Meer dan 4,0 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×

De pennen zijn geslepen, aflevering 5

op 27 november 2016 door

In deze aflevering draait alles om ‘de dialoog’. Interessant, want het is een van de moeilijkste en tegelijkertijd belangrijkste onderdelen van een verhaal. ‘Een dialoog is geen kletspraatje in een boek, maar een uiting van het karakter van een personage. Je moet alle karaktertrekken in het gesprek zien te krijgen. Welk personage zegt godverdomme en wie zegt verhip?’ legt Paul Sebes uit. ‘Wees spaarzaam met spreektaal als pff en tja, met dialect en met een vreemde taal.’ Willem Bisseling vult aan: ‘Gebruik alleen schuttingtaal als het bij het personage past.’

En dan nu de opdracht: beschrijf een scène waarin een moord wordt voorbereid die minstens voor de helft uit dialogen bestaat. De deelnemers krijgen er 1000 woorden voor.

500 woorden dialoog is veel, maar het is een perfecte oefening om de personen in je boek kleur te geven. Je kunt karaktertrekken tonen, laten zien of iemand van het platteland komt of bij een studentencorps heeft gezeten. Door woordgebruik en intonatie weet de lezer pas echt hoe je hoofdpersoon praat en handelt. Elke zin in een dialoog moet een functie hebben. En natuurlijk geeft een goede dialoog vaart aan het verhaal.

Ik vind zo’n uitgeschreven gesprek best ingewikkeld en denk constant na over tussenzinnen als ‘zei hij’ en ‘zei zij’. Soms gebruik ik andere woorden voor de afwisseling, zoals ‘siste hij’ (let op de s-klank in de zin) of ‘vloekte hij’. Maar dit soort alternatieven kunnen ook storend zijn. De vloek moet al duidelijk zijn zonder die expliciet te vernoemen. Ik heb geleerd dat tussenzinnen ook prima kunnen worden weggelaten, door aanhalingstekens te gebruiken laat je al zien dat je van personage wisselt. Maar doe je dat weer te vaak achter elkaar, wekt het verwarring op. Daar had Monic Hendrickx moeite mee: ‘Technisch weet ik niet helemaal hoe het moet, ik hoop dat de jury weet wie wie is.’

Een voorbeeld uit Koelcel van een interactie tussen twee rechercheurs:
  ‘Kun je het een beetje hebben, Rachid?’ Femke gaf hem een tik op de achterkant van zijn hoofd waardoor de hete thee over de rand van de mok op zijn been klotste.
  ‘Hé, ik ben al half invalide, ik wil mijn andere been graag nog heel houden.’
  ‘Sorry schat.’ Femke drukte een kus op zijn wang en kriebelde door zijn haar. ‘Dat was niet mijn bedoeling.’
Je kunt veel uit het fragment afleiden: de rechercheurs zijn jong en gaan familiair met elkaar om. Zonder het gebruik van ‘zei hij’ en ‘zei zij’ kom je een heel eind.

Gelukkig leren we in deze aflevering meer dan in alle voorgaande. Dat komt niet door het sullige tv-moment waar privédetective John Vullers de deelnemers opdracht geeft een ontmoeting op een terras af te luisteren, maar door verhoorspecialist Jeroen Arbouw. ‘Ken jezelf en weet waar je triggers liggen,’ zegt hij. ‘Het hebben van een ego, daar kan een verhoor kapot op gaan.’ Het was een mini-masterclass waar je als lezer en schrijver ook wat aan hebt. Hiervan had ik er meer willen zien.

De jury vond het een moeilijke opdracht om te beoordelen. Het was ook de eerste keer dat ik meeleefde met de kandidaten en het jammer vond dat een van hen naar huis moest. Al voelde iedereen wel aan wie diegene zou zijn. Saskia Noort had eerder tegen Kees Moeliker gezegd: ‘Je leunt teveel op wat je weet en op de research. Het klopt dat je geen thriller kan schrijven zonder research, maar het ontbrekende element bij jou is de mens, de emotie.’

Het lukte Kees helaas niet de wetenschapper in zich los te laten en te varen op zijn fantasie. ‘Ik denk dat de non-fictie wereld beter bij me past,’ zegt hij na het oordeel. Ik denk het ook Kees, maar ik heb van je genoten.


Linda Samplonius (32) werkt aan haar tweede boek en kijkt elke donderdag De pennen zijn geslepen. Ze blogt over haar eigen schrijfproces en dat van de bekende Nederlanders, die gelijktijdig op tv aan hun manuscript werken.

© Michel Schnater



Reacties op: De pennen zijn geslepen, aflevering 5

Gesponsorde boeken