niet veel nieuws

Ik kreeg De Hongerwinter te leen, met aanbeveling van de eigenaar. Zodra ik las dat de schrijfster zelf vindt dat ze van alles recht gaat zetten en een meer gelaagd verhaal gaat vertellen, ben ik al meteen op mijn hoede. En terecht. Het is helemaal geen onaardig boek en de schrijfster haalt wat nieuwe gegevens nar boven. Maar nieuwe inzichten? Ten eerste mis ik een beetje het academische verhaal; van sociale desintegratie'' waar ze zich tegen af zet. Waar is dat, wei zijn die academici? En dat het 'populaire beeld'' de werkelijkheid tekort doet, dat is altijd het geval, een dieper gravende studie geeft dan altijd een `gelaagder' beeld. Maar voor de rest... ik pak dan, ouderwets, altijd maar weer Loe de Jong uit de kast om te zien wat die over spoorwegstaking, hongerwinter en voedseldroppings geschreven heeft. Dat is bepaald niet minder gelaagd dan De Zwartes betoog, zeker niet minder gedetailleerd, en ik denk dat zijn afzonderlijke hoofdstukken en passages ook niet veel korter zijn dan dit hele boek. . Er staat ook min of meer hetzelfde in over zowel de oorzaken, de gevolgen en de oplossingen. Natuurlijk zijn er meer oorzaken voor de gevolgen van een grootschalige gebeurtenis - waar staat nou dat er maar één oorzaak is? De slachtoffers blijven in De Zwartes boek even talrijk en even dood of ziek, de trektochten even uitputtend, het eten even karig en goor. Ik zie niet in waarom ik dat beeld van ellende zou moeten inruilen tegen een nieuw verhaal van `daad- en veerkracht'. Natuurlijk hebben mensen het allemaal overleefd en hielpen ze elkaar, er zijn ook joden teruggekeerd uit Auschwitz, maar dat heft de narigheid niet op. Niemand had de hongerwinter willen meemaken, afgezien van een enkele criminele zwarthandelaar (die óók deel van het verhaal vormt).Wat de schrijfster trouwens met de ondermijning van de legitimiteit van de Duitse bezetter (p.313)' bedoeld, ontgaat me. Hadden de Duitsers eigenlijk een punt...? Ik meen van niet. Een niet onaardige aanvulling op het bestaande beeld kortom, maar met meer pretenties dan nieuws.