Lezersrecensie

Alleszeggende titel: Ontdekking van de Mens


Gabi85 Gabi85
21 mrt 2025

De Ontdekking van de Mens-tetralogie is door Nederlandse en Vlaamse SF-liefhebbers als enige Nederlandstalige roman gekozen in de top 30 beste Science Fiction romans aller tijden en dat is niet voor niets. Wanneer wordt dit werk in het Engels uitgegeven?

Ontdekking van de mens is een gedramatiseerd gedachte-experiment over het collectief door de vingers laten glippen een grootse en meeslepende toekomst, omdat we de ongeremde groei van online technologie en AI niet kunnen (en willen) ombuigen en volkomen verslaafd raken aan het gemak, vermaak en verzorging van onze eigen virtuele creaties. Hoe klein, egocentrisch en dom zijn we als maatschappij geworden?

In het duistere toekomstavontuur van de roman zijn grote filosofische en science (fiction) vraagstukken verweven. Wat is de rol van taal in natuurlijke en artificiële intelligentie? Wat doen we met ons leven als al het denkwerk is overgenomen door AI? Wat gebeurt er als de economische machine van eeuwige groei vastloopt en het kapitalistische piramidespel instort? Welk politiek en sociaal systeem komt er na de democratie? Wat gebeurt er met onze zelfgemaakte wereld als de mens wordt ontdekt door buitenaardse beschavingen? Hoe verhouden deze wezens zich ten opzichte van de mens? Wat kunnen deze vreemdelingen ons leren over de ware aard, oorzaak en reden van het zelfbewuste leven in het algemeen van dat van de mens in het bijzonder?

Door de ogen van Jack Newman en Redmond Fogel, een a-sterfelijke intelligent genetic design-tweeling geboren in 2048, neemt Ontdekking van de Mens je mee naar wat ons de komende eeuwen te wachten staat.

Aan het einde van de roman denkt Jack Newman terug aan zijn jeugd, die hij heeft doorgebracht in een woongroep van ex-drugverslaafden in een achterstandswijk van Londen. Morbide obesitas en automatische medicatietoediening. Dag in dag uit bezig met social media, realityshows, VR-games en pornosites. Contact met de natuur verloren en vergeten. Geen levensdoel of functie, anders dan het consumeren van fysieke en mentale producten van verzorging en vermaak. Hoe in Godsnaam hebben we het ooit zover laten komen?

De wereld die in deze roman wordt opgeroepen, als we zo doorgaan als nu, is gruwelijk en afschrikwekkend. Maar het is ook bevrijdend en hoopgevend. Want waartoe zal de huidige maatschappij leiden, anders dan naar nog meer verwende, verslaafde, hulpbehoevende mensen opgesloten in een virtuele binnenwereld, voortmodderend en vechtend op een immer groeiende vuilnisbelt?

De titel Ontdekking van de Mens is veelzeggend. Het verhaal houdt de lezer een veelzijdige spiegel voor. Het doet ons (h)erkennen wat voor wezens wij eigenlijk zijn, hoe we ons ten opzichte van elkaar en andere wezens gedragen. Het toont hoe goed wij zijn in het goedpraten van ons denken, doen en laten. Het ‘ontdekt’ ons collectieve zelfbedrog, het legt de rechtvaardiging voor onze (mis)daden bloot. Niet om het tij te keren, we zijn ‘the point of no return’ al lang voorbij, maar om met een eerlijk en open bewustzijn ten onder te gaan, in het volle besef dat het einde van de wereld onze eigen schuld is.

Reacties

Meer recensies van Gabi85

Boeken van dezelfde auteur