Een onafgewerkte maar toch geslaagde queeste naar je roots

Rutger Bregman mag dan wel beweren dat de meeste mensen deugen, maar als je Astronaut van Tomias Keno leest, ga je daar toch sterk aan twiijfelen. Hoofdpersonage Angela woont in een dorp dat bevolkt lijkt te zijn door alleen maar bekrompen boeren die door hun domheid geen besef hebben van hun eigen (racistische) vooroordelen. Angela zelf lijkt niet in staat te zijn om haar eigen stem te vinden, of om gewoon te zijn wie ze wil zijn en laat zich als een slaafje behandelen. Ze wordt omringd door misogyne mannen die een vat vol frustratie blijken te zijn. Dat geldt zowel voor haar ex-man als voor de buurman. Ook haar geadopteerde zoon Roald, die zichzelf de naam Rocko aanmeet, lijkt aanvankelijk een vat vol testosteron die over vrouwen praat als ‘kutwijven’ waar je geen serieus gesprek mee kan voeren.

Qua setting kon dit wel tellen. Een roman hoeft geen pretpark te zijn, integendeel, maar de schrijver leek hier wel heel hard zijn best te doen om van elk personage een onverdraaglijk slecht of alleszins totaal mislukt hoopje mens te maken. Centraal staat echter een personage dat het tegenovergestelde lijkt te zijn van de rest. De ‘vreemdeling’ die plots op de oprit van Angela verschijnt (en die ze bijna een schedelbreuk bezorgt door er met een schep op te kloppen) ontwikkelt zich tot een soort stomme messias. Hij zegt geen woord, verdraagt gelaten alle agressiviteit die tegen hem gericht wordt, maar lijkt wel in staat tot miraculeuze wonders. Hij blijkt ook een tekentalent te zijn, die heeldere zonnestelsels accuraat kan schetsen, en daarom krijgt hij algauw de bijnaam ‘astronaut’.

Angela is in alles de vrouw die je niet wil zijn, maar toch krijg je geleidelijk wel sympathie voor haar. Van een meelijwekkend personage die altijd op haar kop laat zitten ontwikkelt ze zich traag tot iemand die meer haar eigen lot in handen neemt. Je geeft haar bijna een applaus als ze wel eens wegloopt van iemand in het midden van diens betoog. Haar drang om sterk te zijn brengt haar wel niet altijd op het juiste pad. Ook Rocko verandert onder invloed van de astronaut. Hij merkt dat hij de stoere verhalen over vrouwen neuken en dure sportwagens eigenlijk oervervelend vindt en reflecteert meer over hoe hij zich ‘ontworteld’ voelt en wat dat met hem gedaan heeft doorheen de jaren.

Keno weet het verhaal te brengen in een vlotte schrijfstijl, die ook mensen zal aanspreken met wat minder leeservaring. Zijn zinnen zijn eerder kort, zijn stijl eerder rechtoe rechtaan. Hij weet hoe de spanning op te bouwen, vanaf de openingszin, en je blijft graag volgen doordat hij goed weet te doseren. Dat er ook een podcast is gemaakt die vertrekt vanuit een gelijkaardige verhaallijn, en een muziekalbum, is een troef die zeker een breed en jong publiek kan aanspreken. Verhalen brengen kan in verschillende vormen, en het is fijn om te zien hoe daarmee kan geëxperimenteerd worden.

Keno toont met dit verhaal hoe racisme en vooroordelen een jongeman tot in de kern van zijn wezen beïnvloeden. Het toont hoe ‘goeie bedoelingen’ ronduit afschuwelijke gevolgen kunnen hebben. Van dit verhaal word je niet vrolijk, maar ergens bleef ik wel met het gevoel dat dit verhaal nodig is. Op het einde zijn niet al je vragen opgelost, maar dat geeft niet. Wat me wel zal bijblijven, is toch die hoop dat verhalen als deze wel zorgen voor inzicht of loutering, en dat we zo toch nog mogen geloven dat de meeste mensen (ooit zullen) deugen.