Advertentie

De ZKS's van Tom Gauld

op 04 juli 2019 door

Beeldverhalen zijn veel wijdverspreider dan meestal wordt gedacht. Ook als je geen stripboeken, comic books of graphic novels leest, kom je er regelmatig mee in aanraking, in de vorm van ZKS’s: Zeer Korte Strips.

Door Lieke

Die term is natuurlijk afgeleid van de ZKV’s (Zeer Korte Verhalen), uitgevonden door A.L. Snijders. Zeer Korte Strips beslaan maximaal een pagina of nemen minder ruimte in beslag. Ze kunnen bestaan uit één illustratie (met een woordgrap) of meerdere panelen (gebruikelijk drie). Soms maken ze deel uit van een verhaallijn, waarvan elke dag of week een vervolgstrip verschijnt, maar ze kunnen ook los gelezen worden omdat binnen elke ZKS een grap wordt ‘afgerond’. ZKS’s worden ook wel cartoons genoemd.

Voordelen van ZKS’s

Net als bij ZKV’s zijn er veel voordelen verbonden aan ZKS’s. Je leest er moeiteloos eentje (of een paar) uit. Ideaal dus voor als je weinig tijd hebt, bijvoorbeeld als je even moet wachten op iemand, in de bus of trein zit maar je halte niet wilt missen omdat je jezelf verliest in een boek of tijdens een reclameblok (voor de lineaire tv-kijker). Voor het slapengaan kun je ze eveneens lezen; al is dat toch een tikkeltje gevaarlijk, want als de ZKS's leuk zijn dan wil je natuurlijk toch doorlezen. Je hoeft ook niet tal van vervolgdelen aan te schaffen zoals bij graphic novels vaak het geval is. Daarbij is de grapdichtheid hoog, want de auteur heeft maar een paar panels de tijd om zijn punt te maken.  

Waar kom je ZKS’s tegen?

Lees je de krant? Dan stuit je dagelijks op een of meerdere 3-panel strips. Denk bijvoorbeeld aan de Nederlandse stripseries ‘F.C. Knudde’ van de hand van Toon van Driel, ‘S1ngle’ (waarvan S1ngle Fantasy liefhebbers van sciencefiction en fantasy wellicht meer zal aanspreken dan de reguliere reeks) van Hanco Kolk en Peter de Wit en de op Freud gebaseerde strip ‘Sigmund’, eveneens van Peter de Wit. Ben je geen krantenlezer, maar valt er wel wekelijks of maandelijks een tijdschrift op de mat? Veel magazines bevatten een korte strip. Bekende Nederlandse strips uit tijdschriften zijn ‘Dirkjan’ van Mark Retera uit het Veronica Magazine en ‘Jan, Jans en de kinderen’ van Studio Jan Kruis uit de Libelle. Klassieke ZKS’s uit het buitenland zijn o.a. de melancholische, bijna existentiële strips over een stel kinderen en de aparte hond - Snoopy! - van een van hen (de ‘Peanuts’ reeks van Charles M. Schultz), de fantasierijke avonturen van een jongen en zijn knuffeltijger (‘Calvin and Hobbes’ van Bill Watterson) en cynische kantoorhumor bevolkt met vreemde, over-the-top karikaturen (‘Dilbert’ van Scott Adams). Nieuwere, minder bekende namen op het gebied van ZKS’s zijn Kate Beaton en Tom Gauld, die beide graag de klassieke literatuur op de hak nemen.

De ZKS’s van Tom Gauld

5a02160f5de3c99142d902d5b93b7f36.jpgTom Gauld (1976) is een Schotse cartoonist en illustrator. Hij heeft twee graphic novels geschreven en geïllustreerd – Goliath (2012) en Mooncop (2016), van die laatste kun je hier een filmpje bekijken - maar zijn ZKS’s behoren tot zijn beste werk. Deze zijn verzameld in de bundels You're All Just Jealous of My Jetpack (2013) en Baking with Kafka (2017).

De ZKS’s van Gaulds hand zijn kort maar krachtig. “Stripped-down” worden ze weleens genoemd. Ze zijn geenszins kaal of leeg, maar teruggebracht tot de essentie. Zijn observaties zijn droog, creatief, herkenbaar en altijd grappig. Het is niet het soort humor waarvan je de slappe lach krijgt, maar bereid je erop voor dat je tijdens het lezen veelvuldig ‘HA!’ zult willen zeggen. Extra leuk is bovendien dat ze vooral over boeken gaan. Het zijn overigens niet alleen parodieën van klassiekers - zoals Jane EyreEmma en ‘James Bond’ - of satire aangaande auteurs, waaronder Franz Kafka en Jonathan Franzen. Allerlei aspecten komen aan bod: literaire prijzen, verfilmingen, hoe ingewikkeld vertalen kan zijn, de geringe waardering voor (en opbrengst van) poëzie, de opkomst van de e-reader en andere technologie op het gebied van taal, d51948c015d14779093325f38710e50f.jpghet schrijf- en publicatieproces, en er is aandacht voor verhaalstructuren. De liefde voor lezen spat van de pagina’s af!

De stijl van Tom Gauld kan erg minimalistisch zijn, waarbij een personage bestaat uit enkel twee stokjes als benen, een driehoekje als torso en een bolletje als hoofd. Qua texturen kan hij echter ook heel gedetailleerd tewerk gaan. Kleurgebruik varieert eveneens sterk. Grijs, zwart en bruin overheersen in een aantal ZKS’s, maar in andere cartoons hanteert hij juist veel felle kleuren. Wat altijd hetzelfde blijft, is dat hij er duidelijk van geniet om met genegenheid commentaar te geven op de tropes en clichés in de literaire wereld.

1b31515e8cd1ff4a2b5d11ee891791dd.jpg

Lees jij graag ZKS’s? Welke is jouw favoriet?



Reacties op: De ZKS's van Tom Gauld

Gerelateerd

Over

Gauld

Gauld

Tom Gauld (1976) is een Schotse cartoonist en illustrator. Hij woont in Londen e...