Advertentie

Recensie door Roosje
Uitgeverij Karmijn



De vader des vaderlands

Willem van Oranje is wel altijd mijn grote held geweest, vanaf het moment dat ik de meester op de basisschool over hem hoorde vertellen en ik in mijn geschiedenisboek over hem las, dacht ik: dit is de man die ons land heeft gesticht! Amerikanen zijn altijd trots op hun land en hun leiders, hun stichter, maar bij ons zijn we daar niet zo van, van dat gedoe van verering en herdenking. Een beetje treurig is dat wel, vind ik. Onze stichter, de vader des vaderlands was bovendien een religieus tolerant mens, heel anders dan zoon Maurits, maar die had meer politieke redenen zich religieus te profileren.

Jarenlang waren zijn iconische en fictieve woorden mijn mantra: ‘Mon Dieu, Mon Dieu, aye pitié de moy et du pauvre peuple.’ (2018: 320; in het toenmalige Frans). En in het Diets van toen: ‘Mijn Godt, ontfermt U mijnder ende uwer ermer ghemeynte’ (ib.) Pas latere bronnen vermeldden deze laatste woorden. Een beetje een zwijmelaar ben ik altijd wel geweest ;-) Ik vond het als kind wel wat vreemd dat de vader van ons land Frans sprak en geen Nederlands. De meester had vast niet verteld dat er in de hogere standen Frans werd gesproken, dat het Frans een soort lingua franca was.

De Graaf brengt ons met beide benen terug op de grond: ‘Willem werd (...) doelbewust geframed als de goede herder die de grondwaarden van de Republiek met zijn leven heeft beschermd en daarvoor was op het moment van de moord ook alle reden, want het scheelde maar weinig of het statenbondje zou onder de voet gelopen worden.’ (ib.: 321) Ja, de vrede met Spanje zou nog jaren op zich laten wachten.

Het is wel een beetje raar om een bespreking van een biografie met iemands dood te laten beginnen. Ik ga natuurlijk de inhoud van deze biografie van Ronald de Graaf niet dunnetjes navertellen. Ik nodig iedereen die geïnteresseerd is van harte uit dat zelf te doen, dat ligt natuurlijk veel meer voor de hand.

Ik heb deze biografie met veel plezier gelezen maar ik moest er wel heel goed mijn aandacht bijhouden, en dat terwijl ik redelijk op de hoogte ben van de Republiek in de zeventiende eeuw. Natuurlijk gaat het leven en werk van Willem van Oranje vooraf aan die zeventiende eeuw. Het is met historische studies altijd wel zo dat je goed moet lezen en dat er een heleboel namen voorbijkomen die je niet kent, ook al ken je er een hoop wel. Ook was deze Willem van Oranje geen lieverdje, maar misschien was hij toch iets idealistischer dan veel andere mensen uit die tijd. Hoe dan ook is het voor ons land een heel belangrijke periode geweest. Hmm, dat klinkt wel een beetje erg obligaat; zo bedoel ik het niet!

Waarom wilde Ronald de Graaf het zoveelste boek schrijven over Willem van Oranje? De Graaf geeft zelf aan dat er in de loop der tijd ca. 400 boeken, pamfletten e.d. over Willem I verschenen zijn. Dat is vermoedelijk nog een stuk minder dan over Napoleon, oeps, dat weet ik helemaal niet, maar dat ligt wel voor de hand. Voor de ontwikkelingen binnen Europa was onze Willem wel iets minder belangrijker dan iemand als Napoleon maar zeker niet helemaal onaanzienlijk.
De Graaf beoogt met zijn studie vooral een biografisch portret te willen geven. De persoon staat centraal in dit boek en niet de sociale, politieke en religieuze situatie. Willem begon zijn leven als rijke prins - uit een zeer kinderrijk gezin - die zijn familie en huis (Hausmacht is de term die De Graaf hiervoor gebruikt) op de kaart wilde zetten, werd vervolgens rebellenleider en stierf als invloedrijkste dienaar van de Staten Generaal van een nieuw land. (ib: 17).

Voor deze biografie werden nieuwe bronnen gebruikt. De Graaf vond in Duitse archieven de persoonlijke correspondentie tussen Willem van Oranje en zijn grote vriend, Günther van Schwarzburg. Deze man was behalve zijn vriend tevens zijn vertrouweling en zijn zwager.

