Als zwembadtegels veranderen in ‘bibberende Barbapapa’s’

Als in een boek zwembadtegels veranderen in ‘bibberende Barbapapa’s’, dan heb je een goed boek in handen. Als dat ook nog eens gebeurt in een boek met een suikerspin in de titel – het Franse ‘barbe à papa’ betekent suikerspin – dan weet je dat je een boek te pakken hebt waar nog veel meer in zit.

Een suikerspin. Heerlijk. Net zo heerlijk als deze roman begint. De openingszin geeft een dikke knipoog naar sprookjes: “Er was eens en voor altijd kermis in de wereld van James.” Met Murakami-achtig gemak laat de verteller je hoppen tussen verschillende werelden. In het eerste hoofdstuk maak je kennis met James: geen mens van vlees en bloed, maar een geschilderde figuur op een wandpaneel langs de rand van de botsauto’s. James verschijnt in twee gedaantes: in een strakke smoking met een pistool in zijn rechterhand, en op een paneel precies tegenover hem in een glimmend pak, als een soort astronaut. Hoofdstuk 2 gaat over Meta, die werkt in de suikerspinkraam. In hoofdstuk 3 verschijnt Brent, ambtenaar van de (fictieve) gemeente Drechtum, die elk jaar de kermis in zijn dorp bezoekt. Zo komen er steeds nieuwe figuren bij – onder wie de onverbeterlijke kermisbaas Dodge en de geweldige badjuffrouw Lola – en keren bekende figuren terug. Allemaal zijn ze op zoek naar iets, naar liefde, naar een geheim, naar avontuur.

Hoe bont het ook wordt – Meta brengt een kermisgast naar huis in een oranje botsautootje en er landen mensen op Mars – als lezer ga je er heel vanzelfsprekend in mee. Door de prettige schrijfstijl zwier je over de kermis, wat een leuk boek is dit, wat leest het heerlijk weg, wat nodigt het uit om in een rustig tempo te lezen, genietend van de stijl, de beeldspraak, de gelaagdheid in het verhaal, de sfeer en de spanning.

Tot je op ongeveer drie kwart van het boek aankomt. Dan wordt het ineens grimmig en gewelddadig. Een korte scene heel akelig zelfs. En vanaf daar wordt het een pageturner. Komt er een wraakactie? En hoe dan? Dan wil je alleen nog maar snel doorlezen en weten hoe het afloopt.

Mijn boekexemplaar staat vol potloodstrepen, omdat het in deze roman wemelt van de mooie zinnen die een markering verdienen.

Neem deze: “Meta genoot van de autootjes die als natte zeepstukken over de glimmende vloer gleden, elkaar raakten en verder tolden.”

Of in een hoofdstuk over Lola de badjuffrouw: “Kom maar op, stom reuzenrad, dacht ze.”

Of als Brent tegen een beschilderd wandpaneel bij de botsauto’s hangt: “Hij leunde ontspannen met zijn handen op zijn rug tegen het heelal.”

Onvergetelijk zijn ook de woorden die kermisbaas Dodge spreekt tegen Meta, waarin hij de wereld van de rondreizende kermis afzet tegen de wereld van de mensen die op een vaste plek in huizen wonen: “Wij leven van de verbeelding. Wij zijn de verbeelding. Wij houden het sprookje in stand voor de huisbewoners. Die verhouding moet in stand blijven. Wij kunnen dat niet zomaar doorbreken.”

Mijn boekenkast is vol, dus boek erin betekent boek eruit. Maar zo’n vol gekliederd exemplaar kan ik niet meer weggeven, die moet maar gewoon voor altijd blijven.