Wil ik lezen met....De inscheper-Otto de Kat

op 11 mei 2019 door

Gigi en ik maakten kennis met Otto de Kat. De inscheper belooft een boek waarin

‘Een man vlucht uit Nederland naar verre oorden, op zoek naar vervulling van zijn onbestemde verlangens.’ (bibliotheek)

Het boek kan los gelezen worden, maar nog interessanter is het te lezen als deel twee van een vijf-luik. Deel 1, Man in de verte lazen we ter voorbereiding, dit wordt een bespreking van het tweede deel. Of deze twee delen onze honger gestild hebben is onderaan te lezen.

b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg

De inhoud

‘Aan boord van de Alcantara, aangemeerd in Suez, hoort Rob vol weemoed hoe op een nabijgelegen schip, de Oranje, een jarige wordt toegezongen. Besluit hij terug te keren naar zijn vaderland dat hij ruim tien jaar geleden verlaten heeft of reist hij door naar Zuid-Afrika, toen en nu het land van zijn bestemming?

Waar de inscheper zich ook bevindt – in de mijnen van Johannesburg, een kamp in Bandoeng, de spoorlijn langs de Kwai, een scheepswerf bij Nagasaki, in Manilla of in Lourenço Marques – altijd zijn er beelden en herinneringen uit vroeger tijden. Vooral zijn vriend Guus, wiens korte leven zo lijkt te raken aan dat van hemzelf, laat hem niet los. De inscheper is een fijnzinnige ode aan de vriendschap tussen twee mannen die een andere toekomst kiezen dan die die voor hen werd uitgestippeld en die terechtkomen in een wereld die in brand staat.’ (van Oorschot)


b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg


Voorgeschiedenis

Gigi Enkele maanden geleden was ik bij een schrijversbijeenkomst van Otto de Kat. Ik had nog nooit iets van hem gelezen en eigenlijk zijn naam nog niet eerder gehoord. Tijdens deze literaire bijeenkomst raakte ik erg onder de indruk van zijn verhalen, zijn betrokkenheid, zijn vriendelijke bejegening van de luisteraars en van de rode accenten in zijn kleding (zie blog, zie foto’s).

Hij besprak zijn roman Julia, een van de vijf boeken die gebundeld zijn in De eeuw van Dudok. Dit verhaal speelt zich af in Lubeck, net als De Buddenbrooks van Thomas Mann, dat ik een jaar eerder las en net als Een stad, het meisje en de duivel van Svealena Kutschke dat we net in feuilleton gelezen hadden. Ik zat direct op het puntje van mijn stoel. Vanwege Lubeck maar ook vanwege het verhaal dat me direct raakte.

Je zult het net zien. Ik had enkele minuten eerder Freetown aangeschaft, de laatste roman van De Kat. Achteraf heb ik uren staan dubben of ik alsnog De eeuw van Dudok zou aanschaffen, een bundel met vijf boeken, allen met wat autobiografische elementen. Ik was zo onder de indruk van Julia, van Meneer de Kat, van zijn vertelkunst en van de rode veters in zijn schoenen, dat ik het direct wilde kopen maar ik zat al ruim boven mijn boekenbudget en boekenbonnen kon ik daar niet inleveren.

Tea  Het boek kwam per toeval op mijn pad, de cover trok me, de naam van de auteur kwam me niet direct bekend voor. De flaptekst deed de rest, het boek zou bij mij op de juiste plek zijn en ik was niet de enige die aangetrokken werd door werk van Otto de Kat. Gigi kende de auteur al van een schrijversbijeenkomst in het Literair Café georganiseerd in Venray en schreef er een artikel over in de literatuurclub.


b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg

Leeservaring

Gigi  Ondanks het feit dat ik enorm gecharmeerd was van zijn vertelstijl bleef het gekochte boek in de kast liggen. Toen De inscheper op het het lijstje van Tea verscheen gingen de alarmbellen af. Ik riep direct dat ik dat boek met haar wilde lezen, het was een perfecte reden om toch aan De eeuw van Dudok te beginnen. Ik twijfelde dan ook geen seconde toen Tea voorstelde om ook Man in de verte te lezen, het verhaal dat het boek opent en dus voorafgaat aan het verhaal van De inscheper. Ik heb geen seconde spijt van deze twee boeken.
Het eerste boek, Man in de verte, vond ik mooi maar ik was nog niet verkocht.
 
Tea  In het eerste deel Man in de verte blikt een man terug op zijn leven en ziet zijn vader steeds terug in zijn herinneringen. Intense observaties raken de kern van de band van vader en zoon, niet alleen bij voorspoed, maar juist ook bij tegenslag kijkt de vader van een afstandje toe en weet de zoon dat hij een vader heeft.
41b8785d7e0f2ab78e73c38ccacb5d1d.jpg
b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg

De inscheper

Gigi Het was het tweede boek, De inscheper, dat me bij de keel greep. Het is mooi geschreven, het heeft iets sobers, iets intens. De hoofdpersoon maakt heftige dingen mee. Maar het meest raakte me het onderliggende gevoel van verdriet, van gemis. Ik vond het leuk om aan het begin van het verhaal een passage te lezen die de auteur besproken had bij de schrijversbijeenkomst. Ik voelde direct de emotie die hij toen benoemd had en misschien dat het me daarom nog meer raakte tijdens het lezen dan het gedaan had zonder dat ik de schrijver hierover had horen spreken.
41b8785d7e0f2ab78e73c38ccacb5d1d.jpg

