Antonina's dierentuin

Antonina's dierentuin van Diane Ackerman

Bij het woord dierentuin denk ik in de eerste plaats aan de Zoo van Antwerpen. Dit is voor mij een plaats waar ik als kind regelmatig naar toe ging met mijn ouders. Ik genoot ervan om naar de dieren, afkomstig uit de hele wereld, te kijken. De cover en de titel van het boek trokken me hierdoor wel aan. Maar spelen de dieren in Antonina's dierentuin ook de hoofdrol?

De auteur van het boek is de 74-jarige Amerikaanse schrijfster, Diane Ackerman. Ze schreef verschillende fictie en non-fictie werken, waarmee ze in de prijzen viel, zoals de bestseller “Reis door het rijk der zinnen”. Van het boek Antonina's dierentuin, dat in 13 landen vertaald werd, gingen er over de hele wereld meer dan een half miljoen exemplaren over de toonbank. Het stond bovendien 54 weken in de bestsellerlijst van The New York Times.
Het boek werd in 2017 verfilmd onder de titel “The Zookeeper’s Wife”. Diana ontving hiervoor in 2008 de Orion Book Award.
Antonia werd geïnspireerd door de verhalen van haar grootouders van moederszijde die zelf uit Polen kwamen. Hun familie en vrienden moesten ook onderduiken en zaten in kampen tijdens de Tweede wereldoorlog.
In Antonina's dierentuin beschrijft Diane Ackerman het verhaal van Antonina Zabinska. Zij en haar man Jan Zabinski, hebben een dierentuin in Warschau. De oorlog breekt uit en van de dierentuin blijft na de bombardementen weinig over. Antonina en haar man blijven niet bij de pakken zitten. Ze beginnen een varkensboerderij om zogezegd de Duitse troepen, die zich gevestigd hadden op hun terrein, eten te geven. Maar in werkelijkheid is de varkensboerderij een dekmantel, om joden uit het getto mee te smokkelen en hen tijdelijk te laten onderduiken in de leegstaande dierenverblijven en in hun villa.
Voor het schrijven van dit boek baseerde ze zich op feiten en bronnen. Ze maakte gebruik van onder andere de dagboeken van Antonina en archieven uit de oorlogsjaren. Hierdoor kon de auteur heel uitgebreid en gedetailleerd informatie en beschrijvingen geven. Het voordeel hiervan is dat we een reëel beeld krijgen over de oorlog, Warschau en ook over de bewoners die ondergedoken leefden bij de Zabinski’s. We kunnen ons als het ware inleven in het verhaal. Maar anderzijds geeft de schrijfster soms te veel details over dingen die onbelangrijk lijken en het verhaal langdradig en saai maken. Bijvoorbeeld het opsommen van verschillende torren uit de verzameling van één van de onderduikers. Hierdoor vertraagt ook het leestempo. Dan leer je meer over de kevers en bijvoorbeeld zelfs waar sommige kevers vandaan komen. Ze gebruikt veel lange zinnen en ook haar zinsbouw was soms ongewoon, waardoor het moeilijk is om je aandacht bij het verhaal te houden. Ik vind dat er te weinig actie in het boek voorkomt.
Het spelen op de piano door Antonina is een verhaalaspect dat we in het boek regelmatig tegenkomen. Telkens wanneer er iemand aanbelde, speelde Antonina op de piano om de mensen die ondergedoken zaten te waarschuwen.
De thema's van het boek zijn de Jodenvervolging en wereldoorlog II. Tijdens het lezen van het boek, kijk je mee vanuit de ogen van Jan en Antonina. Het zijn twee mensen die erg verliefd zijn op elkaar en een grote belangstelling tonen voor de natuur en de dieren. Het boek leest niet als een roman, maar eerder als een informatief boek. De alwetende verteller is het vertelperspectief waaruit het boek geschreven is. Tijdens het lezen kom je allerlei gevoelens en gedachten van verschillende personages te weten, waaronder die van Jan en Antonina. Het verhaal in boek telt 283 pagina’s en is onderverdeeld in 36 hoofdstukken. Het boek is chronologisch opgebouwd. Dit kan men opmerken aan de jaartallen die bij het begin van sommige hoofdstukken als titel werden vermeld. Vooraan in het boek bedankt de auteur de mensen die een bijdrage hebben geleverd aan dit boek en achteraan heeft ze het over de verschillende details uit de hoofdstukken. Diana Ackerman schreef dit boek voor Antonina en haar familie, mens en dier. Ze schreef dat hun verhaal in de kieren van de geschiedenis verdween, zoals dat soms gebeurt met extreme voorbeelden van medeleven.
De boodschap die men uit het boek zou kunnen meenemen, is dat er op de wereld nog altijd mensen zijn die zich inzetten voor een ander, zoals Antonina en haar man. Ze zijn voor mij de helden van het verhaal. Ik heb respect gekregen voor hen omdat ze zo moedig waren om anderen mensen te helpen, ook al was dit niet zonder gevaar voor hun eigen leven. Ik kon me inleven in de situatie van de Joden tijdens de oorlog en heb hierbij ervaren dat je de hoop niet mag opgeven en moet blijven geloven in de goedheid van de mens.
Ik ondervond dat ik het mezelf niet gemakkelijk had gemaakt om te kiezen voor dit boek. In eerste instantie werd mijn nieuwsgierigheid geprikkeld door de titel van het boek en de cover. Maar af en toe heb ik figuurlijk geworsteld met het boek en heb zelfs een paar keer gedacht om te stoppen met lezen. Het verhaal wordt heel informatief en gedetailleerd verteld, waardoor het voor mij minder vlot las en ik vlugger afgeleid was. Soms had ik het gevoel dat ik een informatief boek aan het lezen was. Hierdoor had ik veel tijd nodig had om het boek uit te lezen. Halverwege het boek heb ik zelfs een leespauze van enkele dagen ingelast. Ik bedacht toen dat het misschien een goed idee zou zijn om de verfilming van het boek eerst te bekijken. De film “The Zookeeper’s Wife” was prachtig en aangrijpend. Ik besliste hierna om het boek verder te lezen. Doordat ik de film gezien had, begreep ik het boek ook beter. Ik ben eigenlijk toch tevreden dat ik het boek toch uitgelezen heb, want de schrijfster geeft heel veel informatie, waardoor je voelt wat die mensen in de oorlog hebben meegemaakt. Het boek zet je aan het denken. In het boek kom je veel negatieve dingen tegen die de oorlog met zich meebrengt. Het deed me beseffen wat een geluksvogel ik wel ben dat ik dit niet moet meemaken.

