Een onbelichte geschiedenis die het waard is gelezen te worden

Wie naar schrijver Rende van de Kamp kijkt ziet een merkwaardig fenomeen. Van de Kamp was zelf jarenlang actief als militair, maar ook huursoldaat, legionair en vrijwilliger. Iemand die zelf naar enige uithoeken van de wereld reisde om persoonlijk mee te doen aan oorlogvoering. Blijkbaar beleefde Van de Kamp niet alleen talloze avonturen, maar kwam hij ook tot het inzicht dat ver van ons verwijderde slagvelden en oorlogen prima zijn te bekijken door de ogen van Nederlandse vrijwilligers en huurlingen die erin meevochten.
Dat resulteerde in verschillende boeken over Nederlanders in vreemde krijgsdienst. Vorige maand kwam 'Bandieten, te wapen!', het zevende boek van deze schrijver uit, en het laat ons iets bijzonders zien. Een nooit eerder onderzocht onderwerp waar toch vele Nederlanders bij betrokken waren: De partizanenstrijd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het blijkt dat er wellicht honderden landgenoten meevochten tegen de Duitsers in Rusland, Joegoslavië, Polen, Griekenland en Italië.
Van de Kamp pikte er Italië uit en beschrijft de lotgevallen van bijna 80 Nederlanders die veelal onbekend bleven. Van enkele landgenoten werden zelfs de namen niet bekend. Het resulteerde in een boek met ongelooflijke levensverhalen. Gelukkig blijkt uit foto's en documenten dat het werkelijk zo gegaan is.
Zo kwam een jonge vrijwilliger van de Kriegsmarine uit Maastricht eerst in Italië terecht, liep over naar de partizanen, kwam in Nederland in een kamp terecht, meldde zich voor het Nederlandse detachement dat in Korea vocht, deserteerde en werd achtereenvolgens agent voor de Russen en Stasi-agent in de DDR. Jarenlang woonde deze oud-partizaan onder een schuilnaam in de DDR.
Een Amsterdamse psycholoog reisde voor zijn gezondheid naar Zuid-Italië en raakte daar betrokken bij één van de meest absurde avonturen bij een partizanengroep die communistische partizanen uit Joegoslavië bestreed, krijgsgevangenen en Joden in veiligheid bracht en tegen Italiaanse en Duitse fascisten vocht. Beladen met onderscheidingen en getuigschriften werd hij na de oorlog in Nederlands-Indië geplaatst als hoofd van de contra-guerilla afdeling van de NEFIS, de Nederlandse inlichtingendienst.
Een jonge student die met zijn moeder naar Italië was gereisd voor het goedkopere onderwijs werd niet alleen verzetsstrijder. Hij overleefde ook een transport naar Mauthausen en werd na de oorlog de secretaris en rechterhand van de eerste naoorlogse premier van Italië. Daarna reisde hij naar de Verenigde Staten, waar hij enkele propagandafilms maakte voor de CIA.
Een Brabander in dienst van de Kriegsmarine liep over naar de partizanen, maar werd per ongeluk doodgeschoten door een Russische partizaan. Zijn Italiaanse kameraden waren zo bedroefd dat na de oorlog zijn naam op een groot monument werd bijgeschreven en hij ereburger werd gemaakt van de stad Genua. In Nederland wordt hij nog steeds gezocht wegens in dienst treden van de vijand. De Duitsers gaven hem op als vermist op zee.
Zo verzamelde Van de Kamp een groot aantal verhalen die je niet zou kunnen verzinnen. Hij bezocht daarvoor musea, archieven, sprak met familieleden van partizanen en reisde naar Italië. In het boek staan niet eerder gepubliceerde foto's van Nederlandse partizanen, aangevuld met foto's die Van de Kamp zelf maakte in Italië.
De enige vraag die je jezelf stelt na het lezen van dit boek is hoe het mogelijk is dat 75 jaar na de bevrijding de belevenissen van honderden landgenoten die tegen de Duitsers vochten niet werden belicht. Een aanrader!