'Lampje' opnieuw verkozen tot favoriete kinderboek aller tijden

Opvallend is dat de top 3 volledig bestaat uit boeken die in de afgelopen jaren een Gouden Griffel wonnen. Annet Schaap kreeg de prijs in 2018 voor Lampje, dat inmiddels in meer dan 20 landen is verschenen. De VPRO zendt vanaf 2 januari 2023 een vierdelige tv-bewerking van het boek uit. Schaap werd tijdens de feestelijke bekendmaking van De Grote Vriendelijke 100 gefeliciteerd door hoofdrolspeelster Lotte Jonker. Films die nergens draaien van Yorick Goldewijk won dit jaar de Gouden Griffel en Gozert van Pieter Koolwijk werd in 2021 met de prijs bekroond.

De rest van de top 10 bestaat uit klassieke favorieten als De brief voor de koning van Tonke Dragt, Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt en Koning van Katoren van Jan Terlouw. Op plek 9 staat de hoogste nieuwe binnenkomer van dit jaar: Mot en de metaalvissers van Sanne Rooseboom, een van de acht titels in de lijst die dit jaar zijn verschenen.

Lezers gaven massaal gehoor aan de oproep om een top 5 kinder- en jeugdboeken in te sturen waaraan zij warme herinneringen bewaren of die ze recentelijk hebben ontdekt. De Grote Vriendelijke 100 bestaat opnieuw uit een mix van klassieke en moderne kinderboeken. Vijfenvijftig boeken uit de lijst zijn verschenen na het jaar 2000 en vijfenveertig daarvoor.

De Grote Vriendelijke 100 is een initiatief van De Grote Vriendelijke Podcast, een podcast voor volwassenen over jeugdliteratuur, in samenwerking met online lezerscommunity Hebban, onderdeel van Stichting CPNB. De feestelijke bekendmaking van de lijst vond plaats in Theater De Liefde in Haarlem.

In totaal zijn er 24 nieuwe binnenkomers in de lijst. De hoogste op 9, direct de top 10 in: Mot en de metaalvissers van Sanne Rooseboom. De laagste komt op 99 binnen, IJzerkop van Jean-Claude van Rijckeghem. Tweeëntwintig van de nieuwe binnenkomers komen uit de afgelopen twee decennia, met uitzondering van Gebr. van Ted van Lieshout uit 1996, en Alice in Wonderland van Lewis Carroll uit 1865.

Van de tweeëntwintig nieuwe binnenkomers gaat het in 18 gevallen om oorspronkelijk Nederlandstalige boeken. De hoogste vertaalde nieuwe binnenkomer is het populaire prentenboek van de Duitse Marc-Uwe Kling, De NEEhoorn, op nummer 32.

De nummer 1 is hetzelfde gebleven, maar de rest van de top 10 is gehusseld. Zo zijn er drie nieuwe boeken binnengekomen, staan er drie boeken uit de jaren 70 in en drie boeken uit de jaren 20. Er staat niemand met twee boeken in de top 10 en dat was vorig jaar anders, toen kreeg Astrid Lindgren die eer.

De grootste stijger is Films die nergens draaien van Yorick Goldewijk, de Gouden Griffel-winnaar van 2022, met maar liefst 64 plaatsen. Ook auteur Anna Woltz valt op met drie hoge stijgers: De tunnel (33 plaatsen omhoog), Gips (32 plaatsen omhoog) en Alaska (30 plaatsen omhoog).

Er staan dit jaar meer Vlaamse titels in De Grote Vriendelijke 100, van twee in 2021 naar vijf in 2022. Els Beerten is gestegen in de lijst met Allemaal willen we de hemel en Griet Op de Beeck met Jij mag alles zijn. De drie nieuwe Vlaamse boeken zijn het al eerder genoemde IJzerkop, Morris van Bart Moeyaert en Een zee van liefde van Pieter Gaudesaboos.

