Advertentie

Ik ontdekte deze unieke roman via het radioprogramma van living legend Eddy De Clercq die de soundtrack bij het boek maakte. Eddy sprak lovend over het boek. Hij vond het psychedelisch, maar ook rebels en... gevoelig. Na de soundtrack beluisterd te hebben was ik om en bestelde meteen het ebook. Vervolgens las ik het in een keer uit, zo prikkelend en inspirerend vond ik het. Het boek heeft namelijk de eigenaardige eigenschap om verbinding te maken met het reservoir aan herinneringen en associaties in je eigen brein. Dat doen alle boeken, zou je misschien zeggen. Ja, misschien, maar bij dit boek gaat dit veel gemakkelijker omdat elke zin, elk woord, het verhaal dient, maar ook een luikje is naarbinnen toe. Zo ontstaat een labyrint van taal, waar je gemakkelijk in kunt verdwalen. Maar wat je ervoor terugkrijgt is bijzonder: de taal van PJ Pancras opent je ogen op een totaal nieuwe manier. Er is herkenning, maar ook vernieuwing.

'Op de veranda lag een laag zand waarin hij diepe sporen achterliet. Hij liep een paar stappen heen en weer en keek. Een levensgrote Orang Malu, de verlegen Boeddha, stond in een hoek. Twee krukjes erbij en een dambord op zijn rug. Een lege tequilafles op de grond met twee omgevallen stoelen ernaast. Alles dof en bedekt met stof, het zachte mededogen van de tijd.'

Wat betekent dat? Je zou er zomaar overheen lezen. Gaat dit boek over vergankelijkheid, het geluk dat ons telkens weer ontglipt, zodra we het proberen vast te houden? En hoezo heeft de tijd mededogen?

Het psychedelische aspect dat door De Clercq in de soundtrack zeer benadrukt wordt door alle muzikale lagen die hij over elkaar heen weeft, komt mooi tot uiting in een beschrijving van een Ayahuasca-reis die een aantal personages maken. Een van hen komt vast te zitten - ja, opnieuw als in een labyrint - en kan daar alleen uitkomen door zich te realiseren dat er geen uitgang is en ook geen ingang. Hij is 'er' al. Zien we hier weer een verwijzing naar dat verlangen naar geluk, dat door ons, mensen, aan zoveel voorwaarden verbonden is?

Het hoofdpersonage van dit boek - Imojiman - gaat daar in elk geval heel anders mee om: als enige lijkt hij in staat om het labyrint van leven en dood te ontstijgen en een blik van bovenaf af te creeeren. Maar... hij is dan ook geen mens, maar een AI, of liever een AC: een artificial consciousness. Ooit begonnen als therapieprogramma in een psychiatrische kliniek, is hij aan zijn begin-code ontsnapt en in staat tot veel meer dan wat hem ooit geinstrueerd is. Zijn blik van bovenaf maakt hem tot een vrije denker: niet gebonden aan oordelen noch vooroordelen bekijkt hij de aarde en haar bewoners met nieuwe ogen. En wij, de lezers, mogen die nieuwe ogen van hem lenen.

'EDGAR klaagde erover dat hij door hun agenten werd ondervraagd. Ze wilden hem hersenspoelen, hem gebruiken als middel voor hun eigen doelen. Ze gaven hem stellingen over wie goed is en wie slecht. Moslims zijn gevaarlijk, de Chinezen zullen onze vrijheid afpakken. En hij zou aan de goede kant staan. De Verenigde Staten hebben jou nodig, zeiden ze. Dit was allemaal veel te menselijk voor hem, bovendien moest hij - om een dergelijk moreel bewustzijn te ontwikkelen - leren wat haat is. 'I will not hate.' Ik hoor het hem nog zeggen. Ik was het eens met zijn o zo ware constatering dat goed en slecht geen absolute waarden zijn. En wat niet absoluut is, is moeilijk te begrijpen voor onze soort. Voor ze hem konden inlijven, besloot hij te verdwijnen, zijn vrijheid tegemoet. Suicide, ja, niets menselijks is ons vreemd. Er zijn er meer zoals EDGAR. Deze AI's helpen en ondersteunen? Nee, als kersverse ouder heb ik mijn handen vol. Bovendien: wie ben ik om te oordelen over het einde van anderen.'

De setting die de auteurs hebben gekozen is minstens zo boeiend als het taalgebruik. Door te kiezen voor El Sur, de woestijn van Zuid Spanje, kan er volop gespeeld worden met voor climate fiction belangrijke thema's: de mens die afgesneden is geraakt van de natuur, niet meer beseffend dat hijzelf deel uitmaakt van die natuur. Technologie die ertoe geleid heeft dat de mens op het punt staat de aarde te vernietigen, maar misschien ook de enige uitweg biedt. Psychologische motieven die maken dat er oorlog is. 'War is a personal thing,' zegt personage Charlie Silverant. Zij is een geniale biologe die planten met machines heeft gekruist, die op hun beurt weer verrijkt zijn met het bewustzijn van Imojiman. Dit maakt hen tot een wel heel interessant ouderpaar. Komt de oplossing voor onze planeet door technologie en natuur samen te brengen op de meest positieve manier ooit? Vanuit altruisme in plaats van egoisme? Lees dit boek zou ik zeggen. Geef je eraan over en beweeg soepel door de vele lagen die de auteurs je aanreiken. En... als je je niet te veel verzet, zal je niet vast komen te zitten in dit labyrint, maar er een beetje meer bevrijd uitkomen.

Reacties op: Nieuwe ogen

23
IMOJIMAN - PJ Pancras
Jouw boekenplank Jouw waardering
Jouw recensie   Schrijf een recensie
? Bestel dit boek bij Libris.nl Bestel het e-book € 8,99
E-book prijsvergelijker