Geniaal of oersaai?

In Het verloren jaar is Benjamin uit huis gezet door zijn vriendin. Ze heeft medelijden met hem. Hij begrijpt niet waarom. Hij trekt in een nieuw huis dat hij huurt van een man die in het buitenland zit en hem af en toe belt met vreemde vragen. Benjamin moet bijvoorbeeld elke dag de meterstand opschrijven en in de gaten houden of er post is van een bepaalde afzender. Vragen van Benjamin wil de huiseigenaar niet beantwoorden, zoals waarom er dertien spiegels in de woonkamer hangen.

Benjamin is een gevoelige jongen die als een klein kind continu waarom-vragen stelt. Een eigenschap die irritant wordt. Ook de kwestie van de dertien spiegels blijft maar terugkomen, wat te veel van het goede is. De hoofdpersoon doet niet veel, dus er gebeurt ook weinig. Dat is enerzijds knap beschreven, want dat is de lethargische depressie waarin Benjamin verkeert. Aan de andere kant kan het niet altijd de aandacht van de lezer vasthouden. In die zin is de proloog, die spanning belooft, misleidend.

Benjamin vindt houvast in het opnoemen van een rijtje Romeinse keizers. In chronologische volgorde leert hij er steeds meer uit zijn hoofd en dreunt deze op om controle te krijgen op momenten dat hij dat kan gebruiken. Grappig detail is dat de roman is ingedeeld in de delen Opkomst, Verval en Ondergang, zoals dat ook bij het Romeinse Rijk ging. En dat uiteraard een voorbode is van hoe het Benjamin zal vergaan.

Uiteindelijk gaat Benjamin drugs verkopen voor een Russische theehuiseigenaar. Hij raakt zelf verslaafd, het gaat slechter met hem en hij slaapt op het laatst in de keuken van zijn huurhuis omdat hij paranoïde wordt van de spiegels in de woonkamer (daar zijn ze weer). Hij schrijft brieven aan zijn ex-vriendin, die hij niet verstuurt. De brieven zijn soms zo saai en nerdy dat je wel begrijpt waarom ze hem op straat heeft gezet. Er komt dus geen actie zoals gehoopt na de proloog (hij heeft immers een pistool gekregen van de Rus). Alleen de Rus zelf verdwijnt op een gegeven moment en zijn plaatsvervanger geeft Benjamin promotie. Uiteindelijk komt de aap uit de mouw over de huiseigenaar en de spiegels en voel je je als lezer nog gedeprimeerder.

Het debuut van Clara Stokhof (1978) is ófwel een ontzettende knappe weergave van een naïeve jongeman die verder moet nadat hij vroeger is verlaten door zijn vader en nu door zijn vriendin, en in een depressie raakt waarbij zijn wereld steeds kleiner wordt, óf het is een oersaai verhaal over een nerd die je het liefst een schop onder zijn hol zou geven en dat maar een beetje voortkabbelt. Oordeel zelf.