Tea Ook in De inscheper speelt de vader een rol, maar minstens zo groot is het thema vriendschap. Vriendschap als motief en thema eigenlijk. Als motief zien we elke keer, waar het hoofdpersonage ook is, vriendschappen ontstaan die zich aaneenrijgen tot blijvende herinneringen en elkaar ook versterken. Iedere iedere nieuwe vriendschap roept beelden uit het verleden op, zo is er de afwijzing door een meisje dat hem z’n leven lang zou heugen, de littekens van de gekwetstheid van dat ene moment zullen nooit meer verdwijnen.

Het is januari 1935 wanneer Rob, het hoofdpersonage, Nederland verlaat en per schip naar Zuid-Afrika vertrekt. Hij wil alles achter zich laten en vooral vrij zijn, dat is zijn grootste wens. Echte vrijheid is niet direct wat hij krijgt. Om te overleven heb je werk nodig, hij komt in een mijn terecht en leert daar de behulpzame Joshua kennen. Deze hechte vriendschap en de tragiek zal als een rode draad doorlopen in de volgende episode – een vrijwillige reis die zal leiden tot dwangarbeid aan de beruchte Birma spoorlijn. Samen met zijn allerbeste vriend Guus houdt hij het vol, maar ook hier zal zich een drama afspelen waarmee Rob vervolgens zal moeten leven.

b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg

De stijl

Gigi  Ik merk dat ik het moeilijk vind om duidelijk aan te geven wat ik mooi vind aan de verhalen. De schrijfstijl is mooi maar rustig met mooie zinnen, fijne metaforen en niet te veel franje. De Kat heeft weinig woorden nodig om de sfeer te scheppen en emoties te duiden. De melancholie kruipt heel subtiel onder je huid. De auteur speelt met de tijd; flashbacks worden mooi verweven met het ‘heden’. 

Wat me opviel is dat beide boeken in de derde persoon werden geschreven. Dat perspectief is apart en soms verwarrend. Het doet iets met je als lezer. Ik zocht het even op en ik las dat je dan het gevoel krijgt alsof het verhaal zichzelf vertelt. Dat is waarschijnlijk wat het soms verwarrend maakt, maar wel fijn verwarrend.

Tea  De schrijfstijl is aan de ene kant vrij sober met korte zinnen, het zijn vaak niet meer dan beschrijvingen van een toestand. ‘Ze hakten.’ ‘En zij dus ook.’ Maar er zijn ook poëtische passages:

‘’Kom, ga mee Rob,’haar (zijn moeder tvl) hand lag tegen zijn wang. Het liefst wilde hij haar vasthouden, nog even luisteren naar haar stem. Het was een dwaas sentiment, een kinderwens. Haar stem, het fluwelen poezenbandje om haar hals, haar zachte pianospel: tot in zijn merg zou het gaan, mee tot aan zijn dood.’’

De motieven maken de roman tot een aangenaam ritmisch geheel. Het water, de rivier, de schepen, de muziek, het zingen zorgen voor de terugkerende golfjes waardoor je steeds herinnerd wordt aan wat de auteur wil vertellen. Het is niet zo dat er heel veel te raden overblijft, het is duidelijk dat Guus belichaamde wat Rob had willen zijn, niet alleen in relatie tot de vriend, maar ook in verhouding tot de vader en moeder.

b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg

Waardering

Gigi geeft beide boeken 4 sterren, Tea zit tussen drie en vier sterren in, moeilijk waarderen. 'Ik ga naar drie en een half voor Man in de verte en vier voor De inscheper, het verschil zit in de complexiteit, de tweede hangt mooi samen, er is meer verband.' 

b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg

Leeshonger gestild?

Gigi Ik heb genoten van deze boeken en ik wil heel graag ook de andere verhalen van Otto de Kat gaan lezen. Ik ben erg nieuwsgierig, waarbij vooral Julia op mijn wensenlijst staat maar ook hoorde ik goede verhalen over Bericht uit Berlijn.

Tea Ik sluit me aan bij Gigi, we gaan de andere drie boeken ook lezen en bespreken dit jaar op Elegieën van Gigi

b4a9947dc033c878fd4e033231920d24.jpg



Reacties op: Wil ik lezen met....De inscheper-Otto de Kat

Meer informatie

Gerelateerd

Over

Otto de Kat

Otto de Kat

Otto de Kat is het pseudoniem waaronder Jan Geurt Gaarlandt zijn romans publiceert. Gaarlandt is een Nederlands journalist, dichter, vertaler, uitgever en romanschrijver. In 1986 richtte Gaarlandt uit...

Thomas Mann

Thomas Mann

Paul Thomas Mann (6 juni 1875 - Zürich, 12 augustus 1955) wordt beschouwd als een van de grootste Duitse schrijvers uit de twintigste eeuw. Tot zijn bekendste werken behoren de romans Budden...

Svealena Kutschke

Svealena Kutschke

Svealena Kutschke is in Lübeck geboren en woont tegenwoordig in Berlijn. Een stad, het meisje en de duivel is haar derde roman.