Het Hebban Boek van de Maand is: 'Julia' van Sandra Newman

Hoofdredacteur Sander Verheijen: 'Laat ik heel eerlijk zijn. Ook bij het derde Hebban Boek van de Maand hebben mijn collega’s in het panel al hun passie en enthousiasme moeten inzetten om mij te overtuigen. Niet omdat Julia me niet aansprak, het tegendeel is waar, maar om de angst dat we met dit boek, door de uitgeverij geafficheerd als feministische hervertelling, inmiddels alle kenmerken van een 'deuglijst' lijken aan te vinken.

En in zekere zin is dat ook zo. Maar in plaats van bang te zijn dat we hiermee het label Hebban Deugboek van de Maand in het leven zouden roepen, begon ik een soort trots te voelen. Namelijk dat we gewoon die boeken dúrven te kiezen omdat ze iets met ons als lezers doen. Dat we met Hebban een platform bieden dat ruimte geeft aan literatuur in alle vormen, voor alle lezers en met thema’s die er echt toe doen. En dat is precies wat goede fictie ook doet.

Julia wordt dan misschien in de markt gezet als feministisch, maar ik las 'gewoon' een knappe hervertelling van George Orwells 1984 vanuit een vrouwelijk perspectief. Sandra Newman heeft het lef gehad om het verhaal van de klassieker door/met de ogen van nu te herschrijven en is daar bijzonder goed in geslaagd. Het heeft mijn interesse in 1984 opnieuw aangewakkerd en me tijdens het herlezen (of eigenlijk herluisteren) daarvan heel veel meer gebracht. Door beide verhalen bijna synchroon te beleven, ontdek je hoe knap en gedetailleerd, maar ook hoe eigen Newman haar versie van 1984 heeft gemaakt. Heb je niet de moed om beide verhalen te lezen, lees dan voordat je aan Julia begint zeker eerst even onderstaand artikel van Martijn om je herinnering aan 1984 wat op te poetsen. Het maakt je leeservaring nóg beter!'

Redacteur Martijn Lindeboom: 'Toen ik in Julia begon, had ik me maar vaagjes gerealiseerd dat het iets met 1984 te maken had, ook omdat ik het ebook las, anders had de cover het me wel duidelijk gemaakt. Maar toen las ik de eerste zin: 'Het was allemaal begonnen met die man van Archieven, al had hij zelf niets in de gaten, met zijn stramme, barse manier van doen, zijn superieure ouddenk-manieren.' Ouddenk! Wacht eens even! En drie zinnen verderop: 'De afdelingen Fictie, Archieven en Wetenschap aten de tweede maaltijd allemaal tegelijk om dertienhonderd ...' Ik sprong op, beende naar mijn werkkamer en trok mijn oude exemplaar van 1984 uit de kast. De openingszin: 'Het was een heldere koude dag in April, en de klokken sloegen dertien.' Onmiddellijk zat ik in de sfeer en wist ik dat dit in elk geval míjn boek van de maand ging worden – tenzij de auteur het project echt dubbelplus zou gaan verstieren.

Het nadeel van zo'n instant fanboy-reactie is dat je niet goed meer in kan schatten of het boek dat je leest ook écht goed is. Daarom heb ik me aanvankelijk wat neutraler opgesteld dan ik me voelde. Maar naarmate ik vorderde in Julia werd het me steeds duidelijker: dit is een inzichtelijke, scherpe, ja, briljante hervertelling van 1984, dat in plaats van het verhaal te herkauwen vanuit het vrouwelijke perspectief, er echt een heel nieuwe blik en visie aan toevoegt. Bijna alle aspecten van de totalitaire wereld van Oceanië, Luchtstrook één en Grote Broer in 1984 krijgen nieuwe diepte, detail en inzichten. Of je 1984 gelezen hebt of niet: Julia is een boek dat tot nadenken stemt, over onderdrukking, zoeken naar geluk, verzet, verraad en de aard van de mensheid. Newman durft het aan om niet alleen 1984 te hervertellen, maar ook voorbij de visie van Orwell te kijken, wat een laatste passage oplevert die je verrukt, verbijsterd en verkild achter zal laten.'

