Lezersrecensie
Mystica in het Oude Egypte
Een boek als Fluisteringen van vergeten zand laat zich niet lezen zoals men een roman leest. Het laat zich eerder betreden, zoals men een tempel betreedt waarvan men niet zeker weet of hij gebouwd is door mensen of door ideeën. De lezer wordt niet vermaakt, maar ingewijd — en dat is iets wezenlijk anders.
Erica Rijnsburger schrijft over het oude Egypte zoals Mulisch over de mythe schreef: niet als verleden tijd, maar als een permanent heden. Egypte is hier geen decor, maar een bewustzijnstoestand. De tempels zijn geen gebouwen, maar denkvormen. De rituelen geen folklore, maar technologieën van de ziel.
In het middelpunt staat Meryt, een jonge vrouw van koninklijken bloede, maar haar afkomst is minder van belang dan haar functie: zij is drager van een vraag. Niet: wat gebeurt er? maar: wat wil hier door mij heen gebeuren? De politieke intriges en machtsverhoudingen aan het hof vormen slechts de buitenste schil; de ware strijd speelt zich af op het snijvlak van lichaam, eros en inzicht.
Rijnsburger neemt haar onderwerp bloedserieus — misschien wel te serieus voor de lezer die hoopt op een conventionele historische roman. De taal is geladen, de symboliek onontkoombaar. Soms lijkt het verhaal zich zelfs te onttrekken aan narratieve logica, alsof het boek liever denkt dan vertelt. Maar dat is geen zwakte; het is een keuze. Zoals Mulisch wist: mythen laten zich niet samenvatten, alleen ervaren.
Wat dit boek uiteindelijk bewerkstelligt, is een subtiele verschuiving bij de lezer. Men sluit het niet met het gevoel een verhaal te hebben uitgelezen, maar met de lichte onrust dat iets — misschien een oud idee, misschien een vergeten herinnering — is aangeraakt. Alsof het zand zelf even heeft gefluisterd.
Fluisteringen van vergeten zand is geen roman voor iedereen. Maar wie bereid is de tijd op te schorten en zich over te geven aan het denken in beelden, zal merken dat dit boek doet wat literatuur in haar hoogste vorm moet doen: het herinnert ons aan iets waarvan we vergeten waren dat we het wisten.
Dank voor je schrijven - een recensent.
Erica Rijnsburger schrijft over het oude Egypte zoals Mulisch over de mythe schreef: niet als verleden tijd, maar als een permanent heden. Egypte is hier geen decor, maar een bewustzijnstoestand. De tempels zijn geen gebouwen, maar denkvormen. De rituelen geen folklore, maar technologieën van de ziel.
In het middelpunt staat Meryt, een jonge vrouw van koninklijken bloede, maar haar afkomst is minder van belang dan haar functie: zij is drager van een vraag. Niet: wat gebeurt er? maar: wat wil hier door mij heen gebeuren? De politieke intriges en machtsverhoudingen aan het hof vormen slechts de buitenste schil; de ware strijd speelt zich af op het snijvlak van lichaam, eros en inzicht.
Rijnsburger neemt haar onderwerp bloedserieus — misschien wel te serieus voor de lezer die hoopt op een conventionele historische roman. De taal is geladen, de symboliek onontkoombaar. Soms lijkt het verhaal zich zelfs te onttrekken aan narratieve logica, alsof het boek liever denkt dan vertelt. Maar dat is geen zwakte; het is een keuze. Zoals Mulisch wist: mythen laten zich niet samenvatten, alleen ervaren.
Wat dit boek uiteindelijk bewerkstelligt, is een subtiele verschuiving bij de lezer. Men sluit het niet met het gevoel een verhaal te hebben uitgelezen, maar met de lichte onrust dat iets — misschien een oud idee, misschien een vergeten herinnering — is aangeraakt. Alsof het zand zelf even heeft gefluisterd.
Fluisteringen van vergeten zand is geen roman voor iedereen. Maar wie bereid is de tijd op te schorten en zich over te geven aan het denken in beelden, zal merken dat dit boek doet wat literatuur in haar hoogste vorm moet doen: het herinnert ons aan iets waarvan we vergeten waren dat we het wisten.
Dank voor je schrijven - een recensent.
1
Reageer op deze recensie
Meer recensies van EricaRijnsburger
Gesponsord
Eén wens. Twee levens. Een onvergetelijke vriendschap. Schrijf je nu in voor de Hebban Leesclub.
Een hilarische en spannende donkere romcom met een bloederig randje.
In Broers laat Carolijn Visser via haar familieverhaal zien hoe kunstenaars de behoudende naoorlogse sfeer doorbraken. Lees hier over het Mezza Boek van de Maand.
