Ontluisterend en toch prachtig

“Betty” van Tiffany McDaniel is een bijzonder boek. Wel vind ik het een lastig boek om een recensie over te schrijven. Voor mijn gevoel kan er weinig gezegd worden zonder spoilers te publiceren, maar ik zal toch een poging wagen. Het boek is gebaseerd op haar eigen familiegeschiedenis. Thema’s in dit boek zijn misbruik, racisme en armoede. Ieder hoofdstuk wordt voorafgegaan door een bijbelquote en soms worden er tussen de hoofdstukken stukjes uit de plaatselijke krant toegevoegd.
Betty wordt geboren als 6e kind van een Cherokee vader en een witte moeder. In totaal komen er 11 kinderen ter wereld waarvan er een aantal op jonge leeftijd komen te overlijden. Het boek vertelt het verhaal van haar jeugd en is daarmee een coming of age-boek. Betty heeft meer op met haar vader en heeft ook uiterlijk het meest van een Cherokee. Zij geniet ervan met haar vader de natuur in te gaan en de Cherokee-manier van leven te leren kennen. Het liefst is ze met haar vader en luistert ze naar zijn verhalen. Deze voeden haar veerkracht en verbeelding en houden haar op de been. Betty is al van jongs af aan bezig met verhalen. Wanneer ze leert schrijven, maakt ze voortaan ook haar eigen verhalen. Verschrikkelijke dingen die ze meemaakt of te horen krijgt, schrijft ze van zich af. Ze vertelt de verhalen aan niemand maar begraaft de verhalen in glazen potjes in de aarde zodat niemand er bij kan. Dat opschrijven van die verhalen wordt haar overlevingsmechanisme. “Ik begroef het verhaal levend en zorgde ervoor dat ik het zo diep in de aarde drukte dat zelfs een wolf het bloed erin niet zou kunnen ruiken en alles zou gaan opgraven.”
Haar moeder is vaak een mysterie voor haar, psychisch onstabiel, en Betty lijdt onder haar moeders onvermogen liefde en genegenheid te tonen.
Het gemengde gezin en hun wat onorthodoxe levensstijl is vaak onderwerp van gesprek in het stadje waar ze wonen en ze ervaren racisme “die kleurlingen hebben allerlei ziektes. De bal zit nu vol met bacteriën” zegt een buurvrouw wanneer Betty de bal teruggooit naar een buurmeisje. En ook op haar school ondervindt Betty de gevolgen. Wanneer Betty als gevolg hiervan niet meer naar school wil, krijgt haar vader haar zo ver “hen niet te laten winnen”. Het wangedrag van leerkrachten naar haar is schandalig. Door het in de tijd te plaatsen wellicht beter te begrijpen, maar nog steeds voel ik plaatsvervangende schaamte.
Betty vormt een drie-eenheid met 2 van haar zussen. Fraya, Flossie en Betty, zijn mais, boon en pompoen, (de belangrijkste 3 gewassen bij de indianen) waarbij de jongste (Betty) de ouderen moet beschermen. “Jij moet je zussen beschermen zoals de pompoen de mais en de boon beschermt (door bladeren die een schaduw op de gewassen werpen)”.
Op de kaft wordt het boek aangeraden voor de liefhebbers van o.a. “Klein Leven”. Alhoewel de hoofdrolspeelster ook in aanraking komt met verschrikkelijk dingen, overkomen de meeste afschuwelijke dingen haar niet zelf maar haar familieleden. Dat maakte het voor mij ‘lichter’ om te lezen.
Het uiterlijk van de kaft is gebaseerd op de inhoud “om ons heen liep de dag in roze en blauwe schakeringen ten einde”. Bij welke gebeurtenis dit is zal ik hier niet verklappen.
Al met al vind ik dit een boek dat je moet lezen. Het beschrijft een tijdsbeeld waarin een gemengd gezin, dat zijn eigen weg volgt, probeert te overleven in de jaren zestig in de VS. Het meest trieste van het verhaal is dat ik weet dat dit verhaal nog steeds 1-op-1 gelegd kan worden op het leven van vele gemengde gezinnen in de VS in deze tijd. Zullen we ooit iets leren en mensen gewoon accepteren? Ik vrees dat daarvoor nog heel veel veranderingen nodig zijn. Met enorme dank aan @uitgeverijsignatuur voor de kans dit boek te recenseren.
#26/2021 #boekperweek