EEN BOEIENDE, RIJKE EN LEERZAME (LEES)ERVARING

De roman Kamer en suite van Maria Philippens is een uitstekend geschreven boek. Het leest prettig, heeft een mooi en zorgvuldig taalgebruik en houdt de aandacht goed vast. Daarnaast biedt het betekenisvolle verdieping, bijvoorbeeld door aan het einde van diverse scènes een soort afrondende reflectie te geven. Die stemt tot nadenken over wat je net hebt gelezen, verwijst soms op een verrassende manier naar een diepere laag en levert zo een andere kijk op de verschillende personages. In al hun complexiteit blijven de verhalen en karakters transparant en worden gaandeweg alleen maar boeiender. Er ontstaan herkenbare mensen van vlees en bloed.

Wat het boek voor mij speciaal maakt, is dat het ook gaat over ontwikkelingsfasen die zich in een mensenleven kunnen voordoen. Wat is er nodig om verder te komen in het begrijpen en accepteren van jezelf en je verleden? Hoe kun je, stap voor stap, voldoende moed verzamelen en confronterende feiten en ongemakkelijke gebeurtenissen niet langer uit de weg gaan en uiteindelijk de stap te zetten om datgene los te laten waar je - even begrijpelijk als onterecht - veel te lang aan hebt vastgehouden en dat bij nadere beschouwing tot een ondeugdelijk moreel, mentaal en emotioneel houvast was geworden. De titel van het boek lijkt daarbij te suggereren dat zolang de deur naar de kamer van het verleden gesloten blijft, ook de deur naar een gelukkiger toekomst is geblokkeerd. De vraag is dan wat er nodig is om beide deuren te openen, te beginnen met de eerste.

De zoektocht van de personages naar wat ‘waar’, ‘waardig’, ‘juist’, ‘aanvaardbaar’, of ‘rechtvaardig‘ is, kan niet met een snel oordeel of vanuit een enkelvoudig perspectief worden voltooid. Wat aanvankelijk als ‘natuurlijk’ waar en niet waar of moreel juist en fout wordt gezien, blijkt in tweede instantie nogal twijfelachtig, slaat nog weer later zelfs om in het tegendeel en resulteert pas daarna in een hoger inzicht dat veel afhangt van de context waarin iets plaats vindt. Daarbij geldt dus dat pas wanneer je de durf hebt om de onvermijdelijke verwarring onder ogen te zien, je echt verder kunt komen. Of beter nog, pas wanneer je echt door het ‘duistere woud van twijfel aan alles’ durft te gaan, je kun aankomen in een nieuwe wereld, met nieuwe werkelijkheden en nieuwe perspectieven. Met als resultaat dat pas dan een leven mogelijk wordt dat tot net daarvoor even ondenkbaar als onbereikbaar leek.
In zo’n helingsproces worden in het verleden opgebouwde persoonlijke waarheden ontmanteld en blijkt onvermijdelijk dat uiteenlopende angsten een tijdlang hinderlijke medereizigers worden. Die zich gedragen als valse en opdringerige raadgevers.

Geen van de personages in het boek ontsnapt hieraan, en onontkoombaar gaat dat gepaard met momenten van terugval. Zo wordt elk van hen op een eigen manier zijn of haar demonen de baas. Ieder voor zich wordt uiteindelijk toch een ‘heel’ of in ieder geval een stuk minder verbrokkeld mens. In die zin is het ook een hoopgevend boek.
De microkosmos die de personages daarbij een tijdlang met elkaar vormen, biedt hen een steunende context zonder welke ze hoogstwaarschijnlijk niet zo ver zouden zijn gekomen. Kamer en suite neemt ons op een heldere, geloofwaardige en indringende manier mee in hun worstelingen, en als lezer ontkom je er niet aan de vragen van de personages ook aan jezelf te stellen.