Onthutsend en bijzonder

Nou was ik van mening dat alles over de Tweede Wereldoorlog wel zo’n beetje geschreven was. Niet dus. Sterker nog: het verhaal van Antje Buursma, dat Bianca Mastenbroek in haar nieuwste Young Adult roman vertelt, moest gewoon geschreven worden.

Antje is twaalf als de oorlog begint. Haar vader is al jaren lid van de NSB en gaat na de ontmanteling van het Nederlandse leger voor de WA werken, waar hij snel opklimt tot heerbancommandant voor de drie noordelijke provincies. Vanwege de keuzes van haar vader wordt Antje als uitschot behandelt. Door haar vriendinnen, haar leerkrachten en door volslagen onbekenden. Op een gegeven moment wordt Antje lid van de Jeugdstorm. Niet vanuit politieke overtuiging: zij ziet het als een soort padvinderij. Bovendien maakt ze daar nieuwe vrienden onder de kinderen van andere NSB’ers.

Antjes vader wordt voor het einde van de oorlog doodgeschoten door een verzetsstrijder. Toch worden Antje en haar moeder na de bevrijding geïnterneerd in kamp Westerbork, net als veel NSB’ers en hun familieleden. In naam is het kamp een heropvoedingskamp, maar terwijl de gevangenen wachten op hun proces, worden ze mensonterend behandeld. Ook Antje, die nog steeds minderjarig is als ze het kamp ingaat.

Terwijl Antje in Westerbork worstelt met de vraag of haar vader fout was, of ze zelf fout was, geeft Bianca Mastenbroek de lezer alle ruimte om deze vragen zelf te beantwoorden. Ook in de uitgebreide verantwoording. Mede om die reden blijft Antjes verhaal in mijn gedachten hangen. Samen met een andere vraag: Was de opsluiting van ‘foute’ Nederlanders en hun familieleden in kamp Westerbork een kwestie van gerechtigheid of wraak?

Als je dit jaar één boek over de Tweede Wereldoorlog leest, kies dan voor: ‘4328 Dochter van een zwarthemd.