De roman van de gekwelde zielen

In zijn autobiografie Waar een wil is, is een omweg beschrijft auteur Wouter ter Braake zijn moeizame (om)weg van zijn jeugd tot de man hij nu is en waarop hij reflecteert. De eerste hoofdstukken van dit boek gaan over zijn jeugd vol grofheid, alcoholmisbruik, geweld door zijn ouders. Nooit eens een complimentje wel getier als er wat mis gaat. Voor de kinderen van het gezin zijn er weinig extra’s, maar er is altijd wel geld voor drank. Wouter schaamde zich voor zijn moeder. Na een levenslang proces van zelfonderzoek, waarin vergeven een belangrijke plaats innam, ging Wouter ter Braake zijn ouders zien als gekwelde zielen in plaats van daders. En dat laatste is wat mij betreft de kern van zijn roman Annigje Opdevelde.

Maar al te snel staan we met ons oordeel klaar. Met de roman Annigje Opdevelde motiveert schrijver Wouter ter Braake de lezer impliciet om na te denken over de waaromvraag van iemands gedrag en ook te reflecteren op de relatie met je ouders. In mijn geval kan ik alleen maar met veel geluk terugkijken op de relatie met mijn ouders. Wat zij voor mij hebben gedaan en gelaten en wat ik op latere leeftijd heb teruggedaan uit liefde. Totaal anders dan dat de schrijver heeft beleefd. En juist dat geeft mij een zielsgelukkig gevoel. Nu nog leren niet te snel te oordelen en te veroordelen. Dat besef heb ik ook gekregen tijdens en na het lezen van de roman.

De roman schetst een fictieve werkelijkheid. Een op feiten gebaseerde fictie met een literaire invulling. Hierin zijn moeder Annigje en de jonge psycholoog Eelco de verhalenvertellers. Door toeval ontmoetten de twee elkaar en krijgen een bijzondere band. Eelco stimuleert Annigje haar levenservaringen te delen. Dat is voor haar af en toe een kwelling maar uiteindelijk heelt dit de wonden uit het verleden, althans het maakt het dragelijker. Vandaar ook de ondertitel van de roman De helende kracht van verhalen. Verhalen die een verklaring geven voor het gedrag dat de schrijver zelf in zijn jeugd heeft moeten ondervinden en in zijn leven heeft moeten meedragen. Verhalen die tot geen andere conclusie leiden dat er niets te vergeven valt. En wellicht nog sterker, dat je zelf om vergiffenis moet vragen voor het niet bij machte zijn om het gedrag te begrijpen en de helpende hand uit te strekken, te troosten. Dit wordt prachtig verwoord in het gedicht Terugkeer van een verloren zoon. Dit gedicht komt uit de ziel van de schrijver. Hij is het personage Guido, herkenbaar als je Waar een wil is, is een omweg hebt gelezen, die reflecteert en dit prachtige gedicht schrijft.
Overigens hoef je deze autobiografie niet eerst te lezen voordat je aan deze roman begint.

Kortom, een prachtig boek dat uitnodigt om de relatie tussen jou en je overleden ouders te beschouwen en wellicht na het overlijden nog te veranderen in positieve zin. Wat zou dat mooi zijn. En leeft je vader en / of moeder nog? Laat deze roman je dan ook inspireren de waaromvraag te stellen en de wonden die er zijn te helen. Of geniet nog meer dan de relatie die je met je ouders hebt of had.