Don’t judge a book by its cover, maar voor mij was het wel de reden om een keer bij Planet Paradroid stil te blijven staan. De omslag is een foto van een kunstwerk van Via Oral – dit lees je trouwens achteraan in de bronnenlijst. Een eigenaardige, futuristische machine die iets onbestemds uitstraalt en me meteen deed denken aan Japanse cyberpunkfilms als Tetsuo en Rubber’s Lover. Na het lezen van de flaptekst bleek die associatie geen toeval, aangezien cyberpunk misschien wel een passende omschrijving is voor het genre waarin dit boek zich situeert. Al is het meer dan dat, het is een eclectisch amalgaam van ideeën, beelden, geluiden en geuren die uit het echte leven en de verbeelding gedistilleerd werden. De titel is al even catchy als mysterieus, een beetje als een obscure goa-track uit de jaren ’90, waar je heerlijk op kan trippen.

En dat is misschien nog de beste omschrijving voor Planet Paradroid: een lange trip.

Dit mag je zowel letterlijk als figuurlijk interpreteren. De personages experimenteren met alle soorten drugs, uppers en downers, psychedelica en Sanguina, een rood drankje met een bedenkelijke herkomst, die het verhaal dat Tacker & Tape ons vertellen een grimmig randje bezorgen. Planet Paradroid is namelijk een beenharde aanklacht tegen de teloorgang van de maatschappij waarin wij vandaag leven. Brandend actueel, zou je het kunnen noemen, alsof het pas deze ochtend van de persen is gerold.

Zo wordt de vluchtelingencrisis besproken en krijgt het thema een climax in de vorm van een luguber jachtspel. De auteurs nemen onze hedendaagse werkethiek (verpersoonlijkt door Louise, die al het slechte in het establishment vertegenwoordigt) flink op de korrel in die zin dat zowat elk personage wel te kampen heeft met een depressie of een trauma. Wie eens goed om zich heen kijkt, beseft dat dit akelig dicht bij de waarheid ligt. Maar er is hoop, want genezing schuilt in spiritualiteit. Ook worden ons ideeën aangereikt over hoe we het milieu een dienst kunnen bewijzen door slimmer met voedselconsumptie om te gaan en natuurlijk krijgen immorele kapitalisten die verantwoordelijk zijn voor al het voorgenoemde een flinke veeg uit de pan. Meermaals wordt zelfs geopperd dat de mens de vernietiger van de aarde is. Een sombere, doch correcte conclusie.

Gelukkig beschikken de auteurs over de kennis en finesse om deze combo van ellende zodanig aan de lezer te presenteren dat het geen belerend vingertje is, maar een waanzinnig avontuur waarin ieder voor zich er kan uithalen wat hij of zij wil. Psychologie en cybertechnologie (meteen ook de achtergrond van het auteursduo) gaan in dit boek hand in hand en worden belichaamd door VDR, een android-therapeut met aspiraties om ooit een mens te worden. Dit is wellicht het zwaartepunt van Planet Paradroid en tegelijkertijd een letterlijke verwijzing naar klassiekers uit de literatuur en cinema: Blade Runner, de robotwetten van Asimov en 2001: A Space Odyssey.

VDR is een interessant personage van wie de ontwikkelingen doorheen het verhaal goed beschreven worden. De revolutionaire therapeut die hij aanvankelijk is, wordt uiteindelijk iemand die andermans dromen droomt en hieruit leert wat het inhoudt om mens te zijn. Dit resulteert in enkele aandoenlijke scènes die je aan het denken zetten. Daarnaast wordt Planet Paradroid bevolkt door nog een resem even kleurrijke als mysterieuze personages met – wat mij betreft – Tex als exponent daarvan. Het enigma dat hij is voor zijn vrienden, blijft hij ook voor de lezer.

Het is voor mij wel een raadsel hoe Tacker en Tape nu precies te werk zijn gegaan. Werd alles netjes op voorhand uitgekiend? Of is de aaneenschakeling van gebeurtenissen een organisch proces dat tijdens het schrijven vorm kreeg? Ik vraag me dit af omdat Planet Paradroid zowel stilistisch als thematisch alle kanten op schiet. Het ene moment beleef je een psychedelische trip tijdens een hippe party, het andere moment ben je bij de therapeut getuige van een oorlogsveteraan met een post-traumatisch stresssyndroom en nog wat later beleef je een kinky SM-sessie vanop de eerste rij. Daaromheen ontvouwt zich een wereld met een aparte look&feel dankzij de treffende beschrijvingen van mode, gastronomie, architectuur, enzovoort. Een samensmelting van genres (denk cyber, SF, horror, punk, western, post-apocalyptisch, …) maakt dat dit boek getuigt van lef en een originele verbeelding.

MAAR: waar deze eclectische aanpak aanvankelijk opwindend is en je helemaal absorbeert, dreigt die naar het einde toe stuurloos te worden. Dat kan aan de leeservaring an sich liggen of misschien worden de gebeurtenissen inderdaad nogal snel afgeraffeld naarmate de plot naar de ontknoping dendert. Naar ik begrepen heb is Planet Paradroid het eerste deel in een drieluik, dus misschien wordt het web van plotlijnen meer gestoffeerd in de vervolgdelen. Ik ben alleszins benieuwd.

Hoe dan ook is dit boek niets minder dan uniek in het Nederlandse taalgebied en verdient het alleen daarom al om gelezen te worden.

Reacties op: De mens is de vernietiger van de aarde