Idealen - Fokke Obbema

Fokke Obbema heeft 67 gesprekken gevoerd om ‘tegenwicht’ te bieden ‘in een tijd waarin pessimisme en cynisme al genoeg de ruimte krijgt’. Idealen bundelt hoopgevende verhalen over in actie komen en eindigt met 7 bevindingen.
Obbema heeft een selectie gemaakt van 46 gesprekken met mensen die worden geïnterviewd over zingeving - betekenis geven aan het bestaan door idealen.
Hij stelt dat in het boek vormen van pragmatisch optimisme overheersen, zoals het helpen van kansarme jongeren, ouderen, vluchtelingen, het opkomen voor het lot van dieren, werken in de gezondheidszorg, onderwijs, bij de politie, werken aan ethisch verantwoorde AI.
Interessant is het om te lezen wat het zich monomaan inzetten voor externe doelen mensen gekost heeft. Sommige idealisten zijn verdwenen in hun werk en ideologische rol en hebben hun eigen intieme kring verwaarloosd.
Een valkuil is dat de interviews vrij kort zijn en daardoor niet altijd diep gaan. Een voorbeeld is (het leerzame en interessante interview met) de Tilburgse hoogleraar staatsrecht die meermaals wordt geciteerd door O. met de quote: ‘Ik nam me voor; ik ga de rechtsstaat van de daken schreeuwen’. Een voorbeeld van in actie komen, maar wat zich in de praktijk uit in wat ze studenten in de collegezalen leert. Dat is natuurlijk van belang maar niet an sich inspirerend of hemelschokkend. Ander voorbeeld is het interview over het werken aan ethisch verantwoorde AI. Het interview benadrukt de overweldigende macht van big tech en dat ondoorgrondelijke algoritmes bias kunnen opleveren en polarisatie vergroten. Er is aandacht nodig voor diversiteit en inclusiviteit in datasets. Een vanzelfsprekendheid lijkt me, niet alleen binnen mijn persoonlijke bubbel, maar het roept ook de vraag op: hoe dan?
Het is ook de vraag of het boek an sich mensen met een andere informatierealiteit bereikt.
Er wordt niet met een moreel vingertje gezwaaid maar toch bekroop me al lezend de vraag of ik zelf wel voldoende doe; is het ook mogelijk om kleine stappen te zetten in de manier van denken, of zijn het de systemen die tekort schieten. Dit boek biedt in elk geval een schare aan mogelijkheden, om je te laten inspireren.

Met dank aan Uitgeverij Atlas Contact voor een recensie exemplaar.