Naast een perfecte aanvulling op de klassieker 1984 is Julia ook een uitstekend boek om te reflecteren op de huidige wereld. Helaas bestaan er daadwerkelijk surveillancestaten vergelijkbaar met Oceanië, zoals Noord-Korea, Iran, China en Singapore (elk op zijn eigen manier) en is er sprake van grootschalige opsluiting en marteling in bijvoorbeeld Syrië, Iran, Rusland, Turkije en andere landen. De situatie in onder andere Soedan, Oekraïne en Gaza doet ook denken aan de staat van eeuwige oorlog waarin Oceanië zich bevindt. Hoe leven mensen in zulke situaties? Hoe houden ze zich staande? Wat gebeurt er als dat niet meer lukt? Dat en nog veel meer onderzoekt Julia en dat maakt het tot geweldige literatuur, waar je nog weken over na zult denken en over na zult willen praten. Dubbelplusgoed boek.'

Redacteur Debbie van der Zande: 'Ik ben de enige van de Hebban Crew die Orwells 1984 nooit heeft gelezen. Ik greep met opzet niet meteen de klassieker erbij, omdat ik wilde weten of Julia ook als individuele roman overeind zou blijven. En dat is zo, de roman is uitstekend te lezen zonder voorkennis van 1984, al zal het zeker een aanvullende waarde hebben om Orwells boek er wel bij te pakken. Voor, tijdens of na het lezen van Julia. Wie niet overeind bleef, was ik. De roman laat je met een koud hart van schrik achter, overdonderd en met een enorme behoefte om over het boek te praten. Julia leeft een leven van angst, onderdrukt door mensen die uit angst onderdrukken, en uit angst is ze ook zelf onderdrukkend. Hoe deze jonge vrouw in een onleefbare wereld menselijk kan blijven is een raadsel. Is ze een held, is ze een gewoon mens, is ze een dader en verrader, is ze een van ons? Ja, dat is ze.'

Redacteur Anouk van der Zee: 'Nog dagen bleef dit boek door mijn hoofd rondgaan nadat ik de laatste bladzijde las. Het is niet alleen het einde, het is alles dat gebeurt. Hoe vaak ik ook nadenk over de thema's en gebeurtenissen uit Julia, hoe vaak ik ze ook benoem, ze willen me niet loslaten. Het is me duidelijk dat Sandra Newman groot fan is van 1984. De subtiliteit waarmee ze het boek als bronmateriaal heeft genomen om daar een compleet nieuw verhaal uit op te bouwen dat op zichzelf staat en vanuit vrouwelijk oogpunt heel nieuwe kanten van Big Brother aanstipt, is ontzettend knap. Vooral door te praten over Julia kom ik erachter hoe gedetailleerd dat is, hoe goed Newman heeft opgelet bij het lezen van George Orwells boek. Ik ben er vol van, en nog lang niet alle woorden die ik erover te zeggen heb, hebben hun weg naar buiten gevonden. Voorlopig moet ik het maar vatten in 'wauw'.'

Redacteur Suzette Eikelenboom: 'Om Newmans Julia simpelweg weg te zetten als een feministische hervertelling van 1984 doet het boek tekort. Hoewel de vrouwelijke ervaring in een totalitair regime op een prachtige wijze wordt uitgelicht, omvat het boek zoveel meer dan dat alleen – je raakt er niet over uitgepraat. En wát een tijd heeft Newman uitgekozen om Orwells cruciale boek opnieuw te vertellen, toentertijd geschreven als een soort toekomstvoorspelling, maar nu herschreven vanuit een terugblikkend perspectief. Julia leunt op de architectuur van wat Orwell geschreven heeft, maar de toon, Julia en haar verhaal heeft Newman zich geheel eigen gemaakt, wat resulteert in een waanzinnig verhaal dat niet alleen de vrouwelijke ervaring centraal zet, maar ook een directe reflectie biedt op de (angstaanjagende) wereld waarin we nu leven.'

Na 28 succesvolle edities van het Hebban Boek van de Maand sluit Hebban zich sinds 2026 aan bij de keuze van weekendmagazine Mezza: het Mezza Boek van de Maand.