Oppervlakkig gebabbel

Al een hele tijd vraag ik me af hoe 'redelijke' rechtse politici denken. Hoe zien zij Nederland, Europa en de wereld? Waar willen zij ten diepste heen, en waarom? Antwoorden hierop zijn niet makkelijk verkrijgbaar, heb ik ondervonden. Maar onlangs kruisten Klaas Dijkhoff en Tim Versnel mijn pad in de vorm van hun boek Alles komt goed. Aan hen de eer het mij eens allemaal haarfijn uit te leggen, dacht ik.

Het viel tegen. Dijkhoff schrijft al even vlot als hij kan praten, en ondanks een enkele kritische vraag van Versnel babbelt hij behendig om alle pijnpunten heen. Zo zegt hij in het hoofdstuk Economie laconiek dat veel Nederlanders een paar tientjes minder zorgpremie zouden kunnen betalen, als het basispakket kleiner wordt en het eigen risico zo hoog mogelijk. "Met name mensen tussen de twintig en de veertig kunnen zo flink in koopkracht verbeteren." Hij is alweer bij het volgende onderwerp als ik nog verwoed mijn vragen in de kantlijn zit te pennen: Hoe denk je over het solidaritetisprincipe? Zie je dat als de basis waar een verzekering mee staat of valt, of heb je daar andere ideeën over? Wie moet de zorgkosten van de (chronisch) zieken betalen, en waarom?

Ondertussen pleit Dijkhoff voor een grotere overheid. Hij heeft geleerd dat mensen veel minder rationeel keuzes maken dan we vroeger dachten. En dat je er als overheid dus op moet sturen om mensen gezondere keuzes te laten maken.

Maar in het hoofdstuk Klimaat, de apotheose van dit reflectieloze relaas, doet hij dat alweer teniet: "Ik vind dat je mensen niet nu tot heel radicale dingen kunt dwingen waar ze alleen maar last van hebben, omdat het beter is voor de mensen die over twintig jaar geboren worden." Hij trekt van leer tegen 'klimaatdrammers', en dan met name tegen Jesse Klaver: "Het beste wat Jesse Klaver voor het klimaat kan doen is zijn mond houden." Mijn aantekening in de kantlijn: dus de VVD neemt klimaatverandering eindelijk serieus, en nu ligt het aan Jesse Klaver persoonlijk dat er nog geen afdoende klimaatbeleid is...?

Het grandioze zelfvertrouwen van Dijkhoff hangt me dan inmiddels allang de keel uit. Hij twijfelt nooit, heeft nergens spijt van, wil niet reflecteren. Het maakt zijn betoog ongeloofwaardig.

Als ik probeer een rode draad in het verhaal te ontwaren kom ik hierop uit: Klaas Dijkhoff wil volledige vrijheid voor het individu, maar dan alleen voor het welvarende individu. De hardwerkende middenklasse moet nog ondersteund worden op weg naar (financiële) vrijheid, maar wie daarbuiten valt heeft pech. "Links vindt altijd weer een groep die nóg zieliger is", zegt hij. Bij hem echter is bescherming van armen, zieken, vluchtelingen, gevangenen, toekomstige wereldbewoners en anderszins afwijkenden - waar dan ook ter wereld - uit den boze. Hij legt niet uit waarom. En juist dát wilde ik zo graag weten.