dit moment

het laatste boekennieuws in Newsroom lezen en reageren op nieuwsberichten

meedoen aan de Hebban Reading Challenge

boeken beoordelen en recensies schrijven

eigen boekenplanken maken en beheren

Surf naar www.hebban.nl/boekenapp voor meer informatie en de gratis download.

Hebban steunt de lokale boekhandel