Recensie Gehaaid

In 2007 kwam het debuut van Steven Hall uit. Een boek met een bijzonder concept. Een verhaal dat tot nu toe nog uniek is in zijn soort. Daarom drie jaar na uitkomst toch nog een recensie over dit prachtige en bijzondere boek.

Eric,

Eerst het allerbelangrijkste: blijf kalm.
Wanneer je dit leest, ben ik er niet meer. Pak de telefoon en druk op voorkeurstoets 1. Zeg tegen de vrouw die opneemt dat je Eric Sanderson bent. De vrouw is dokter Randle. Zij weet wat er gebeurd is en je zult meteen bij haar langs kunnen gaan. Pak de autosleutels en rijd met de gele jeep naar dokter Randles huis. Mocht je het nog niet gezien hebben: in de envelop zit een kaart. Het is niet ver en het is niet moeilijk te vinden.
Dokter Randle zal al je vragen kunnen beantwoorden. Het is heel belangrijk dat je onmiddellijk gaat. Ga niet langs Start. Ga niet op verkenning uit. U krijgt geen tweehonderd pond.
De huissleutels hangen aan een spijker in de leuning onder aan de trap. Vergeet ze niet.
Met spijt maar ook met hoop,

De eerste Eric Sanderson

Zo begint het leven van de tweede Eric Sanderson. Een man die aan psychotrope fugue lijdt. Een ziekte die ontstaat als reactie op een ernstig psychologisch trauma en die de toegang tot de herinneringen die zo pijnlijk en problematisch zijn dat de geest ze niet kan verdragen, blokkeert. Een feit dat je het hele boek lang in je achterhoofd moet houden. Steeds moet je weer bedenken of het allemaal wel waar is wat je leest, of dat het misschien een van de hersenspinsels van Eric de tweede is. Steven weet je dan ook overtuigend mee te sleuren in de fantasywereld die hij schept.

Nadat Eric bij dokter Randle is geweest, krijgt hij te horen dat de eerste Eric Sanderson hem waarschijnlijk meer brieven zal sturen. Zij drukt Eric de tweede op het hart deze absoluut niet te lezen. Eric houdt dit een hele tijd vol, maar als hij aangevallen wordt door een vreemd wezen in zijn eigen woonkamer, lijkt het hem verstandig eens in de brieven te neuzen. Hier wordt hem al snel een en ander uitgelegd. Hij wordt achterna gezeten door een ludoviciaan, een haai die zich voedt met menselijke herinneringen. Soms wordt een bepaald mens tot prooidier gekozen, die dan jarenlang achtervolgd wordt tot het geheugen en de identiteit van het slachtoffer volledig zijn verorberd. Het komt voor dat het lichaam deze kwelling overleeft nadat het oorspronkelijke zelf en de bijbehorende herinneringen zijn weggenomen. Dat is wat er met de eerste Eric Sanderson is gebeurd. Hij hoopt Eric de tweede dan ook te redden.

In zijn brieven zegt hij dat dokter Trey Fidorous hem kan helpen zich van de haai te ontdoen. En Eric de tweede begint zijn tocht. Een tocht die hem niet gemakkelijk afgaat. Overal waar hij komt lijkt het hem tegen te zitten. Zo heeft hij uit de brieven vernomen dat hij wel eens hulp zou kunnen krijgen uit een van de on-ruimtes. Maar hoe maak je contact met hen? Hij besluit visitekaartjes rond te delen en deze komt bij de vijand. Meneer Niemand nodigt Eric uit, hij kan hem wel naar dokter Fidorous leiden. Maar is hij wel zo goed te vertrouwen? Scout, de redder in nood, weet Eric van Niemand te redden. En vanaf dan zijn zij danook een vast gezelschap. Maar herkent Eric haar niet ergens van?

Scout weet de weg naar on-ruimte en hier neemt ze de verwarde Eric mee naar toe. Erg vreemd is het niet dat hij verward is. Hij wordt achterna gezeten door een visuele haai, moet zich beschermen door middel van een lus van dictafoons en wordt nu door Scout meegenomen naar een van de on-ruimtes. Erg vreemd en vaag allemaal. Niet alleen voor Eric, maar net zo goed voor de lezer. Erg duidelijk wordt Steven Hall niet. Nu niet en aan het einde van het boek ook niet. Eric maakt nog veel mee, komt in vreemde werelden achter boekenkasten, moet een flesje met strookjes waar 'water' op staat als water opdrinken en staat uit het niets op een boot in de oceaan. Alles lijkt te kunnen bij Steven Hall. En de vraagtekens blijven maar komen. Vraagtekens die ook aan het einde van het boek niet zijn beantwoord. Het is volstrekt onduidelijk wat er nu uiteindelijk met Eric de tweede is gebeurd. Leeft hij nog? Was hij vanaf het begin al dood? Het is allemaal een grote vraag. Zou de schrijver de antwoorden zelf wel weten?

Toch is het geen onaardig boek. Het is apart. Meteen bij het doorbladeren valt dat al op. Overal plaatjes die tot verduidelijking moeten leiden. Helaas doen ze dat niet altijd. Bij sommige plaatjes is het nut ver te zoeken. Net als van de 50 pagina's aan haai die, wanneer je snel bladert, op een filmpje over de haai lijkt. Kon veel korter. Soms is Steven wat langdradig. Prachtig verhaal dat waarschijnlijk ook in veel minder woorden verteld kon worden. Niettemin toch een aanrader.