Onvoorstelbare toch door de woestijn

Van sommige boeken wordt je meteen blij als je ze ziet. Dit was er voor mij zo een. Ik heb deze gelezen in het kader van de boekenbloggers klus. Het is een vrij dun boekje, maar vol met illustraties, foto's, oude zeekaarten en mooie handschriften. Prachtig om alleen al door te bladeren.

Dit boek beschrijft de zoektocht naar wat er gebeurd is met het schip de Amstelveen in 1763, en waarom. En wat de overlevenden vervolgens is overkomen, gebasseerd op het verslag van Cornelis Eyks, de derde stuurman.

In eerste instantie was ik enigszins teleurgesteld. Het boek is geen verromantisering van het journaal van Cornelis Eyks, zoals ik had verwacht. Maar het boekje ziet er zo aantrekkelijk uit, met foto's, oude gravures, etc. dat ik snel over die teleurstelling heen was.

Het verhaal is spannend en verbazingwekkend. De schrijver is vooral geïnteresseerd in de locatie van de scheepsramp en hoe die heeft kunnen gebeuren. Ik was zelf vooral onder de indruk van de overlevingstocht. Hoe lukt het je om een tocht te maken door de woestijn als je eigenlijk niet weet waar je begint, niet waar je je bevind ten opzichte van de plaats waar je naar toe wilt, en je hebt ook nog eens geen kaart of kompas tot je beschikking. Dat lijkt een onmogelijke opgave. Voeg daar nog aan toe dat de tocht door de hete woestijn gaat, zonder water, voedsel, op blote voeten, en deels zonder kleding in de brandende zon waarbij je ook nog regelmatig vijandige groepen van het lijf moet houden: onmogelijk! En toch is het gelukt. Mijn ontzag voor de achttiende-eeuwse zeelieden is enorm gestegen: wat een bikkels!

Het beok heeft een beetje een vreemde opbouw. Eerst zijn er wat inleidende hoofdstukken. Hierin wordt beschreven hoe de schrijver er toe gekomen is dit boek te schrijven, iets over de VOC in het algemeen en wat er bekend is over het schip de Amstelveen in het bijzonder. En wat er vooraf ging aan de schipbreuk, voor zover bekend. En dan staat er plotseling: "Wie de originele tekst van Eyks achterin het boek nog niet heeft gelezen, zou er voor kunnen kiezen dat nu eerst te doen". Het blijkt dat het journaal van Eyks integraal is opgenomen in het boek. Leuk om te lezen en te ontdekken dat achtiende-eeuws Nederlands, op wat kleine puntjes na die in voetnoten verduidelijkt worde, nog prima te lezen is. Maar als je het journaal uit hebt, is het verhaal dus wel bekend. Daarna gaat het boek verder met het stukje voor stukje analyseren van dit journaal. Maar daarin was ik eigenlijk een beetje teleurgesteld: het voegde niet zoveel nieuwe informatie toe. Het meeste was vanzelf wel duidelijk uit het journaal, of was al in de inleidende hoofdstukken 'verklapt'.

Alles bij elkaar heb ik toch genoten van dit verhaal. Ik heb er veel van geleerd over de VOC in de Perzische Golf, over het speuren in de archieven, over het leven in de achtiende eeuw en over de Nederlands taal.