Taal voelt generiek aan

Ik heb zelf met AI wat verhalen geschreven, gewoon om te experimenteren met stijl en opbouw. Tijdens het lezen merkte ik dat ik bepaalde formuleringen herkende. De cadans van sommige zinnen, het gebruik van atmosferische beschrijvingen als “de fluisterende blikken” of dat bijna standaardzinnetje “In de verte klinkt een vogel”, het voelde voor mij niet helemaal “echt”. Het zijn zinnen die een bepaalde literaire sfeer suggereren, maar die ik inmiddels zo vaak ben tegengekomen (en zelf heb gegenereerd) dat ze hun kracht verliezen.

Dat doet voor mij echt afbreuk aan het verhaal. Niet omdat de thema’s zwak zijn, integendeel, er zit potentie in de onderlinge verhoudingen en de spanning tussen de personages, maar omdat de taal soms generiek aanvoelt. Literatuur moet mij verrassen, een onverwachte draai geven aan een beeld of gedachte. Wanneer ik het gevoel krijg dat ik de zinsconstructies al ken, stap ik als lezer net iets te ver uit de beleving.

Dat neemt niet weg dat het boek momenten heeft waarop het wél raakt. Wanneer de auteur concreet wordt, wanneer emoties niet worden omhuld met mistige metaforen maar scherp en tastbaar worden gemaakt, ontstaat er echte betrokkenheid. Juist daar zie je wat het boek had kunnen zijn als het minder had geleund op herkenbare sfeerzinnen.