Jim Vilatzer is de dertig al ruim gepasseerd maar sinds zijn relatie naar de knoppen is heeft hij een eenvoudig baantje in het restaurant van zijn ouders ergens in een stadje vlak bij Washington. Die ouders, Russische immigranten, zijn dolgelukkig met hun bestaan maar Jim wil meer. Hoe hij dat moet doen weet hij niet zo goed en daarom is hij langzaam aan het afglijden. Hij vindt van zichzelf dat hij te veel drinkt en helaas heeft hij ook een klein gokprobleempje. Op een dag eisen zijn schuldeisers, Joegoslaven die een illegale goktent runnen, de hele schuld op. Maar liefst vierentwintigduizend dollar. Jim zit diep in de nesten en gaat samen met een vriend zijn verdriet verdrinken. Dan wijst die vriend hem op een mogelijkheid: Jim, die immers uitstekend Russisch spreekt, kan een baan krijgen in Moskou. Hij zou daar voor een stichting moeten gaan werken die zich bezighoudt met recente geschiedenis. Een van de dingen die zij doen is het interviewen van mensen die de Russische goelags hebben overleefd. Jim hapt toe en vertrekt, in de waan dat hij met die baan zijn schulden eerder af zou kunnen betalen. Helaas. Voor hij het weet, is hij een onvrijwillige pion in een complot om enkele Russische geleerden het land uit te smokkelen.

Jon Fasman schrijft zo beeldend over Moskou en Rusland dat je zou zweren dat hij er jaren gewoond heeft. Dit komt heel goed tot uiting in de sfeerbeschrijvingen maar vooral ook in de messcherpe en hier en daar hilarische dialogen. Jim, die door zijn ouders Seamus is gedoopt omdat ze dat zo mooi vonden, is ook in Rusland een vreemdeling: geen halve Rus, maar een Jood met Russische ouders en een Ierse naam. Hij wordt dan ook met groot wantrouwen bekeken door bijna iedereen die hij daar ontmoet. De achterdochtige en ook depressieve volksaard van de gemiddelde Rus worden schitterend beschreven. Als Jim dan eindelijk contact legt met een oude man die in een gevangenkamp zou hebben gezeten, leidt het spoor naar nog meer oude mannen. En dan houdt het op. Dan leggen enkele mensen van het Amerikaanse consulaat ineens contact met hem. Maar ook zij hebben niet de beste bedoelingen. Ook zij hebben zo hun plannen met Jim.
De stad die je niet bezat is een spannend en heel beeldend geschreven boek. Helaas is het hier en daar wat rommelig te noemen. Zo opent het met een spannend deel dat zich afspeelt in een Russische gevangenis. Het verband met de geleerden die het land uit gesmokkeld moeten worden wordt echter pas laat, eigenlijk té laat, goed duidelijk. Ook wordt een bepaald gegeven uit dat eerste deel verder helemaal niet uitgewerkt. Het middelste deel van het verhaal is wat traag en het laatste stuk gaat ineens snel, zo snel dat het soms niet meer zo goed te volgen is wie nu wie voor de gek zit te houden.
Het is dus even doorbijten soms. Jon Fasman heeft ontegenzeggelijk een uitstekend boek afgeleverd, met zoals gezegd messcherpe dialogen, goede sfeerbeschrijvingen en prima karaktertekeningen, maar het geheel springt net iets te veel van hot naar haar om de volle vijf sterren te halen. (Door: Jannelies Smit)

Reacties op: Messcherpe dialogen