Paul Biegel is een van de grootste verliezers van de 2022 editie. Nachtverhaal is verdwenen en de drie boeken die nog in de lijst staan zijn gezakt. De tuinen van Dorr (47 plaatsen gedaald), Het sleutelkruid (38 plaatsen gedaald) en De kleine kapitein (8 plaatsen gedaald). De 'Harry Potter'-reeks is eveneens gedaald, maar het eerste deel is binnen de top 10 juist gestegen naar de vijfde plek. Thea Beckman en Tonke Dragt staan beiden met vier boeken in de lijst en die allemaal zijn gedaald.

Er is maar één boek in de gehele Grote Vriendelijke 100 die op dezelfde plek staat als vorig jaar: koploper Lampje van Annet Schaap.

Er zijn in totaal 24 boeken verdwenen, waarvan er 15 oorspronkelijk Nederlandstalig waren. Een greep uit de klassiekers die verdwenen zijn:

• Het gulden vlies van Thule van Thea Beckman
• Otje van Annie M.G. Schmidt en Fiep Westendorp
• Kruimeltje van Chris van Abkoude
• De kinderkaravaan van An Rutgers van der Loeff
• Wij gaan op berenjacht van Michael Rosen en Helen Osenbury
• Rupsje Nooitgenoeg van Eric Carle
• Winnie de Poeh van A.A. Milne
• Max en de Maximonsters van Maurice Sendak

• Roald Dahl met 5 boeken (vorig jaar 6)
• Anna Woltz met 4 boeken
• J.K. Rowling met 4 boeken
• Tonke Dragt met 4 boeken
• Astrid Lindgren met 4 boeken
• Annie M.G. Schmidt met 4 boeken
• Thea Beckman met 4 boeken

Er staan 55 boeken in de lijst van na 2000, 45 boeken van daarvoor. Vorig jaar was dat andersom (58 klassiekers en 42 nieuwere boeken). In totaal staan er negen boeken in De Grote Vriendelijke 100 dit jaar die in 2022 zijn verschenen. In 2021 was Kruimeltje van Chris van Abkoude het oudste boek, nu is dat Alice in Wonderland.

Vorig jaar stonden er 17 Gouden Griffel-winnaars in De Grote Vriendelijke 100, dit jaar zijn dat er 16. De volledige top 3 én de nummer 100 hebben de felbegeerde Nederlandse kinderboekenprijs gewonnen. Net zoals vorig jaar staan er drie winnaars van een Gouden Penseel in de lijst: Monkie van Dieter Schubert, Hele verhalen voor een halve soldaat van Benny Lindelauf en 2022-winnaar Terra Ultima van Raoul Deleo en Noah J. Stern. Die laatste staat dit jaar nieuw in de Grote Vriendelijke 100 en wipte er een eerdere Gouden Penseel-winnaar uit: Kleine Sofie en Lange Wapper van Thé Tjong-Khing.

In De Grote Vriendelijke 100 van 2022 vinden we 50 vrouwen en 52 mannen terug. Vorig jaar was de verdeling 57 vrouwen tegenover 43 mannelijke auteurs. Wat dat betreft weten de heren dit jaar beter hun mannetje te staan. Ook in de top 10 zien we een meer gelijke verdeling van de winst. Vorig jaar stonden er acht vrouwen en twee mannen in de top 10, dit jaar is dat zes vrouwen tegenover vier mannen.

Er staan acht prentenboeken in de lijst. Het hoogste prentenboek vind je terug op plaats 25, De Gruffalo van Julia Donaldson. Het laagst genoteerde prentenboek staat op nummer 98, Het boek zonder tekeningen van B.J. Novak. Daarnaast staan er twee non-fictieboeken in de lijst én twee poëzieboeken:

• De zweetvoetenman van Annet Huizing en Margot Westermann
• Rekenen voor je leven van Edward van de Vendel en Ionica Smeets
• Heel de wereld wordt wakker van Jaap Robben
• Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt van Edward van de Vendel