Het internet leert mij dat dit boek een herziene versie is van een boek dat in 1989 uitkwam onder de titel Achterhoedegevecht. En dat was weer een heruitgave van zijn prozadebuut uit 1965, dat Stukjes en beetjes heette.
Een debuut herschreven en herschreven maar niet drastisch veranderd begrijp ik uit de recensies.

De eerste bladzijde trekt het taalgebruik me alweer het boek in: "Michiel staarde voor zich tussen de lamoenstokken naar de deinende staart van het schonkige paard dat de kar moeizaam over de smalle asfaltweg trok. Naast hem op de bok zat een man die hij twee uur geleden voor het eerst gezien had. Jan Tulp. Hij hield de teugels losjes tussen zijn neerhangende handen en stampte zo nu en dan met een van zijn klompen op de voetenplank van de bok. Het was begin april. Koud."

De twaalfjarige Michiel wordt door zijn ouders de laatste maanden van de oorlog weggestuurd. In zijn kind-zijn identificeert hij zich met een verhaal uit het boek dat hij meekreeg "Moeder leest voor" : de Bijbelse figuur Ismaël die met zijn moeder Hagar wordt weggestuurd door Abraham. Hij voelt zich eenzaam en gaat van een leven waarin "goed"en "fout" duidelijk waren naar een onbekende omgeving waarin dingen anders zijn dan ze leken.
Het boek betreft maar een paar weken waarin hij weg is van huis, die veel indrukken meegeven: weggestuurd worden, ontluikende seksualiteit - zowel in gebeurtenis als fantasie, tegenstrijdigheden in omgang met mensen, het gebeuren van het einde van de oorlog om zich heen, het alleen-zijn / buitengesloten voelen.

Het meest spreekt me aan de "hollandse" beleving van omgeving en gemeenschap plus de inleving in Michiel. De vertelwijze is heel prettig; geen continue toelichting maar voldoende info en details om de complete foto mee te krijgen. Enige afstand tot het hele grote gebeuren van het einde van de oorlog is er ook - wat voor mijn gevoel past bij zijn leeftijd: is een isolement van je eigen wereld, omdat je zo erg met jezelf bezig bent.
Ik ervaar de afronding van het verhaal als heel fijn: het misschien voorspelbare cyclische versterkt alleen nog maar dat ook al ontploffen de gebeurtenissen in de wereld het soms lijkt alsof er niets is gebeurt - heel klein de wereld van een kind die met zoveel bezig is om volwassen te worden.

Reacties op: Recensie Een jongensoorlog