En Christus kwam niet tot in Jena. Een klein groot thema.

Ik heb gisterenavond het boek uitgelezen. Ik denk dat ik gisterenavond zeventig bladzijden heb gelezen, ik zat er helemaal in. Het is echt een groot werk.
Het is klein geschreven, ik hou niet van schrijvers die schrijven à la ‘Mama, zie eens wat ik allemaal kan!’. Dat wat er staat staat daar wat het moet staan, zoals het er staat. De auteur trekt de aandacht niet op de schrijver. Ook qua timing. Bvb. in al die miserie en toen de miserie een beetje opklaarde… volgende alinea: Adolf Hitler pleegde zelfmoord. En ik dacht shit, ah ja, die was er ook nog. En ah ja, was hij niet een beetje de aanstoker? En ah ja, waar zit die Hitler eigenlijk? In gans het boek geen woord over Hitler.
Wel veel miserie. In het midden van het boek heb ik wel last van te veel miserie. Dat zal een moeilijke afweging geweest zijn. Enkele hoofdstukken waren daar niet nodig voor de rest van het boek. Maar soit, Maria zal het ook niet nodig gehad hebben. Een aantal paragrafen, vooral rond bommen en granaten, zijn zeer gelijkaardig geschreven, ik dacht even dat het copy paste was, voor mij hoefde dat niet. In een opsomming van concrete elementen rond bvb. puin zit er soms nog een algemeen, niet concreet, puin tussen. Ik zou een voorbeeld moeten zoeken om het duidelijk te maken. Dat hapert een beetje.
De cursieve stukken vind ik magnifiek. Het is niet duidelijk waar die zich afspelen. In de realiteit, in de tussenruimte van fantasie en voorstelling, en dan blijken er toch wel gevolgen in de werkelijkheid.
Bij de titel dacht ik van oei Oekraïne, hoeveel Oekraïne kan er zijn. Maar doordat de auteur het klein houdt, niet de grote registers over Oekraïne, maar het concrete leven van Maria die van Oekraïne is, werkt het voor mij. Pars pro toto, zoiets. Dicht bij het herkenbare leven dat we allemaal kennen.
En dan nog Aloïs en Alfons (spoiler alert). Het deed mij denken aan 'De herinnerde soldaat' van Anjet Daanje. Vanaf de twee naamplaatjes wist ik van het zal van dat zijn. Gelukkig maakt de auteur het goed met de laatste zin van het boek.