Alhoewel het boek niet heel vlot leest, vind ik het toch een aanrader, omdat het een heel realistisch beeld geeft van de oorlog, zoals die beleefd werd in Warschau. Het is leuk dat er in het midden van het boek foto’s staan van haar gezin en ook van de dierentuin van haar vrienden. Bovendien is het een verhaal dat je echt raakt. Voor liefhebbers van oorlogsverhalen is dit boek zeker de moeite waard om te lezen.

Liefde is de leidraad in het leven, vroeger, nu en in de toekomst. En het maakt niet uit of mensen of dieren hierin de hoofdrol spelen.
 
Bibliografie:
•Ackerman, D. (2007). Antonina’s dierentuin. Houten: Het Spectrum.
•Boekenbalie BV. (z.d.). Antonina’s dierentuin | Tweedehands. Boekenbalie. Geraadpleegd op 21
oktober 2022, van https://boekenbalie.nl/antonina-s-dierentuin/794200252
•Boekiewoogie | Visuele recensies. (2020, 12 mei). Recensie: Diane Ackerman – Antonina’s
dierentuin. Geraadpleegd op 21 oktober 2022, via https://www.boekiewoogie.nl/recensie-diane-
ackerman-antoninas-dierentuin/
•Booksandwords.be. (z.d.). Antonina’s dierentuin. Geraadpleegd op 21 oktober 2022, via
https://www.booksandwords.be/grote-boeken/antoninas-dierentuin/
•De Roerom. (z.d.). Antonina’s dierentuin. Geraadpleegd op 21 oktober 2022, via
https://www.deroerom.nl/boeken/boekrecensies-door-roerommedewerkers/antoninas-dierentuin/
•Diane Ackerman. (3 januari 2022). Geraadpleegd op 21 oktober 2022, via
https://nl.wikipedia.org/wiki/Diane_Ackerman
•Hebban.nl (2022, 21 oktober). Voor lezers. Door lezers. Geraadpleegd op 21 oktober 2022, via
https://www.hebban.nl/
•Morgensen, P. (2020, 7 augustus). Dierentuin was schuilplaats voor voortvluchtige joden.
Historianet.nl. Geraadpleegd op 21 oktober 2022, via https://historianet.nl/oorlog/tweede-
wereldoorlog/nazisme/dierentuin-was-schuilplaats-voor-voortvluchtige-joden
•Post, D. (2017, 7 mei). Zes oorlogsboeken die je in één ruk uitleest | Go with the Vlo. Geraadpleegd
op 21 oktober 2022, via https://gowiththevlo.nl/zes-oorlogsboeken-die-je-in-een-ruk-uitleest/
•Stein, D. (2021, 2 oktober). Antonina’s dierentuin. Bazarow - Alles over boeken. Geraadpleegd op 21
oktober 2022, via https://bazarow.com/recensie/antoninas-dierentuin/
•TracesOfWar.nl. (2008, 22 juni). Antonina’s dierentuin. Geraadpleegd op 21 oktober 2022, via
https://www.tracesofwar.nl/books/202/Antoninas-dierentuin.htm