Van weerstander naar ‘gestapo’

Dit boek eindigt waar het ongemak begint: bij de vraag hoe gewone mensen zich inschakelden in een systeem van terreur, uitsluiting en dood. De collaborerende agenten van de Sicherheits-dienst in Vlaanderen waren geen monsters, maar mensen van vlees en bloed, gevormd door overtuiging, opportunisme, angst of wrok. Hun daden tonen hoe dun de grens is tussen aanpassing en medeplichtigheid. De bezetter verdween, de structuren stortten in, maar de gevolgen blijven. Herdenken betekent niet alleen terugkijken, maar waakzaam blijven. Dit boek wil geen oordeel vellen, maar oproepen tot historisch bewustzijn: leren van het verleden is de verantwoordelijkheid die nooit verdwijnt.

De totstandkoming van dit boek berust op een toevalvondst. Tijdens het doornemen van het genadedossier van Eddy De Baets stootte ik op een proces-verbaal, opgesteld door de Rechterlijke Politie, Territoriale Brigade Gent, op 29 juli 1946. Daarin werd de ter dood veroordeelde Charles Louis Lorrez verhoord over de hem ten laste gelegde feiten en bekende hij zijn betrokkenheid bij verschillende acties van de Gentse Sipo-SD. Ook de gebeurtenissen die zich in Aalst afspeelden, kwamen daarbij aan bod. Het is dit proces-verbaal, bestaande uit eenenveertig afzonderlijk besproken zaken, dat integraal overgenomen de basis vormt van dit boek.