Half leven, heel indrukwekkend

Wat een prachtig, indrukwekkend maar ook beklemmend verhaal over 3 generaties vrouwen, Fatna (grootmoeder), dochter en Shams (kleindochter). Ieder vertellen ze met eigen stem en stijl en in hun eigen tijd hun verhaal. Alle vrouwen zitten 'gevangen' in hun eigen karakter en dat wordt mooi en vaak poëtisch verwoord. In het hele boek staan subtiele verwijzingen naar de cultuur, eten, kleding, muziek en geschiedenis. Zoals 'de liefdesliedjes uit de radio vreten aan het deel aan mijn hersenen dat nog helder was' en 'vrouwen met lange witte benen die uit een ver land komen en in een café hun schoenen laten poetsen terwijl ze een krant lezen'.

De thema’s trauma, overheersing, vervreemding/ontheemding lopen als een rode draad door het boek. Vanaf het begin is duidelijk dat Fatna iets ingrijpends heeft meegemaakt wat ook gevolgen heeft voor haar (relatie met haar) dochter en kleindochter.

Als lezer is er geen ontkomen aan het ongemak wat door het hele boek een grote rol speelt. Fatna wordt voor het eerst uitgehuwelijkt op haar 13e met een veel oudere man. Ze heeft dan nog niet gemenstrueerd en als dat gebeurd weet ze amper wat haar overkomt. en wat haar daarna overkomt. Ergens is Fatna erg onwetend maar tegelijkertijd ook weer slim en eigengereid. Zo besluit ze op een zeker moment het heft in eigen hand te nemen en man 2 te verlaten.
Het vertrek naar Nederland geeft ander ongemak. Er is zo’n compleet andere situatie en manier van leven. Het maakt, wederom subtiel, duidelijk hoe het is om ontheemd te zijn.

Alle vrouwen in het boek verlangen eigenlijk naar een ander leven. Samen zijn ze een. Het verhaal heeft me gegrepen en beziggehouden vooral door de verhoudingen tussen de verschillende generaties vrouwen, cultuur, tradities en patronen en het niet kunnen ontsnappen daaraan.

Het is een knap geschreven boek en zeker het lezen waard.