Niet voor hoogbegaafden geschreven

Halverwege het boek was ik eigenlijk er al klaar mee, maar omdat er toch zo af en toe nog iets herkenbaars in stond, ben ik door blijven lezen. Als men alleen het nuttige in het boek zou lezen, zou je in dertig pagina’s klaar zijn. Waarom ik het zo’n slecht boek vind?

Ten eerste zal ik meteen het meest opvallende noemen: hun arrogantie en promotie van Exentra. Het is niet zo dat ze slechts een promotiepraatje aan het einde van het boek doen (waar het thuishoort), nee, door het hele boek door vindt je zinnen zoals deze: “Het is dankzij onze wetenschappelijke context maar ook vanuit uitgebreide praktijkervaring al heel lang duidelijk dat de omgeving een heel belangrijke factor is.” In plaats van, weet je wel, gewoon neer te zetten dát de omgeving een belangrijke factor is, maar daar lijkt het boek niet voor geschreven te zijn. Ik heb uit irritatie alle zinnen van zelfverheerlijking doorgestreept en terwijl ik de helft van het boek geskimmed heb en daar dus niet in gestreept hebt, zijn er dus in de rest van het boek alleen al VIJFTIG van dit soort zinnen verspreid.

Ten tweede is het boek gebouwd rondom voorbeelden. Waar voorbeelden normaliter dienen ter verduidelijking, lijken zij deze nodig te hebben om hun gebrek aan kennis in te vullen. Naast dat de voorbeelden onnodig lang zijn (daarover straks meer), trekken zij er geen nieuwe conclusies uit. Dat is ook het vreemde. Eerst komt het voorbeeld, daarna de tekst. Het dient daardoor niet meer als voorbeeld, maar bijna als hoofdtekst. De voorbeelden vormen letterlijk, zonder overdrijving, meer dan de helft van het boek.

Ten derde dachten ze dat het hen ten goede zou komen een motief in het boek op te nemen (naast natuurlijk de zelfverheerlijking). Ze kozen hiervoor sporttalent als vergelijking met intellectueel talent. Hoe dat daar wél makkelijk gezien werd en die mensen de juiste behandeling kregen. Op zich een interessante vergelijking. Aan het begin dacht ik nog “Goh. Zo had ik het nog niet bekeken.” Dat was aan het begin. Zoals u al kunt raden gebruiken ze dit door het hele boek door, zonder dat het op enige wijze toevoeging eraan gaf. “We kunnen dit gegeven, zoals we al vaker deden [JA INDERDAAD], ook eens vergelijken met de sport, bijvoorbeeld met hardlopen.” Inmiddels is hardlopen trouwens geen “voorbeeld” meer, dit is wat ze steeds opnieuw aanhalen. Het door mij gegeven voorbeeld staat op pagina 181. Zo’n honderd pagina’s eerder was dit voor het eerst genoemd en daarna nog vele malen vaker, met nagenoeg dezelfde tekst, die ze na de gegeven zin op dezelfde manier verder uitwerken. Herhaling, herhaling, herhaling (maar daarover hieronder meer).

Verder is het duidelijk dat het boek niet voor hoogbegaafden is geschreven. Vanuit mijn optiek geldt als eerste regel als dit wél je doelgroep is: herhaling is hinderlijk en moet dus zoveel mogelijk voorkomen worden. Dit staat zelfs in het boek. Wat doen ze? Tot vervelens toe álles blijven herhalen. Zowel bijna letterlijk herhalen wat in de vele voorbeelden al genoemd was, als wel door het hele boek door blijven zeggen wat al dertig pagina’s eerder gezegd was en ook de dertig pagina’s daarvoor werd genoemd. Ik zal even een voorbeeld geven, aangezien zij daar ook zo verzot op zijn: “Hoogbegaafde kinderen hebben, zoals eerder uitgelegd, een heel uitgesproken leerhonger.” Gelukkig hadden ze het hier zelf door. In het begin hadden ze dit al besproken, maar ze vonden het blijkbaar nodig er opnieuw een paar alinea’s aan te wijden, waarin normaliter tegen je verwachting in, niks nieuws naar voren kwam.
Regel twee geldt: hoogbegaafden leren snel, kunnen vaak met twee woorden begrijpen wat er gezegd wordt. Dit staat ook in het boek geschreven. Een juiste tactiek was geweest deze twee regels als basisregels voor het schrijven te nemen, maar daar lijken ze te kortzichtig voor te zijn. In plaats daarvan gaan ze door met uitleggen en herhalen totdat het voor een tweejarige eindelijk duidelijk is. Eigenlijk had dit aan het einde van het boek moeten staan:

"Bent u gefrustreerd door dit boek?
Dan is er een grote kans dat u hoogbegaafd bent!"

Hoogbegaafden worden zelfs over een kam geschoren als er het verschil wordt gemaakt tussen de succesvolle en onsuccesvolle hoogbegaafde: “Zij focussen vaak op de fouten zelf, en niet op de opportuniteiten die eruit voortkomen. Bovendien hebben ze vaak de neiging om in een slachtofferrol te blijven zitten.” De mate van succes is trouwens een leidraad in dit boek. Het voelt een beetje als een “talentenjacht” in plaats van hoogbegaafden als personen te zien. De auteurs lijken alleen naar het “nut” te kijken, naar mijn mening een doorsnee kapitalistische visie waarin het economisch voordeel en hoe dat het beste te benutten de basis vormt voor alle plannen. Hoogbegaafden zijn geen werkpaarden, het zijn mensen. Het gaat niet altijd om prestaties.

Is dan echt alles slecht aan dit boek? Nee, er staan interessante dingen in. Het punt is alleen dat de ideeën niet uitgewerkt worden. Ze hebben geprobeerd er iets nuttigs over te schrijven en tot nuttige conclusies te komen, maar helaas vallen ze steeds terug in het vaag redeneren, waar geen les uit getrokken kan worden. Met de gemeende “expertise” die ze hebben, zou je toch verwachten dat ze wat zinnigs met die informatie zouden kunnen schrijven. Er staan interessante dingen in het boek, er staan interessante dingen in. Wees er echter bedacht op als je dit boek koopt, dat het bij herkenning vinden in voorbeelden blijft. Er zijn geen levenslessen uit te trekken, er worden geen behulpzame conclusies getrokken.
Mocht je wél een boek willen lezen dat to the point geschreven is door iemand die hier duidelijk wél inzicht in heeft, kan ik het gratis e-book van Gifted People aanraden: https://giftedpeople.eu/ebookhb/ . Hier heb ik meer aan gehad dan de volledige 200 pagina’s van ‘Meer dan Intelligent’. Andere boeken kan ik (nog) niet aanraden, omdat dit de eerste twee zijn die ik over het onderwerp gelezen heb. Het verschil in inzicht is echter schrijnend.

Als conclusie van hoe het boek in het algemeen op mij overkwam, wil ik graag een opmerking van mijn vriend herhalen die hij maakte bij het lezen van wat stukken eruit: “Het lijkt een beetje op van hoe ik verslagen maakte als ik te weinig tijd had. Heel veel overduidelijke dingen neerzetten, veel herhalen en een paar bronnen noemen. Klaar.”