Een lifesaver, maar niet voor watjes

Recensie Mijn ego heeft altijd gelijk
Deze recensie had eerder af moeten zijn. Telkens waren er zaken die nog belangrijker waren. Waarschijnlijk een typisch voorbeeld van hoe de storyteller van het ego het uitstellen van moeilijke klusjes probeert goed te praten, oftewel cognitieve dissonantiereductie. Roos Vonk is mijn favoriete hoogleraar sociale psychologie, daar lag het uitstelgedrag niet aan. Ze schrijft vlot, met veel voorbeelden en over interessante experimenten, dat was ook niet de reden. Alleen WAT ze schrijft, schuurt regelmatig. Ze gebruikt de je-vorm, waardoor je niet meer kunt ontsnappen aan je eigen zwakheden.
Mensen, dus jij ook, misleiden onszelf continu, wat te danken is aan ons psychologisch afweermechanisme. Het beschermt ons welbevinden en zelfbeeld vaak tegen de harde werkelijkheid van de buitenwereld. Tegelijkertijd houdt dit afweermechanismen onze blinde vlekken in stand en beperkt het onze mogelijkheden om ons vollediger te ontwikkelen.
Ondanks de toegankelijke verteltrant en heldere uitleg van de vele vaktermen is dit waarschijnlijk geen boek dat je in een avondje uitleest. Daarvoor geeft Vonk te veel stof tot nadenken, over de ander en jezelf. Dat laatste kan soms best pijnlijk zijn, Vonk laat het niet na af en toe mentale speldenprikken uit te delen. Af en toe gaat ze kort door de bocht, met uitspraken dat ALLE mensen op een bepaalde manier denken of doen. Gaandeweg nuanceert ze dergelijke stellingen, zoals door te vertellen dat negatiever ingestelde mensen wel een realistischer zelfbeeld hebben.
Gelukkig beschrijft Vonk niet alleen deze inconvenient truth over ons onbewuste zelf, maar zoals de ondertitel al doet vermoeden, wil ze de lezer van zelfbedrog naar zelfkennis leiden. Ze biedt met dit boek hulp om ons eigen zelfzuchtige ego te ontgroeien, met stof tot nadenken en praktische tips voor het dagelijks leven. Mijn ego heeft altijd gelijk is daarmee bijna een studieboek, met in de bijlagen een bronnenlijst, een begrippenlijst en de qr-code die naar de website leidt voor om jezelf te testen en video’s en achtergrondinformatie bevat.
Vonk sluit af met een filosofische boodschap. Ze stelt dat het menselijk ego niet alleen onze persoonlijke ontwikkeling beïnvloedt, maar ook de ontwikkeling van de samenleving en de soort. Juist de machthebbers in de wereld zijn kwetsbaarder voor vertekeningen, te veel bezig met hun imago en krijgen te weinig goede feedback. Vonk heeft met dit boek geprobeerd om mensen een richtingaanwijzer en een prikkel te geven om op een andere manier naar onszelf te kijken. Tot slot doet Vonk een dringende oproep: laten we ons grote potentieel van groot denken in zetten om de wereld te verbeteren!