6858vogel Auteur

Blogpost: 6858vogel

Goethe in Berlijn

Wat heeft Goethe met Berlijn te maken? Eigenlijk niks. En dat is jammer als je literaire thrillers schrijft die in Berlijn spelen en die gebaseerd zijn op ware gebeurtenissen, maar waar je graag eens Goethe in voor wilt laten komen. Wat de kwestie nog lastiger maakte, was dat ik ook een link naar Nederland wilde hebben. Want de verwevenheid van ons land met Duitsland intrigeert me eveneens enorm. Hoe heb ik me daaruit gered? Hoe is Goethe op de cover beland van mijn splinternieuwe vierde Berlijn-thriller “Geest en beest”? Ik nodig je uit voor een kijkje in de schrijfkeuken.
Mijn eerste plan was een zaak waarin Goethe verbonden zou worden met onze eigen Wilhelmina van Pruisen. Ja, dat was de vrouw die in 1787 door revolutionaire patriotten werd vastgezet bij Goejanverwellesluis, omdat zij haar man Willem V aan de macht wilde houden. In de woelige tijd toen Napoleon Europa veroverde, was Wilhelmina in Duitsland en bezocht ze Goethe in Weimar. Bovendien schreef Wilhelmina veel brieven aan bekende persoonlijkheden. Waarom niet ook aan Goethe? dacht ik. Mijn thrillers spelen weliswaar in het heden, maar de opdrachten die mijn particulier onderzoekers Sofie en Frits uitvoeren hebben ook met het verleden te maken. Dus ik zag al een complete verzonnen briefwisseling voor me, die Sofie en Frits bijvoorbeeld in opdracht van een Nederlands archief in Berlijn zouden moeten opsporen.
Mwah – ik viel er spontaan bij in slaap. Een dramatische versie dan? Een Nederlander vindt op zijn zolder oude brieven van Goethe aan Wilhelmina, hij wordt vermoord, de zaak heeft met Berlijn te maken en Sofie en Frits moeten de kwestie gaan uitzoeken?
Nee – te ingewikkeld en niet geloofwaardig. Kon ik het dan aanpakken via de Brandenburger Tor, een monument dat bijna elke Nederlander kent? Want al speurend had ik spannend nieuw onderzoek van Zitha Pöthe ontdekt over het feit dat Wilhelmina op die wereldberoemde poort staat. Hoe dat kan? Vanwege diezelfde revolutionaire patriotten. Wilhelmina’s broer, de Berlijnse koning Frederik Willem II, hoorde hoe zijn zus in Goejanverwellesluis was behandeld. Woedend trok hij met zijn Pruisische leger de Nederlandse grens over. Hij liep de patriotten en hun democratische verlangens onder de voet en herstelde de macht van de Oranjes.
Erna liet hij de Brandenburger Tor bouwen als symbool voor de Nederlands-Duitse vriendschap. Een vriendschap met een wrange bijsmaak, gezien de Pruisische invasie. Diverse beelden en reliëfs op de boog blijken de Oranjes en de Pruisen voor te stellen. Tevens was Wilhelmina waarschijnlijk het voorbeeld voor Victoria, de godin van de overwinning, die bovenop de boog haar strijdwagen met vier paarden bestuurt. Fascinerend, vond ik. Vooral omdat Nederland verplicht werd tot fikse herstelbetalingen aan Pruisen. Daardoor zou je kunnen zeggen dat wij de Brandenburger Tor betaald hebben. Een pikante overweging als je in Berlijn naar die boog staat te kijken.
Maar – hoe kon ik die feiten verbinden met een meeslepende, plausibele moordplot? Wilhelmina en Goethe zouden elkaar over de Brandenburger Tor geschreven kunnen hebben, en vervolgens... tja. Dan liep ik weer tegen de problemen aan die ik net al beschreef.
Het moest veel simpeler en directer, vooral omdat ik er het liefst de Tweede Wereldoorlog bij wilde betrekken. En ja, daar bleek de oplossing te liggen. Ik had op een veilingfoto een schitterend inktstel gezien dat van Goethe was geweest. Van wortelnotenhout, met ebbenhouten randen en ronde, koperen voetjes. Waarom zou dat inktstel niet in het bezit van de Leidse universiteitsbibliotheek kunnen zijn? En waarom zou een Berlijnse SS-officier het in de oorlog niet gestolen kunnen hebben? Die SS-officier zou Hans Ernst Schneider kunnen zijn, een werkelijk bestaande man die tijdens de oorlog een hoge functie in Den Haag had en wiens nadien vervalste levensloop eind jaren negentig een spectaculaire onthullingszaak van Brandpunt zou worden... En Sofie en Frits zouden in opdracht van de universiteitsbibliotheek het inktstel in Berlijn kunnen gaan zoeken bij Schneiders volwassen kinderen...
Plotseling kwam mijn creatieve fantasie op gang. Hoe zou het voor die kinderen zijn om een foute vader te hebben? En dan Schneider zelf: hij was een literatuurwetenschapper en Goethe-specialist, wat zou zijn motief geweest kunnen zijn om het inktstel te stelen? En wat zou mijn lezers aan Goethe kunnen interesseren? Je zou denken dat hij, als iemand zijn naam überhaupt nog kent, een stoffige ouwe vent wordt gevonden. Toch zijn veel Nederlanders enthousiast over Safranski’s nieuwe biografie over Goethe. Waarom? Wat maakt Goethe actueel? Hoe kan hij opnieuw betekenis voor je leven krijgen, of je nu op de middelbare school zit of gepensioneerd bent?
Ik schreef opzetjes, ik tekende plotschema’s, ik schoof kaartjes met stukken handeling op tafel heen en weer... Daarmee begon het avontuur dat anderhalf jaar later tot de druk van “Geest en beest” zou leiden. En tot de prachtige cover die Mark Heuveling, de grafisch vormgever op de uitgeverij, ontwierp. Bedankt, Mark!

Reacties op: Goethe in Berlijn

Gesponsorde boeken