jef stijmans over De val van Stone

Toen ik het boek kocht was mijn eerste bekommernis: hoe krijg ik die kanjer van zevenhonderd bladzijden binnen een redelijke termijn achter de kiezen. Achteraf bleek dit geen probleem. Vanaf het begin van het boek zat ik onmiddellijk in het verhaal dat geen moment verzwakt en onverwacht eindigt. Zo heb ik het graag!
Het boek bestaat uit drie delen en een proloog. Het verhaal wordt verteld in een omgekeerde chronologische volgorde. Elk deel speelt zich af op een andere plaats en in een andere tijd. Telkens is een andere verteller aan het woord. Dit is trouwens ook het procedé dat Iain Pears gebruikte bij zijn ander meesterwerk An Instance of the Fingerpost, vertaald in het Nederlands als Het goud van de waarheid.
Het verhaal begint in Londen in 1909. Een rijk industrieel, scheepsbouwer en wapenhandelaar John Stone valt op de tweede verdieping van zijn woning uit het raam. Moord, zelfmoord, een ongeluk? Zijn weduwe Elizabeth, heel wat jaartjes jonger dan John, doet een beroep op Matthew Braddock, een jonge misdaadverslaggever van een Londense krant, om een onderzoek in te stellen naar de mysterieuze omstandigheden van de dood van haar man. Hoe meer hij zich verdiept in Stone’s leven, hoe meer vraagtekens worden opgeroepen. Zo heeft Stone recentelijk zijn testament gewijzigd en een groot deel van zijn fortuin toegewezen aan zijn kind. Het probleem is echter dan John en Elizabeth geen kinderen hebben. Matthew moet op zoek naar een buitenechtelijk kind. Tijdens zijn speurtocht, die verdoezeld wordt onder de mom dat hij werkt aan een biografie van Stone, ontmoet hij een aantal mensen die hem waarschuwen dat hij zich in een wespennest steekt van intriges, financiële deals, spionage en wapenhandel. Het wordt Matthew al snel duidelijk dat noch Stone noch zijn weduwe Elizabeth de mensen zijn die ze lijken te zijn.
Deel II speelt zich af in Parijs in 1890. Henry Cort die als een van de eersten ter plaatste was bij de dood van Stone en mogelijk essentieel bewijs heeft achtergehouden of vernietigd, treedt hierin op de voorgrond. Hij vertelt hoe hij als zakenman opgeleid werd tot Brits spion, hoe hij kennis maakte met Elizabeth en haar duister verleden, hoe zij Stone ontmoette en hoe een ineenstorting van de financiële wereld werd voorkomen. Ook geeft hij deels een antwoord op vragen die in het eerste deel niet werden beantwoord.
Deel III gaat nog verder in de tijd. Nu is John Stone zelf aan het woord. Het tijdperk is 1867, de plaats Venetië. Stone vertelt zijn levensverhaal, hoe hij in zijn jeugd het talent ontdekte om makkelijk geld te verdienen door mensen te manipuleren en te bedriegen. In dit deel komt de lezer achter de waarheid van John Stone’s dood en krijgt hij inzicht in de onderlinge relaties tussen de verschillende personages. Je moet er echter lang voor wachten want de uiteindelijke ontknoping valt pas in de laatste bladzijden van het boek.
Dit boek van Pears eist voortdurend je aandacht op, deels door het ingewikkelde verhaal, deels door de verschillende karakters die zich langzaam ontwikkelen en die bijwijlen moeilijk te doorgronden zijn. Het is soms niet makkelijk te achterhalen of de uitspraken van de personages leugens of waarheid zijn. Het boek is spannend, meeslepend, ingenieus gecomponeerd met een knipoogje naar de huidige economische en financiële crisis maar op sommige momenten meer dan complex en te gedetailleerd. De lengte, in combinatie met de complexiteit, maken van dit boek geen gemakkelijk boek. Het is dan ook raadzaam het zeer aandachtig te lezen.