Je voelt je thuis in Sluitsteen

Met de op het eerste gezicht aangenaam dunne verhalenbundel Sluitsteen van Jaap Gerritsma is iets bijzonders aan de hand. Normale nieuwe Nederlandse literatuur nodigt onwillekeurig uit tot meta-lezen: kijk, hier heeft de schrijver een spannend contrast ingebouwd, hier een klifhanger, daar een vertraging; nou, hoog tijd voor de dampende seksscène. Maar in elk Sluitsteen-verhaal vergat ondergetekende dit alles al na een paar zinnen. Pas na de laatste punt liet elk verhaal hem los, meteen fantaserend hoe het verder zou kunnen gaan met de personages. En zo hoort het ook. Elk goed verhaal bevat de kiem voor een volgend verhaal, dat de lezer fijn zelf mag verzinnen.

Waren eerdere romans van Gerritsma autobiografisch, Sluitsteen, zijn eerste en hopelijk niet laatste verhalenbundel, is fictiever. Gerritsma nam duidelijk een aantal interessante ervaringen uit zijn leven als uitgangspunt, ging op zoek naar de universele kern ervan, smeet alle overbodige autobiografiteit eruit en creëerde twaalf pareltjes van verhalen. Elk herkenbaar en toch adembenemend origineel. Volwassen ook, niet de puberale en adolescente brikbrak die we onderdehand wel kennen. Kortom, je voelt je thuis in Sluitsteen. Het boekje van 82 pagina’s had wel wat dikker gemogen!

De oogstrelende vormgeving van Sluitsteen is een volgend pre. Harde kaft, mooi papier, keurig gebonden. Op de drie basisvormen en -kleuren van de kaft, vierkant, driehoek en cirkel in roze, rood en geel, wordt tussen de verhalen inventief gevarieerd door de vormgeefster. Dat een inhoudsopgave ontbreekt en de letters voor ondertekenende ogen nogal klein zijn, zijn wel kleine minpuntjes. Toch, al met al, een prachtig brok boekdrukkunst! Een e-book is makkelijk meenemen op je mobieltje, maar Sluitsteen is beslist geen grafsteen op het fysieke boek.

Hartverwarmend en fysiek was ook de rap die een kleinzoon van Gerritsma bij de boekpresentatie ten tonele toverde: uit het verhaal Resoneren met de omgeving een hilarische dialoog tussen chauffeuse en bijrijder, verloren in een Frans stadje. ‘Vind jij rondjes draaien dan zo leuk?’

Filmpje van de boekpresentatie met vanaf 9m18 de rap: https://jaapgerritsma.nl/2023/05/12/een-onvergetelijke-boekpresentatie-de-video/

Sluitsteen is de eerste uitgave van De Vergulde Snuitbeer, ISBN 9789083327204, https://deverguldesnuitbeer.nl

Paul Braamberg, Praag.