Een onthutsend ‘document humain’

In dit onthutsende boek - gebaseerd op acht reizen naar Syrië, Libanon, Turkije, Jordanië en Irak- brengt Midden-Oostenkenner Willem Staes het verhaal achter de Syrische vluchtelingencrisis en dat verhaal vertelt hij vanuit de ogen van Syriërs zelf. 
 
Na elf jaar oorlog bevinden Syrische vluchtelingen zich in een uitzichtlozere situatie als ooit tevoren, gevangen in een onzichtbaar “niemandsland”. Tussen hamer en aambeeld: een land in oorlog waarnaar ze niet terug kunnen keren, buurlanden die hen niet langer willen opvangen en Europese landen die hen op steeds gewelddadigere wijze de toegang ontzeggen en steeds minder mogelijkheden tot legale migratie bieden. Het totale gebrek aan oplossingen voor Syrische vluchtelingen zaaide zo de kiemen van een nieuwe vluchtelingencrisis waarbij grote aantallen Syriërs opnieuw op irreguliere wijze Europa proberen te bereiken, zoals ook duidelijk wordt door de opvangcrisis aan het Klein Kasteeltje in Brussel.

Ik volgde jarenlang de Syrië- en de vluchtelingencrisis van zeer nabij. Ik moet eerlijk bekennen dat het boek van Willem me heel wat nieuwe en soms ronduit verbijsterende inzichten bood. Het is wat mij betreft een verbluffend "document humain". 
 
De sterkte bestaat erin dat Willem vanuit de persoonlijke contacten die hij heeft met Syriërs een erg recent feitenrelaas brengt over de hele regio. De ontstellende feiten die hij aanlevert, brengen duidelijk aan het licht dat
 

• van terugkeer spreken hypocriet is omdat het er nog even gevaarlijk is als vroeger,
• hun situatie in de buurlanden doorgaans dramatisch is omdat iedereen ze weg wil en het klimaat alsmaar verslechtert. De kreet ‘Opvang in de regio’ klinkt dus zeer hol,
• Europa zijn verplichtingen niet nakomt en zelfs wegkijkt, de donoren het laten afweten, de VN te bureaucratisch zijn en lokale organisaties geen verantwoordelijkheid krijgen.

Ik geloof dat “Niemandsland. Een reis dwars door de Syriëregio” binnen de context een boek is dat iedereen kan (of moet) interesseren omdat het op een menselijke, gedetailleerde en genuanceerde wijze de werkelijke situatie in de regio beschrijft en de lezer zo een inzicht biedt in het bredere plaatje van wat miljoenen mensen, de helft kinderen, overkomt. We hebben het tenslotte over miljoenen Syrische vluchtelingen, miojoenen ontheemden binnen Syrië zelf en miljoenen mensen in Syrië die dringend (humanitaire) hulp nodig hebben.