Vindt deze biografie zijn eigen plek binnen de omvangrijke stukken en boeken over Willem van Oranje? Om die vraag te kunnen beantwoorden zou je een nieuwe studie moeten doen, en dat lijkt me een schier onmogelijke zaak. Wat mij betreft mogen er best nog meer boeken en studies verschijnen over de stichter van ons land. Ik heb dit boek graag gelezen!

Auteur

Ronald de Graaf (Hardegarijp,1961) promoveerde op Oorlog om Holland, 1000-1375 en schreef later Oorlog, mijn arme schapen. Een andere kijk op de Tachtigjarige Oorlog. Op dit moment werkt hij aan een biografie over Johan Willem Friso van Nassau-Diets (1687-1711). (Bron: kaft boek)

Hoe kwam je op het idee?
Vier jaar geleden vroeg een journalist of ik vond dat hij een oorlogsmisdadiger was. Om antwoord te kunnen geven, wilde ik mij goed erin verdiepen want iedereen roept maar wat. Die journalist vertelde mij dat in 2018 twee speelfilms en tentoonstellingen over Willem zouden zijn. Van het een kwam het ander.

Maar waarom een biografie? Zijn er niet al andere biografieën?
Klopt, maar die zijn op bepaalde punten verouderd. Er is de laatste twintig jaar veel over hem en zijn Spaanse vijanden geschreven, dus daar begin je al mee. Ik wilde een dun boekje schrijven, maar toen ontdekte ik nieuwe brieven in Duitsland. Deze zijn van en aan Günther, die met Willems zus Catharina was getrouwd. En Günther was Willems boezemvriend, raadgever en soms zijn partner in crime.
Dus dat werd een reis naar zijn archief in Thüringen. Toen ik die had gelezen vond ik in Den Haag in het koninklijk huisarchief weer andere brieven tussen Günther en graaf Jan, de broer van Willem en Catharina.

En dan verschijnt er ineens een hele andere Willem van Oranje?
Dat niet, maar je komt veel dichterbij hem, het wordt persoonlijker. Ze hebben het over het society leven, over kaarten en gokken, – wist je dat een edelman drie flessen wijn per dag dronk? −, zelfs over seks en vriendinnen, maar ook over de nieuwste koets die heel stil loopt. Willem tenniste als een van de eersten met rackets. Sommige brieven zijn intiem, bijvoorbeeld als Günther Willem condoleert na de dood van diens jonge vrouw. Andere zijn juist spannend want Günther hielp Willem om in opstand tegen Spanje te komen.


Dus je hebt eigenlijk Willems boezemvriend in Duitsland ontdekt?
Inderdaad.

Was het makkelijk? Hoe zien die brieven er uit?
Nee, ze zijn door Günther geschreven in een soort Saksisch dialect in een slordig 16de eeuws handschrift. Zijn secretaris schreef wel netjes. Maar soms kon ik stukken helaas niet ontcijferen. Gelukkig schreef Willem wel heel leesbaar, maar ook niet in het Nederlands. Hij had dezelfde leraar als Catharina en ze hebben ook hetzelfde handschrift, dat is wel grappig.

Moeten de geschiedenisboeken nu herschreven worden?
Dat hoeft nog niet, maar je ziet wel hoe ze samen met de geuzen via opstandjes en de landing in Den Briel een oorlog begonnen, die leidde tot het afzetten van koning Filips en dat was spectaculair.
Zelfs de Amerikaanse revolutie is erdoor beïnvloed.

En, was hij een oorlogsmisdadiger?
Hij was zeker geen heilige, maar om te weten of hij een oorlogsmisdadiger was, moet je eigenlijk het boek lezen.
(Bron: https://www.rijnpost.nl/nieuws/algemeen/398274/biografie-over-willem-van-oranje-)

Titel: De prins. Willem van Oranje, 1533-1584
Auteur: Ronald de Graaf
Pagina's: 256
ISBN: 978 9492 168 191
Uitgeverij Karmijn
Verschenen: maart 2018

Reacties op: De vader des vaderlands

6
De Prins - Ronald de Graaf
Jouw boekenplank Jouw waardering
Jouw recensie   Schrijf een recensie
? Bestel dit boek bij Libris.nl Bestel het boek vanaf € 22,50
E-book prijsvergelijker