De prijs van het bestaan, Debohra Levy

Op de radio, ik weet niet meer in welk programma, ik weet alleen dat ik in mijn auto reed van A naar B, omdat dat de enige momenten zijn dat ik naar de radio luister, werd de schrijfster Debohra Levy aanbevolen. Het ging over een trilogie die Levy bezig was te schrijven en waarvan het laatste deel nog moet uitkomen. Dingen die ik niet wil weten vervat een periode die zich rond haar veertigste afspeelde. De prijs van het bestaan verhaalt over haar vijftigste en het laatste zal haar zestigste levensjaar betreffen. De recensie op de radio was zo aanstekelijk dat ik bij thuiskomst meteen de eerste twee delen in mijn e-reader laadde. Nu lijkt het of de boeken nogal ‘terug-kijkerig’ zijn, maar dat is niet het geval. Levy’s taal is daarvoor te levendig en bovendien intelligent, precies zoals ik wil dat mijn vriendinnen zijn.

"‘We hoeven het verleden niet per se te vertellen aan de hand van flashbacks,’ zei ik, maar toen ze vroegen of ik kon uitleggen op welke manier ik het verleden dan wilde laten zien zat ik ineens met mijn mond vol tanden. Het naast elkaar bestaande verleden en heden was nota bene een techniek die aan het ontwikkelen was in mijn boeken." (Uit de prijs van het bestaan)

Ik voelde me met de hoofdpersoon verwant, en omdat het in de ik vorm is geschreven ook met de schrijfster zelf. Ik denk zelfs dat iedereen die de toon van deze schrijfster herkent een vriendin van me zou kunnen zijn.

De Dingen die ik niet zou willen weten raakte me minder dan De prijs van het bestaan. Het kan te maken hebben met de ontwikkeling van haar schrijverschap, zo bevat het eerste deel naar mijn smaak te veel nadrukkelijke metaforen, maar het kan evenzogoed aan mijn vorderende leeftijd liggen dat ik het tweede als beter beoordeel dan het eerste. Als ik veertig zou zijn geweest was het wellicht omgekeerd geweest. Want wat weet je op je veertigste van alles wat je nog te wachten staat rond je vijftigste. Je hebt een man, je hebt kleine kinderen, je bent succesvol. Je zit rond een grote tafel witte wijn te drinken met je vrienden en leeft in de illusie dat dat altijd zo zal blijven.

Bij de eerste echtscheidingsgolf ontstaan scheurtjes in het plaatje. De tafel met witte wijn drinkende vrienden is niet meer compleet. Loyaliteiten worden herzien en even later ben je zelf de kaart die wordt uitgespeeld. Ik herinner mij van die tijd na mijn scheiding dat als mensen mij op straat aanhielden en vroegen hoe het ging, ik in een staat van verwarring antwoordde: Goed en niet goed tegelijk. Voor de supermarkt met twee boodschappentassen aan je stuur is natuurlijk niet de juiste setting om daarop door te vragen, dus ik vergeef bij deze iedereen de terugtrekkende beweging die volgde. ‘We moeten snel eens afspreken, dag.’ Gelukkig is er nu Levy.

Met ironie beschrijft ze hilarische scenes, waaraan je gewoon mee wilt doen: ‘Wacht, wacht, luister wat mij is overkomen.’ Zoals de keer dat ik op mijn slaapkamer met een vriendin een fles Famous Grouse wegdronk nadat ik met een minnaar had gebroken met wie ik de volgende dag in een vliegtuig moest vertrekken naar een romantisch ver oord omdat dat in betere tijden nou eenmaal was afgesproken. Om vijf uur in de ochtend de volgende dag werd er langdurig gebeld. Ik moest wel wakker worden en naar beneden strompelen. In mijn ooghoeken zag ik dat we op een onbewaakt ogenblik met een rondslingerende merkstift de witte muren van mijn slaapkamer hadden beklad: Liefde is geven en nemen, liefde moet wel wat toevoegen, liefde gaat en komt net als oorlog, enzovoort. Ik opende de deur en daar stond ze weer stralend, beter bestand tegen drank dan ik, om mij naar Schiphol te brengen. En toen…Nee, stop als ik dit wil vertellen moet ik zelf een boek schrijven. Bovendien is schrijven meer dan een goed verhaal in de kroeg en dat meer biedt Levy.

Ik houd van boeken die je uitnodigen af en toe wat te googelen. Ik kende de uitspraak ‘Hope is een ding met veren’, maar wist niet dat het van Emely Dickenson was. Ik kende de uitspraak ‘Iedereen is de ander en niet zichzelf’, maar was kwijt dat deze mag worden toegeschreven aan de filosoof Heidegger. ‘En Wees jezelf alle anderen zijn al bezet’ is van Oscar Wilde.

De boeken van Levy zitten vol thema's. Het is leuk om die thema’s zelf te ontdekken dus die ga ik hier niet verklappen. Waar je niet naar op zoek hoeft is de feministische boodschap.

"Het was duidelijk dat vrouwelijkheid, in de vorm die bedacht was door mannen en vertolkt werd door vrouwen, het uitgeputte spook was dat aan het begin van de eenentwintigste eeuw nog altijd rondwaarde." (Uit de prijs van het bestaan).

Dat de waarheid meestal niet de gezelligste gast aan tafel is, zoals Levy schrijft, heb ik rond het onderwerp man- vrouw verhoudingen menigmaal zelf ondervonden. In de loop der jaren heb ik geleerd op mijn tong te bijten. Fijn dat Levy van haar hart geen moordkuil maakt. Ze is daarin persoonlijk en waarachtig.

Tot slot over schrijverschap. Als schrijfcoach span ik mij in om coachees naar hun eigen stem te brengen. Schrijven is een middel om die stem te vinden. Op het computerscherm kun je zonder angst voor afwijzing bij wijze van tussenstation je stem vorm geven. Vrouwen hebben veel geïnternaliseerde kritische stemmen te overstijgen voordat ze vrij met hun vingers over het toetsenbord kunnen dansen. Verstoring van de balans tussen ironie, cynisme en zelfondermijning lijkt altijd vlak om de hoek te liggen. Zodra die balans verstoord is, is elke zin een worsteling. De vingers vliegen niet meer, ze blijven boven de letters hangen om zich uiteindelijk geheel van de landingsbaan terug te trekken.

"Telkens als ze iets schreef wat ze echt meende, maakte ze er een grap achteraan waarmee ze zichzelf omlaag haalde om de waarheid die ze met pijn en moeite had gevonden te ondermijnen." (Uit De prijs van het bestaan)

Het derde deel, het deel waar we dus op moeten wachten, heeft de titel Real Estate. Ik verwacht dat het net zo prikkelend is en een feest om te lezen als de eerste twee delen. Mocht je dit bericht tot het einde toe hebben doorgelezen, ben ik benieuwd naar jouw mening. Welke citaten zou jij kiezen?