Wel samen, niet hardop

Net als het menselijk geheugen, is ook ‘Wat ik vergat’ een tikkeltje verraderlijk. Wat aanvankelijk leest als een gemoedelijk, maar weinig spectaculair ‘boy-meets-girl’-verhaal, ontpopt zich tot een fijngevoelig relaas over weten, vergeten en het leven zelf.

Het leven van Elmer, de hoofdpersoon, is overzichtelijk. Hij zit in groep 8, woont samen met zijn moeder, die ook de directrice van de basisschool is, en komt geregeld bij zijn tante Anja. De komst in de klas van de Poolse Zosja brengt leven in de brouwerij. Niet alleen is haar familie in veel opzichten een tegenpool van die van Elmer, het klikt ook goed tussen de twee. Zosja doet Elmer blozen. Tegelijkertijd is ze ook de buitenstaander die vragen stelt die binnen een familie allang beantwoord zijn, zoals over een dode oma en een opa die niets meer weet en niet meer praat : ‘Te vaak verteld en veel te oud.’ Elmer en zijn moeder spreken zich ook zelden uit naar elkaar: ‘We zijn wel samen, maar niet hardop.’

De vondst van een geluidsopname waarop een vrouwenstem een Franstalig gedicht uitspreekt ‘Voor Remmelt’ roept nieuwe vragen op, over opa Remmelt. Zou dit gedicht een sleutel kunnen zijn naar het geheugen van opa? Ergens in de verte echoot Guus Kuijers Madelief en het verhaal van de ongelukkige oma en zwijgzame opa, maar het is natuurlijk een universeel gegeven: iedereen heeft geheimen, zeker mensen die al lang leven. Vanuit het perspectief van een 12-jarige laat Van de Vendel zien hoe vervreemdend dat besef kan zijn: je denkt iemand goed te kennen, maar je beeld blijkt verre van volledig.

De volwassenen rond Elmer hebben zo hun eigen gedachten over opa, zijn relatie met oma en de rol die de lerares Frans in zijn leven speelde. Zijn kleinzoon hoopt dat opa zelf vertelt hoe het zit. Met rake zinnen maakt Van den Vendel de worsteling van Elmer invoelbaar, maar ook als lezer krijgen we geen volledig zicht op de gedachten van de jongen. Je weet wat er in Elmer omgaat, maar daarmee weet je nog niet wat hij van plan is. Het is die gelaagdheid en de vele terloopse observaties (‘Aan de muur hangen fletse schilderijen, ingekleurd door iemand die misschien geen volle tubetjes meer had.’) die Wat ik vergat zo aangenaam maken om te lezen.