Moord in de Sahel, AI in de rechtszaal

Týr speelt zich af in een nabije toekomst waarin geavanceerde software juridische beslissingen foutloos zou kunnen nemen, en zo de menselijke rechtspraak vervangen. Maar het programma krijgt te maken met een wel zeer ongewone zaak: de vergiftiging van een van zijn jonge ontwikkelaars. Kan Týr z'n betrouwbaarheid bewijzen bij het oplossen van de moord op Oumar?

Liefhebbers van science fiction mystery zullen het boek waarderen als een volwassen (in de zin van 'rijp', maar met z'n 520 pagina's ook wel 'uit de kluiten gewassen') exemplaar van het genre, een genre waarin de auteur in 2020 met 'Rode Nevel' z'n meesterproef aflegde.

Maar ook voor lezers die niet per se door SF zijn aangetrokken maar in de eerste plaats uitkijken naar een spannend verhaal is Týr een aanrader. De SF-setting ligt immers te nabij om voor een sterk effect te zorgen. De AI waar het om draait is van een type dat sinds de opkomst van generatieve artificiële intelligentie zeer vertrouwd is, en afgezien van enkele drastische verschuivingen op de geopolitieke kaart liggen de andere aspecten van de opgeroepen wereld - technologische innovaties, klimaatproblemen, ecologisch activisme - perfect in de lijn van wat we op dit moment meemaken.

Is het boek dus dominant een whodunnit eerder dan een toekomstroman, het is als mystery ook bijzonder geslaagd, met enkele kenmerken en componenten die in het genre wel vaker voorkomen: een langzame opbouw naar een verrassende moord, een reeks doodlopende pistes in de zoektocht naar de dader, en een dramatische, gewelddadige ontknoping. En natuurlijk ook een obsessief vasthoudende inspecteur.

Het eerste deel, tot aan de moord, lijkt met z'n 240 bladzijden wat disproportioneel, maar het wordt succesvol gedragen door een eigen spanningsboog. De reis die de pas gepromoveerde Oumar onderneemt op zoek naar zijn roots in de Sahel is inderdaad met bijzondere verve beschreven, en dat niet alleen door de trefzekere couleur locale: Oumars zoektocht naar zijn plek van afkomst is een op zich staand meeslepend verhaal.

Maar het zou Týr onrecht aandoen om het alleen als (ont)spanningsliteratuur voor te stellen. Het is ook een boek dat met veel kennis van zaken (dat verbaast ook niet: de auteur is computertaalkundige) de potentiële impact van artificiële intelligentie, en de mogelijke manipuleerbaarheid ervan, ter sprake brengt. Het boek nodigt m.a.w. niet alleen uit tot doorlezen, maar ook tot doordenken.