Týr, het boek dat ChatGPT voorspelde voordat OpenAI de bot uitvond

In Týr staan de vragen centraal die onze vroege 21ste eeuw het hardst in de ban houden: is AI nog een hulpmiddel of is het een bedreiging geworden? Is haar opmars überhaupt te stuiten?

Týr drijft die kwestie op de spits in een spannend verhaal over een juridisch superalgoritme dat ontworpen is om 100 % accuraat en onpartijdig te zijn, zodat slimme criminelen met handige advocaten niet langer de dans kunnen ontspringen.

Het boek beschrijft de aanloop naar de vuurdoop van Týr, een complexe moordzaak met vertakkingen van het Zweedse Uppsala tot West-Afrika. Zal Týr erin slagen de echte schuldige aan te duiden? En zal het algoritme de wereld uiteindelijk mooier en rechtvaardiger maken?

Maar Týr is meer dan een spannende roman, en Speelman is ook veel meer dan een “literair SF” auteur, zoals hij wel eens genoemd wordt: Speelmans sciencefiction is over vijftig jaar namelijk gewoon realiteit als we niet snel het roer omgooien.

Týr speelt zich af in 2054, op een moment dat klimaatverandering niet zo nu en dan voor droogte en overstromingen zorgt, maar grote delen van de wereld onbewoonbaar heeft gemaakt; op een moment dat de Noord-Europese Alliantie en de West-Afrikaanse Federatie het geopolitieke resultaat zijn van extremistische ideologieën en anders-globalisme; op een moment dat klimaatactivisten en armoedebestrijders naar écht geweld grijpen om te redden wat er nog te redden valt.

Týr speelt zich af in een virtueel geworden wereld die al onze zintuigen en ervaringen heeft overgenomen, niet alleen gamen en erotiek, maar ook eten en zelfs reizen. Maar onder die dystopische horror klopt het hart van een oudere wereld waarin mensen liefhebben, studeren, kunst creëren, op wereldreis gaan, en sublieme whiskey drinken; een wereld waarin mensen in weerwil van de overdaad aan virtuele prikkels gewoon zichzelf willen zijn: als mensen.

Wie Týr leest, zal onmiddellijk de gelijkenis opmerken tussen Speelmans juridische algoritme en de beruchte chatbot ChatGPT, een algoritme dat getraind is om in een gigantische hoeveelheid tekstmateriaal patronen te ontdekken die het dan gebruikt om op (zelfs erg complexe) vragen antwoord te geven. Týr werkt eigenlijk niet anders, maar … Týr bestond al in de eerste stadia van het gelijknamige boek toen OpenAI de zoektocht naar chatbot nog moest beginnen….