Fictie en werkelijkheid lopen door elkaar

De trilogie ‘Weg der geesten’ gaat over de Eerste Wereldoorlog en bestaat uit de boeken ‘Niemandsland’, ‘Het oog in de deur’ en ‘Weg der geesten’. Voor het tweede boek ontving Pat Barker in 1993 de Guardian Fiction Prize, en voor het derde deel uit de trilogie met dezelfde naam ontving zij in 1995 de Booker Prize. Mijn verwachtingen waren dus hoog gespannen.

In het eerste boek maken we onder andere kennis met de historische figuren Siegfried Sassoon, een Engelse dichter en zijn behandelend geneesheer de psychiater dr. William Rivers, die in een Schotse kliniek (Craiglockheart) soldaten behandeld die onderhevig zijn aan Shellshock.
(Wikipedia: Shellshock is de benaming voor de psychische en psychiatrische gevolgen van gebeurtenissen en ervaringen die militaire verplichtingen onmogelijk maken door objectieve symptomen (gevoelsstoornissen en bewegingsstoornissen) en subjectieve symptomen (slapeloosheid, angsttoestanden, emotionele labiliteit en hallucinaties))
Sassoon heeft zojuist een manifest uitgegeven waarin hij verklaart dat het maar eens afgelopen moet zijn met de oorlog, die in zijn ogen opzettelijk wordt verlengd door diegenen die de macht hebben de oorlog te beëindigen. Aan dr. Rivers de taak Sassoon weer gereed te stomen om terug te keren naar de loopgraven aan het front.

Het tweede boek gaat over de fictieve figuur Billy Prior die tijdelijk in dienst komt van de Britse inlichtingendienst (in Engeland zelf). Billy is een gespleten persoonlijkheid, het boek heeft ook een motto dat niet voor niets is ontleend aan de roman ‘Dr, Jekyll and Mr. Hyde’.

Het derde boek dient volgens Pat Barker zelf om het karakter van William Rivers wat uit te diepen. Voordat hij zich specialiseerde in de neurologie heeft hij als antropoloog veldwerk verricht onder de bevolking van Melanesië. Hij onderzocht er de achtergrond van het koppensnellen en de rituele stammenoorlogen die er af en toe uitbraken (bron: Trouw). In dit deel betreden we ook pas voor het eerst het echte strijdperk der loopgraven.

In alle 3 de boeken komen ook steeds de thema’s homoseksualiteit (bij de mannen) en de (vrouwen)emancipatie terug.

Hoewel de boeken mij geen moment hebben verveeld, viel mijn verwachting toch een beetje tegen, en dat komt waarschijnlijk door het feit dat deze boeken net zo goed over iets anders dan over de Eerste Wereldoorlog hadden kunnen gaan. Het waren in mijn ogen meer psychologische romans dan oorlogsromans, hetgeen dan ook meteen verklaart, waarom ik me tijdens het lezen geen moment heb verveeld. Je ziet: ik heb ambivalente gevoelens over deze trilogie, die overigens, ik benadruk het maar, de moeite van het lezen waard is, ook al houd je helemaal niet van oorlogsromans.