Kris-3338 over Brahms voor Hitler

WOII is aan het kantelen in het nadeel van het Derde Rijk als principiële universiteitsdocent en publicist Filip Vogel en de opportunistische architect Max Talloen een moordaanslag ramen op de Führer tijdens diens 2de bezoek aan het Ijzerfront. Beide boezemvrienden zijn uitstekende musici die lid zijn van éénzelfde strijkkwartet, maar zijn ook verzetsstrijders van het eerste uur en bereiden de aanslag minutieus voor, tot en met de onderduikoperatie voor hun families. Het plan valt in de juiste plooi dankzij de argeloze Rutger, een jeugdvriend van Vogel die ondertussen SS-officier geworden is, maar loyaal is aan zijn oude makker en hem opdraagt om kamermuziek te spelen tijdens Hitler's korte verblijf op een kasteel in België. Een betere gelegenheid om hun plan uit te voeren valt niet in te beelden, maar toch mislukt hun opzet.

Auwera tilt zijn roman boven de middelmaat uit door zijn schets van het verzetsleven onder Duitse bezetting: de angst voor represailles en de folteringen, de angst voor de gevolgen van verzetsacties voor onschuldige burgers en de enorme druk van het systeem op de morele principes. De scheidingslijn tussen goed en kwaad in harde oorlogstijden was immers helemaal niet zo duidelijk als we zouden denken: de gecultiveerde Rutger blijft zijn vriend Vogel genegen ondanks zijn militaire loopbaan bij de SS en relativeert regelmatig de onfeilbaarheid van zijn Führer, terwijl Max Talloen er naast zijn heldendaden in het verzet zijn hand niet voor omdraait om een bouwopdracht te aanvaarden van een Vlaamse Nazist, en zich daar "top dollar" voor laat betalen...

Auwera schrijft dit allemaal vlot neer en voert toch subtiel de spanning op ondanks het feit dat je weet dat er je een anti-climax (dat de aanslag mislukt lees je al op de achterflap) te wachten staat. Immers, alles past zo perfect in elkaar zodat je bladzijde na bladzijde nieuwsgieriger wordt naar wàt er nog verkeerd kan aflopen.

Toch had ik verwacht dat Auwera het strijkkwartet als invalshoek zou uitwerken om het verhaal te vertellen. Dat deed althans de titel vermoeden, maar jammerlijk genoeg gaat hij nergens dieper in op de muzikant in Filip en Max, en het is verdomd spijtig dat je je op het eind moet afvragen wie nu in godsnaam die 2 àndere muzikanten waren in het kwartet... Een gemiste kans op een uitstekende literaire thriller. Brahms voor Hitler was longlisted voor de Kristallen Kogel 2003.