Lezersrecensie
In het Derde Rijk
Dit boek is een analyse van de boeken van Louis Ferron door een literatuurwetenschapper, Jan Konst, gelardeerd met biografische gegevens. Louis Ferron schreef vijf historische romans over de geschiedenis van nazi-Duitsland. Zijn vader was lid van de Wehrmacht en dat maakt dat hij alles beschrijft vanuit een dader-perspectief. Slachtoffers en verzetsmensen komen in zijn boeken nauwelijks voor.
In de romans 'Het Stierenoffer', 'De Gallische Ziekte' en 'De Keisnijder van Finkenwald' wordt het wezen van het nazisme duidelijk, maar op een onverwachte manier. Louis Ferron voelt zich een "Täterkind", een kind van daders, met de daarbij behorende schuldgevoelens. Hij omschrijft zijn missie als volgt: "In 1977 heeft hij verklaard dat zijn fascinatie voor Duitsland gestoeld was op de extreme tegenstellingen die zich in het land openbaren: Aan de ene kant de meest kwetsbare dichters en de gruwelijkste barbarij anderzijds. Veel van deze kwetsbare dichters heeft Ferron gelezen, maar het zijn de gruwelijkste barbarijen die hij probeert te doorgronden. Hij is op zoek gegaan naar de wortels van het fascistische denken en heeft meermaals onderstreept dat hij streefde naar een eigen visie op het nationaalsocialisme. Ferron spreekt van een persoonlijke mythologie die als een subjectieve duiding van het Duitse verleden opgevat moet worden."
Jan Korst probeert de opinie van Louis Ferron over nazi-Duitsland te doorgronden, en de waan van de werkelijkheid te onderscheiden.Dat wordt bemoeilijkt doordat de hoofdpersonen, of de protagonisten zoals Konst ze noemt, labiele persoonlijkheden zijn waar een steekje aan los zit. Ook gebruikt hij veel intertekstualiteit, zodat verschillende meningen uit verschillende bronnen komen. De verhaallijnen zitten soms vol fantasie en de tijdlijnen zijn veelal anachronistisch, dus niet op elkaar volgend. Je kunt er niet van op aan, dat hetgeen je leest ook tegelijkertijd is gebeurd.
Hoewel de waarheidsgetrouwheid van de romans dus valt te betwijfelen, zijn er ook personages in de boeken die regelrecht uit de nazi-boekhouding afkomstig zijn, ontdekt Konst. Ook zijn sommige personages gebaseerd op echte personen, maar iets veranderd. Veel valt er te vertellen over de symboliek van de boeken.
Het is een veelomvattende analyse van Jan Konst, een integer boek.
Ik vond het spannend om te zien hoe zich deze werkelijkheid tegenover de waanwerkelijkheid ontvouwt, en dat voor een schrijver die ik tot nu toe alleen van naam kende.