Je bent pas werkelijk arm als je geen dromen meer hebt.

In 'De weduwe van de kolonie' schetst Marjan Visscher het portret van Asschen Kaatje, een straatarme vrouw die in het negentiende-eeuwse Rotterdam onder erbarmelijke omstandigheden leeft. Om te overleven volgt Kaatje de askar met haar prikstok, die as ophaalt uit de kachels van de rijke stadsbewoners, in de hoop erin waardevolle voorwerpen te vinden. Haar veerkracht in deze barre omstandigheden wordt treffend samengevat in de quote: "Je bent pas werkelijk arm als je geen dromen meer hebt."

De schrijfstijl vraagt in het begin wat inspanning vanwege de complexere zinnen. Een voorbeeld hiervan is: "Voor het paard van de askar uit lopend, dat sloom en schonkig zijn zware last aan afval door de straten trekt, geeft ze zich met heel haar hart over aan onbetaalde werkzaamheden." Naarmate het verhaal vordert, wordt de schrijfstijl toegankelijker en word je steeds dieper in Kaatjes wereld meegezogen.

Het boek belicht een fascinerend stuk Nederlandse geschiedenis: de Maatschappij van Weldadigheid. Onder leiding van Johannes van den Bosch probeerde men in de 19e eeuw armoede te bestrijden door de armste gezinnen van de straat te halen en hen een huis met een stukje land aan te bieden in kolonies zoals Frederiksoord en Wilhelminaoord. In ruil voor arbeid konden ze bijdragen aan het inkomen van de kolonie en in hun eigen levensonderhoud voorzien. Bezoekers van Frederiksoord of Wilhelminaoord kunnen vandaag de dag nog enkele koloniewoningen bewonderen, waarvan sommige zelfs zijn ingericht als vakantiewoning.

Daarnaast waren er ook strafkolonies, zoals die in Veenhuizen, waar mensen vaak na arrestatie gedwongen werden opgenomen. In het boek dreigt Kaatje ook naar Veenhuizen te worden gestuurd omdat ze betrapt werd op bedelen. Door het overlijden van haar man Nelis tijdens de tocht naar de kolonie is de ambtenaar haar gunstig gezind en wijst hij haar een huisje in Wilhelminaoord toe.

In de kolonie vindt Kaatje eindelijk een veilig onderkomen. Ze leert lezen en schrijven, werkt in de weverij en verdient in haar vrije tijd wat extra geld door wol te spinnen. Haar nieuw gevonden stabiliteit komt echter onder druk te staan wanneer ze Leendert, een bestedeling, toegewezen krijgt. Hij moet bijdragen aan het inkomen door op het land te werken, maar zijn gedrag en rebellie brengen haar positie in gevaar. Leendert stelt Kaatje voor een dilemma: kiest ze voor een leven in de kolonie of voor een toekomst met het risico alles te verliezen wat ze heeft opgebouwd?

Marjan Visscher weet op treffende wijze te beschrijven hoe het leven er vroeger aan toe ging, hoe mensen werkten en (over)leefden. Het boek zet aan het denken over onze eigen welvaart.

Een klein minpuntje? Het verhaal is al veel te snel ten einde!