2 culturen op één kussen .....

Het scharlaken lied is een lied dat begint als een romance en eindigt in scharlakenrode desillusie.

Aanvankelijk is het een boy meets girl verhaal gecombineerd met een verhaal van westerse superioriteit. De arme Senegalese Ousmane is een ijverige student in Dakar. Daar ontmoet hij een Franse ambassadeursdochter. Haar vader en zijn moeder keren zich fel tegen de relatie. Alle ingrediënten voor een moderne Romeo en Julia zijn aanwezig.

Met mijn eigen westerse blik, trap ik in de valkuil die Mariama Ba heeft gegraven: ik hoop dat het Ousmane lukt om zich aan te passen aan zijn Mireille en vice versa. Het ideaal van de hedendaagse westerse mens is toch dat we ons aanpassen aan elkaars culturen en een mooie middenweg vinden? Is het niet voor iedereen prettig om een armoedig en ongeletterd milieu te ontvluchten?

Maar uiteindelijk leidt de situatie tot een keus voor het geordende, Franse leven met Mireille of het Afrika dat blijft kloppen in het bloed van Ousmane. De strijd die Ousmane voert, staat uiteindelijk symbool voor 'Zwart Afrika, waarvan hij een van de ontwikkelde zonen' is. De ontwikkelingen tussen Mireille en Ousmane laten zien dat het vrijwillig opgaan in elkaars cultuur, banden uit het verleden onherstelbaar verwoesten. Een realiteit die men in een dominante cultuur minder zal herkennen dan de ondergeschikte cultuur. Mariama maakt dit scherp en snijdend duidelijk in haar boek.

Het is geen hoopgevend verhaal dat Mariama Ba rond 1980 heeft geschreven. Door de bloemrijke, beschrijvende taal, beleeft de lezer het geheel op enige afstand. De wijze waarop zaken enigszins verbloemd benoemd worden, doet anders aan dan bij Europese schrijvers, zoals in deze beschrijving: 'Het geweld van haar vader verbaasde haar niet. Het was evenredig aan haar verliefdheid. Een vorstelijke roes die bezit van haar had genomen. Een bedwelming die ze zou tegenwerken.' Alles staat er precies en toch ook weer niet expliciet.

Intrigerend is verder dat het boek is opgedragen aan de oom van Mariama, die dezelfde naam draagt als de hoofdpersoon. Dit roept bij mij de vraag op tot in hoeverre deze oom en de hoofdpersoon samenvallen. De mooiste zin uit het boek is aan de oom gericht: ' Mijn hart is gespierd door jouw tederheid'. Het boek bevat nog meer van dergelijke uitspraken.

Het scharlaken lied is een boeiend verhaal en mooi geschreven. Het maakt mij nieuwsgierig naar het andere boek dat ze heeft geschreven.