Morele kwesties

Als er iets opvalt in het werk van de Zweedse Karin Alvtegen, dan wel haar zeer beperkte bezetting. Geen ellenlange namenlijstjes, ze gebruikt slechts een handvol personages maar beent die psychologisch uit tot op het bot. In Schaduw draait het vooral om Jan-Erik Ragnerfeldt en zijn vader, de schrijver en Nobelprijswinnaar Axel Ragnerfeldt. Axel ligt, geveld door een beroerte, volledig verlamd in een rusthuis. Terwijl zijn hersens op volle toeren draaien, kan hij enkel door het bewegen van zijn pink iets duidelijk maken aan zijn omgeving. Jan-Erik reist doorheen het land en houdt overal lezingen over het werk van zijn vader. Centraal in die lezingen staat de gedachte dat het heel nobel is om goed te denken, maar dat het nog belangrijker is om goed te handelen, meteen zowat het leitmotiv van het boek.

Op een dag wordt Jan-Erik gebeld door een dame van de overheid die op zoek is naar mensen die zich Gerda Persson herinneren. Gerda was jarenlang de huishoudster in het gezin van Axel Ragnerfeldt. Ze verdween uit beeld toen de kinderen, Jan-Erik en zijn zus, groot werden en ze leefde tot aan haar dood totaal vereenzaamd op een flatje. Bij het doorzoeken van haar flat blijkt dat ze maandelijks een bepaald bedrag stortte aan een jonge man en hem nu haar hele hebben en houden nalaat. De man in kwestie weet niet waaraan hij dat te danken heeft. Hij is ooit te vondeling gelegd en hoopt even dat Gerda zijn moeder zou zijn geweest, maar gezien hun beider leeftijden is dat erg onwaarschijnlijk. Jan-Erik raakt met tegenzin betrokken in het verleden van Gerda. Hij heeft zelf al genoeg aan zijn hoofd, met een moeder die zich allerlei kwaaltjes inbeeldt, zijn vrouw die van hem wil scheiden, een puberdochter tot wie hij niet kan doordringen en minnaressen over het hele land. Bovendien vindt hij in de voormalige werkkamer van zijn vader een document dat zijn hele leven op zijn kop zet. Het blijkt het begin van een lawine aan geheimen die een heel ander licht werpen op de fantastische schrijver Axel Ragnerfeldt.

Schaduw is een broeierig verhaal dat vrij laat lekker begint te lopen. Het eerste deel schenkt Alvtegen veel aandacht aan de huwelijksperikelen van Jan-Erik en dat is het saaiste deel van het boek. Ten eerste weet je het op een bepaald moment wel, ten tweede ben je dan al geïntrigeerd door het raadsel Gerda Persson (de huishoudster). Het is pas als de focus op Gerda komt te liggen, en op haar werk bij de Ragnerfeldts en wat ze daar meemaakte, dat er echt vaart in het verhaal komt. Alvtegen is natuurlijk een ervaren schrijfster, en ze laat alle verhaallijntjes netjes bij elkaar aansluiten. De knappe, bij momenten adembenemende, plot, de psychologische diepgang en het morele vraagstuk dat Alvtegen heel nonchalant in de vorm van een raadseltje in het verhaal stopt, zorgen ervoor dat het boek nog een tijdje in je hoofd nazindert. Jammer van de trage start. (deze recensie verscheen eerder op ezzulia.nl)