De anderen als levensnoodzaak

De auteur van ‘Zeg me wie ik ben’ is een psycholoog, een wetenschapper, een vriendin, een grootmoeder, een partner, en zo nog wat aan ‘identiteiten’. Ze zijn er in haar boek allemaal. Wie ben ik, hoe kom ik zo en welke rol hebben daarin al die anderen om me heen? Waar bevindt zich die identiteit eigenlijk? In ons hoofd? Of is juist het lichaam de ‘drager’? Als ik bij mijn geboorte in een voor mij al voorgevormde wereld kom, met die sekse, met die ouders, in die gemeenschap, in dat land, et cetera, hoe groot is dan nog mijn vrijheid? Het zijn slechts een paar van de vragen die Liesbeth Woertman stelt over een begrip dat we zo vaak en soms ook zo makkelijk gebruiken. Met een hernieuwde nieuwsgierigheid voedt zij zichzelf en de lezer met kennis en wijsheid uit een veelheid aan bronnen: de oude boeken, de wetenschappen, de media, de therapeutische praktijk, de literatuur, de poëzie, filosofische verhandelingen, en - niet in de laatste plaats - eigen ervaring.
De lezer (voor wie al net zo’n opsomming van identiteiten te maken is) leidt ze door die bronnen met vriendelijke hand. Ze exploreert, trekt lijnen, en staat bij tijd en wijlen stil. Om tijd door te brengen met een citaat, een wijze uitspraak of een familieverhaal. ‘Zeg me wie ik ben’ leest als een (lang) aan tafel zitten met een verteller. Zij vertelt, jij luistert, jij stelt vragen, zij houdt je mogelijke antwoorden voor. Jij volgt haar, neemt soms en eigen afslag en luistert weer opnieuw. De verteller is niet van plan je los te laten, want er is een belang. In de visie van Liesbeth Woertman is de rol van anderen die jou ‘zeggen’ wie je bent bij de vorming van een identiteit cruciaal; onze onderlinge afhankelijkheid onderkennen daarom een levensnoodzaak. Dat belang is wat dat de auteur drijft en waarvoor ze in ‘Zeg me me wie ik ben’ een passievol pleidooi houdt.
Sonja van der Valk